CConstaterende datEcht-Susteren
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlagen bij toelichting

Gemeenteraad 24 september 2026, gemeente Echt-SusterenBij agendapunt: Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan 'Swaantjes- en Zandweg'254.389 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 7 van 29

Renes, 1999 • | Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Zuid) • | Grote historische topografische atlas van Nederland, Limburg 1:25.000 1894-1926 • | Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) • | Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1832 • | Tranchotkaart 1805 Versie: 07-06-2018 | www.ArcheoPro.nl Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 13 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 4: Luchtfoto uit 2005 met daarop rood omlijnd het plangebied. Figuur 5: Luchtfoto uit 2006 met daarop rood omlijnd het plangebied. Het zuidelijke deelgebied is op dat moment in gebruik als akker dan wel pas recent ingezaaid met gras. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 14 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl 2.2 Geo(morfo)logie en bodem Het plangebied ligt binnen het Middenlimburgse (dek)zand gebied tussen de Maas en de grens met Duitsland. In dit gebied b evinden zich verschillende resten van oude Maas - en Rijnterrassen. Tijdens opvolgende koude perioden heeft de Maas een vlechtend karakter gehad met een brede riviervlakte en een opeenhoping van sedimenten.

Gedurende de overgang van een koude naar een warme periode sneed de rivier zich in zijn eigen afzettingen weer in, waarna de Maas begon te meanderen, waarbij de rivier zich concentreerde in één geul en er verschillende sedimenten in de bedding, op de oever en in de naastgelegen komgronden werden afgezet. De oudste terrassen liggen hoog, de jongere lager. Deze afzettingen worden tot de Formatie van Beegden gerekend, waarin alle afzettingen van de Maas zijn opgenomen. Het plangebied ligt op twee van deze Maasterrassen (figuur 6). Het noordelijke deel ligt op het Caberg 3 terras; het zuidelijke deel op he t oudere Caberg 2 terras. De overgang tussen beide terrasniveaus is duidelijk in het veld ter plaatse van het plangebied te zien in de vorm van een helling ( zie ook figuur 20). Beide terrasniveaus dateren uit het Midden -Pleistoceen. De rivierafzettingen be staan hoofdzakelijk uit matig grof tot uiterst grof grind en grindhoudend zand met ingeschakelde leem- en kleilagen. Volgens de Geomorfologische kaart van Nederland (figuur 7) ligt het zuidelijke deel van het plangebied op een afbraakwand (figuur 7, legen da-eenheid 11/10A2) die de overgang (terrashelling) vormt van het hoge terras van Caberg 2 (eenheid 5E5, aangeduid als plateauterras) naar het lager gelegen terras van Caberg 3 (eenheid 5E9, aangeduid als dalvlakteterras).

In de uiterste zuidoostelijke hoe k wordt het plangebied doorsneden door een Pleistoceen smeltwaterdal oftewel droogdal (eenheid 2R3). Het smeltwaterdal heeft aan de voet van het plateauterras een daluitspoelingswaaier gevormd (eenheid 4G5) die is bedekt met löss of dekzand. Het noordelij ke deel van het plangebied ligt grotendeels op deze daluitspoelingswaaier. Zowel de lössafzettingen als het dekzand behoren geologisch tot de Formatie van Boxtel. Deze afzettingen zijn gevormd door de wind gedurende de laatste twee ijstijden, het Saalien ( 200.000 - 130.000 jaar geleden) en het Weichselien (120.000 -11.600 jaar geleden). Er heerste een zeer koud en continentaal klimaat. Het landschap bestond uit een poolwoestijn waarin amper vegetatie voorkwam. Hier had de wind vrij spel in het verplaatsen va n fijn zand en leem. Het dekzand behoort tot het laagpakket van Wierden en is kalkloos, fijnkorrelig (150 – 210 µm) en arm aan grind; de löss behoort tot het laagpakket van Schimmert, is veelal ook kalkloos en bestaat voornamelijk uit uiterste fijne kwartssiltdeeltjes. De huidige bebouwing van de Sint Hubertushoeve ligt volgens de geomorfologische kaart op het dalvlakteterras, juist buiten de contouren van de daluitspoelingswaaier.

Zowel binnen de daluitspoelingswaaier als op de terrashelling kunnen secunda ire (verspoelde) hellingafzetingen voorkomen bestaande uit een mengsel van grind, grof rivierzand en /of fijner dekzand. Op het AHN -beeld (figuur 8) is goed te zien dat het plangebied van zuid naar noord afloopt van circa 37 m +NAP naar circa 31 m +NAP. De hoeve zelf ligt op een lichte terreinverhoging die waarschijnlijk gedeeltelijk kunstmatig is. Het toponiem “Heuvel” wijst anderzijds ook op een natuurlijke hoogte in het landschap. Op basis van het AHN lijkt deze echter vooral ten noordoosten van de hoe ve aan de overzijde van de Zandweg te liggen. Waarschijnlijk ligt enkel het woonhuis nog op de rand van deze natuurlijke hoogte. Pal ten zuidoosten van de huidige bebouwing ligt een natte laagte. Het betreft hier enkel de voet van de terrashelling maar waa rschijnlijk een deel van een zijtak van het oude smeltwaterdal. Deze zijtak staat niet op de geomorfologische kaart aangeduid maar kan met Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 15 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl behulp van het AHN worden gereconstrueerd. De geïsoleerde dekzandkop juist ten noordoosten van het woonhuis is het re sultaat van de insnijdende werking van het smeltwaterdal via de twee op het AHN -beeld aangeduide takken.

Langs de zuidelijke plangrens is sprake van een recente ontgronding. Figuur 6: Situering van het plangebied op de geomorfologische kaart van Nederland (Maasterrassen), kaartblad 59-60-61-62. De bodems binnen het noordelijke deel van het plangebied bestaan volgens de bodemkaart van Nederland uit gooreerdgronden in leemarn en (zwak) lemig fijn zand (eenheid pZn21 en pZn23) met een grondwatertrap VI, VII of VIII. Figuur 9 en 10. Dergelijke grondwatertrappen duiden op relatief droge bodems. Het voorkomen van nederzettingscomplexen van jagers -verzamelaarsgemeenschappen uit he t paleo- en mesolithicum wordt onder andere gekoppeld aan (gradient)zones met een grondwatertrap V (Moonen, 2008). Voor landbouwers is ook het bodemtype van groot belang. Anderzijds duidt de aanwezigheid van gooreerdgronden juist op nattere omstandigheden. Ze hebben een donkere bovengrond die dunner is dan 50 cm. Deze bovengrond ontstaat doordat er bij natte omstandigheden (grondwatertrap III) een hogere productie is van organische materiaal dan er afgebroken kan worden. Het humusgehalte is vaak erg hoog. Hieronder ligt soms een zwakke humuspodzol -B horizont. Gooreerdgronden komen veelal voor in afvoerloze gebieden en op de overgang van beekdalen naar hoger gelegen gronden.

Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 16 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Binnen het zuidelijke deel van het plangebied komen in de rivierzanden van het plateauterras vorstvaaggronden in grof zand voor (eenheid Zb30). Dit zijn jonge droge bodems met eveneens nauwelijks een profielontwikkeling (AC-profiel) in grof rivierzand. Figuur 7: Uitsnede uit de geomorfologische kaart. Het plangebied is rood omlijnd, de paarse cirkel geeft het onderzoeksgebied weer. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 17 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 8: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland. Het plangebied is rood omlijnd, de paarse cirkel geeft het onderzoeksgebied weer. De zwarte stippellijn markeert de loop van een oud Pleistoceen smelwaterdal. Een aftakking hiervan kruist het plangebied.

Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 18 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 9: Uitsnede uit de bodemkaart. Het plangebied is rood omlijnd, de paarse cirkel geeft het onderzoeksgebied weer. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 19 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 10: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart. Het plangebied is rood omlijnd, de paarse cirkel geeft het onderzoeksgebied weer. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 20 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl 2.4 Archeologie Volgens de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW 3.0, figuur 12) ligt het plangebied deels in een zone met een lage kans op het aant reffen van archeologische waarden en deels is aan het plangebied een middelhoge archeologische verwachting gekoppeld. De archeologische beleidskaart van de gemeente (figuur 13) toont ten aanzien van de verwachtingsgebieden een genuanceerder beeld. Delen van het plangebied zijn op de gemeentelijke kaart ingedeeld in een zone met een hoge of middelhoge archeologische verwachting en een gedeelte in het zuidwesten van het plangebied heeft een lage archeologische verwachting.

Het verschil tussen beide kaarten k an verklaard worden door de waarde die aan beek - en droogdalen en aan gronden met een grondwatertrap VIII gegeven werd ten tijde van het opstellen van de betreffende kaarten. De IKAW is opgebouwd in een periode dat de waarde van beek - en droog dalen nog onv oldoende bekend was. Daarnaast geeft de IKAW de trefkans weer voor nederzettingen. Ondertussen is bekend dat nederzettingen doorgaans niet de beek - of droog dalen aangetroffen worden (daarin heeft de IKAW gelijk), ma ar dat laat onverlet dat de dalen en laag tes in het landschap wel bijzondere datasets kunnen bevatten, waardoor het toewijzen van een lage verwachting niet correct is. De huidige beleidskaarten (zoals ook de beleidskaart van de gemeente Echt -Susteren) heeft rekening gehouden met het mogelijk bijz ondere potentieel van dalen en laagtes in het landschap en hun directe omgeving en heeft daarom de verwachtin g aangepast naar middelhoog en/ of hoog. Tweede verschil tussen de gemeentelijke kaart en de kaart van ARCHIS (figuur 12) is de weergave van de arc heologische vondsten. Op de ARCHIS -kaart zijn binnen het onderzoeksgebied heel veel waarnemingen aangeduid. Op de gemeentelijke kaart zijn er slechts een beperkt aantal overgenomen.

Reden daarvoor is dat de opstellers van de gemeentelijke kaart ervoor gekozen hebben om enkel de duidelijk benoemde complexen op de gemeentelijke kaart over te nemen en alle andere vondsten uit hun database te verwijderen.4 Hierbij is echter wel een kanttekening te plaatsen. D e meeste oppervlaktevondsten worden namelijk in ARCHIS gemeld met het complextype onbekend , veelal omdat het vondstenspectrum hiertoe onvoldoende basis biedt . Vaak worden een of slechts enkele vondsten gemeld en worden deze altijd apart bekeken. Daardoor bevat deze vondstmelding dus te weinig info om een concreet complextype toegewezen te krijgen. Maar als vondsten uit de directe omgeving bij de analyse betrokken worden en dus de te melden vondst in een iets gedetailleerdere en ruimere context bestudeerd word t, dan kan het complextype vaak al aangescherpt worden. Kortom, ook al is de algemene beschrijving en de vermelding van het onbekende/onbepaalde complextype niet geheel duidelijk, het zonder meer negeren van deze vondsten (wat gebeurd is door het geheel weglaten bij de vertaling naar de gemeentelijke kaart) is mogelijk te kort door de bocht. Het plangebied maakt geen onderdeel uit van een archeologisch terrein (volgens de Archeologische Monumenten Kaart, AMK) , noch ligt er binnen de grenzen van het plangebied een archeologische terrein. Op korte afstand van het plangebied liggen twee terreinen.

Ten noordwesten ligt AMK -terrein 479, een terrein met sporen van bewoning (vuursteenvondsten) uit het Mesolithicum. Het terrein ligt op een dekzandrug, langs de Pepinusbeek. In 1969 werd op de aangrenzende akker e en grote hoeveelheid bewerkt vuursteen gevonden. Naar aanleiding daarvan werd vermoed dat de vonds tspreiding zich zou voortzetten. Echter, recent nader onderzoek bevestigt dat niet. Bij een veldcontrole door 4 Verhoeven, Ellenkamp & Keijers, deelrapport II, p. 78. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren | ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 21 de ROB (de huidige Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) in september 2000 werden namelijk geen aanvullende bijzonderheden of vondsten waargenomen. Ten zuiden van het plangebied ligt AMK-terrein 478, een terrein met sporen van bewoning uit (vermoedelijk) de ijzertijd en de Romeinse tijd. | Tegen de aanvankelijke verwachting in blijkt hier geen sprake | te | zijn | van Romeinse | steenbouw, | maar | slechts van | grondsporen (onder | meer paalkuilen) | die | over | een | vrij | groot | gebied | verspreid waren, | echter | zonder | een | grote spoordichtheid. De sporen strekken zich uit tot buiten de grenzen van het monument. (Waarneming 52075). Binnen | het | plangebied | zijn | volgens | ARCHIS | tot | op | heden | zeven | archeologische waarnemingen bekend (zie tabel 1).

Het gros van deze waarnemingen zijn gedaan door dhr. en dhr. | in de jaren 1971-72. Toen hebben zij zowel de akkers van voorliggend | plangebied | als | de | akkers | ten | noordoosten | van | de | Zandweg | (tegenover voorliggend plangebied) veelvuldig gestructureerd belopen. De vondsten die binnen het plangebied aangetroffen zijn, kunnen ruwweg in drie periodes ingedeeld worden: de vroeg prehistorie (paleolithicum | – neolithicum), de periode neoltithicum - late prehistorie - Romeinse tijd en de nieuwe tijd. De vondsten uit de nieuwe tijd zijn vermoedelijk van heel recente datum en behoren vermoedelijk niet tot een vindplaats. Deze vondsten worden verder buiten beschouwing gehouden. De vondsten uit de vroege prehistorie bestaan uit afslagen, klingen, en kernstenen. De vondsten uit neolithicum tot Romeinse tijd bestaan uit twee vuurstenen bijltjes, diverse scherven handgevormd aardewerk en terra nigra scherven. Al deze vondsten kunnen wijzen op de aanwezigheid van een vindplaats (nederzetting) die deels | is | opgeploegd. | Echter | omdat | niet | met | zekerheid | gezegd | kan | worden | dat | de voorliggende vondsten binnen huidig plangebied of ten noordoosten daarvan komen, kan dus ook niet met zekerheid een mogelijke locatie van de vindplaats(en) aangeduid worden.

Ook | navraag | bij | de | toenmalige | vinders | (Lupak | en | Kempkens) | heeft | hierover | geen duidelijkheid verschaft. Binnen het plangebied zijn tot op heden geen (professionele) archeologische onderzoeken uitgevoerd. Nabij het plangebied zijn ten behoeve van de reconstructie van de N572, de Waldfeuchterbaan | en | de | Annendalderweg | archeologische | onderzoeken | uitgevoerd (onderzoeken met archisnr. 28565, 47276, 58013, 52917 en 16608). Hierbij zijn ten aanzien van voorliggend plangebied geen bijzondere vondsten of waarnemingen gedaan. Binnen het onderzoeksgebied zijn in een straal van 1.000 m in het verleden veelvuldig vondsten aangetroffen (zei tabel 2). Ook deze waarnemingen en vondsten vallen uiteen in twee groepen (waarbij de vondsten uit de nieuwe tijd buiten beschouwing gehouden zijn). Enerzijds zijn er zeer veel vondsten uit de vroege prehistorie, anderzijds uit de periode neolithicum - late prehistorie - Romeinse tijd. Het merendeel van de vondsten uit vroege prehistorie kan gekoppeld worden aan de Pepinusbeek en de zij(droog)dalen, maar op de hogere | terreindelen | worden | eveneens | vondsten | uit | deze | periodes | aangetroffen. | De vondsten uit | de periode neolithicum - late prehistorie - Romeinse tijd bevinden zich overwegend op de hoger gelegen terreindelen en bestaan uit (handgevormd) aardewerk, glas, metaal en (natuur)steen.

In alle gevallen is onduidelijk of al deze vondsten ook een weerspiegeling zijn van nederzettingen of dat hier enkel sprake is van ‘losse’ vondsten. Een gedeelte van de vondsten kan onlosmakelijk verbonden worden aan de twee archeologische terreinen die op de AMK zijn aangegeven. Versie: 07-06-2018 | www.ArcheoPro.nl Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren | ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 22 Tabel 1: Archeologische informatie binnen het plangebied Waarnemingen en Monumenten kartering door dhr. en dhr.. oor dhr. en dhr. Versie: 07-06-2018 | www.ArcheoPro.nl Nummer W 21317 W 9305 W 15578 W 4004 Nummer W 32087 W 32088 W 21315 W 434642 AMK 478 W 32096 W 4010 W 21316 W 11373 W 11374 W 5192 W 5193 W 434324 W 32095 W 422255 AMK 479 W 4012 Coördinaat 194420/344730 193000/344000 194100/344000 193000/344000 Coördinaat 193940/344380 193760/344540 194470/344750 193840/344450 193698 / 344011 193820/344440 193000/344000 194420/344730 194350/344850 193600/345420 193730/344040 193360/344900 194005/344340 193760/344500 193840/344450 193360 / 344893 193000/344000 Periode IJzertijd, Romeinse Bronstijd, Neolithicum, Neolithicum Periode Neolithicum, Mesolithicum - IJzertijd, Romeinse Neolithicum IJzertijd - Paleolithicum - Neolithicum, IJzertijd, Romeinse IJzertijd, Romeinse IJzertijd, Romeinse IJzertijd, Romeinse Mesolithicum, Neolithicum Paleolithicum - Mesolithicum -

Mesolithicum Neolithicum Vondsten Glas, Brons, Vuursteen, Steen, Vuursteen, Vondsten vuurstenen afslag en bijl en twee stenen met vuurstenen kling en diverse vuurstenen Glas, vuurstenen spits, maar op deze locatie zijn Terrein van zeer hoge archeologische diverse scherven handgevormd aardewerk, Vuursteen, Keramiek, Glas, Glas, Niet van toepassing, | Vuursteen, vuurstenen bijl van het type Flint-Ovalbeil twee vuurstenen kernstenen diverse vuurstenen afslagen, diverse Terrein van hoge archeologische waarde. Vuursteen, Tabel 2: Archeologische informatie buiten het plangebied (binnen het onderzoeksgebied) Bronstijd Romeinse tijd tijd, Mesolithicum Nieuwe Tijd Neolithicum, tijd, tijd, tijd, tijd, tijd, Romeinse tijd afslagen ook vondsten uit de ijzertijd en Romeinse tijd waarde, beschermd. De vondsten zijn gedaan tijdens een klop- en slijpsporen. De vuurstenen objecten vuurstenen kling en terra nigra Terrein met sporen van vuursteenvondsten fragmenten handgevormd aardewerk en 1 Waarnemingen en Monumenten | Bronstijd - | kartering dDe vondsten zijn gedaan tijdens een aangetroffen. Zie waarneming 422255. Terrein met sporen van bewoning. fragment ruwwandig Romeins aardwerk. wandscherven dateren uit het neolithicum en de twee Romeinse tijd | andere stenen objecten uit de nieuwe tijd. | kartering door Lupak/Kempkens in de jaren De vondsten zijn gedaan tijdens een 1971-1972.

Vermoedelijk zijn twee De vondsten zijn gedaan tijdens een kartering door Lupak/Kempkens. akkerpercelen aan weerszijde van de zandweg belopen en geïnspecteerd. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren | ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 23 W 21318 | 194500/344800 | Neolithicum, | Vuursteen, Versie: 07-06-2018 | www.ArcheoPro.nl W 421793 W 432231 W 32086 W 422573 W 34160 W 422615 W 35008 W 35887 W 52075 W 409215 W 31845 W 31873 W 422475 W 422800 W 32080 W 423996 W 432031 W 425135 W 432239 W 432243 W 432200 W 422575 W 424363 W 424366 W 422717 W 32093 W 32216 W 422284 W 422286 W 34161 W 422579 W 34167 W 35869 W 35899 W 35858 W 423974 193340/344160 192850/344340 194560/344800 193375/344950 194540/344090 193400/343620 193400/345150 193220/343900 193700/344020 192850/344450 193700/344000 193360/344900 193150/344850 193100/343800 194700/344600 193267/343958 194100/344450 193370/343980 193380/344940 193240/344870 193730/344950 193550/345100 193209/343965 193209/343965 192960/344950 194700/344800 193850/343500 194350/344710 194420/344730 194540/344090 194450/344850 194500/344050 194400/344000 194407/343975 193730/344040 193602/343884 Mesolithicum, Mesolithicum, Neolithicum, Mesolithicum, Romeinse tijd, Mesolithicum -Bronstijd, IJzertijd, Romeinse IJzertijd, Romeinse Paleolithicum, Neolithicum, Mesolithicum, Mesolithicum, Neolithicum, Neolithicum, Romeinse tijd,

Neolithicum, Mesolithicum - Paleolithicum, Mesolithicum, Mesolithicum, Mesolithicum, Mesolithicum - Romeinse tijd, Neolithicum, Neolithicum, Neolithicum, Mesolithicum - IJzertijd, Romeinse Romeinse tijd, Mesolithicum, Romeinse tijd, Romeinse tijd, Romeinse tijd, Romeinse tijd, Bronstijd, IJzertijd, Vuursteen, Vuursteen, Vuursteen, Vuursteen, Zandsteen/kwartsiet, | Keramiek, Bot menselijk, Keramiek, Keramiek, Tefriet/basaltlava, Vuursteen, Brons, Keramiek, Keramiek, Steen, IJzer, Vuursteen, Vuursteen, Steen, | Vuursteen, | Vuursteen, Vuursteen, Vuursteen, Niet van toepassing, Vuursteen, Vuursteen, Keramiek, | Vuursteen, Zandsteen/kwartsiet, Vuursteen, Zandsteen/kwartsiet, Vuursteen, | Vuursteen, Zandsteen/kwartsiet, Keramiek, Niet van toepassing, Keramiek, Vuursteen, Steen, | Steen, Keramiek, Vuursteen, | Keramiek, Keramiek, Zandsteen/kwartsiet, Keramiek, Keramiek, Bot, menselijk, | Steen, Keramiek, Glas, IJzer, Steen, Keramiek, tijd, Neolithicum, Bronstijd, Romeinse tijd, Neolithicum, Neolithicum, tijd, Nieuwe Tijd, Middeleeuwen tijd, Bronstijd, Neolithicum, Mesolithicum, Neolithicum, Neolithicum, Nieuwe Tijd, Bronstijd, Bronstijd, Romeinse tijd Neolithicum, Glas, Neolithicum, IJzertijd, Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren | ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 24 W 432255 | 192901/344216 | Neolithicum, | Niet van toepassing, Bronstijd, IJzertijd, en dhr.

| Beiden zijn als amateurarcheoloog actief in deze regio en verbonden aan de Archeologische Werkgroep van Echter Landj. Zowel dhr. | als dhr. | 5 zijn bekend met het terrein, maar zij hebben hierop nooit vondsten gedaan. In de nabijheid hebben zij wel vondsten aangetroffen. De heer Ruijters heeft op basis van de analyse van het AHN de resten van een Celtic field (raatakker)in het nabijgelegen bos direct ten oosten van het plangebied ontdekt. Het gaat hierbij om geringe hoogteverschillen van circa 10 tot 15 cm. Dhr. | gaf aan dat alle vondsten en ook de waarneming van het Celtic field in ARCHIS zijn gemeld. Omdat een aantal ARCHIS-vondsten die binnen het plangebied liggen, van de hand zijn van dhr. | en dhr. | , is met beide heren nog contact gezocht. Bij hen is geïnformeerd of zij nog meer konden vertellen over de gedane vondsten (exacte locatie, vondstomstandigheden, karteringsmethode, etc.). Dit heeft echter met betrekking tot het plangebied geen bijkomende informatie opgeleverd. Als laatste is contact gezocht met dhr. | en het Limburgs Museum. Het Limburgs Museum bezit onder andere de collectie van dhr. | . Dhr. | heeft in deze omgeving zeer vele karteringen uitgevoerd en dus ook zeer vele vondsten verzameld. Volgens de karteringskaart van | (figuur 11) ligt een van | vindplaatsen binnen het plangebied. Een tweede vindplaats ligt pal ten westen van het plangebied.

De heer Ruijters is tevens werkzaam als professioneel archeoloog bij RAAP Versie: 07-06-2018 | www.ArcheoPro.nl W 434137 W 434236 W 434133 W 434644 W 434648 W 434650 W 440146 W 434646 W 434652 W 434660 W 434238 W 434250 W 434423 W 440196 194420/344700 193530/345110 194320/344710 194250/344870 194420/344730 194450/344720 193250/344870 194380/344700 194550/344800 194350/344710 193580/345040 193370/344970 193510/345230 192900/344795 Mesolithicum - Paleolithicum, Mesolithicum - Mesolithicum, Mesolithicum, Mesolithicum, Mesolithicum, Mesolithicum, IJzertijd, Romeinse IJzertijd, Romeinse Neolithicum, Mesolithicum, Neolithicum, Mesolithicum - Keramiek, Vuursteen, Vuursteen, Vuursteen, Keramiek, Vuursteen, Vuursteen, | Vuursteen, | Vuursteen, Vuursteen, Keramiek, Keramiek, Keramiek, Keramiek, Vuursteen, | Vuursteen, Zandsteen/kwartsiet, Vuursteen, Vuursteen, 5 Middeleeuwen, Neolithicum, tijd, Neolithicum, Mesolithicum, Middeleeuwen, Neolithicum, Neolithicum, tijd, Neolithicum, Bronstijd, 2.5 Informatie amateurarcheologen Neolithicum, IJzertijd - Middeleeuwen, ArcheoPro heeft contact opgenomen met dhr. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 25 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl De vindplaats binnen het plangebied ( vindplaats M L5, 193.800/344.630) ligt ongeveer ter plaatse van de huidige parkeerplaats voor de grote binnenrijbak.

Deze vindplaats bevat een slijpsteen, een kogelhuls, diverse afslagen, kernen en brokstukken vuursteen, geretoucheerde artefacten en werktuigen, bijlafslagen, spitsen en objecten uit Wommersonkwartsiet. De vondsten dateren uit het Mesolithicum, het Neolithicum en uit recente tijden (nieuwe tijd) . De tweede vindplaats van Keuren (vindplaats 87, 193.530/344.450) ligt ten westen van het plangebied op de helling tegen de bosrand. Deze vondsten zijn verzameld tussen 1964 en 1974 en bestaan uit een maalsteen van conglomeraat, neolithische spitsen (Stein groep), af slagen en brokken vuursteen en verschillende geretoucheerde artefacten (afslagen, fragmenten krabbers, stekers, etc.). Het is onduidelijk hoe de karteringen zijn uitgevoerd (gestructureerde veldloop in r aaien of ad random struinen), maar de hoeveelheid materiaal doet vermoeden dat de kartering goed uitgevoerd zijn en daarmee ook betrouwbare data hebben opgeleverd. Figuur 11: Uitsnede van de karteringskaart van dhr. . Het plangebied is blauw omlijnd. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 26 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 12: Kaart met Archis -gegevens. Het plangebied is rood omlijnd, het plangebied is aangeduid met een paarse cirkel.

Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 27 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 13: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart. Het plangebied is rood omlijnd, het onderzoeksgebied is met een paarse cirkel aangeduid.

Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 28 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl 2.6 Historie De Tranchotkaart uit 1805 (figuur 14) is de oudst beschikbare kaart voor dit plangebeid. Dit kaartbeeld laat zien dat het plangebied in die tijd onbebouwd was. Het plangebi ed maakte deel uit van de zogenaamde woeste gronden (heide). Op basis van deze kaart kan een duidelijke tweedeling in het plangebied gemaakt worden. Het noordelijk gedeelte (waar momenteel de Sint Hubertushoeve met stallingen is gevestigd) ligt in het lager gelegen broekige dal van de Pepinusbeek. Het centrale en zuidelijke gedeelte van het plangebied ligt in het geaccidenteerde hoger gelegen landschap en is doorsneden door landwegen die de woeste gronden en broekbossen in gingen. Deze wegen convergeren richting de beekovergang bij het huidig e Pepinusbrug. Pal ten noorden van het plangebied ligt een langgerekte rug die ook op het AHN waarneembaar is (zie paragraaf 2.3), hier aangeduid als (onderdeel van) de Biemberg. Het huidige toponiem “Heuvel” verwijst mogelijk naar deze uitstekende (dek)zandrug op de rand van het beekdal. Figuur 14: Uitsnede uit de Tranchotkaart van 1805. Het plangebied is rood omlijnd. De kadasterkaart uit 1832 schetst l andschappelijk gezien een gelijkaardig beeld als de Tranchotkaart. Figuur 15.

Ten noorden van het plangebied is de laagte van de Pepinusbeek(dal) zichtbaar en ten zuiden een weg. Echter de veelheid van landwegen doorheen het plangebied zijn op de kadastrale minuut niet (meer) zichtbaar. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 29 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 15: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832. Het plangebied is rood omlijnd. In 1999 heeft Renes een historisch geografische studie gemaakt naar het historische landschap en de relicten die daarvan op dat moment nog zichtbaar zijn. Volgens de kaart die bij deze studie behoort (figuur 16) ligt het plangebie d in gebied dat sinds de 19 de eeuw ernstig gewijzigd is. De weg en Annendaalderweg, de Waldfeuchterbaan en de N572 zijn wegen die teruggaan tot de 19de eeuw of eerder. Binnen of direct nabij het plangebied liggen geen historische landschapsrelicten van betekenis. Figuur 16: Uitsnede uit de kaart met historische relicten en uit noord- en midden Limburg. (naar Renes, 1999). Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 30 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 17 toont achtereenvolgens topografische kaarten van het onderzoeksgebied uit 1845, 1898, 1958 en 2011.

Op deze kaarten is te z ien dat gedurende de afgelopen tweehonderd jaar de omgeving van het plangebied ernstig gewijzigd is. Het open natte heidegebied is in cultuur gebracht , is voorzien van ontsluitingswegen en het gebied is gedeeltelijk omgezet naar akker- en/of bosgebied. Het micro- en mesoreliëf is echter doorheen tijd ongewijzigd gebleven. Op de oudste kaart (1845) is een duidelijke ‘heuvel’ zichtbaar. Op de moderne kaart is deze ‘heuvel’ nog herkenbaar door de afgebeelde hoogtelijnen. Figuur 17: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1898, 1958 en 2011. De eerste bebouwing binnen het plangebied is verschenen rond 1975 met de bouw van de (huidige) Sint Hubertushoeve. De hoeve is eerst gebouwd als een veehouderij voor koeien . De stallingen di e destijds bij het boerenhof gebouwd zijn, waren allen voorzien van mestkelders van minimaal 1,5 m diepte. Sinds vijftien jaar wordt het boerenerf en de gebouwen gebruikt voor de stalling van paarden en bestaat de bebouwing binnen het plangebied uit een w oonhuis met een vijftal stallingen en schuren en een binnen - en buitenrijbak. Figuur 18. Het plangebied heeft in het noordelijk deel de bebouwing, het centrale gedeelte bestaat uit weilanden en het zuidelijke deel is geheel grasland. Figuur 19. Het gebied was tot rond 1900 in gebruik als heide.

Pal ten noordwesten van het plangebied lag rond deze tijd een relatief groot open water. Een dergelijk water kan in combinatie met hogere terrasranden in de directe nabijheid een sterk aantrekkingskracht hebben gehad op bewoning in met name de steentijd en late prehistorie. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 31 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl 1 2 3 4 5 Figuur 18: Foto-impressie van de huidige bebouwing binnen het plangebied. Foto’s: , januari 2015. 1 2 3 4 5 Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 32 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl 1 2 3 4 5 6 7 7 5 6 1 2 3 4 Figuur 19: Foto-impressie van het onbebouwde gedeelte van het plangebied. Foto’s: , januari 2015. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 33 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl 2.7 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt binnen het agrarisch buitengebied tussen de kernen Echt en Maria Hoop, op de rand van het dal van de Pepinusbeek. Deze dalrand bestaat uit een deel van een relatief hoog gelegen plateauterras dat via een terrashelling overgaat naar een lager gelegen dalvlakteterras met beekdalbodem.

De bodem bestaat uit grove rivierzanden en fijne (verspoelde) dekzanden waarin zich vorstvaaggronden en gooreerdgronden hebben gevormd, beide met een AC -profiel. Aan de voet van de terrashelling wordt het plangebied doorsneden door een oude smeltwatergeul waardoor er sprake is van een natte laagte. Zowel binnen als in de directe omgeving van het plangebied zijn meerdere archeologische waarnemingen gedaan uit de perioden paleolithicum tot en met Romeinse tijd. Verwachte perioden (datering) & complextypen Archeologische resten kunnen worden verwacht uit alle perioden vanaf het paleolithicum tot en met de nieuwe tijd. Het betreft zowel nederzettingsresten, graf velden als zogenaamde off site resten die veelal met transport en landbouwkundi ge inrichting samenhangen . Een nadere duiding van meer specifieke complextypen is vooralsnog niet mogelijk. Met betrekking tot de middeleeuwen en nieuwe tijd worden enkel off site resten verwacht. Hieronder dienen vooral te worden verstaan resten van bijv oorbeeld opgevulde greppels, grensstenen, veekralen, wegen, ploegsporen, akkerlagen of uit afgedekte karrensporen etc. bestaan. Nederzettingen (kampementen) van jagers-verzamelaarsgemeenschappen uit het paleolithicum en mesolithicum kunnen in principe o veral voorkomen. Deze jagers - verzamelaars verbleven doorgaans niet lang op dezelfde plaats en trokken veelvuldig door het landschap.

Er is echter wel een tendens in de vestiging van deze jagers -verzamelaars zichtbaar: met name de hoogtes bestaande uit dekz andruggen, plateaus en lokale opduikingen nabij open water (beken, vennen, rivieren, bronnen etc.) werden bij voorkeur opgezocht. Hierbij blijken de landschappelijke gradiëntzones steeds de voorkeur te hebben. Vanaf het vroeg -neolithicum was voor landbouw ers de afstand tot water en de aanwezigheid van gradiënten nog steeds van belang, maar daarnaast waren ook de factoren bodemvruchtbaarheid en de waterhuishouding van de bodem belangrijk voor de vestigingslocaties. De algemene tendens is dat m en zich min of meer permanent vestigde op de iets hoger gelegen en bij voorkeur voedselrijkere gronden. Maar uit meer recent onderzoek (Moonen 2008) is gebleken dat ook de schralere gronden (bijvoorbeeld de gooreerdgronden en vaaggronden zoals deze meestal voorkom en onder de ‘jonge ontginningsgebieden’ en heidegebieden) in gebruik genomen zijn . Onderzoek van dit soort gebieden heeft ook aangetoond dat bewoning aldaar redelijk stabiel is tot in de Romeinse tijd en dat nederzettingen en akkerarealen direct naast en door el kaar liggen 6. Vanaf de middeleeuwen worden deze ‘armere’ gronden verlaten en is er een tendens naar het intensiever in gebruik nemen van de gebieden met of nabij hele rijke (leem)gronden (de zogenaamde enkeerd- en podzolbodems).

Op basis van het algemene bewoningspatroon, de landschappelijke situering en de bekende archeologische waarden (uit het plangebied en de directe omgeving) moet worden 6 Bijvoorbeeld, niet ver van het plangebied ten noorden van de Donckerstraat in Putbroek zijn bij archeologische onderzoeken ook Celtic fields aangetroffen. Daarbij is eveneens een huisplattegrond opgegraven uit de Vroege IJzertijd, die (naar wat nu blijkt) binnen het Celtic field is gelegen. Het waren dus niet alleen akkers, maar ook werd er gewoond. Dit is ook bekend van de Celtic fields in het noorden van Nederland. Mededeling Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 34 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl geconcludeerd dat voor de lager gelegen terreindelen en de helling van het plangebied - zijnde de noordelijke helft van het plangebied - een hoge verwachting geldt voor (nederzettings)resten uit de vroege prehistorie (laat -paleolithicum tot en met mesolithicum). Deze vindplaatsen bestaan doorgaans uit (kleine) kampementen en kenmerken zich door een (oppervlakkige) sprei ding van vuurstenen objecten. Vindplaatsen kunnen aangetroffen worden in de top van het bodemprofiel (doorgaans direct onder de bouwvoor tot in de top van de C -horizont).

Een uitzondering hierop vormt de voormalige smeltwatergeul aan de voet van de helling die waarschijnlijk altijd te nat is geweest voor bewoning. Op basis van het algemene bewoni ngspatroon, de landschappelijke situering en de bekende archeologische waarden (uit het plangebied en de directe omgeving) moet worden geconcludeerd dat voor de ho ger gelegen terreindelen van het plangebied -zijnde de gehele zuidelijke helft van het plangebied - een hoge verwachting geldt voor het aantreffen van archeologische resten uit de periode neolithicum tot en met Romeinse tijd. De archeologische resten kunnen bestaan uit nederzettingssporen, resten van begraving of off site fenom enen (wegen, percelering, ontginn ingsresten, Celtic field , etc.). De verwachte resten zullen bestaan uit vondststrooiingen, c.q. vondstlagen en uit opgevulde spoorvullingen onder de bouwvoor en in de top van de C-horizont. Bovenstaand verwachtingsmodel wijkt af van het verwachtingsmodel zoals dat op de gemeentelijke beleidskaart is gehanteerd (en dus is ve rtaald in het bestemmingsplan).

Op basis van deze bureaustudie en het gedetaille erd op perceelsniveau bestuderen en samenvoegen van de informatie van de beschikbare kaarten en archeologische vondsten kan (met uitzondering van de plandelen die verstoord zijn door kelders enz.) vooralsnog niets van het plangebied op voorhand aangeduid w orden met een lage verwachting en dus op voorhand vri jgegeven worden van onderzoek. Binnen het laaggelegen noordelijke deelgebied kunnen met name ter plaatse van de voormalige stroomgeul goed geconserveerde (organische) off site resten in afvaldumps voorkomen indien sprake is van agrarische nederzettingssporen binnen het aangrenzende hoger gelegen deelgebied. Het verwachtingsmodel kan als volgt samengevat worden: paleolithicum- mesolithicum neolithicum – Romeinse tijd middeleeuwen en nieuwe tijd noordelijk gedeelte (laag gelegen) hoog m.u.v. de oude smeltwatergeul aan de voet van de helling: nederzettingen (middel)hoog: off site fenomenen, m.n.

afvaldumps binnen de voormalige stroomgeul middelhoog: off site fenomenen landbouwkundig gebruik, ontginningsloten centrale gedeelte (helling) hoog: nederzettingen middelhoog: nederzettingen hoog: off site fenomenen landbouwkundig gebruik zuidelijke gedeelte (hoog gelegen) hoog: nederzettingen hoog: nederzettingen, akkers, begraving hoog: off site fenomenen landbouwkundig gebruik Uiterlijke kenmerken en diepte van voorkomen Vuursteenvindplaatsen van jagers -verzamelaarsgemeenschappen uit het paleolithicum of mesolithicum zullen binnen het plangebied uit vondststrooiingen bestaan met eventuele ondiepe sporen in d e ondergrond die eveneens onder de bouwvoor beginnen. Eventuele nederzettingsresten uit het paleolithicum en mesolithicum kunnen zowel bestaan uit basisnederzettingen met een oppervlakte tussen 200 en 1.000 m² of van kleine tijdelijke kampementjes met zeer geringe afmetingen die nauwelijks meer zijn dan de neerslag van Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 35 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl een enkele (jacht)activiteit of een kortstondig kamp. De omvang hiervan kan beperkt zijn tot enkele (tientallen) vierkante meters.

Resten uit het neolithicum, brons tijd, ijzertijd en de Rome inse tijd in het gebied zullen vooral nederzettingsresten van (semi) permanente agrarische samenlevingen betreffen van minimaal enkele honderden vierkante meters grootte. Nederzettingen kunnen in principe vergezeld gaan van begravingen, zowel in de vorm va n crematiegraven als van inhumatiegraven. Naast archeologische nederzettingsresten (huisplaatsen) kunnen ook zogenaamde off -site verschijnselen aanwezig zijn. Nederzettingsresten uit deze perioden kunnen in of direct onder de moderne bouwvoor aanwezig zijn. Ze bestaan uit concentraties van vondstmateriaal zoals aardewerk vuursteen, houtskool en bouwmateriaal of als spoorvullingen van afvalkuilen, paalkuilen en waterputten e.d. Off -site verschijnselen uit perioden vanaf het neolithicum tot en met de middeleeuwen kunnen bijvoorbeeld uit opgevulde grep pels, ontgin ningssloten, grenspalen of –stenen, wegen, ploegsporen, afgedekte karrensporen, afvaldumps etc. bestaan. Mogelijke verstoringen Het plangebied lag tot de 19de eeuw in een grootschalig (gedeeltelijk nat) heidegebied. Het is pas relatief recent in gebruik genomen voor landbouw. Met uitzondering van het bewerken van de bovengrond (bouwvoor) en ter plaatse van het persriool worden in principe buiten de bestaande bebouwing binnen het noordelijke deel van he t plangebied geen bodemverstoringen verwacht.

Het persriool doorsnijdt het zuidelijke deel van het plangebied (zie figuur 22). Bij de aanleg van dit riool zal de oorspronkelijke bodem over een breedte en diepte van enkele meters sterk zijn verstoord. Het ploegen van de bodem kan vooral een groot ef fect hebben gehad op de gaafheid en conservering van vuursteenvindplaatsen uit het paleo - en mesolithicum. Dergelijke vindplaatsen kunnen volledig in de bouwvoor zijn opgenomen waardoor de informatiewaarde wordt beperkt. Voor sporennederzettingen uit de periode neolithicum - Romeinse tijd zal het ploegen van de bodem slechts een beperkt effect op de gaafheid hebben gehad, tenzij middels boringen wordt vastgesteld dat er diepploegwerkzaamheden hebben plaatsgevonden. Ter plaatse van de bestaande bebouwing kunnen door het bouwrijpmaken van het terrein en de aanleg van fun deringen en kelders diepere verstoringen zijn ontst aan. Dit geldt dan met name onder de voormalige koeienstallen en onder huidige paardenboxen waar mestopvangkelders bij de bouw zijn aangelegd . Hier worden verstoringen verwacht tot een diepte van 1,5 tot 2 m beneden het huidig maaiveld. 2.8 Onderzoeksstrategie Doel van het inventariserend booronderzoek verkennende fase is om vast te stellen hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze nog intact is en of hierin behoudenswaardige archeologische resten aanwezig kunnen zijn.

Uitgegaan wordt van een minimale boordichtheid van vijf boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid om de bodemopbouw doelmatig en betrouwbaar te karakteriseren en een eventuele grootschalige verstoring nader vast te stellen. Op basis van de resultaten van het verkennend booronderzoek zal worden aangegeven welk type bodems binnen het plangebied voorkomen, in hoeverre de bodem door (sub)recente grondwerkzaamheden zoals afgravingen en egalisaties is verstoord, wordt het Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 36 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl verwachtingsmodel eventueel aangepast en zal worden aangegeven in een hoeverre (karterend) vervolgonderzoek naar archeologische indicatoren /materiële resten en s poren wenselijk en zinvol is en welk type onderzoek hiervoor het meest geschikt is. Binnen het plangebied zijn 39 verkennende grondboringen gepland. Hierdoor wordt binnen het 7 hectare grote plangebied een boordichtheid bereikt van circa vijf boringen per hectare. De boringen worden uitgevoerd met een edelmanboor met een diameter van 7 cm en/of een guts met een diameter van 2 cm. Elke boring wordt indien mogelijk doorgezet tot in de ongeroerde C-horizont. Van alle boorpunten wordt de NAP -hoogte bepaald door middel van het AHN of een waterpas. De AHN -hoogtedata hebben in principe een nauwkeurigheid van  5 cm.

De boorlocaties (RD-coördinaten) worden in het veld vastgesteld met behulp van een GPS met een nauwkeurigheid van ± 1 meter. De boorprofielen worde n beschreven op basis van de ASB 5.2. Figuur 20: Zicht op een gedeelte van het plangebied (rode lijn) en het dal van de Pepinusbeek (blauwe lijn) nabij boring 29, gezien in noordwestelijke richting. Duidelijk herkenbaar is de aflopende terrasrand richting beekdal. Foto: , januari 2015 .

Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren | ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 37 3 Veldonderzoek 3.1 Verrichte werkzaamheden Positie boringen: | regelmatige verdeling over het plangebied, zie figuur 22. Gebruikt boormateriaal: | edelmanboor en grindboor met een diameter van 7 cm. Totaal aantal boringen: | 39 Boorgrid: | 40 * 50 m Boordichtheid: | 5 boringen per hectare Geboorde diepte: | 0,6 – 1,5 m –mv Inmeten boorlocaties: | GPS Boorbeschrijving: | Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2) Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In | verband | met | de | begroeiing | en | verharding | van | het | plangebied | was | geen oppervlaktekartering mogelijk. Wel zijn er bodemontsluitingen (molshopen) geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. Figuur 19. Tijdens deze inspectie zijn echter geen relevante vondsten gedaan. Figuur 21: Twee uitgeregende molshopen zoals die binnen de zuidelijke helft van het plangebied veelvuldig voorkwamen. Foto: , januari | 2015. Binnen het plangebied zijn 39 boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk netwerk. Hierdoor wordt binnen het 7 hectare grote plangebied een boordichtheid bereikt van circa 5,5 boringen per hectare. Van alle boorpunten is de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en/of de waterpas.

Boring 2A is aanvullend geplaatst in de buitenrijbak tussen | de | boring | 2 | en | 3 | om | zo | de | bodemopbouw | ter | plaatse | van | dit | specifieke terreinelement te kunnen vaststellen. Boring 28 is vanwege de aanwezigheid van een persriool | enigszins | verplaatst. | De | ligging | van | de | boorpunten | is | weergegeven | op | de boorpuntenkaart (figuur 22). De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in bijlage 1. Enkele boringen zijn gestuit op grind, puin of harde leem, zonder de beoogde einddiepte te halen. Versie: 07-06-2018 | www.ArcheoPro.nl Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 38 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 22: Het plangebied met boorpunten en verstoringsdiepten vanaf het huidige maaiveldniveau. 3.2 Resultaten en interpretatie booronderzoek Uit het uitgevoerde booronderzoek blijkt dat het zuidelijke deel van het plangebied uit zeer grove, zwak lemige, grindhoudende, matig gesorteerde rivierzanden bestaat met nauwelijks profielontwikkeling. Dit zijn typische Pleistocene terrasafzettingen van de Maas afgezet tijdens een glaciale klimaatsfase in een verwilderd systeem. In de top van deze afzettingen heeft zicht een vaaggrond ontwikkeld met een AC -profiel. De Ap -horizont (bouwvoor) varieert in dikte van 25 tot 40 cm maar is in de meeste boringen 30 tot 35 cm dik.

In slechts één boring is een zwak ontwikkelde Bw -horizont vastgesteld als gevolg van verbruining (boring 19). De aanwezigheid van een zwakke bodemontwikkeling hangt vooral samen met het lage leempercentage en ijzer - en mangaangehalte van de rivierafzettingen. Hierdoor heeft er nauwelijks een verticale uit - en inspoeling kunnen plaatsvinden. Deze bode m zijn ook arm aan voedingsstoffen en daardoor weinig geschikt voor landbouw. Landbouw is Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren | ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 39 enkel mogelijk op basis van continue intensieve bemesting Binnen dit deelgebied zijn onder de bouwvoor geen grootschalige antropogene bodemverstoringen aangetroffen. De bodem zal onder de bouwvoor hoofdzakelijk biogeen zijn geroerd door de activiteit van mollen en overig bodemleven (zogenaamde bioturbatie). In | noordwestelijke | richting | gaan | de | grove | rivierzanden | op | de | terrashelling | over | in (niveo)eolische dekzanden. Deze worden gekenmerkt door een fijne textuur, een zwak tot matig leemgehalte en een goede sortering. Plaatselijk worden in deze afzettingen fijne humus- | of | leembandjes | waargenomen | die | duiden | op | secundaire | verspoeling | zodat gesproken kan worden van niveo-eolische afzettingen. Ook in deze afzettingen hebben zich vaaggronden ontwikkeld met een AC-profiel.

In | de | boringen | 14, | 15, | 24, | 25 | en | 26 | zijn | minder | goed | gesorteerde | afzettingen | met grindbijmengingen | of | grindlagen | aangetroffen | die | duiden | op | vorming | in | een | glaciaal fluviatiel milieu en op basis daarvan geïnterpreteerd zijn als fluvioperiglaciaal. Het betreffen waarschijnlijk sedimenten afgezet in het vroegere smeltwaterdal, die bestaan uit verspoelde dekzanden en rivierafzettingen. Ter plaatse van de weilanden op de terrashelling en in de laagte aan de voet van de helling zijn geen beduidende antropogene bodemverstoringen aangetroffen met uitzondering van de bouwvoor (Ap-horizont). Het noordelijke deel van het plangebied met de bestaande gebouwen is eenduidig recent opgehoogd ten behoeve van de realisatie van de Sint Hubertushoeve in 1975. Dat werd ook mondeling bevestigd door de heer | (eigenaar). In de boorprofielen 1, 2, 14, 24 en 25 zijn ophogingslagen vastgesteld variërend in dikte van 20 tot 100 cm. In de boringen 1, 14, 24 en 25 is onder de ophogingslaag de oorspronkelijke A-horizont vastgesteld. Boring 2 is vroegtijdig gestuit. Ter plaatse van de buitenrijbak is in boring 2A een recent antropogeen verstoord profiel aangetroffen tot 75 cm –mv. Het kan niet worden uitgesloten dat het hier ook om een ophogingslaag gaat.

Deze boring is eveneens gestuit op baksteenpuin en/of grind zodat niet kon worden vastgesteld of de oorspronkelijke A(p)-horizont nog aanwezig was. Boring 13 is in de grote, overdekte rijbak geplaatst. Dit was voorheen een veestal met onderliggende mestopvangkelders. De boring is ondiep gestuit op een aangebrachte harde leemlaag. Er kan echter van worden uitgegaan dat de bodem hier diep is verstoord. De boringen 14 en 24 tonen aan dat het oorspronkelijke maaiveld hier relatief zeer laag op ca. | 30,4 | m | +NAP | lag | waardoor | dit | deelgebied | altijd | zeer | nat | zal | zijn | geweest. | In noordoostelijke richting liep het maaiveldniveau geleidelijk een meter op tot ca. 31,4 m +NAP. Dit zal de rand van de dekzandrug die zich ten noorden van de Zandweg voortzet zijn geweest. | Onder | de | parkeerplaats | tussen | het | woonhuis | en | de | buitenrijbak | lijkt | de oorspronkelijke bodem ook te zijn verstoord hoewel boring 2 hier niet zodanig diep kon worden doorgezet dat de verstoring eenduidig kon worden aangetoond. Tijdens de boorwerkzaamheden zijn in het opgeboorde bodemateriaal geen archeologische indicatoren aangetroffen. Versie: 07-06-2018 | www.ArcheoPro.nl Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 40 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 23: Boorprofielen van boringen 1 t/m 12.

Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 41 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 24: Boorprofielen van boringen 13 t/m 23. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 42 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 25: Boorprofielen van boringen 24 t/m 34. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 43 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 26: Boorprofielen van boringen 35 t/m 38. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 44 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl 4 Evaluatie, conclusies en aanbevelingen Het plangebied ligt binnen het agrarisch buitengebied tussen de kernen Echt en Maria Hoop, op de rand van het dal van de Pepinusbeek. Deze dalrand bestaat uit een deel van een relatief hoog gelegen plateauterras dat via een terrashelling overgaat naar een lager gelegen dalvlakteterras met beekdalbodem. De bodem bestaat uit grove rivierzanden en fijne (verspoelde) dekzanden waarin zich vorstvaaggronden en gooreerdgronden hebben gevormd, beide met een AC -profiel. Aan de voet van de terrashelling wordt het plangebied doorsneden door een oude smeltwatergeul waardoor er tot op heden sprake is van een natte laagt e.

Zowel binnen als in de directe omgeving van het plangebied zijn meerdere archeologische waarnemingen gedaan uit de perioden paleolithicum tot en met Romeinse tijd. Het bureauonderzoek toont aan dat voor he t gehele plangebied een middel hoge tot hoge archeologische verwachting geldt voor archeologische resten van jagers - verzamelaarsgemeenschappen uit de steentijd (paleo - en mesolithicum) alsook voor landbouwgemeenschappen uit de perioden van het neolithicum, bronstijd, ijzertijd en Romeinse tijd. Enkel i n de laagte aan de voet van de helling gel dt voor nederzettingsresten uit alle perioden een lage verwachting. Nederzettingsresten van landbouwgem eenschappen worden enkel binnen het zuidelijke, hoger gesitueerde terreindeel verwacht. De tot op heden reeds verrichtte archeologische waarnemingen tonen in aanvulling op deze verwachting aan dat er binnen het plangebied feitelijk archeologische resten aanwezig zijn. De exacte duiding in de vorm van complextypen en locatie hiervan is echter nog onbekend. Uit h et uitgevoerde booronderzoek blijkt dat de bodem binnen het grootste deel van het plangebied nagenoeg intact is, waardoor de kans op het aantreffen van behoudenswaardige archeologische resten hoog blijft.

Enk el binnen het reeds bebouwde, noordelijke deel v an het plangebied zijn recente bodemverstoringen vastgesteld en zal de bodem ook onder de bestaande bebouwing dusdanig substantieel zijn verstoord dat de verwachting met betrekking tot behoudenswaardige archeologische resten kan worden bijgesteld naar laag. Op basis van deze bevindingen wordt geadviseerd om voor het zuidelijke, relatief hoog gelegen deel van het plangebied een karterend en eventueel aansluitend waarderend archeologische vervolgonderzoek uit te voeren naar de ligging , aard en waarde van de (verwachte) archeologische resten (figuur 27) . Dit onderzoek kan bestaan uit een (gedetailleerde) oppervlaktekartering, een karterend booronderzoek of uit proefsleuven. Indien de laatste onderzoeksmethode zal worden toegepast dient voorafgaand aan de werkzaamheden een Programma van Eisen (PvE) worden opgesteld en ter goedkeuring worden aangeboden aan de gemeente Echt -Susteren. Voor het opsporen van off site resten zijn enkel proefsleuven geschikt. De aard en omvang van het vervolgonderzoek kan eventueel nader afgestemd worden op de omvang van de graafwerkzaamheden die het definitieve inrichtingsplan met zich meebrengen.

Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 45 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Figuur 27: Het plangebied geprojecteerd op een detailuitsnede van het AHN met de aanduiding van het hoger gel egen deelgebied (rood gearceerd) waarvoor vervolgonderzoek wordt geadviseerd. In alle gevallen geldt dat indien bij toekomstige graafwerkzaamheden archeologische materialen en/of sporen aangetroffen worden, deze direct gemeld dienen te worden bij de gemeente Echt-Susteren, conform de Erfgoedwet.

Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 46 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland. AMK Archeologische Monumentenkaart. ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving. Archis Archeologisch Informatie Systeem. BP: Before Present (present = 1950) GIS Geografische InformatieSystemen. GPS Global Positioning System. IKAW Indicatieve kaart van archeologische waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek. KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie. -mv Onder maaiveld. NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak. PVE Programma van Eisen. RCE Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode. SCEZ Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland. SIKB: Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer ZAA Zeeuws Archeologisch Archief. ZAD Zeeuws Archeologisch Depot. Archeologische tijdschaal Periode Datering Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) 250.000 - 9000 Mesolithicum (midden steentijd) 9000 - 4500 Neolithicum (nieuwe steentijd) 4500 - 2000 Bronstijd 2000 - 800 IJzertijd 800 - 12 v. chr. Romeinse tijd 12 v chr. - 500 n. chr.

Vroege middeleeuwen 500 - 1000 Volle middeleeuwen 1000 - 1250 Late middeleeuwen 1250 - 1500 Nieuwe tijd 1500 - heden Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 47 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Bronnen Encyclopedie van Noord-Brabant (red. A. van Oirschot, A.C. Jansen en L.S.A. Kroesen; Baarn 1985) Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote historische topografische Provincie Atlas Limburg; 1894-1926 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadastrale minuut 1830 met aanwijzende tafels, (www.watwaswaar.nl) Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 2 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS II (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis2.archis.nl/ Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968.

Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer. Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 48 Versie: 07-06-2018 www.ArcheoPro.nl Literatuur Bakker, H. de & J. Schelling, 19 89. Systeem van bodemclassificatie. De hogere niveaus . Wageningen. Berendsen, H.J.A., 1997. Landschappelijk Nederland, Assen Berendsen, H.J.A., 1997. De vorming van het land. Inleiding in de geologie en geomorfologie , Assen Berg, G. M.W. van den, 1996. Fluvial sequences of the Maas. A 10 Ma record of neotectonics and climate change at various time scales. Wageningen Bosch, J.H.A., 2005. Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode, Versie 5.2. Utrecht. TNO-rapport, NITG 05-043-A. Bunnik, F.P.M., 1 999. Vegetationsgeschichte der Lößbörden schwisssen Rhein und Maas von der Bronzezeit bis in die frühe Neuzeit. PhD-thesis universiteit Utrecht. Deeben, Jos e.a. (red.), 2005. De steentijd van Nederland. Stichting Archeologie Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995.

Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Geraeds J., 2007. Archeologisch onderzoek Waldfeuchterbaan te Echterbosch, Bureauonderzoek en archeologische begeleiding Waldfeuchterbaan te Echterbosch, gemeente Echt-Susteren. GAR rapport 440. Moonen, B.J. Begrensd verleden; Een archeologische verwachting - en beleidsadvieskaart en de cultuurhistorische waardenkaart voor de gemeente Venray. April 2008 Mulder, E.F.J de e.a. (red.), 2003. De ondergrond van Nederland . Wolters -Noordhoff, Groningen/Houten Renes, J., 1999. Landschappen van Maas en Peel, Maastricht. Tol, A.J., J.W.H.P. Verhagen en M. Verbruggen, 2012. Leidraad inventariserend veldonderzoek. Deel: karterend booronderzoek. Gouda (SIKB uitgave, versie 2.0). Verhoeven, M., G.R. Ellenkamp & D.M.G. Keijers, 2010. Een archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart voor de gemeente Echt-Susteren. Drie deelrapporten. RAAP-rapport 1951. Wijk, I.M. van & J. Orbons, 2010. Verleden met toekomst. Archeologische beleidskaart en groevenbeleidskaart voor Valkenburg aan de Geul. Archol rapport 121.

Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren | ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 49 Bijlage 1: Boorbeschrijving Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Posities van de boringen (boorlocaties) Posities van de boringen (boorlocaties) Boornummer | X_RD | Y_RD | M +NAP Boornummer | X_RD | Y_RD | M +NAP 1 | 193605,0 | 344690,1 | 32,10 20 | 193869,0 | 344421,1 | 35,33 2 | 193643,5 | 344658,3 | 32,01 21 | 193907,6 | 344389,3 | 35,44 2A | 193643,5 | 344658,3 | 31.75 22 | 193946,1 | 344357,6 | 35,49 3 | 193682,1 | 344626,6 | 31,27 23 | 193984,7 | 344325,8 | 35,34 4 | 193720,7 | 344594,8 | 32,02 24 | 193554,2 | 344628,3 | 30,75 5 | 193759,3 | 344563,1 | 33,18 25 | 193592,7 | 344596,6 | 31,22 6 | 193797,9 | 344531,3 | 34,08 26 | 193631,3 | 344564,8 | 31,40 7 | 193836,5 | 344499,6 | 34,46 Algemene kopgegevens 27 | 193669,9 | 344533,1 | 32,95 8 | 193875,1 | 344467,8 | 34,79 Soort boring | BAR 28 | 193708,5 | 344501,3 | 34,47 Projectnummer 9 | 193913,7 15-003 344436,1 | 34,69 29 | 193747,1 | 344469,6 | 35,25 Projectnaam | Zandweg Echt 10 | 193952,3 | 344404,3 | 34,61 30 | 193785,7 | 344437,8 | 35,47 Deelgebied | Nvt 11 | 193990,8 | 344372,6 | 34,72 Organisatie 31 | 193824,3 ArcheoPro 344406,1 | 35,85 12 | 194029,4 | 344340,8 | 34,84 OM-nummer | 64841 32 | 193862,9 | 344374,4 | 35,96 13 | 193598,8 | 344643,3 | 31,92 coördinaatsysteem | RD2000 33 | 193901,5 | 344342,6 | 36,45

Coördinaatsysteemdatum 14 193637,4 ETRS89 344611,6 | 31,52 34 | 193940,0 | 344310,9 | 36,03 Locatiebepaling | GPS 15 | 193676,0 | 344579,8 | 31,63 Referentievlak 35 | 193779,6 NAP | 344391,1 | 36,16 16 | Versie: 07-06-2018 | www.ArcheoPro.nl | 193714,6 344548,1 33,04 Bepaling maaiveldhoogte | AHN – Waterpas 36 | 193818,2 | 344359,4 | 36,11 17 | 193753,2 | 344516,3 | 34,16 Boormethode | Edelman en grindboor 37 | 193856,8 | 344327,6 | 36,60 Boordiameter 18 | 193791,8 7 cm 344484,6 | 35,02 38 | 193895,3 | 344295,9 | 36,72 Opdrachtgever | Aelmans 19 | 193830,4 | 344452,8 | 35,31 1 | 3 Boor 2 A 2 | 5 | 4 20 120 70 35 LDO 50 75 80 20 80 40 70 30 45 80 80 30 Zmg Zmf Zzg Zzg Lithologie Zug Zmf Zzg Zzg Zmg Zug Zmg Zmg Zmg GD G Zmf Zmg | BK | 3 2 2 2 2 2 2 2 2 1 2 2 2 BS 3 2 | BZ | 2 2 3 1 2 1 3 | BG | 2 | 2 | 2 BH 2 2 GR WI GR BR Kleur GE GR GR BR GR GE GE BR GR HK BR BR BR GR | BR | GR GR TK GR DO DO DO DO LI DO LI DO DO LI IK DO DO | LGR | OR DGRBR VLK WIGR | Overige kenmerken | BSE BSE | LG BSE | 2 | SOR | CO | ROV | NVS | C Ap | C C Cg Ap A/C BHN Apb Ap OPG OPG OPG XX OPG OPG | XX BI | DEZ | DEZ RIV DEZ | GI | gestuit AIS PUI, | gestuit Nr | BST Archeologische onderzoek Zandweg, Echt, Gemeente Echt-Susteren | ArcheoPro Rapport,15003, Pagina 50 Boor | LDO | Lithologie | Kleur | Overige kenmerken | AIS Nr Versie: 07-06-2018 | www.ArcheoPro.nl 10 11 | 6 22 12 | 15 | 20 26 23 27 28 | 7

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://echtsusteren.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/dbfe3e54-6ae5-4883-87a9-c45b19f34e4d?agendaItemId=9e24deb7-93da-4017-9663-2047d31ccc3e