Document · PDF

Bijlagen bij de motivering

Gemeenteraad 5 juni 2025, gemeente Echt-SusterenBij agendapunt: Tijdelijke Alternatieve Maatregel (TAM)-Omgevingsplan 'Hoofdstuk 22b Louerveld'20.355 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Inhoudsopgave

Bijlagen bij de motivering

Bijlage 1

Situatietekening

Bijlage 2

Archeologisch bureauonderzoek

Bijlage 3

Archeologisch inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, door middel van boringen

Bijlage 4

Archeologisch Programma van Eisen

103

Bijlage 5

Bodemonderzoek

123

Bijlage 6

Akoestisch onderzoek verkeerslawaai

181

Bijlage 7

Quickscan flora en fauna

259

Bijlage 8

Onderzoek stikstofdepositie

293

Bijlage 9

Ecologische voortoets

369

Bijlage 10 Aanvullend onderzoek flora en fauna

385

Bijlage 11 Activiteitenplan

413

Bijlage 12 Verkeerskundig onderzoek

441

Bijlage 13 Watertoets

449

Bijlage 14 Toelichting exploitatieopzet en kostenverhaalregels

479

Bijlagen bij de motivering

Bijlage 1 Situatietekening

P P

P P P

P P

Nieuwbouw hoofdgebouw

P P

Wadi

Nieuwbouw bijgebouw

P P

P P P P P

P P

P P P

P P

P P P

P P

2023-1159

Schaal

Behorende bij doc. nr.

100

P P

1: 1000

P P

Tekeningnummer

A1 P

P P

Formaat P

P P

ECH125

P P

Projectnummer

Voorontwerp

Fase

P P

088 - 3366333 info@kragten.nl www.kragten.nl

Hintham 152-E, 5246 AK Rosmalen Postbus 2309, 5202 CH 's-Hertogenbosch

Gemeente Echt - Susteren

's-Hertogenbosch

Opdrachtgever

P P

P P P P

P P

P P R=15.00

P P P P

P P

Schoolstraat 8, 6049 BN Herten Postbus 14, 6040 AA Roermond

P P P

P P P P P P P

P P P P P P

P P P P

0 8.0 R=

R=11.50

0 11.5 R=

P P

P P P P

P P P P P

P P P

P P

P P P

0 8.0 R=

P P

P P P P P

P P

P R=13.00

P 5.00

0 18.0 R=

R= 13.0 0

P P

P P P

P P

R=20

.00

5.00 R=1

R=6.00

P P P P

P P P

P PPP

P P

Roermond

Situatietekening VO

P P P P

P P P

.00 R= 6

P P P P P

0 5.0

P .00 R=6

P P

PPP

5.0

3.00

P PPP

P P P

P PP P

P P

R=6.00

P P

P PPP

P P P

6.00

5.15

Onderdeel

P P

P P P

P P

P P P P

P P

P P P

P P

P 5.15

P P

P P P

P P

PPP

3.0 0 P

.00

R=6

P P P

5.0 0

R=6.0 0

5.0

P P

R=1 1.00

R=6 .00

R=6.00

P P

R= 50 .00

PPP P

SBK visie Louersveld Susteren

5.0 0

5.0

5.0 0

R=3 0.00

3.00

P PPP

P P

P rheid nstbaa erfdie

P P

k Stroo

P P P

P P

P P P

P P

3.5

P P

ering

n riol

rlegge

Te ve

P P

0 5.0

P P

0 R=6.0 P

P P

P R=6.00 P

P P

PP P

P P

6.0

Plateau / drempel

Grasparkeren

R=6.00

5.00

P P

PPP

Parkeren openbaar gebied

P P

P PPP

P P

Parkeren privé

P P

5.00

P P

.00

R=12

=17.0

P R

R=6.00

P P

P P P

3.00

P P

6.0

5.15

.00

P P

5.15

R=6.00

P 5.0

4 R=

P P

Inrit

P P

R=6.00

5.00

Trottoir

P P

P P P

P P

Fietspad

P P

Rijbaan

R=6.00

P P

6.0

P P

Perceel

P P

Nieuw te planten boom

Projectgrens

P P

Verklaring

P P

11 P

P P

10 P

Bijlage 2 Archeologisch bureauonderzoek

RAPPORT Archeologisch bureauonderzoek Middelveld te Susteren (Gemeente Echt-Susteren)

AM23257

RAPPORT Archeologisch bureauonderzoek Middelveld te Susteren (Gemeente Echt-Susteren) Aeres Milieu Projectnummer Status rapport ISSN Nummer Datum

: AM23257 : Definitief : 2214-5656 : 14 oktober 2024

Opdrachtgever

: Kragten Schoolstraat 8 6049 BN Herten

Opsteller rapport Paraaf

: :

Redactie Paraaf

: :

Vrijgave Paraaf

: :

Aeres Milieu B.V. Noordhoven 4 6042 NW ROERMOND (t) 0475 – 320 000 e-mail: info@aeres-milieu.nl www.aeres-milieu.nl

4002

Disclaimer Het onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden (opzet conform de geldende richtlijnen en protocollen). Aeres Milieu accepteert op voorhand geen aansprakelijkheid voor maatregelen of mogelijke beslissingen die de opdrachtgever naar aanleiding van het door Aeres Milieu uitgevoerde onderzoek neemt. Tevens wordt opgemerkt dat Aeres Milieu voor het verkrijgen van de voor het bureau onderzoek noodzakelijke informatie (mede) afhankelijk is van externe bronnen. Voor Aeres Milieu is niet te verifiëren of deze bronnen altijd volledig en zonder fouten zijn. Hierdoor kan Aeres Milieu niet instaan voor de juistheid en volledigheid van de verzamelde historische informatie.

Pagina | 2

AM23257

INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING ......................................................................................................................................................... 4 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS ............................................................................................................................. 6 1.

INLEIDING ......................................................................................................................................................... 7

WERKWIJZE ...................................................................................................................................................... 9 2.1

Inleiding ............................................................................................................................................................................................................... 9

BUREAUONDERZOEK ................................................................................................................................ 10 3.1

Landschappelijke situatie - geomorfologie .......................................................................................................................................... 10

3.2

Landschappelijke situatie - bodem.......................................................................................................................................................... 12

3.3

Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht .................................................................................................................................. 13

3.4

Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden ........................................................................................................................ 14

3.5

Bewoningsgeschiedenis – historisch kaartmateriaal ....................................................................................................................... 19

VERWACHTINGSMODEL ........................................................................................................................... 22

AANBEVELINGEN ........................................................................................................................................ 25

LITERATUURLIJST................................................................................................................................................... 26

Bijlagen: 1 2 3A 3B 3C 4A 4B 5 6

Topografische ligging onderzoeksgebied Archeologische gegevens cf. Archis 3 Archeologische Verwachtingskaart gemeente Echt-Susteren Cultuurhistorische waardenkaart Aardkundige waardenkaart Overzicht geomorfologische kaart Stroomgordelkaart Limburg Overzicht bodemkaart Reliëfkaart

Pagina | 3

AM23257

SAMENVATTING In juli 2023 is door Aeres Milieu een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Middelveld (gemeente Echt-Susteren). De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek betreft een bestemmingswijziging ten behoeven van woningbouw. De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Echt-Susteren in de zone met een hoge archeologische verwachting. Voor deze verwachtingszone geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 500 m2 en dieper dan 40 centimeter beneden maaiveld. Voor een klein deel van het zuidoosten van het plangebied geldt een middelhoge verwachting. Middels deze kaart heeft de gemeente aangegeven dat de locatie onderzoeksplichtig is. Op basis van het uitgevoerd bureauonderzoek blijkt dat binnen het plangebied archeologische resten vanaf het laatpaleolithicum tot en met de nieuwe tijd kunnen worden aangetroffen. Potentiële archeologische niveau ligt in de top van de terrasafzettingen (Formatie van Beegden). Deze niveaus liggen direct onder de bouwvoor en/of in de oorspronkelijke bodem, in de top van de Maasafzettingen. Het plangebied ligt op een dalvlakteterras met ten noord(westen) en zuiden hiervan restgeulen van de Maas. In de omgeving van het plangebied zijn meerdere vuursteenvondsten bekend uit het laat-paleolithicum, mesolithicum en neolithicum.

Er geldt om deze reden een hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum – (midden) neolithicum. Er is geen tot onvoldoende informatie voorhanden of de restgeulen direct rondom het plangebied watervoerend waren in deze perioden. Op basis van de aangetroffen vuursteenvindplaatsen wordt dit wel aannemelijk geacht. In de omgeving van het plangebied zijn meerdere vindplaatsen uit de late prehistorie tot vroege middeleeuwen bekend. Zo ook binnen het plangebied, hier zijn zeven vuurstenenartefacten bekend uit het neolithicum en één vuurstenenbijl uit het laat-Neolithicum B bekend. Daarnaast is er aardewerk aangetroffen uit de periode ijzertijd-middeleeuwen. Ook uit de periode vroege middeleeuwen zijn opvallende vondsten aangetroffen, waaronder twee Merovingische kralen (glas en barsteen) en één slijpsteen. De Merovingische kralen duiden op een mogelijk grafveld in het plangebied of de omgeving daarvan. Ook zijn er in de omgeving van het plangebied Romeinse grafvelden bekend. De meeste vondsten werden gedaan tijdens oppervlaktekarteringen en wijzen hiermee op de aanwezigheid van (een) nederzetting(en). Voor het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd als voor begravings- en nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen.

Het plangebied ligt ten noordoosten van de historische kern van Susteren. Het plangebied is altijd onbebouwd geweest. Het plangebied ligt tussen meerdere primaire uitvalswegen in. Binnen het plangebied zijn meerdere scherven aardewerk uit de late middeleeuwen aangetroffen. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd.

Zowel de aard als ook de exacte diepte van de toekomstige ingrepen zijn ten tijde van dit onderzoek nog niet bekend, maar naar verwachting kunnen de voorgenomen plantontwikkeling een negatieve impact hebben op het eventueel aanwezige archeologische resten. Omwille van bovenstaande informatie wordt een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht voor het gehele plangebied, dan wel voor de zones waar graafwerkzaamheden zijn beoogd. Dit kan plaatsvinden in de vorm van een verkennend booronderzoek om de intactheid van de bodem en de diepteligging van potentiële archeologische niveau(s) vast te stellen.

Pagina | 4

AM23257

Echter gezien de vondst van meerdere archeologische resten uit zowel het neolithicum, ijzertijd, Romeinse tijd en de vroege en late middeleeuwen, zowel binnen als in de directe omgeving van het plangebied, en het vermoedelijk intacte bodemprofiel (afwezigheid van bekende bodemverstoringen), kan de fase van een (verkennend) booronderzoek zo nodig worden overgeslagen en kan direct een proefsleuvenonderzoek worden uitgevoerd voor het hele plangebied (exclusief het te behouden bosgebied in het noordelijk deel van het plangebied Op 30 november 2023 heeft de bevoegde overheid (gemeente Echt-Susteren) een besluit genomen en heeft ingestemd met het advies tot vervolgonderzoek in de vorm van verkennende boringen in het gehele plangebied. 1 Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.

1 Brief van de gemeente Echt-Susteren, d.d. 1 december 2023, met kenmerk Z21/108542-D – 187840. Pagina | 5

AM23257

ADMINISTRATIEVE GEGEVENS Administratieve gegevens onderzoekgebied Projectnaam

AM23257

OM-nummer

5445933100

Soort onderzoek

Bureauonderzoek

Provincie

Limburg

Gemeente

Echt-Susteren

Plaats

Susteren

Adres

Middelveld

Toponiem

Middelveld Susteren, sectie F, nummer 1239 1241-1242,1244, 1249, 1252-1255,1496, 3156-3158, 3161, 3521, 3522 (ged.), 3523, 3760-3764, 1700-1701, 1756, 1848

Kadastrale registratie

en 1939 Susteren, sectie G, nummer 390-397, 458-460, 461-463 (ged.), 1401-1402, 1405-1406 (ged.) en 1410 (ged.),

x, y-coördinaten

Centrum:

187.910; 342.363

NW:

187.779; 342.579

NO:

187.990; 342.656

ZW:

187.867; 342.050

ZO:

188.201; 342.488

Aanleiding onderzoek

bestemmingsplanwijziging

Oppervlakte plangebied

Circa 9.98 ha

Huidig grondgebruik

Akkerland (en bos)

Opdrachtgever

Kragten

Bevoegde overheid

Opslag documentatie en materiaal

N.v.t./Noordhoven 4 te Roermond tot deponering bij provinciaal depot te Provincie Limburg/E-depot

Pagina | 6

AM23257

1. INLEIDING In opdracht van Kragten heeft Aeres Milieu een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de locatie: Adres onderzoekslocatie

: <adres onderzoekslocatie>

Gemeente

: Echt-Susteren

Oppervlakte

: 9.98 ha

Huidig gebruik van de locatie

: Akkerland (en bos)

Toekomstig gebruik

: Nieuwbouwwoningen

Dit archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de richtlijnen van de BRL SIKB 4000 (protocol 4002), KNA 4.1. Het archeologische onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek naar de historie en bodemgesteldheid van de onderzoekslocatie.

Aanleiding De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bureauonderzoek betreft een <aanleiding onderzoek> ten behoeve van de nieuwbouw van woningen (nieuwbouwproject Middelveld III). De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering, zal de bodemverstoring tot ten minste 80 centimeter (vorstvrije diepte) beneden maaiveld reiken. De verwachting is dan ook dat bij het uitgraven van de bouwputten, ten behoeve van de voorgenomen nieuwbouw, de bodem tot in het archeologische niveau verstoord zal worden en eventueel aanwezige archeologische waarden daardoor verloren zullen gaan. Het bos aan de noordzijde van het plangebied zal zodanig behouden blijven (Figuur 2). De bevoegde overheid, de gemeente Echt-Susteren, heeft op gemeentelijk niveau een archeologisch beleid vastgesteld en beschikt over een Archeologische Verwachtingskaart. De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Verwachtingskaart (beleidskaart) van de gemeente Echt-Susteren in een zone met een hoge archeologische verwachting. Voor een klein deel in het zuidoosten van het plangebied geldt een middelhoge verwachting voor natte landschappen. Er zijn meerdere vindplaatsen aanwezig. Het gaat hier om vondsten van aardewerk uit de vroege middeleeuwen en met name de late middeleeuwen.

Binnen het bestemmingsplan Buitengebied (vastgesteld 2017) geldt de dubbelbestemming Waarde – Archeologie 3. Voor deze zone geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 500 m 2 en een verstoringsdiepte vanaf 40 centimeter beneden maaiveld. Middels deze kaart heeft de gemeente aangegeven dat de locatie onderzoeksplichtig is (zie Bijlage 3).2

Doel Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor de locatie. Dit verwachtingsmodel wordt op basis van historische kaarten en bekende landschappelijke en archeologische gegevens gevormd. Dit verwachtingsmodel zal vervolgens leiden tot een aanbeveling over het behoud in-situ of eventueel vervolgonderzoek.

Plangebied

2 RAAP 2015.

Pagina | 7

AM23257

Het plangebied ligt ten noorden van de historische bebouwing van Susteren. Momenteel is het plangebied nagenoeg geheel in gebruik als akkerland. Het noordelijk deel van het plangebied is in gebruik als bos (zie figuur 1). In het noorden wordt het plangebied begrensd door de N276, in het oosten door akkers, in het zuiden door bebouwing aan de Oude Rijksweg Noord en in het westen door de Louerstraat.

Figuur 1: Topografische ligging van het plangebied (Bron: PDOK-viewer).

Figuur 2. Voorlopig schetsontwerp woningbouwplan Middelveld III Susteren (Bron: Schetsontwerp, gemeente Echt-Susteren).

Pagina | 8

AM23257

2. WERKWIJZE 2.1

Inleiding

Bij het uitvoeren van het bureauonderzoek is gebruik gemaakt van verschillende bronnen. Deze bronnen geven inzicht in bekende, of te verwachten archeologische resten binnen het onderzoeksgebied. Daarnaast zijn deze bronnen van belang voor het opstellen van de landschapsgenese.

Archeologische bronnen •

Archeologische Monumentenkaart (AMK)

•

Archeologisch Informatiesysteem (Archis3)

•

Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente Echt-Susteren

•

Specifieke lokale informatie (heemkundekring, amateurarcheologen)

Bodem- en geomorfologische kaarten •

Bodemkaart (Alterra)

•

Geomorfologische kaart (Alterra, uit Archis3)

•

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3)

•

Aardkundige waardenkaart gemeente Echt-Susteren

Historische kaarten •

Tranchotkaart (1803-1820)

•

Historisch kadastraal minuutplan (1800-1832)

•

Historische topografische en militaire kaarten (1830 tot 1978)

•

Moderne topografische kaart (tot 2022)

•

Cultuurhistorische waardenkaart gemeente Echt-Susteren

De bovenstaande bronnen worden aangevuld door mogelijke informatie afkomstig van lokale archeologische verenigingen en werkgroepen. De overige aanvullende informatie is terug te vinden in de literatuurlijst. De Heemkundekring Echterlandj, is op 29 juni 2023 per e-mail gecontacteerd met de vraag met de vraag om aanvullende informatie betreffende het plangebied. Op 10 juni 2020 heeft Marc Ruijers namens de heemkundekring geantwoord (zie paragraaf 3.4). “Op het meest noordwestelijke perceel, vlakbij het fietstunneltje van de Louerstraat onder de N276 door (zaakidnummer 3259476100), heb ik niet heel ver van elkaar vandaan, twee Merovingische kralen aangetroffen bij dezelfde veldverkenning. Ik heb nooit meer de mogelijkheid gehad het perceeltje nog eens onder de loupe te nemen, maar een graf(veld)context is daar misschien wel het meest waarschijnlijke. Voor wat betreft de Louerstraat, dient nog te worden gewezen op de Hof te Louw. Dit is één van vier grote boerderijen binnen de heerlijkheid Dieteren. Van de andere drie weten we (ongeveer of precies) de locatie, maar van de Hof te Louw weten we niet waar deze laatmiddeleeuwse boerderij gelegen is. Misschien dus wel ergens aan de Louerstraat. Zie www.deetere.com. Dan in het menu "Gastauteurs" kiezen, "Wil Schulpen" uitkiezen en als laatste "Geschiedenis van Dieteren".

Pagina | 9

AM23257

3. BUREAUONDERZOEK 3.1

Landschappelijke situatie - geomorfologie

De omgeving van het plangebied ligt in het Maasterrassengebied op het midden-terras van de Maas 3, ten oosten van het Holocene Maasdal. De rivier de Maas bevindt zich ten westen van het plangebied. In de ondergrond bevinden zich rivierafzettingen van de Maas die een dikte hebben van enkele tientallen meters. Dit pakket afzettingen bestaat uit grof zand en grind en maakt deel uit van de Formatie van Beegden.4 In het Kwartair (circa 1,81 miljoen jaar geleden) zijn de rivierterrassen van de Maas ontstaan. Door klimaatschommelingen en gestage opheffing ontstond er een getrapt terrassenlandschap (Figuur 3). Tijdens de ijstijden hadden de rivieren een onregelmatig debiet en grote sedimentaanvoer. Hierdoor ontstond er een vlechtend geulpatroon waarbij zand en grind werden afgezet over de gehele breedte van de actieve bedding. Gedurende interglaciale hadden de rivieren een meanderend karakter. De meanderende riviergeulen sneden zich in de oudere sedimenten die waren afgezet tijdens de ijstijden. Het actieve dal van de meanderende rivieren was minder breed. Hierdoor kwam de rest van de voormalige vlechtende rivierbedding tijdens het interglaciaal hoog en droog in het landschap te liggen. Door de afwisseling van warme en koudere perioden ontstaat een steeds diepere gelegen riviervlakte en ontstonden er rivierterrassen.

In de omgeving van het plangebied hebben de Maas en Rijn vrij grove grindhoudende zanden afgezet op de midden-Pleistocene riviervlakte. Deze afzettingen behoren tot de Formaties van Urk en Kreftenheye. Onder invloed van tektonische opheffing verplaatste de Rijn zich. Door de opheffing in de omgeving heeft de Maas een vrij diep stroomdal gevormd. Het terrassenlandschap van de Maas heeft een lange ontwikkelingsgeschiedenis. De oudste terrassen worden in het Saalien gedateerd (circa 130.000 jaar oud). Het eerstvolgende terras, gevormd onder de toenemende invloed van de Maas ligt circa 3 meter lager. Dit terras is gevormd in de periode van de laatste ijstijd, het Weichselien tot het Pleniglaciaal (circa 73.000 – 14.700 jaar geleden). De afzettingen uit deze periode behoren, zoals gezegd, tot de Formatie van Beegden. Het plangebied ligt op de stroomgordel uit het Pleniglaciaal (codes 839). Ten noorden hiervan ligt een jongere stroomgordel van de Maas uit het Vroege Holoceen (code 966) Dit maasterras is afgezet in het Vroeg Holoceen (circa 11.700 tot 8.000 jaar geleden).

Ten noordwesten ligt nog een jongere stroomgordel van de Maas uit het Midden Holoceen (code 968, (circa 9.700 - 5.000 jaar geleden) (Bijlage 5b).5 Tijdens de korte warmere periode van het Allerød interstadiaal (circa 13.900 - 12.900 jaar geleden) ontwikkelde zich de vegetatie, waardoor de sedimentatie en watertoevoer veranderde. Als gevolg hiervan vormde zich een hoofdgeul die zich meanderend in het tweede terras sneed. Hieruit ontstond een volgend terras dat ook wel bekend is als Allerød-terras, circa vier meter lager gelegen dan het vorige terras. De laatste fase voor de opwarming van het Holoceen omvat de Jonge Dryas (circa 12.900 - 11.700 jaar geleden). Tijdens de Jonge Dryas daalt de temperatuur weer waardoor de aanvoer van het sediment weer toeneemt. In deze periode neemt de rivier weer een vlechtend patroon aan. Dit vlechtende patroon stroomde met name aan de oostoever en erodeerde daar een groot deel van het Allerød-terras en zette hier matig fijne tot grove zanden af. De tweede helft van de Jonge Dryas was aanzienlijk droger; verstuivingen vanuit de rivierbedding zorgden voor afzettingen op het Allerød-terras en tweede terrasniveau. De verstuivingen vormden in de omgeving een dekzandpakket. 3. Rensink et al. 2016. 4. Stouthamer 2015, 155. 5. Woolderink 2018. Pagina | 10

AM23257

Met de intrede van het Holoceen veranderde het klimaat sterk waardoor de aanvoer van sediment en water constanter werd. De Maas trok zich als meanderende rivier terug in het huidige Holocene dal. Hier hebben zich ook zandverstuivingen voorgedaan, echter is hier niet met zekerheid te zeggen of het om een natuurlijk fenomeen gaat. Volgens de geologische kaart komen ter plaatse van het plangebied in de bodem zandige tot grindige stroomgordelafzettingen (Be1)6 voor. De fluviatiele afzettingen behoren tot het Laagpakket van Oost-Maarland (Formatie van Beegden). Deze afzettingen dateren tot het Holoceen. Ook de aardkundige waardenkaart van de gemeente Echt-Susteren geeft aan dat het plangebied op een hoger gelegen Maasterras is gelegen (Bijlage 3c).7 Volgens de Geomorfologische kaart (Bijlage 4) ligt het plangebied binnen een dalvlakteterras (code 4E44). Het uiterste zuidoosten van het plangebied ligt in een restgeul van de Maas. Op circa 140 meter ten noorden van het plangebied ligt ook een restgeul. Deze loopt uit in een tak die nog steeds watervoerend is, de Rode Beek. De rode Beek stroomt op circa 950 meter ten noordwesten van het plangebied. Het uiterst zuiden van het plangebied ligt in de bebouwde kom van Susteren en is om deze reden niet gekarteerd.

Op het kaartbeeld van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN4, Bijlage 6) is duidelijk de hoge ligging van het plangebied op het Maasterras (dalvlakteterras) te zien. Ook is de overgang tussen het hooggelegen dalvlakte terras naar de zuidoostelijk restgeul zichtbaar. De hoogtes binnen het plangebied variëren tussen de 30,55 – 31,25 meter +NAP. De hoogtes ter hoogte van de restgeul variëren tussen de 27,24 – 28,46 meter +NAP.

6. TNO, 2021. 7. RAAP-rapport 2943, kaartbijlage 1. Pagina | 11

AM23257

Figuur 3. Schematische voorstelling van rivierterrassen in een opheffingsgebied (Bron: Stouthamer 2020, 152).

3.2

Landschappelijke situatie - bodem

Op de bodemkaart (Bijlage 5) zijn binnen het plangebied ooivaaggronden van lichte zavel en klei gekarteerd (KRd1). Het uiterlijke zuiden van het plangebied is niet gekarteerd vanwege de ligging in de bebouwde kom. Ooivaaggronden (code KRd1) Ooivaaggronden zijn hoger gelegen gronden in het oude rivierkleilandschap langs de Maas. Bij vaaggronden heeft er nog weinig of geen bodemvorming plaatsgevonden, omdat het sediment jong is. Bij ooivaaggronden is de bovenste laag (circa 50 - 60 centimeter) heeft een egaal bruine kleur als gevolg van homogenisatie door bodemvorming en bioturbatie. 8 De intactheid van deze bodems zegt daarom ook niets over de intactheid van eventuele vindplaatsen die zich op grotere diepte zouden kunnen bevinden

8. De Bakker en Schelling 1989, 158. Pagina | 12

AM23257

Grondwatertrap De mogelijk aanwezige gronden worden gekenmerkt door een gemiddeld zeer lage grondwaterstand, te weten grondwatertrap VIII. Dit zijn de gemiddelde grondwaterstanden die op de bodemkaart staan aangegeven. Dit betekent dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand dieper dan 140 centimeter beneden maaiveld ligt. De gemiddeld laagste grondwaterstand ligt dieper dan 160 centimeter beneden maaiveld. Deze lage grondwaterstand zorgt voor slechte bewaringsomstandigheden voor eventuele organische resten.

3.3

Bewoningsgeschiedenis – historisch overzicht

De bestudeerde en beschikbare bronnen hebben het volgende beeld kunnen schetsen over de geschiedenis van Susteren. Susteren en omgeving kent een lange bewoningsgeschiedenis. Er zijn bewoningsresten bekend vanaf het mesolithicum. Opgravingen van het ROB (Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek, het latere RCE), uitgevoerd tussen 1991-1993, onthulden daarnaast resten van een nederzetting uit de ijzertijd en de Romeinse tijd. Deze overblijfselen werden aangetroffen onder de resten van het oudste klooster van Susteren, gelegen aan de noordkant van de Romaanse St. Amelberga-basiliek, wiens bouwgeschiedenis is terug te voeren tot de 11e eeuw. Opgravingen uit de jaren vijftig van de vorige eeuw legden de resten van een Romeins grafveld bloot, dat aan de noordzijde van de middeleeuwse dorpskern lag. Mogelijk hoorde het landgoed ‘Suestra’ ooit bij een Romeinse villa, waar dit grafveld deel van uitmaakte.9 Susteren is gelegen binnen het stroomgebied van de Geleenbeek en de Rode Beek (ook bekend als Suestra). 10 De oudste vermelding van Susteren stamt uit 714. In dat jaar stichtte de Frankische hofmeier Pepijn van Herstal een Benedictijnse abdij op het dan al bestaande landgoed ‘Suestra’. De Pippiniden (waaruit de Karolingische dynastie voortkwam) bezaten gronden in het Maasdal in Susteren. Dit zou later een van de kerngebieden van het Karolingische rijk worden.

11 Tijdens de opgravingen in de jaren negentig van de 20e eeuw werden de oudste kloosterresten in kaart gebracht, die voornamelijk uit houten gebouwen bestonden. Mogelijk werd het klooster in 882 verwoest door de Noormannen, maar hier werd geen archeologisch bewijs voor gevonden. In de 11e eeuw werd het vroegmiddeleeuwse complex vervangen door een klooster met een rechthoekige plattegrond rond een hof, aansluitend op de noordzijde van de kerk.12 Susteren viel onder heerschappij van Karel de Grote en maakte vóór 870 deel uit van het graafschap Maasgouw (opgedeeld in een Opper- en Neder-Maasgouw). Na 870 (als gevolg van het verdrag van Meerssen) werden van deze gouwen nog twee delen afgesplitst, met een noordelijk deel links van de Maas en een zuidelijk deel rechts van de Maas, met onder andere Susteren. De van oorsprong 9e -eeuwse stenen kerk van Susteren was een zogenaamde ‘munsterkerk’ (moederkerk) en werd in de directe omgeving van de abdij opgetrokken. Voor de bouw van deze kerk zijn stenen van Romeinse gebouwen gebruikt. 13 Reinoud I van Gelre schonk Susteren in 1276 stadsrechten. Susteren werd omgeven door een gracht en een wal en werd in deze periode een ‘oppidum’ genoemd. Het in Susteren opgenomen Dieteren beschikt over een kunstmatig opgeworpen heuvel met gracht. Susteren en omgeving heeft enige schade geleden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Zo is er een melding bekend van één neergestort vliegtuig in Susteren in 1944.14 Het dorp maakte daarnaast in 1945 deel uit van het front.

9 Ubachs 2000, 43. 10 Renes 1988, 49 en Van Berkel en Samplonius 2006. 11 Ubachs 2000, 43 en Van Berkel en Samplonius 2006. 12 Ubachs 2000, 67. 13 Renes 1988, 49. 14 Auwerda en Grimm, 2008. Pagina | 13

AM23257

Tijdens het Roeroffensief is het merendeel van de huizen in het dorp beschadigd geraakt, waaronder ook de kerk.15 Op de ruimingskaart zijn aan de randen van het plangebied (west en zuid) enkele ruimingsrapporten bekend.16

3.4

Bewoningsgeschiedenis – archeologische waarden

Op de leidende Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente Echt-Susteren geldt voor het plangebied een hoge archeologische verwachting. Voor een klein deel in het zuidoosten van het plangebied geldt een middelhoge verwachting voor natte landschappen (Bijlage 3).17 In de omgeving van het plangebied (binnen een straal van 500 meter) zijn volgens de gegevens uit Archis3 drie archeologische monumenten en meerdere archeologische waarnemingen en onderzoeksmeldingen bekend. Tenzij anders vermeld bevinden de aangetroffen archeologische resten zich op (dezelfde) dalvlakteterras als waarop het plangebied is gesitueerd (Bijlage 2 en Tabel 1). Monumentnummer 16.590 Terrein met bewoningssporen uit de late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. Het betreft de oude dorpskern van Susteren. Het monument heeft een hoge archeologische waarden en ligt op circa 155 meter ten zuiden van het plangebied. Monumentnummer 11.146 Terrein met mogelijke begravingen uit de Romeinse tijd. In 1984 zijn tijdens de het afvoeren van de grond voor de aanleg van een wegcunet hele terra sigillata bak aangetroffen. Deze vondst werd geïnterpreteerd als behorend tot een grafinhoud (Waarneming 16.208). Op basis hiervan geldt dat er meer graven worden verwacht. Het monument heeft een archeologische waarde (voor de Romeinse tijd) en ligt op circa 160 meter ten oosten van het plangebied.

Monumentnummer 1.380 Terrein met resten van een motte met voorterrein, daterend uit de late middeleeuwen A – late middeleeuwen B. Het betreft een steile heuvel met een vrij spitse top en een noordelijk aansluitend, iets hoger dan de omgeving gelegen voorterrein. Hieromheen liep een gracht. De motte, de Koppelberg, werd al in 1288 genoemd. De lage ligging in een oude Maasarm en de nabij gelegen waterloop zal de grachten zou hebben voorzien van water. In circa 1859 werd bij een gedeelte van de heuvel fundamenten en bewoningsresten gevonden. Ook zou een ophaalbrug, verbrand hout, mergelblokken, plavuizen en ijzer zijn aangetroffen. In het nog zichtbare deel van de gracht werden tijdens een verkenning bekapte stenen aangetroffen. In de Tweede Wereldoorlog een groot gat in de heuvel gegraven t.b.v. een bunker. Na de oorlog is de bunker verwijderd en het gat gedicht; de nazakking is nog zichtbaar. Het monument heeft een zeer hoge archeologische waarde en ligt op circa 300 meter ten noord(westen) van het plangebied.

15 Blankenstein 2006. 16 www.beobom.maps.arcgis.com/ 17 RAAP 2015. Pagina | 14

AM23257

Binnen het plangebied zijn meerdere archeologische vondsten aangetroffen: Zaakidentificatie 3259427100 In 2009 heeft binnen het plangebied een veldkartering plaatsgevonden. Hierbij zijn zeventien scherven uit de middeleeuwen aangetroffen. Ook is één fragment ijzertijd aardewerk aangetroffen. Daarnaast zijn twee neolithische vuursteenafslagen aangetroffen, waarvan één geretoucheerd.

Zaakidentificatie 3259476100 In 2009 heeft binnen het meest noordwestelijke perceel een veldkartering plaatsgevonden. Hierbij zijn in totaal 114 scherven aangetroffen. Van deze scherven dateerden twee in het neolithicum – ijzertijd, negen uit de ijzertijd, één Romeinse tijd, zes uit de vroege middeleeuwen, vijftien uit de vroege middeleeuwen – late middeleeuwen A, één Romeinse tijd – late middeleeuwen, 80 uit de late middeleeuwen. Ook zijn er tijdens de veldkartering meerdere vuurstenen artefacten aangetroffen, deze bestaan uit; vier artefacten uit het mesolithicum – neolithicum (afslag met retouche, afslagschrabber, afslagkern en kling afgeknot) en vier artefacten uit het neolithicum (kling, aflag (met retouche) en een brok). Daarnaast zijn nog wat kenmerkende vondsten uit de vroege middeleeuwen aangetroffen, het betreft twee Merovingische kralen en één slijpsteen (zandsteen/kwartsiet). De Merovingische kralen zijn van glas en barsteen, en wijze op een mogelijk grafveld in de buurt.

Zaakidentificatie 3261995100 Het betreft een archeologische vondstmelding van een fragment vuursteen van het type Flint-Ovalbeil uit het vroeg-neolithicum B. De geslepen bij is gefabriceerd uit Rijckholtvuursteen en heeft een afmeting van 134 bij 55 bij 26 millimeter.

Heemkundekring Echterlandj18 “Op het meest noordwestelijke perceel, vlakbij het fietstunneltje van de Louerstraat onder de N276 door (zaakidnummer 3259476100), heb ik niet heel ver van elkaar vandaan, twee Merovingische kralen aangetroffen bij dezelfde veldverkenning. Ik heb nooit meer de mogelijkheid gehad het perceeltje nog eens onder de loupe te nemen, maar een graf(veld)context is daar misschien wel het meest waarschijnlijke. Voor wat betreft de Louerstraat, dient nog te worden gewezen op de Hof te Louw. Dit is één van vier grote boerderijen binnen de heerlijkheid Dieteren. Van de andere drie weten we (ongeveer of precies) de locatie, maar van de Hof te Louw weten we niet waar deze laatmiddeleeuwse boerderij gelegen is. Misschien dus wel ergens aan de Louerstraat. Zie www.deetere.com. Dan in het menu "Gastauteurs" kiezen, "Wil Schulpen" uitkiezen en als laatste "Geschiedenis van Dieteren". Zaakidentificatie 2072396100

Afstand Circa 310 meter

Soort onderzoek IVO-O door Synthegra BV in

Omschrijving Er is verder geen informatie bekend in ARCHIS3 en/of DANS

ten zuiden van

2004

Archaeology.

BO door BAAC in 2010

Het onderzoeksgebied is gelegen in een rivierterras van de Maas

het plangebied 2300726100

Circa 20 meter ten zuiden van

dat aan het eind van het Saalien is ontstaan. Deze wordt

het plangebied.

doorsneden door een oude geul. Voor het noordelijk deel van het onderzoeksgebied geldt een lage verwachting voor de periode paleolithicum tot mesolithicum en een middelhoge neolithicum

18 Mail van Marc Ruijers op 10 juni 2023. Pagina | 15

AM23257

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Omschrijving tot en met de late middeleeuwen. Er is vervolgonderzoek geadviseerd.

2340181100

Circa 290 meter

IVO-O door Oranjewoud BV

Tijdens het

ten westen van

in 2011

waargenomen. Er is vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van

het plangebied

booronderzoek is een

deel

intacte bodem

proefsleuven of een archeologische begeleiding. In zones waar de geplande ingrepen grootschaliger zijn, zou een archeologisch vervolgonderzoek zinvoller zijn, met name ook vanwege de mogelijke aanwezigheid van het Romeinse grafveld

2280314100

Circa 20 meter

AB door Sweco in 2011 en

Tijdens de begeleiding zijn meerdere sporen aangetroffen die niet

/2393529100

ten zuiden van

2012

exact geduid konden worden. Verder zijn wat sporen aangetroffen

plangebied

(en

die geïnterpreteerd zijn als kuil (datering onbekend). In het

deels

noordelijke deel is houtskool waargenomen. Er is vondstmateriaal

aangrenzend

uit de volle middeleeuwen aangetroffen en in het noorden vooral

aan)

Romeins materiaal. Er zijn maar enkele scherven uit de bronstijd en ijzertijd aangetroffen.

2352178100

(BO)

Circa 150 meter

Econsultancy BV BO in 2011

Gedurende het booronderzoek (2411761100) zijn in 5 van de 8

/2411761100 (IVO-

ten zuiden van

en IVO-B in 2013. AB door

boringen archeologische indicatoren aangetroffen, deze zijn

B) / 2435721100

het plangebied

RAAP in 2014.

aangetroffen in de top van de rivierafzettingen direct onder de

(AB)

bouwvoor. Het betreft keramiek uit de late middeleeuwen en een vuursteen afslag uit het paleolithicum – bronstijd. Er zijn ooivaaggronden op dalvlakteterrasafzettingen van een oude Maasterras

waargenomen.

archeologische

begeleiding

Dit

heeft

geleidt

(2435721100).

tot

een

Hierbij is

een

vindplaats uit de ijzertijd en middeleeuwen aangetroffen. In het plangebied is een AC-profiel waargenomen, alleen langs de Feurthstraat is een oude akkerlaag aangetroffen. 2394396100

Circa 330 meter ten

zuidwesten

van

het

BO door Transect in 2013

Er geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor de periode paleolithicum – nieuwe tijd. Er is vervolgonderzoek geadviseerd, in de vorm van een booronderzoek.

plangebied. 2433120100

Circa 350 meter

IVO-O door Sweco in 2014

Tijdens het booronderzoek is een verstoring / ophoging tot 1

ten zuiden van

meter beneden maaiveld waargenomen. Slecht is in boring is een

het plangebied

intact bodem vastgesteld (poldervaaggrond). Er is geadviseerd om de daadwerkelijke verstoring van de nieuwbouw versus de oudbouw te laten berekenen. Bij een kleine verstoring kan op basis van een de geringe ingreep het terrein worden vrijgegeven.

2440451100

Circa 420 meter

AB door VUhbs archeologie

Tijdens de archeologische begeleiding is een nederzetting uit de

ten westen van

in 2014

Romeinse tijd aangetroffen met o.a. een waterput. Hierbij is ook

het plangebied

aardewerk, natuursteen, tefriet en bouwkeramiek uit de Romeinse tijd aangetroffen. Daarnaast is ook een greppel en een kuil waargenomen.

2463845100

Circa 425 meter

ten

zuidwesten

Archeologie in 2014

door

Antea

van

het

Group

Aan

Marktstraat

archeologische

begeleiding

Dieterderweg alleen

zijn

bakstenen

tijdens

funderingen

aangetroffen en ter hoogte van de WIlibrodusstraat zijn twee

plangebied Pagina | 16

AM23257

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Omschrijving greppels aangetroffen. Eén van deze greppels dateert in de 12e of begin 13e eeuw.

2777980100

Circa 330 meter

Archeologisch

Vondstmelding van een spitskling uit het midden neolithicum A.

ten

zuidwesten

vondstmelding in 1976

Deze was tweezijdig geretoucheerd, 9 centimeter lang en

van

het

lichtgrijs van kleur.

plangebied 2897917100

Circa 310 meter

Archeologisch

Melding van funderingsresten late middeleeuwen. De melding

ten noordwesten

vondstmelding uit 1965

was summier en bevatten niet meer informatie. Het betreft

van

het

mogelijk funderingsresten van het motten kasteel.

plangebied 2979857100

Circa

190

ten

(zuid)westen van

Archeologisch

Grafveld uit de Romeinse tijd.

vondstmelding uit 1994

het plangebied 3076675100

Circa 370 meter

Archeologische

Romeins grafveld aangetroffen op een diepte van 50 – 80

ten

zuidoosten

vondstmelding in 1954

centimeter beneden maaiveld. Er zijn dertien brandgraven uit de

van

het

tweede helft van de tweede eeuw na Chr. aangetroffen. Hierbij

plangebied

zijn crematie resten, aardewerk, glas, een gouden ketting en een munt aangetroffen. Daarnaast is ook een werktuig vuurstenen werktuig (paleolithicum – ijzertijd) en een stenen bij uit het neolithicum – bronstijd aangetroffen.

3112451100

Circa 270 meter

Archeologisch

Tijdens een veldkartering zijn twee scherven uit de late

ten noorden van

vondstmelding in 2001

middeleeuwen aangetroffen en één uit de nieuwe tijd.

Circa 480 meter

Archeologisch

Vondstmelding van een Klokbeker uit het laat neolithicum B. Het

ten

zuidoosten

vondstmelding in 1970.

betreft een uitzonderlijk type Klokbeker: verdikte rand, zones met

van

het

het plangebied 3121434100

touw- of kerfspatelversiering (met wisselende aantallen rijen per

plangebied

zone), gescheiden door lege zones. Hoogte 24,5 – 25,5 centimeter. Binnendiameter rand 16,5 centimeter, buik 20 centimeter, bodem 10 centimeter, wanddikte 0,4 centimeter. De vondst is gemeld in 1992.

3135001100

Circa 300 meter

Archeologisch

ten

zuidoosten

vondstmelding in 1971

van

het

In 1971 is een crematiegraf en een grindweg aangetroffen.

plangebied 3154442100

Circa 360 meter

Archeologisch

Grafveld uit de Romeinse tijd. De vindplaats bebouwd, na

ten westen van

vondstmelding in 2015

verwachting zijn alle resten verloren gegaan.

Circa 390 meter

Archeologisch

In een bouwput van circa twee bij twee meter zijn meerdere

ten zuiden van

vondstmelding in 2008

fragmenten vuursteen uit het mesolithicum aangetroffen. Het

het plangebied 3259176100

het plangebied 3259508100

betreft een afslag, kern-afslag en een B-spits.

Circa 30 meter

Archeologisch

Tijdens een archeologische veldkartering zijn circa 33 scherven

ten noorden van

vondstmelding in 2009

aardewerk aangetroffen daterend tussen de Romeinse tijd – late

het plangebied

middeleeuwen. Veruit de meesten scherven dateren uit deze laatste periode. In totaal zijn er 12 fragmenten vuursteen aangetroffen uit het mesolithicum – neolithicum (B). Bij één Pagina | 17

AM23257

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Omschrijving vuursteen staan vermeld dat deze trapezium breed was, de rest betreft allemaal afslagen.

3262018100

Circa 480 meter

Archeologisch

Tijdens de veldkartering zijn 10 scherven aardewerk aangetroffen

ten noordwesten

vondstmelding in 2009

uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd.

Circa 65 meter

Archeologisch

Tijdens een archeologische veldkartering zijn circa 30 scherven

ten noorden van

vondstmelding in 2008

aardewerk aangetroffen daterend tussen de Romeinse tijd –

van

het

plangebied 3262034100

het plangebied

nieuwetijd. Veruit de meesten scherven dateren in de late middeleeuwen. Ook zijn er 6 fragmenten vuursteen aangetroffen uit het neolithicum, 2 hiervan waren geretoucheerd.

3268661100

Circa 100 meter

Archeologisch

Gedurende een veldkartering is één vuurstenen-kling uit het

ten noorden van

vondstmelding in 2010

neolithicum aangetroffen. De kling was ongeretoucheerd.

het plangebied 3982588100

(BO)

Circa 460 meter

BO in 2015 en AB in 2016

Tijdens de archeologische begeleiding (3999866100) zijn onder

/3999866100 (AB)

ten zuidenwesten

door Geonius

het ophogingspakket op drie vindplaatsen aangetroffen uit de

van

het

ijzertijd/ (inheems) Romeinse tijd, late middeleeuwen en nieuwe

plangebied

tijd. De vindplaatsen uit de ijzertijd/(inheems) Romeinse Tijd en late middeleeuwen zijn als behoudenswaardig gekwalificeerd. De vindplaats uit de nieuwe tijd niet. Er is geadviseerd om het deel van het onderzoeksgebied waar de archeologische resten in situ behouden zijn een dubbelbestemming waarde archeologie te handhaven.

4001880100

Circa 330 meter ten

zuidwesten

van

het

AB door Artefact! In 2014

Er is verder geen informatie bekend in ARCHIS3 en/of DANS Archaeology.

plangebied 4606002100 (BO)/

Aangrenzend aan

BO door Econsultancy BV in

Er geldt een hoge verwachting voor de periode paleolithicum –

4606010100 (IVO-

het zuiden van

2018

nieuwe tijd. Tijdens het booronderzoek is vastgesteld dat de

het plangebied

bodem dusdanig verstoord is dan er geen vervolgonderzoek is geadviseerd.

5286517100

Circa 50 meter

Archeologisch

Een veldkartering van een vindplaats die de melder tien jaar

ten noorden van

vondstmelding in 2010

geleden drie keer heeft bezocht. De vindplaats zou een

het plangebied

oppervlakte van 200 bij 50 meter hebben. In totaal zijn 23 artefacten en 10 stuks aardewerk aangetroffen. De vuurstenen artefacten dateren uit verschillende periodes: laat-paleolithicum, mesolithicum en neolithicum. Onder de artefacten zitten klingen, schrabber, bladspits (met retouche), kern, bijl, AA-steker, afslag en een polissoir. Ook is er een fragment Romeins aardewerk aangetroffen.

5374589100

Circa 490 meter ten

zuidwesten

van

het

IVO-O door Geonius in 2023

Er is verder geen informatie bekend in ARCHIS3 en/of DANS Archaeology.

plangebied Tabel 1. Overzicht van Archismeldingen binnen een straal van 1 km rond het plangebied. Pagina | 18

AM23257

3.5

Bewoningsgeschiedenis – historisch kaartmateriaal

In het kader van het bureauonderzoek is historisch kaartmateriaal bestudeerd. De Tranchotkaart (1803-1820) ligt het plangebied binnen bouwlandgebied (Figuur 4). Het plangebied ligt tussen de oude kernen van Susteren (in het zuiden) en Dieteren (in het noorden). De Rode Beek stroomt op circa 950 meter ten westen van het plangebied. Op het minuutplan uit het begin van de 19e eeuw (Figuur 5)19 is de situatie op kadastraal niveau niet veranderd. Het plangebied en directe omgeving is onbebouwd en ligt binnen enkele grotere percelen. Door het plangebied loopt van het noordwesten naar het zuidoosten een zandpad, met de naam straat de Kromstraat. Aan de westkant van het plangebied ligt een uitvalsweg van Susteren naar Dieteren, deze weg heet de Louer straat. Aan de zuidkant van het plangebied ligt een primaire uitvalsweg naar Roermond. Er staat geen straatnaam vermeld, dit is huidige oude Roermondseweg. Volgens de Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (OAT)20 behorende bij het minuutplan, zijn alle percelen als bouwland in gebruik. Deze zijn onderdeel van het bouwlandveld Middelveld. Op de kaarten uit 1900, 1930, 1950 en 1980 (Figuur 6) is eveneens geen bebouwing aanwezig. Het plangebied blijft als bouwland in gebruik, ook het zandpad loopt nog steeds dwars door het plangebied (noordwest naar zuidoost georiënteerd). Het zandpad is opgehoogd.

Op de splitsing tussen het zandpad (Kromstraat) en de oude Roermondseweg staat een veldkruis ingetekend. Aan de Louer straat bevindt zich nog steeds geen bebouwing. Op de kaart uit 1950 is te zien dat er bebouwing ontstaat langs de oude Roermondseweg. Ook de historische kern, ten zuidwesten van het plangebied, bereid zich uit. Op de kaart ui 1980 zijn de bouwlandakkers ten zuiden van het plangebied bebouwd.

Figuur 4. Uitsnede van de Tranchotkaart (1803-1820), met in het rood bij benadering het plangebied aangegeven (Bron: Landesvermessungsamt, 1969). 19 www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl Gemeente Susteren, sectie F blad 2, sectie A blad 2, sectie D blad 1 en sectie B blad 1. Minuutplans zijn de oorspronkelijke kadastrale kaarten die zijn vervaardigd vanaf 1811 en 1812 in navolging van de Fransen o.l.v. Napoleon Bonaparte. Het zijn grondbeschrijvingen kadasters) van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen. 20 OAT = Oorspronkelijke Aanwijzende Tafel. Dit is een register uit 1832 waarin diverse gegevens in vermeld staan die betrekking hebben op de betreffende percelen, zoals de eigenaar, beroep en woonplaats, alsmede het grondgebruik en de oppervlakte. Pagina | 19

AM23257

Figuur 5. Uitsnede van het kadastraal minuutplan uit 1811-1832, met in het rood bij benadering het plangebied aangegeven (Bron: www.beeldbank.cultureelerfgoed.nl).

Pagina | 20

AM23257

Figuur 6. Uitsneden van historische kaarten uit de perioden 1901, 1930, 1950 en 1970. Het plangebied is aangegeven met het rode kader (Bron: www.topotijdreis.nl).

Pagina | 21

AM23257

4. VERWACHTINGSMODEL Jager-verzamelaars uit het paleolithicum en mesolithicum hebben als woon- en verblijfplaats vaak voor de flanken van hoger liggende terreingedeelten in het landschap gekozen. Bij voorkeur in de buurt van (open) water. Nabij gelegen watervoorzieningen waren belangrijk voor drinkwater en de aanwezige biodiversiteit. Dit vergemakkelijkt de jacht en het verzamelen van plantaardig voedsel. Het plangebied ligt op een dalvlakteterras. Ten noord(westen) en direct ten zuidoosten en deels binnen het plangebied liggen restgeulen van de Maas. Op het AHN zijn de verschillende restgeulen van de Maas duidelijk zichtbaar. De hooggelegen dalvlakte terras naar de noord gelegen restgeul is duidelijk zichtbaar op het kaartbeeld van de AHN. Ook De dorpskern van Susteren (ten zuiden van het plangebied) ligt hoger in het landschap. Het plangebied ligt daarnaast op een midden Maasterras uit het Pleniglaciaal (circa 73.000 – 14.700 jaar geleden). Het plangebied maakte in het midden-paleolithicum onderdeel uit van de actieve riviervlakte van de Maas en was geen geschikte vestigingsplaats. De kans is groot dat sporen uit deze periode, indien toch aanwezig, in het plangebied zijn geërodeerd door latere rivieractiviteiten. Op basis van deze gegevens geldt een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het midden-paleolithicum.

In de omgeving van het plangebied zijn meerdere vuursteenvondsten bekend uit het laat-paleolithicum en met name uit het mesolithicum en neolithicum. Er is geen tot onvoldoende informatie voorhanden of de restgeulen direct rondom het plangebied watervoerend waren in deze perioden. Op basis van de aangetroffen vuursteenvindplaatsen wordt dit wel aannemelijk geacht. In de omgeving van het plangebied zijn meerdere vuursteen vindplaatsen bekend en ook binnen het plangebied zijn (mesolithische- en) neolithische vuursteenartefacten aangetroffen (Om-nr. 3259427100 en 3259476100). Om deze reden geldt een hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum – neolithicum. Binnen het plangebied worden ooivaaggronden verwacht. Eventueel aanwezige archeologische resten uit de periode laat-paleolithicum en mesolithicum worden onder het maaiveld in de top van de oorspronkelijke bodem (rivierafzettingen) verwacht en kunnen onder andere bestaan uit tijdelijke bewoningssporen, haardkuilen, vuursteenstrooiingen.

Vanaf het (laat-)neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door meer sedentaire nederzettingen. De nederzettingen worden gekenmerkt door permanente woningen die soms diep in de grond gefundeerd waren. Vanaf deze perioden heeft men nog steeds een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden. De ligging op een hoger gelegen Pleniglaciaal Maasterras zal voor landbouwende samenlevingen een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Er is geen tot onvoldoende informatie voorhanden of de restgeulen direct rondom het plangebied watervoerend waren in deze perioden. Op basis van de aangetroffen vuursteenvindplaatsen wordt dit wel aannemelijk geacht. In de omgeving van het plangebied zijn meerdere vindplaatsen uit de (late) prehistorie tot en met de vroege middeleeuwen bekend. Ook binnen het plangebied zijn vondstmeldingen bekend uit deze periode, waaronder aardewerk (ijzertijd, Romeinse tijd – middeleeuwen) en vuursteen. Binnen het plangebied zijn 7 vuurstenenartefacten uit het neolithicum aangetroffen (Omnr. 3259427100 en 3259476100), waaronder ook een vuurstenen bijl uit het laat-neolithicum B (Om-nr 3261995100). In het noordoosten van het plangebied zijn twee Merovingische kralen van glas en barnsteen aangetroffen (Om-nr. 3259476100). Hier is ook aardewerk en één slijpsteen uit deze periode aangetroffen.

De Merovingische kralen kunnen een aanwijzingen zijn dat er een grafveld in de buurt verwacht kan worden. De meeste vondsten werden gedaan tijdens oppervlaktekarteringen en wijzen hiermee op de aanwezigheid van (een) nederzetting(en). Daarnaast zijn in de omgeving van het plangebied (straal van 300 meter) meerdere grafvelden uit de Romeinse tijd bekend. Pagina | 22

AM23257

Voor het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd als voor nederzettings- en begravingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Resten worden vanaf de top van het grove rivierzand (Formatie van Beegden) en in de oude rivierkleigronden verwacht en kunnen onder andere bestaan uit cultuurlagen, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen.

Het plangebied ligt binnen het bouwlandveld Middelveld tussen de N276 en de oude Rijksweg Noord, ten noord(oosten) van de historische dorpskern van Susteren. De oude Rijksweg Noord ligt parallel aan de oude Roermondse weg. Deze straat was de primaire uitvalsweg vanuit de historische kern en liep naar Roermond. De Louerstraat, de westelijke begrenzing van het plangebied, vormde een uitvalsweg tussen de historische kernen van Susteren en het noordelijk gelegen Dieteren. Uit bestudering van historische kaarten blijkt dat het plangebied sinds tenminste circa 1800 onbebouwd was en in gebruik is als bouwland. Door het plangebied loopt sinds deze periode een zandpad, genaamd de Kromstraat. Het plangebied blijft onbebouwd en is als bouwland en akkerland in gebruik. Binnen het plangebied en ook in de omgeving zijn tijdens oppervlaktekarteringen veel vondsten uit onder andere de late middeleeuwen aangetroffen. Mogelijk gaat het om via bemesting opgebracht aardewerk. Het is niet uit te sluiten dat binnen het plangebied historische bebouwing aanwezig was van vóór 1800. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd.

Archeologische resten worden vanaf het maaiveld verwacht en kunnen bestaan uit onder andere cultuurlagen, paalkuilen/gaten, afvalkuilen, gebruiksvoorwerpen van bijvoorbeeld natuursteen, fragmenten aardewerk en sporen van agrarische activiteiten. Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden: Binnen het plangebied worden ooivaaggronden verwacht. Bij deze gronden zijn archeologische resten kwetsbaar tegen latere invloeden, aangezien er geen beschermende afdekkende laag aanwezig is. Over het algemeen kunnen (anorganische) vondsten en sporen direct onder de bouwvoor worden aangetroffen en kunnen door recente verstoringen makkelijk verstoord zijn geraakt. Vanwege de verwachte lage grondwaterstand (GWT V) kunnen organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven. Periode Midden-

Verwachting Laag

paleolithicum laat-paleolithicum -

Verwachte kenmerken vindplaats Resten van kampementen, fragmenten

Hoog

vuursteen, natuursteen, gebruiksvoorwerpen

neolithicum (laat)-neolithicum –

Diepteligging sporen Geërodeerd door fluviatiele activiteiten

In de oorspronkelijke bodem, in de top van de Maasafzettingen

Hoog

Nederzettingsresten, fragmenten aardewerk,

Onder de bouwvoor, in de oorspronkelijke

natuursteen, gebruiksvoorwerpen

bodem, in de top van de Maasafzettingen

Nederzettings-/begravingsresten, fragmenten

Onder de bouwvoor, in de oorspronkelijke

vroege

aardewerk, natuursteen, gebruiksvoorwerpen,

bodem, in de top van de Maasafzettingen

middeleeuwen

botresten

ijzertijd

Romeinse tijd –

volle middeleeuwen – nieuwe tijd

Hoog

Middelhoog

Cultuurlaag, funderingsresten, natuursteen,

Vanaf het maaiveld

fragmenten aardewerk, gebruiksvoorwerpen, sporen van agrarische activiteiten, restanten wegen/paden

Tabel 2. Archeologische verwachting per periode. Pagina | 23

AM23257

Bodemverstoring Er zijn geen gegevens van bodemverstoringen binnen het plangebied bekend. Mogelijk is verstoring opgetreden als gevolg van het gebruik als akkerland (diepploegen). Op basis van de KLIC-melding (uitgevoerd op 3 juli 2023) is binnen het plangebied één leiding gegraven die voor een verstoring van de bodem kunnen hebben gezorgd, het betreft een riool vrijeval. Deze ligt in het zuidwesten van het plangebied (Figuur 7).

Figuur 7. Klic-melding van het plangebied (Bron: www.kadaster.nl).

Pagina | 24

AM23257

5. AANBEVELINGEN Op basis van het uitgevoerd bureauonderzoek blijkt dat binnen het plangebied archeologische resten vanaf het laatpaleolithicum tot en met de nieuwe tijd kunnen worden aangetroffen. Potentiële archeologische niveaus worden vanaf het maaiveld tot in de top van de terrasafzettingen verwacht.

Binnen het plangebied is woningbouw voorzien. De exacte diepte van de toekomstige ingrepen zijn ten tijde van dit onderzoek nog niet bekend, maar gezien de verwachting op het aantreffen van archeologische resten vanaf het maaiveld zalen de voorgenomen planontwikkeling een negatieve impact hebben op mogelijk aanwezige archeologische resten. Omwille van bovenstaande informatie wordt een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht voor het gehele plangebied, dan wel voor de zones waar graafwerkzaamheden zijn beoogd. Dit kan plaatsvinden in de vorm van een verkennend booronderzoek om de intactheid van de bodem en de diepteligging van potentiële archeologische niveau(s) vast te stellen. Echter gezien de vondst van meerdere archeologische resten uit zowel het neolithicum, ijzertijd, Romeinse tijd en de vroege en late middeleeuwen, zowel binnen als in de directe omgeving van het plangebied, en het vermoedelijk intacte bodemprofiel (afwezigheid van bekende bodemverstoringen), kan de fase van een (verkennend) booronderzoek zo nodig worden overgeslagen en kan direct een proefsleuvenonderzoek worden uitgevoerd voor het hele plangebied (exclusief het te behouden bosgebied in het noordelijk deel van het plangebied).

Op 30 november 2023 heeft de bevoegde overheid (gemeente Echt-Susteren) een besluit genomen en heeft ingestemd met het advies tot vervolgonderzoek in de vorm van verkennende boringen in het gehele plangebied. 21 Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodem verstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging dan wel vernietiging als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.

21 Brief van de gemeente Echt-Susteren, d.d. 1 december 2023, met kenmerk Z21/108542-D – 187840. Pagina | 25

AM23257

LITERATUURLIJST Auwerda, F./ P. Grimm, 2008: Verliesregister 1939-1945, Alle militaire vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog, Den Haag. Bakker, de, H., 1966: ‘De subgroepen van het systeem van bodemclassificatie voor Nederland’, in Boor en spade: verspreide bijdragen tot de kennis van de bodem van Nederland, Wageningen. Bakker, de, H./ J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen. Berendsen, H.J.A., 2010: Fysisch-geografisch onderzoek, Assen. Berendsen, H.J.A., 2011: De vorming van het land. Inleiding in de geologie en Geomorfologie, Assen. Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland, Assen. Berendsen, H.J.A./E. Stouthamer/K.M. Cohen/W.Z. Hoek, 2019: Landschap in delen. De fysisch-geografische regio’s, Utrecht. Berkel, G. van/ K. Samplonius, 2006: Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en Historie, Utrecht (Prisma). Blankenstein, van, E., 2006: Defensie- en oorlogsschade in kaart gebracht (1939 – 1945), Zeist. Cate, ten, J. A. M./ A. F. van Holst/ H. Kleijer/ J. Stolp, 1995: Handleiding bodemgeografisch onderzoek, richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem, Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Mulder, de, E.J.F./ M.C. Geluk/ I. Ritsema/ W.E. Westerhoff/ T.E. Wong, 2003 (red.): De ondergrond van Nederland. Groningen/Houten. Rensink, E./ H.J.T. Smeets/ M.

Kosian/ H. Feiken/ B.I. Smit, 2019: Archeologische Landschappenkaart van Nederland, versie 3.0, Amersfoort. Renes, J., 1988: De geschiedenis van het Zuidlimburgse Cultuurlandschap, Assen/Maastricht. SIKB, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek, Deel: karterend booronderzoek, Gouda. Stiboka (Stichting voor Bodemkartering), 1985: Toelichting bij de kaartbladen 59 Peer en 60 West en Oost , Wageningen. Stouthamer, E./ K.M. Cohen/ W.Z. Hoek, 2020: De vorming van het land. Geologie en Geomorfologie, Utrecht. TNO, 2021: Geologische overzichtskaart van Nederland, Den Haag (www.dinoloket.nl). Ubachs, P.J.H., Handboek voor de geschiedenis van Limburg, Hilversum (Maaslandse Monografieën 63). Woolderink,

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=EchtSusteren&id=f938670e-6d4b-4e2e-a61d-4c1b040e65d5