Begrtomg 2027 deel I
Tekst van het document
Het bedrag voor de normatieve ondergrens wordt berekend op basis van de volgende formule: Formule 4 Normatieve ondergrens absolute weerstandsvermogen = 0,1 x (AU + OZB-capaciteit) Als beleidskader is gesteld dat de raad als absolute weerstandsvermogen de uitkomst van formule 3 vaststelt, tenzij dit bedrag lager is dan de uitkomst van formule 4. In dat laatste geval stelt de raad de uit- komst van formule 4 vast als absolute weerstandsvermogen. Met andere woorden: het vast te stellen absolute weerstandsvermogen moet tenminste een bedrag ter grootte van de uitkomst van formule 4 zijn. Tenslotte is er ook nog een normatieve bovengrens voor het absolute weerstandsvermogen. Dit hangt samen met het feit dat er een maximum zit aan de beschikbare weerstandscapaciteit, en het absolute weerstandsvermogen nu eenmaal niet meer kan bedragen dan de maximale beschikbare weerstandsca- paciteit. Het bedrag voor de normatieve bovengrens wordt berekend op basis van de volgende formule: weerstandscapaciteit. Deel I - 120 - Deel I - 121 - Formule 5 Normatieve bovengrens absolute weerstandsvermogen = maximaal beschikbare weerstandsca- paciteit Als beleidskader wordt gesteld dat de raad als absolute weerstandsvermogen de uitkomst van formule 3 vaststelt, tenzij dit bedrag hoger is dan de uitkomst van formule 5.
In dat laatste geval stelt de raad de uitkomst van formule 5 vast als absolute weerstandsvermogen. Berekening ondergrenzen, bovengrens, weerstandscapaciteit en weerstandsvermogen per 1 ja- nuari 2027 Op basis van het gestelde in de Nota Risicomanagement Echt-Susteren 2022, de Nota Weerstandsver- mogen Echt-Susteren 2022, de uitkomsten van het risicomanagementproces en de aan deze begroting ten grondslag liggende gegevens worden de ondergrens, de weerstandscapaciteit en het weerstands- vermogen per 1 januari 2027 voor de begroting 2027 als volgt berekend (afgerond op duizendtallen): Tabel 2 Weerstandscapaciteit Toelichting A Beschikbare weerstandscapaciteit € 9.509.000 Op basis van de begroting 2026; betreft de algemene reserve per 1-1-2026 plus de onbenutte belastingcapaciteit B Benodigde weerstandscapaciteit € 2.495.000 Zie formule 1: 1,1 x (som financiële restrisico’s uit netto- risicoprofiel per 1 januari2027) Weerstandsvermogen Toelichting C Relatieve weerstandsvermogen 3,81 Zie formule 2: A gedeeld door B D Absolute weerstandsvermogen € 1.996.000 Zie formule 3: 0,8 x B Ondergrenzen Toelichting E Normatieve ondergrens relatieve weer- standsvermogen 0,80 Zie toelichting nota’s.
F Normatieve ondergrens absolute weer- standsvermogen € 8.932.000 Zie formule 4: 0,1 x (AU + OZB-capaciteit), waarbij: Algemene Uitkering 2026: € 77.791.447 (op basis van de specificatie volg- nummer 7) OZB-capaciteit 2027 € 11.534.000 (op basis van de begro- ting 2027, paragraaf 3.1) Bovengrenzen Toelichting G Normatieve bovengrens absolute weer- standsvermogen € 12.695.000 Zie formule 5: Gelijk aan maximaal beschikbare weer- standscapaciteit, waarbij: Bovengrens algemene reserve: € 10.000.000 (op basis nota reserves en voorzie- ningen 2025); Onbenutte belastingcapaciteit: € 2.592.000 + € 103.000 (structureel post onvoorzien) Conclusies: 1. C is groter dan E, dus C voldoet aan het ondergrensvereiste (= ratio moet tenminste 0,8 bedragen); 2. De kwalificatie van C luidt: ‘uitstekend’ (zie tabel 1); Deel I - 122 - 3. D is kleiner dan F, dus D voldoet niet aan het ondergrensvereiste (= het vast te stellen absolute weer- standsvermogen moet minimaal een bedrag ter grootte van de uitkomst van formule 4 zijn). Het vast te stellen absolute weerstandsvermogen moet daarom minimaal bedrag F zijn; 4. F is kleiner dan G en voldoet dus aanhet normatieve bovengrensvereiste (= het vast te stellen abso- lute weerstandsvermogen mag maximaal een bedrag ter grootte van de uitkomst van formule 5 zijn); 5.
Daarom wordt het begrote absolute weerstandsvermogen per 1 januari 2027 voor de begroting 2027 vastgesteld op het bedrag F, dus op€ 8.932.000. Opgemerkt wordt dat, op basis van de per 31 augustus 2026 beschikbare informatie, van sommige on- derkende risico’s niet precies bekend is óf en zo ja in welke mate deze een financieel restrisico kennen. Dergelijke risico’s zijn dus wel in beeld en worden als zodanig bewaakt, maar zijn nog niet cijfermatig verdisconteerd in het begrote weerstandsvermogen per 1 januari 2027 voor de begroting 2027. Risico Top 10 Bij de ‘Risico Top 10’ wordt voor de rangvolgorde uitgegaan van het netto risico, d.w.z. het finan- cieel restrisico dat overblijft nadat rekening is gehouden met de kans van intreden en met de ge- nomen beheersingsmaatregelen. Per 1 januari 2026 ziet de ‘Risico Top 10’ er als volgt uit (afgerond op duizendtallen): Nr. Onderwerp Bruto-risico Kans van intreden Getroffen beheersmaat-regelen Netto-risico 1 Financiële beheersing do- mein Jeugd 12.000.000 10% Sinds de gemeente in 2015 verantwoordelijk is geworden voor jeugdhulp, is veel aandacht besteed aan het goed organiseren van nieuwe taken en tege- lijkertijd een verbeterslag aan te brengen.
Met de komst van de nieuwe ta- ken is tegelijkertijd een bezuinigingsslag door het Rijk doorgevoerd, met de gedachte dat jeugdhulp bij de gemeente beter en goedkoper georganiseerd zou kunnen worden. De ervaring van de afgelopen jaren laat echter zien dat de kosten oplopen en dat de budgetten die gemeen- ten vanuit het Rijk ont- vangen ontoereikend zijn. Het risico is berekend op € 1.200.000 (10%). Voor genoemde kosten is mo- menteel een reserve ge- vorm, maar deze is uitge- put. Het netto-risico be- draagt daarmee € 1.200.000. 1.200.000 Bruto- | Kans | Getroffen beheersmaat- | Netto- Nr. | Onderwerp | risico | van | regelen | risico intreden 2 | Onderwijshuisvesting | 400.000 | 90% | In 2026 is van start ge- | 360.000 gaan met het Integraal Huisvestingsplan 2026- 2041. De uitvoering van dit plan kan gedurende de looptijd mogelijk onvoor- ziene kosten met zich meebrengen, bijvoorbeeld door ontwikkelingen op het gebied van leerling- aantallen of indexatie van bouwkosten 3 | Gebouwen; gevolgen van | 300.000 | 50% | Preventief onderhoud, | 150.000 o.a. stormschade, over- | keuringen en inspecties stroming, aardbeving 4 | Verwachte inkomsten leges | 267.500 | 50% | Kostendekkendheid on- | 133.750 reisdocumenten niet- | derzoek, expertise mede- ingezetenen niet behalen | werkers verhogen.
5 | Gebouwen; Technische | 500.000 | 25% | Preventief onderhoud, | 125.000 risico's en externe invloeden | inspecties en keuringen zoals o.a. doorbranden in- stallaties, constructiefouten, vandalisme 6 | Continuïteit zorgaanbieders | 500.000 | 20% | Net als gemeenten kam- | 100.000 Jeugd | pen ook zorgaanbieders met o.a. toenemende zorgkosten, hogere uit- voeringslasten en perso- neelstekorten. Hoewel het doorgaans lukt om de nodige hulp aan jeugdigen te borgen, zorgen deze ontwikkelingen in sommi- ge gevallen voor druk op financiële resultaten van organisaties en daarmee ook op zorgcontinuïteit. Voor gemeenten staat de continuïteit van zorg aan jeugdigen centraal. Om die reden bestaat het risi- co dat gemeenten en zorgaanbieders in ge- sprek moeten treden over noodzakelijke investerin- gen om deze zorgconti- nuïteit te borgen. Het is lastig om vooraf al een concrete inschatting te maken van de financiële impact, aangezien dit per situatie anders is. Deel I - 123 - Bruto- | Kans | Getroffen beheersmaat- | Netto- Nr. | Onderwerp | risico | van | regelen | risico intreden 7 | Cybersecurityincidenten en | 630.000 | 10% | | Preventieve ICT- | 63.000 uitval ICT | maatregelen. (Langdurige) uitval (meer | ICT- dan 8 uur) van ondersteu- | continuïteitsplannen nende applicaties, appara- | | Back-up en herstel.
tuur en infrastructuur als | Risicobeperkende gevolg van storingen, ern- | maatregelen naar stige kwetsbaarheidsmel- | aanleiding van risico- dingen of cybersecurityinci- | analyses. denten zoals hacks en | | Dubbelop uitvoeren ransomware. | van detectiemaatre- Hierdoor komen de dienst- | gelen op basis van verlening en (wettelijke) | logging en monitoring. termijnen in het gedrang. 8 | Bij niet voldoen aan wet- en | 500.000 | 10% | Een groot gedeelte van de | 50.000 regelgeving, | implementatie van (Euro- Bijvoorbeeld de AVG, Ar- | pese) wet- en regelgeving chiefwet, Wet open over- | is ondergebracht in het heid of Wet digitale over- | gezamenlijk Programma heid, kan dit leiden tot sanc- | Dienstverlening. Hierdoor ties, bestuursrechtelijke | is geborgd dat wet- en verplichtingen, toezicht of | regelgeving tijdig wordt interventies. | geïmplementeerd, of dat in ieder geval de juiste bestuurlijke en operatio- nele afwegingen kunnen worden gemaakt. Daar- naast worden medewer- kers (online) getraind in het juist toepassen van Wet- | en regelgeving. 9 | Verantwoording Subsidies | 4.600.000 | 10% | Monitoren en goed rap- | 46.000 Duurzaamheid en de moge- | porteren, daarnaast geldt lijkheid dat de subsidiever- | voor een groot deel dat strekker de subsidie lager | subsidies die niet uitgege- vaststelling.
Dit heeft vooral | ven worden ook niet bin- betrekking op DUMAVA, | nenkomen: het risico zit PES, NIP | dan alleen in de voorbe- reidingskosten. 10 | Het organiseren van tussen- | 80.000 | 50% | Budget en reserve verkie- | 40.000 tijdse verkiezingen en refe- | zingen nader onder- renda. | zoeken. Projectteam ver- kiezingen is opgetuigd. Het verkiezingsproces wordt beter afgestemd en geoptimaliseerd. 19.777.500 | 2.267.750 Deel I - 124 - Uit deze Risico Top 10 per 1 januari 2027 blijkt dat: | Het totaal netto risico van deze Top 10 € 2.228.000) bijna 93% vormt van de totale benodigde weerstandcapaciteit (€ 2.394.000). | Bij het in kaart brengen van de risico’s is ook de financiële onzekerheid van de Algemene Uit- kering gesignaleerd. Omdat hier concreet geen bedrag bij genoemd kon worden is deze als een “p.m.-post” opgenomen en hierdoor niet in de risico top-10 vermeld. De Algemene Uitke- ring kan afwijken van het bedrag dat in de begroting is opgenomen. Deze afwijking kan zowel positief als negatief zijn. Om dit risico af te dekken zijn stelposten opgenomen om eventuele tegenvallers op te vangen.
Omdat het totale gemeentelijke netto risicoprofiel als resultante van het risicomanagement-proces per 1 januari 2027 voor een belangrijk deel voortvloeit uit projecten, wordt van alle projecten, dus ook die uit de Risico Top 10, nauwlettend de ontwikkeling van het risicoprofiel gevolgd om, als noodzakelijk, tijdig nieuwe of aanvullende beheersmaatregelen te treffen. Dit gebeurt zowel voor het reguliere periodieke risicomanagementproces als voor de periodieke projectenrapportage. In het voorgaande is inzicht gegeven in de weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen en is een Risico Top 10 behandeld. Via het risicomanagementproces dat deel uitmaakt van onze reguliere plan- ning- en control cyclus wordt actief gestuurd op risicobeheersing om de risico’s zoveel mogelijk te beper- ken. Voor projecten geldt bovendien dat nauwlettend de ontwikkeling van het risicoprofiel wordt gevolgd om, wanneer noodzakelijk, tijdig nieuwe of aanvullende beheersmaatregelen te treffen. In de praktijk doen lang niet alle risico’s zich daadwerkelijk voor. Toch moet de gemeente waakzaam blijven voor de mogelij- ke gevolgen van al ingezet en nieuw beleid, van ontwikkelingen in de projecten en van gevolgen die voortvloeien uit opgelegd rijksbeleid (zoals bijvoorbeeld de invoering van de nieuwe Omgevingswet) en de wetgeving op het terrein van de vennootschapsbelasting.
Naast de risico’s genoemd in deze paragraaf zijn er ook nog risico’s benoemd in de toelichting op de programma’s en in de afzonderlijke paragrafen. De risico’s in het sociaal domein en met name jeugd is een risico wat moeilijk zelf te beheersen is. De gestegen kosten worden doorgerekend in de tarieven die de zorginstellingen bij de gemeente in rekening brengen. Complexe casussen komen ook steeds vaker voor en dit zijn langlopende trajecten waarvan de kosten vooraf moeilijk in te schatten zijn. Meerjarige verwachting van het weerstandsvermogen Voor de jaren na 2027 ziet het weerstandsvermogen als volgt uit: Begroot weerstandsvermogen | Begr. | Begr. | Begr. 2028 | 2029 | 2030 A | Beschikbare weerstandscapaciteit | 9.132.000 | 9.132.000 | 9.132.000 B | Benodigde weerstandscapaciteit | 2.633.000 | 2.633.000 | 2.633.000 Relatieve weerstandsvermogen (A/B) | 3,47 | 3,47 | 3,47 De bepaling van de toekomstige risico’s is gebaseerd op de huidige risicopositie en het verloop hiervan in de komende jaren. De risico’s zoals deze zijn ingeschat per 1 januari 2027 zullen afnemen in de komende jaren. Gezien de ambities uit het hoofdlijnenakkoord met betrekking tot de ontwikkeling van onder andere diversen (woningbouw)projecten zullen er nieuwe risico’s voor in de plaats komen. Uitgangspunt voor de inschatting van het netto-risico is om dit gelijk te houden aan deze begroting.
Hiermee ligt het netto-risico ook in de lijn met de risicopositie uit het verleden. De verwachting van het weerstandsvermogen kwalificeert zich hiermee de komende jaren dan ook als uitstekend. Financiële kengetallen en de relatie met het BBV Het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies, Gemeenten en Waterschappen (BBV) schrijft voor dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basis-set van vijf financiële kengetallen moet worden opgenomen die gelden voor de begroting vanaf 2016 en de jaarrekeningstuk- ken vanaf 2015. Naast de kengetallen wordt een beoordeling van de onderlinge verhouding van de ken- Deel I - 125 - getallen in relatie tot de financiële positie opgenomen. De kengetallen en de beoordeling geven gezamen- lijk op eenvoudige wijze inzicht aan raadsleden over de financiële positie van hun gemeente. Hoe de kengetallen berekend moeten worden, is vastgelegd in een ministeriële regeling. Het gebruik en het vast- stellen van de berekeningswijze van de kengetallen heeft geen functie als normeringinstrument voor het financieel toezicht door de provincies. De invoering van de set van vijf kengetallen is bedoeld om de fi- nanciële positie voor raadsleden inzichtelijker te maken. De voorgeschreven kengetallen worden al lange- re tijd gebruikt bij onder anderen financiële stresstesten.
Een gemeente kan bij de vaststelling van de eigen normen gebruik maken van de signaleringswaarden zoals die worden toegepast bij stresstesten. Zoals vermeld, is de definitieve berekeningswijze vastgelegd in een ministeriële regeling en kunnen zich nog specifieke wijzigingen voor doen in onderstaande tabellen. Voor raadsleden is het van belang dat ze de betekenis van de kengetallen begrijpen en inzicht krijgen in de financiële positie van hun gemeente. Een beoordeling van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie is daarvoor essentieel. Daarbij is het ook relevant om inzicht te hebben in de ontwikkeling van de kengetal- len over de jaren heen. Met ingang van het begrotingsjaar 2017 schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten voor dat de kengetallen ook voor de drie opvolgende jaren van de begroting gepresenteerd moeten worden. Ook wordt per tabel een korte toelichting gegeven over het resultaat. Met ingang van het begrotingsjaar 2016 worden financiële kengetallen in de begroting opgenomen. De provincie heeft onder- staand overzicht gepresenteerd. Een vergelijking wordt gemaakt met het Nederlands gemiddelde van 2022. Aan de categorieën heeft de provincie geen kwalificatie gegeven, omdat normering in eerste in- stantie door de gemeente zelf moet plaatsvinden.
Wel kan over het algemeen worden gesteld, dat cate- gorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Kengetal | Nederlands | 2027 | Catego- | Catego- | Catego- gemiddelde | rie A | rie B | rie C over 2027 ¹ 1. | Netto schuldquote zonder cor- | 71,5% | 28,6% | < 90% | 90-130% | > 130% rectie doorgeleende gelden 2. | Netto schuldquote met correc- | 66,2% | 25,1% | < 90% | 90-130% | > 130% tie doorgeleende gelden 3. | Solvabiliteitsratio | 33,6% | 46,7% | > 50% | 20-50% | < 20% 4. | Grondexploitatie | 4,4% | 4,7% | < 20% | 20-35% | > 35% 5. | Structurele exploitatieruimte | 0,7% | 3,9% | > 0% | = 0 | < 0% 6. | Belastingcapaciteit | 99,8% | 94,7% | < 95% | 95-105% | > 105% ¹) Bron: www.findo.nl (databank decentrale overheden, gemeentelijke begrotingen 2026, jaarrekening 2024) Een afzonderlijk kengetal zegt weinig over hoe de financiële positie van een gemeente moet worden be- oordeeld. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een beeld geven van de financiële positie van een gemeente. De aange- trokken geldleningen van de gemeente zorgen er voor dat de solvabiliteit niet in categorie A valt. Zoals in de financieringsparagraaf is te lezen is de schuld niet te hoog als deze wordt afgezet tegen het exploitatie- totaal en blijft deze ruim onder de 100%.
De aangetrokken geldleningen die nog niet zelf nodig zijn wor- den “geparkeerd” bij het rijk of tijdelijk doorgeleend aan andere gemeenten. Hierdoor scoort de gemeente goed bij het kengetal “netto schuldquote zonder correctie doorgeleende gelden” ten opzichte van het Ne- derlands gemiddelde. De goede score bij de structurele exploitatieruimte laat zien dat de gemeente struc- tureel voldoende ruimte heeft om structurele lasten op te vangen en dat dit aansluit bij de conservatieve begrotingspolitiek zoals deze in het coalitieakkoord 2026-2030 is opgenomen. Niet alleen blijven de woonlasten rond het Limburgs gemiddelde maar ook ruim onder het Nederlands gemiddelde. 1A. Netto schuldquote Dit kengetal geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van het totaal van de baten. Het geeft daarmee een indicatie van het beslag dat de financieringslasten op de exploitatie leggen en daarmee op de vrije ruimte in de exploitatiebegroting. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. Daarnaast wordt de netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, als apart Deel I - 126 - cijfer gepresenteerd. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. In het algemeen geldt dat een lager percentage beter is dan een hoger.
Een hoge netto schuldquote hoeft echter op zichzelf geen probleem te zijn. Of dat het geval is valt niet direct af te leiden uit de netto schuldquote zelf, maar hangt af van meerdere factoren. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat er leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties die op hun beurt weer jaarlijks aflossen. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn. Bij een negatieve netto schuldquote heeft een ge- meente meer vorderingen dan schulden. Wanneer schulden worden aangaan voor het financieren van duurzame investeringen waarbij de finan- cieringslasten (rente) meerjarig in de begroting gedekt zijn, dan is er sprake van een gezonde financie- ring. Dit is daarentegen niet het geval wanneer langdurige schulden worden aangegaan voor het financie- ren van eenmalige consumptieve bestedingen. Beoordeling Op basis van onderstaande cijfers blijft de netto schuldquote een golfbeweging maakt. De vaste schuld neemt af maar de geraamde baten in verband met uitleningen worden ook lager vandaar dat er weer een stijging wordt voorzien. Het beoordelen van de netto schuldquote is niet alleen afhankelijk van onder- staande gegevens. Dit moet in een breder perspectief worden gezien (denk aan stille reserves, opbreng- sten uit grondexploitaties, beleggingen etc.).
De uitgezette gelden worden niet in de begroting opgeno- men. Uitgaande van het overzicht valt onze schuldpositie in categorie A: het minst risicovol. Bij begroting ultimo jaar | Rek. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A | Vaste schulden (cf. art. 46 BBV) | 46.379 | 62.179 | 57.309 | 51.909 | 47.786 | 43.660 B | Netto vlottende schuld (cf. art. 48 BBV) | 11.627 | 4.509 | 37.471 | 49.274 | 51.494 | 57.819 C | Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV) | 14.097 | 14.000 | 14.000 | 14.000 | 14.000 | 14.000 D | Financiële activa (cf. art. 36 lid b, c, d, e en f) | 4.500 | 4.500 | 4.500 | 4.500 | 4.500 | 4.500 E | Uitzettingen < 1 jaar (cf. art. 39 BBV) | 18.676 | 19.000 | 19.000 | 19.000 | 19.000 | 19.000 F | Liquide middelen (cf. | art. 40 BBV) | 156 | 300 | 300 | 300 | 300 | 300 G | Overlopende activa (cf. art. 40a BBV) | 15.794 | 11.000 | 11.000 | 11.000 | 11.000 | 11.000 H | Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves)) | 131.193 | 138.588 | 121.186 | 115.315 | 115.808 | 116.403 Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% | 25,35% | 36,36% | 64,76% | 73,61% | 71,65% | 73,18% Bedragen x € | 1.000 1B.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte lenin- gen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is ge- lijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (zie artikel 36 lid b en c, van het BBV). Beoordeling Op basis van onderstaande cijfers daalt de netto schuldquote eerst om daarna weer te stijgen. De vaste schuld neemt af maar de geraamde baten van uitleningen worden ook lager vandaar dat er weer een stijging wordt voorzien. De uitgezette geldleningen worden niet meegenomen in de begroting. Uitgaande van het provinciaal overzicht valt onze schuldpositie in categorie A: het minst risicovol. Deel I - 127 - Bij begroting ultimo jaar | Rek. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A | Vaste schulden (cf. art. 46 BBV) | 46.379 | 62.179 | 57.309 | 51.909 | 47.786 | 43.660 B | Netto vlottende schuld (cf. art.
48 BBV) | 11.627 | 4.509 | 37.471 | 49.274 | 51.494 | 57.819 C | Overlopende passiva (cf. art. 49 BBV) | 14.097 | 14.000 | 14.000 | 14.000 | 14.000 | 14.000 D | Financiële activa (cf. art. 36 lid d, e en f) | 4.500 | 4.500 | 4.500 | 4.500 | 4.500 | 4.500 E | Uitzettingen < 1 jaar (cf. art. 39 BBV) | 18.676 | 19.000 | 19.000 | 19.000 | 19.000 | 19.000 F | Liquide middelen (cf art. 40 BBV) | 156 | 300 | 300 | 300 | 300 | 300 G | Overlopende activa (cf. art. 40a BBV) | 15.794 | 11.000 | 11.000 | 11.000 | 11.000 | 11.000 H | Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties reserves)) | 131.193 | 138.588 | 121.186 | 115.315 | 115.808 | 116.403 Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100% | 25,14% | 33,11% | 61,05% | 69,71% | 67,77% | 69,31% Bedragen x € | 1.000 2. De solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het geeft de verhouding tussen het eigen vermogen (het totaal van de algemene reserve en de bestemmingsreserves) en de totale balansomvang weer. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Ook hier geldt dat het belangrijk is om het kengetal te duiden in de context. De solvabiliteit van een gemeente ligt per definitie tussen de 0 en 100.
Beoordeling Op basis van onderstaande cijfers daalt de solvabiliteit op basis van de ingeschatte cijfers. Hierbij wordt er van uitgegaan dat het eigen vermogen iets afneemt door inzet van reserves. De schulden worden elk jaar minder en het balanstotaal neemt af. Een ratio tussen 25 en 40 wordt als solide beoordeeld. Uitgaande van het provinciaal overzicht valt onze solvabiliteitsratio in categorie B: Tussen 20 en 50% weinig risico- vol. Ondanks de daling van de ratio is de solvabiliteit zeer solide. Bij begroting ultimo jaar | Rek. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A | Eigen vermogen (cf. art. 42 | 75.958 | 74.467 | 73.105 | 71.630 | 70.579 | 69.650 BBV) B | Balanstotaal | 167.051 | 171.130 | 198.753 | 200.659 | 1.973.258 | 198.199 Solvabiliteit (A/B) x 100% | 45,47% | 43,51% | 36,78% | 35,70% | 3,58% | 35,14% Bedragen x € | 1.000 3. Kengetal grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten op- zichte van de totale (geraamde) baten van de gemeente. In het algemeen geldt: hoe lager dit percentage hoe beter. De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de finan- ciële positie van een gemeente. Wanneer een gemeente leningen heeft afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject dan heeft zij een schuld.
Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uit- gevoerd. Van de opbrengst van de verkochte gronden kan immers de schuld worden afgelost. Er is een directe relatie met de kengetallen netto schuldquote en solvabiliteit. Beoordeling Uitgaande van het provinciaal overzicht valt het kengetal grondexploitatie in categorie A: het minst risico- vol. Deel I - 128 - Bij begroting ultimo jaar | Rek. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A | Bouwgronden in exploitatie (cf. | 6.105 | 5.278 | 1.968 | 1.433 | 14 | -1.932 art.38 lid b BBV) B | Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (dus excl. mutaties re- | 131.193 | 138.588 | 121.186 | 115.315 | 115.808 | 116.403 serves)) Grondexploitatie A/B x 100% | 4,65% | 3,81% | 1,62% | 1,24% | 0,01% | -1,66% Bedragen x € | 1.000 4. Structurele exploitatieruimte In dit kengetal komt tot uitdrukking of een gemeente over voldoende structurele baten beschikt om de structurele lasten te dekken. Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.
Wanneer dit percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de baten onvoldoende ruimte biedt om de structurele lasten te blijven dragen. Een positief percentage bete- kent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de financieringslasten) te dekken. Een cijfer van rond de nul (tussen – 0,4 en 0,4) betekent dat structurele baten en lasten min of meer in evenwicht zijn. Beoordeling Uitgaande van het overzicht valt de structurele exploitatieruimte voor het jaar 2027 in categorie A: het meest risicovol. Vanaf 2028 valt de structurele exploitatieruimte in categorie C het meest risicovol. Deze cijfers zijn een moment opname op basis van de prognoses van de begroting. Bij begroting | Rek. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A | Totale structurele lasten | 116.922 | 105.616 | 113.939 | 113.695 | 114.090 | 115.097 B | Totale structurele baten | 121.341 | 104.321 | 113.903 | 111.596 | 112.425 | 113.246 C | Totale structurele toevoe- | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 gingen aan reserves D | Totale structurele onttrek- | 631 | 941 | 1.051 | 1.306 | 1.306 | 1.306 kingen aan reserves E | Totale baten | 131.193 | 112.605 | 121.186 | 115.315 | 115.808 | 116.403 Structurele exploitatie- ruimte ((B-A)+(D-C))/(E) x | 3,85% | -0,31% | 0,84% | -0,69% | -0,31% | -0,47% 100% Bedragen x € | 1.000 5.
| Belastingcapaciteit: Woonlasten meerpersoonshuishouden De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woon- lasten worden verstaan de OZB en de rioolheffing en reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt daarom berekend door de totale woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar “t” te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t- 1 in en uit te drukken in een percentage. De (ongewogen) gemiddelde woonlasten van gemeenten in 2026 - op basis van de cijfers van het Coelo - bedragen € 1.037. Het gemiddelde voor het jaar 2025 was € 944. Beoordeling Uitgaande van het overzicht valt onze belastingcapaciteit in categorie B tussen 95% en 105% vanaf 2028. In 2027 blijft de gemeente in categorie A. Bij begroting | Rek. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 A | OZB-lasten voor gezin bij gemid- delde WOZ-waarde | € | 384 | € | 352 | € | 430 | € | 445 | € | 461 | € | 477 Deel I - 129 - Bij begroting | Rek. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr.
2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 B | Rioolheffing voor gezin bij gemid- delde WOZ-waarde | € | 298 | € | 309 | € | 324 | € | 335 | € | 347 | € | 359 C | Afvalstoffenheffing voor een gezin | € | 198 | € | 205 | € | 205 | € | 212 | € | 219 | € | 226 Variabel deel (per lediging € 12) x | € | 78 | € | 78 | € | 78 | € | 78 | € | 78 | € | 78 6,5 gemiddelde ledigingen vanaf 2025 D | Eventuele heffingskorting | - | - | - | - | - | - E | Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde (A+B+C-D) | € | 958 | € | 944 | € 1.037 | € 1.070 | € 1.104 | € 1.140 F | Woonlasten landelijke gemiddel- de voor gezin in t-1 | € 1.053 | € 1.053 | € 1.095 | € 1.120 | € 1.145 | € 1.170 Woonlasten t.o.v. land. gemid- delde jaar er voor (E/F) x 100% | 96,38% | 89,65% | 94,70% | 95,54% | 96,44% | 97,40% Bedragen x € | 1.000 Verloop van de kengetallen Bij begroting ultimo jaar | Rek. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr. | Begr.
2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Netto schuldquote | 28,57% | 36,36% | 64,76% | 73,61% | 71,65% | 73,18% 1a | Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 25,14% | 33,11% | 61,05% | 69,71% | 67,77% | 69,31% 2 | Solvabiliteitsratio | 45,47% | 43,51% | 36,78% | 35,70% | 3,58% | 35,14% 3 | Structurele exploitatieruimte | 3,85% | -0,31% | 0,84% | -0,69% | -0,31% | -0,47% 4 | Grondexploitatie | 4,65% | 3,81% | 1,62% | 1,24% | 0,01% | -1,66% 5 | Belastingcapaciteit | 96,38% | 89,65% | 94,70% | 95,54% | 96,44% | 97,40% Bovenstaande kengetallen laten zien dat op basis van de momenteel bekende cijfers de kengetallen er solide uitzien voor de gemeente de komende jaren ondanks een dalende algemene uitkering vanaf 2027. De prognose van het resultaat sluit aan met het beeld van de kengetallen van de structurele exploitatie- ruimte. Daarom kwalificeren de kengetallen zich in categorie A en B. Redelijk peil 2027 De Financiële-verhoudingswet (Fvw) bepaalt dat de eigen inkomsten van een gemeente een bepaald redelijk peil hebben, wil zij in aanmerking komen voor een aanvullende uitkering op basis van artikel 12 Fvw. Om dat te kunnen beoordelen moet duidelijk zijn welke eigen inkomsten daarbij worden betrokken en wat een redelijk peil is. Daarbij gaat het om de eigen inkomsten uit: 1. Onroerende-zaakbelastingen (OZB) 2. Rioolheffingen 3.
Afvalstoffenheffingen en reinigingsrechten Totaal WOZ-waarde woningen 2025 | [1] | 3.989.400.000 Totaal WOZ-waarde niet woningen gebruikers 2025 | [2] | 520.800.000 Totaal WOZ-waarde niet woningen eigenaren 2025 | [3] | 554.750.000 Totaal OZB-opbrengst o.b.v. totaal WOZ-waarde 2025 | [4] | 11.534.000 Totaal onderdekking reiniging/afvalstoffen 2026 | [5] | 5.000 Totaal onderdekking riolering 2026 | [6] | 18.000 Totaal OZB-opbrengst o.b.v. totaal WOZ-waarde gecorrigeerd | [7=4-5-6] | 11.511.000 voor onderdekking reiniging/afvalstoffen en riool 2026 Werkelijk gewogen landelijk gemiddelde OZB-percentage van | [8=(7/(1+2+3)*100] | 0,2273% de gecorrigeerde WOZ-waarde 2025 Percentage van de WOZ-waarde voor toelating tot artikel 12 | [9=8*1,20] | 0,2722% voor het jaar 2026 Deel I - 130 - Op basis van bovenstaande formule is het percentage van de WOZ-waarde voor toelating tot artikel 12 voor het jaar 2027 vastgesteld op 0,15950%. Als de uitkomst van de berekening hoger is dan het landelij- ke gemiddelde OZB percentage voor toelating tot artikel 12, dan voldoet de gemeente aan dit onderdeel voor toelating. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is het extra structurele geld dat gegenereerd kan worden door de gemeentelijke belastingen (OZB, hondenbelasting, etc.) en rechten (rioolrechten, afvalstoffenhef- fing en de leges) te verhogen.
De onbenutte belastingcapaciteit kan worden berekend door de tarieven van de gemeente te vergelijken met de maximaal toegestane tarieven (wettelijke beper- kingen voor verhogingen). Deze potentiële extra opbrengsten kunnen worden gerekend tot de be- schikbare belastingcapaciteit. Voor bepaalde tarieven gelden wettelijke kaders en daarnaast moet worden vastgesteld of het politiek wenselijk is de tarieven te verhogen. Soort tarief | Percentage | Normta- | Verschil | Waarde | Onbenut 2025 | rief arti- | (in mln.) kel 12 Eigenaren woningen | 0,09452% | 0,15950% | 0,06498% | € | 3.989 | € 2.592.000 Eigenaren niet-woningen | 0,23525% | 0,15950% | -0,07575% | € | 521 | € | - Gebruikers niet-woningen | 0,18805% | 0,15950% | -0,02855% | € | 555 | € | - € 2.592.000 Deel I - 131 - Deel I - 132 - 3.3Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Volgens artikel 212 Gemeentewet rapporteert het college in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen over de voortgang van het geplande onderhoud en eventueel achterstallig onderhoud aan onder meer groen, water, wegen, kunstwerken, straatmeubilair, riolering en gebouwen. Omdat onderhoudsuitgaven in de hele begroting voorkomen, is een goed overzicht essentieel voor inzicht in de financiële positie. De raad kan met deze paragraaf kaders stellen voor het onderhoudsniveau en de onderhoudstoestand van de verschillende vakgebieden.
Het gekozen onderhoudsniveau bepaalt direct de kosten om dit niveau te bereiken en te behouden. Evenwicht tussen de vakgebieden is daarbij belangrijk om af te wegen wat minimaal nodig is en wat extra kost om een hoger niveau te handhaven. Om dit te onder- steunen is een meetlat met vier kwaliteitsniveaus opgesteld, gericht op duurzaam, functioneel en veilig beheer binnen de financiële kaders van de gemeentelijke begroting. Riolering/waterhuishouding De gemeentelijke rioleringszorg is vastgelegd in de Wet milieubeheer. Het Water- en rioleringsplan (WRP) vervangt het gemeentelijk rioleringsplan (GRP 2022-2026). In het nieuwe WRP wordt het ge- meentelijke beleid over het onderhoud en de gewenste verbeteringen van het gemeentelijke riolerings- stelsel vastgelegd. Hierbij is ook kritisch gekeken naar de gevolgen van forsere fysieke belastingen op het rioolstelsel door bijvoorbeeld regenbuien. De voorgenomen verbetermaatregelen uit dit WRP zijn geïntegreerd in het huidige meerjareninvesteringsprogramma (MIP) en worden jaarlijks integraal afge- stemd en uitgevoerd. Naast de activiteiten voortvloeiend uit het WRP vindt cyclisch onderhoud plaats aan het rioolstelsel. Dit onderhoud verloopt volgens plan waardoor achterstallig onderhoud niet aan de orde is.
Openbaar groen Uitvoering onderhoud openbaar groen Sinds 2025 wordt een deel van het groenonderhoud, samen met andere uitvoerende taken in de open- bare ruimte, weer (gedeeltelijk) in eigen beheer uitgevoerd. De inzet van eigen gebiedsteams, georga- niseerd in zogenoemde “kantons”, vormt hierbij het uitgangspunt. Door deze werkwijze wordt gestuurd op hogere kwaliteit, meer maatwerk en een betere aansluiting op lokale omstandigheden binnen afge- bakende gebieden. Aanvullend worden voor specifieke werkzaamheden nog steeds marktpartijen inge- zet, waarbij social return een belangrijk uitgangspunt blijft. Hierbij worden medewerkers uit de sociale werkvoorziening (SW) en de doelgroep van de Participatiewet (PW) actief betrokken. Kwaliteitsniveau en beleid Het onderhoud van het openbaar groen wordt uitgevoerd volgens de uitgangspunten van IBOR en de door de raad vastgestelde CROW-kwaliteitsniveaus: binnen de bebouwde kom niveau B, daarbuiten niveau C. Sinds 2025 bieden kantongerichte gebiedsteams meer ruimte voor locatiegericht maatwerk, waarbij het kwaliteitsniveau kan verschillen op basis van gebruik, beleving en lokale behoefte. De meeste eerdere beleidsdoelen voor groen en landschap zijn inmiddels opgenomen in de Omge- vingsvisie 2040, het strategisch kader voor de fysieke leefomgeving.
De ambities voor groen en land- schap worden verder uitgewerkt in het programma Groene Gezonde Leefomgeving, dat in 2027 aan de raad wordt voorgelegd. De operationele doelen worden geconcretiseerd in een nieuw Groenbeheer- plan, waarin de beleidsambities worden vertaald naar uitvoeringsmaatregelen, beheerstrategieën en een meerjarige programmering. Dit plan vormt ook een stap richting verdere integratie van groenbeheer binnen het gemeentelijk assetmanagement. Beheer van bossen en natuurterreinen De uitvoering van het beheer van bossen, natuurterreinen en landschapselementen vindt plaats op basis van de Beheervisie 2022–2032. Een belangrijk uitgangspunt blijft actieve bosverjonging, gericht op het ontwikkelen van veerkrachtige, gevarieerde en toekomstbestendige bossen. Er wordt nadrukke- lijk rekening gehouden met klimaatverandering, onder meer door het toepassen van soorten die bijdra- gen aan bodemverbetering en weerbaarheid (zoals rijkstrooiselsoorten). De uitvoering wordt jaarlijks geprogrammeerd via werkplannen in samenwerking met Bosgroepen Zuid-Nederland. Deel I - 133 - De doelen uit de beheervisie sluiten aan op de ambities uit de Omgevingsvisie 2040 en worden, waar relevant, meegenomen in het programma Groene Gezonde Leefomgeving en het nieuwe groenbe- heerplan.
Wegen Het beheer van wegen is het systematisch plannen, budgetteren, voorbereiden en uitvoeren van activi- teiten om de economische levensduur van infrastructurele verhardingen, mobiliteit, veiligheid en kwaliteit te borgen. De wegbeheernota 2022-2026 fungeert hierbij als beleidslijn. De wegbeheernota geeft de kaders aan van het onderhoudsniveau waarbij het vastgelegde niveau “basis” nog steeds behaald wordt en momenteel geen sprake is van achterstand in het onderhoud. Grootschalige reconstructies van wegen worden integraal opgenomen in het meerjarig investeringsplan (MIP) 2027-2030. Verkeer Het nieuwe Mobiliteitsplan (voorheen gemeentelijk verkeers- en vervoersplan GVVP) zorgt voor een samenhangend en uitvoeringsgericht verkeers- en vervoersbeleid van de gemeente. Het Mobiliteitsplan fungeert enerzijds als een beleidslijn voor toekomstige plannen, anderzijds bevat het een uitvoerings- programma (2027-2030) met concrete maatregelen voor de komende jaren. In het Meerjarig Investe- ringsplan (MIP) 2025-2028 zijn vanaf 2027 voorzieningen ‘algemene verkeerstechnische aanpassingen’ opgenomen. Deze investeringen voorzien in concrete maatregelen om de verkeersveiligheid te optima- liseren en te integreren in overige geplande werkzaamheden. In de uitvoering is geen sprake van ach- terstallig onderhoud.
Civieltechnische kunstwerken Het Uitvoeringsplan Civieltechnische Kunstwerken 2027-2031 is de leidraad voor de jaarlijkse geplande onderhoudswerkzaamheden. Deze is als bijlage toegevoegd aan de nieuwe Wegbeheernota 2027- 2031. Alle kunstwerken zijn geïnspecteerd om per civieltechnische kunstwerk te bepalen welke maatregelen nodig zijn. Alle onderhoudsmaatregelen zijn vastgesteld in een meerjarenplan die ook wordt afgestemd met overige geplande interne onderhoudswerkzaamheden en/of werkzaamheden van de provincie, Rijkswaterstaat en/of het Waterschap. Bij de civieltechnische kunstwerken is geen sprake van achter- stallig onderhoud. In samenwerking met Prorail staat er voor de Julianatunnel te Susteren groot onderhoud gepland in 2029. De gemeente is hierover in gesprek met Prorail en dit wordt vanaf 2027 verder uitgewerkt. Openbare verlichting De kwaliteit van de openbare verlichting is van groot belang voor de sociale veiligheid, de verkeersvei- ligheid en de leefbaarheid. Daarnaast spelen ook sfeer-, milieu- en energieaspecten een rol. Het be- leidsplan openbare verlichting 2024-2027 fungeert als beleidslijn voor de borging van een adequaat verlichtingsniveau in de openbare ruimte. Bij de openbare verlichting is geen sprake van achterstallig onderhoud. Het uitgangspunt van het beleidsplan openbare verlichting 2024-2027 is gericht op het ver- duurzamen van de lichtbronnen.
Door het vervangen van armaturen, die zijn voorzien van een conven- tionele lichtbron, wordt hier invulling aan gegeven. De nieuwe armaturen worden voorzien van een led- lichtbron. Hiermee wordt invulling gegeven aan het landelijk energieakkoord. Gebouwen In 2024 is een nieuwe Gebouwbeheernota 2024-2033 opgesteld, deze is samen met een het meerjarenonderhoudsplan (MJOP 2024-2033) vastgesteld in juli 2024. Beide documenten vor- men de leidraad voor de uit te voeren onderhoudswerkzaamheden voor de komende 10 jaar. De focus en accenten richten zich op de verschuiving “van correctief naar preventief onderhoud”. Digitalisering met specifieke software zal bijdragen aan een verdere professionalisering van werkzaamheden waarbij plannen, registeren en monitoren van onderhoudsactiviteiten geborgd zijn. Beheerplannen Plannen | Vastgesteld | Nieuwe | Financiële ver- | Achterstallig | Uitgesteld door de | planning | taling begro- | onderhoud | onderhoud raad | in raad/ | ting/meer- ja- college | renraming Mobiliteitsplan | Ja | 2026 | Ja | Nee | Nee NeWater en Riolerings- | Ja | 2026 | Ja | Nee | Nee plan (WRP) 2027-2031 Verlichtingsplan 2024- | Ja | 2027 | Ja | Nee | Nee 2027 MJOP Gebouwen | Ja | 2033 | Ja | Nee | Ja 2024-2033 Gebouwenbeheernota | Ja | 2033 | Ja | Nee | Ja 2024-2033 Programma Groene | Nee | n.v.t. | Nee | Nee | Nee Gezonde Leefomgeving Aanpak hondenpoep- | Nee | n.v.t.
| Ja | Nee | Nee overlast Groenbeheerplan 2026- | Nee | n.v.t. | Ja | Nee | Nee 2030 Wegbeheerplan 2027- | Ja | 2026 | Ja | Nee | Nee 2031 Bomennota 2023-2033 | Ja | 2033 | Ja | Nee | Nee Naam | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Openbare verlichting | € 545.599 | € 545.837 | € 545.807 | € 545.777 Beheer en onderhoud wegen | € 5.145.988 | € 5.481.315 | € 5.604.983 | € 5.589.299 Openbaar groen | € 4.234.274 | € 3.869.669 | € 3.841.619 | € 3.770.819 Verkeer | € 458.237 | € 503.164 | € 497.279 | € 500.698 Beheer/onderhoud riolering en waterhuishouding | € 2.813.014 | € 3.374.536 | € 3.712.978 | € 4.011.890 Onderhoud gemeentelijke gebouwen (groot en klein onderhoud) | € 655.798 | € 536.978 | € 1.304.176 | € 562.221 Onderhoud gemeenschaps- huizen (groot en klein onder- houd) | € 490.545 | € 163.023 | € 97.184 | € 224.280 Begrotingscijfers zijn volgens het nieuwe BBV. Doorverdeelde salarissen en bijkomende kosten zijn verrekend in boven- vermelde kosten. Overige kosten die voorheen in doorverdelingen werden meegenomen, zoals kosten financiën/auto- matisering/personeel algemeen etc., zijn nu verantwoord onder overhead. Algemeen voorbereidingskrediet Om de uitvoering van de projecten volgens het meerjareninvesteringsplan (MIP) te kunnen realiseren is het noodzakelijk om de voorbereiding een jaar eerder te starten dan vermeld in het MIP.
Hiervoor wordt jaarlijks een algemeen voorbereidingskrediet van € 250.000 beschikbaar gesteld voor alle kredieten die in het MIP zijn opgenomen. Op dit voorbereidingskrediet wordt niet afgeschreven. Naast bovenstaande investeringen van het MIP kunnen ook in de loop van het jaar nieuwe investeringen worden voorbereid. Deze staan dan nog niet op het MIP vermeld. Ook voor deze investeringen geldt dat voorbereidingskos- ten worden gemaakt voordat een kredietvotering aan de raad wordt voorgelegd. De raad geeft het col- lege de ruimte om jaarlijks zonder voorafgaande tussenkomst van de raad binnen het genoemde voor- bereidingskrediet bestedingen te doen voor het maken van voorbereidingskosten voor (nieuwe) investe- ringen. Als de raad afwijzend besluit over de kredietvotering, dan moeten de gemaakte voorbereidings- kosten ten laste gebracht worden van de reserve vermindering kapitaallasten. Wordt het krediet wel Deel I - 134 - Deel I - 135 - gevoteerd, dan worden de voorbereidingskosten geactiveerd en afgeschreven volgens de verslagge- vingsvoorschriften. Deel I - 136 - 3.4 Financieringsparagraaf Financieringsstatuut De Wet Financiering decentrale overheden (Fido) bepaalt hoe decentrale overheden hun financierings- en treasuryactiviteiten moeten uitvoeren, met nadruk op het beheersen van financiële risico’s.
Het fi- nancieringsstatuut van de gemeente Echt-Susteren legt deze beleidsmatige uitgangspunten vast en is in december 2023 geactualiseerd en vastgesteld door het college. Kredietrisico op verstrekte leningen Tot 1994 werden leningen voor sociale woningbouw door de gemeente aangetrokken en verstrekt aan de woningcorporaties. Het saldo van de leningen aan de woningcorporaties bedraagt € 1.161.000 per 1 januari 2027. Al deze leningen zijn ondergebracht bij de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Vanaf 1994 trekken woningcorporaties zelf geldleningen aan die eveneens worden onderge- bracht bij het WSW. Samenstelling leningenportefeuille en spreiding renterisico Volgens de staat van de vaste leningen, behorende bij de begroting 2026 bedraagt de restant schuld, inclusief de leningen voor woningbouw, per 31 december 2026 € 42.179.000. De lasten van rente voor 2026 waren € 476.000. Het gemiddeld rentepercentage bedraagt daarom 1,13%. Het effectief percentage bedraagt 1,02%. Dit is het percentage exclusief de leningen ter financiering van de woningbouw. De hieruit voortvloeiende lasten worden van de betreffende corporaties terugontvan- gen. Uitzetten overtollige middelen Een gemeente mag geen middelen aantrekken en vervolgens uitzetten om inkomsten te genereren. De gemeente is verplicht om de overtollige liquide middelen te parkeren bij de schakist.
Hierop is één uit- zondering. Een gemeente mag de overtollige liquide middelen wel uitlenen aan ander decentrale over- heden. Per 31 december 2025 waren geen middelen meer uitgeleend aan collega gemeenten, omdat de beschikbare middelen in 2026 zelf nodig zijn. Financieringen en beleggingen en af te sluiten transacties Binnen de marges van het contract van de integrale dienstverlening van onze rekening-courant met de BNG (kredietmaximum € 2.000.000) en de bepalingen van de wet FIDO, waarbij een kasgeldlimiet van 8,5% wordt gehanteerd van de uitgaven op de exploitatie van het betreffende begrotingsjaar is de be- drijfsvoering voor het jaar 2027 vormgegeven. Meerjarige liquiditeitenplanning De gemeente zorgt ervoor dat jaarlijkse lasten worden gedekt door jaarlijkse baten, terwijl de liquiditei- tenplanning wordt gestuurd door investeringen en renteontwikkelingen op de korte en lange termijn. Voor de investeringen wordt uitgegaan van het meerjareninvesteringsplan. De renteontwikkeling wordt dagelijks bijgehouden en per kwartaal met de portefeuillehouder financiën besproken. Als de renteont- wikkeling daarvoor aanleiding geeft wordt in direct overleg met de portefeuillehouder gehandeld, om mogelijke renterisico’s te beperken. Naast de investeringen wordt ook in de liquiditeitenplanning mee- genomen de eventuele verkoopopbrengsten uit het grondbedrijf.
Schatkistbankieren Sinds 15 december 2013 zijn alle decentrale overheden verplicht om hun overtollige liquide middelen aan te houden in de schatkist. Voor Echt-Susteren heeft dit beperkte impact, omdat de gemeente veel investeert en daardoor weinig structurele overtollige middelen heeft. De middelen die tijdelijk niet nodig zijn, worden bij de schatkist “geparkeerd” en leveren rente op. Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) en Wet tot aanpassing van het sanctiemechanisme voor decentrale overheden van de Wet houdbare overheidsfinanciën De Wet Hof verankert de Europese begrotingsafspraken in de Nederlandse wet. Het belangrijkste doel is dat Nederland op middellange termijn een begrotingsevenwicht bereikt, zodat de EMU-schuld houd- baar blijft. Het EMU-saldo (het gezamenlijke tekort of overschot van alle overheden) is een gedeelde verantwoordelijkheid van Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen. De eindverantwoordelijkheid voor de totale overheidsfinanciën ligt bij het Rijk, en specifiek bij de Minister van Financiën. Meerjarige ontwikkeling financiering De gemeentelijke schuldpositie kan op verschillende manieren worden beoordeeld, maar veel financiële ratio’s zijn vooral geschikt voor het bedrijfsleven en minder voor gemeenten. Daarom wordt gekeken naar een praktische grens: de schuld is te hoog wanneer zij meer dan 150% van de exploitatie-uitgaven bedraagt.
Bij een schuld tussen 100% en 150% is voorzichtigheid geboden. Een hoge schuld leidt tot stijgende rentelasten, die structureel begrotingsruimte innemen. Wanneer deze lasten te zwaar druk- ken, blijft er te weinig ruimte over voor de reguliere gemeentelijke activiteiten. In onderstaande tabel staan per dienstjaar de saldi van de geldleningen, de daarbij behorende rentelas- ten en de exploitatietotalen. De laatste kolom toont de verhouding tussen de schuld en het exploitatieto- taal. Met een schuldquote van 47,50 % in 2027 bevindt de gemeente zich duidelijk in de veilige zone. Saldo per | Saldo vaste geld- | Betaalde rente | Exploitatietotaal | Schuld leningen | begroot | exploitatietotaal in procenten 31-12-2025 | € | 46.379.000 | € | 542.000 | € | 113.928.000 | 40,71% 31-12-2026 | € | 42.179.000 | € | 476.000 | € | 115.145.000 | 36,63% 31-12-2027 | € | 57.309.000 | € | 1.105.000 | € | 120.649.000 | 47,50% 31-12-2028 | € | 51.909.000 | € | 1.040.000 | € | 116.807.000 | 44,44% 31-12-2029 | € | 47.786.000 | € | 1.000.000 | € | 116.985.000 | 40,84% Renterisiconorm Voor de leningen is de wettelijke renterisico norm van belang.
Door deze normstelling, zijnde 20% van het begrotingstotaal aan het begin van het dienstjaar, wordt een kader gesteld om openbare lichamen tot een zodanige opbouw van de leningenportefeuille te laten komen, dat het renterisico op grond van renteaanpassing en herfinanciering van leningen in voldoende mate wordt beperkt. Bij een gelijkmatige opbouw van de leningenportefeuille, waarbij niet in enig jaar een onevenredig groot deel van de lenin- genportefeuille geherfinancierd moet worden, wordt het renterisico op de vaste schuld gespreid over de jaren. Een verandering van de rente werkt zodoende vertraagd door op de rentelasten en baten in enig jaar. Voor de berekening van het renterisico moet modelstaat B opgesteld worden. Modelstaat B Renterisico vaste schuld over de jaren 2027-2030 Gemeente Echt-Susteren Provincie Limburg Toelichting: renterisico vaste schuld in relatie tot renterisiconorm Modelstaat B wordt eenmaal per jaar als onderdeel van de financieringsparagraaf bij de begroting en het jaarverslag naar de toezichthouder gezonden. Op deze staat wordt het renterisico van de komende vier jaren gerapporteerd. Het renterisico heeft betrekking op de vaste schuld en op het bedrag waarover renterisico wordt gelopen. Naast de renteherzieningen zijn hiervoor ook de aflossingen van belang, want het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden.
Het renterisico heeft betrek- king op het gehele openbare lichaam, zoals ook op de gemeentelijke kredietbank en op diensten zoals het grondbedrijf. Het renterisico wordt getoetst aan het bedrag van de renterisiconorm. De renterisico- norm heeft betrekking op het totaal van de begroting van uitsluitend het komend jaar. Het komend jaar is 2026. Stap | Variabelen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Renterisiconorm 1 | Renteherzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 2 | Aflossingen | 4.203.000 | 4.733.000 | 4.457.000 | 4.460.000 3 | Renterisico 1 + 2 | 4.203.000 | 4.733.000 | 4.457.000 | 4.460.000 4 | Renterisiconorm | 24.129.800 | 24.129.800 | 24.129.800 | 24.129.800 Deel I - 137 - Stap | Variabelen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Renterisiconorm 5a = 4 > 3 | Ruimte onder Renterisiconorm | 19.926.800 | 19.396.800 | 19.672.800 | 19.669.800 5b = 3 > 4 | Overschrijding Renterisiconorm Berekening renterisiconorm | 2027 4a | Begrotingstotaal | 120.649.000 4b | Percentage | 20% regeling 4 = (4a x 4b | Renterisiconorm | 24.129.800 /100) Berekening kasgeldlimiet De kasgeldlimiet moet worden berekend aan het begin van elk kalenderjaar en bij wijziging van elk per- centage.
Begrotingstotaal 2027 | 120.649.000 Het bij ministeriele regeling vastgesteld percentage | 8,5% Kasgeldlimiet: € 120.649.000 x 8,5% = | € 10.255.165 Toelichting kasgeldlimiet Rapportage van over- en onderschrijding van de kasgeldlimiet vindt plaats via de financieringsparagraaf bij de jaarrekening en bij de begroting. In de begroting worden opgenomen de kwartaalstaten van het 3e en 4e kwartaal 2025 en 1e en 2e kwartaal 2026. Als in drie achtereenvolgende kwartaalrapportages de kasgeldlimiet wordt overschreden, wordt de toezichthouder daarvan op de hoogte gesteld, zo enigszins mogelijk ruim voorafgaand aan de derde overschrijding. In een plan van aanpak moet aangegeven worden hoe opnieuw aan de kasgeldlimiet te voldoen. Dit plan moet door Gedeputeerde Staten goed- gekeurd worden. Zoals uit bijgevoegde kwartaalstaten blijkt, was er in het 3e en 4e kwartaal 2025 en in het 1e en 2e kwartaal 2026 geen overschrijding van de kasgeldlimiet. Berekening EMU-saldo Beheersing van het EMU-saldo begint met een goede informatievoorziening. Het EMU-saldo moet over alle jaren van de meerjarenbegroting gepresenteerd worden, daarom voor de jaren 2027 tot en met 2030 De berekening is als bijlage opgenomen in deel II van deze begroting.
Renteschema In artikel 13 van het besluit begroten en verantwoorden provincies en gemeenten is opgenomen in de financieringsparagraaf inzicht moet worden gegeven in de rentelasten, het renteresultaat, de financie- ringsbehoefte en de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toege- rekend. In onderstaand renteschema staan de gevraagde gegevens vermeld. Deel I - 138 - Renteschema De externe rentelasten over de korte en lange financiering | 1.125.666 De externe rentebaten (idem) | -61.137 Saldo rentelasten en baten | 1.064.529 De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend | 0 De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden doorberekend | 0 De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering) die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend | -79.128 De rente van de kasgeldlening Bocage die moet worden doorverdeeld | 0 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente | -1.064.529 Renteresultaat op het taakveld Treasury | 0 Modelstaat A Liquiditeitspositie over het 3e en 4e kwartaal 2025 en het 1e en 2e kwartaal 2026 Provincie Limburg Berekening liquiditeitspositie Op deze staat moet eenmaal per kwartaal de gemiddelde liquiditeitspositie over het voorgaande kwar- taal worden ingevuld.
Het gaat hierbij om de gemiddelde liquiditeitspositie van het gehele openbare lichaam, inclusief bedrijven en andere takken van dienst. Schuldverhoudingen tussen de algemene dienst en bedrijven of andere takken van dienst moeten niet worden opgenomen. De staten moeten op kwartaalbasis worden verstuurd naar de toezichthouder. De staten over de kwartalen van het afgelopen jaar worden ook als onderdeel van de financieringsparagraaf in het jaarverslag over het voorgaande jaar naar de toezichthouder gezonden. Bij het bepalen of een lening tot een korte schuld gerekend kan worden, moet rekening worden gehou- den met de gehanteerde derivaten. Uitgangspunt hierbij is dat het resultaat van de onderliggende lening en het derivaat telt. Een lange vastrentende lening waarop een derivaat wordt afgesloten, met als ge- volg een variabele (bv. 3-maands) rente, heeft een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar en moet tot de korte schuld worden gerekend.
Bedragen x € 1.000 3e | 4e | 1e | 2e maand | kwartaal | kwartaal | kwartaal | kwartaal (1) Vlottende schulden | 1 | 1.685 | 1.734 | 1.754 | 1.000 2 | 1.643 | 1.600 | 1.806 | 1.000 3 | 1.600 | 2.555 | 1.128 | 0 (2) Vlottende middelen | 1 | 19.776 | 22.296 | 5.926 | 3.897 2 | 20.528 | 20.331 | 3.680 | 8.441 3 | 23.441 | 15.292 | 4.725 | 16.097 (3) Netto vlottende schuld (+) overschot (-) | 1 | -18.091 | -20.562 | -4.172 | -2.897 2 | -18.885 | -18.731 | -1.874 | -7.441 3 | -21.841 | -12.737 | -3.597 | -16.097 (4) Gemiddelde netto vlottende schuld (+) | -19.606 | -17.343 | - 3.394 | -8.812 Gemiddeld overschot vlottende middelen (-) Deel I - 139 - (5) Kasgeldlimiet | 10.255 | 10.255 | 10.255 | 10.255 (6a) | Ruimte onder kasgeldlimiet (5-4) | 29.861 | 27.958 | 13.649 | 19.067 (6b) | Overschrijding van de kasgeldlimiet (4-5) Berekening kasgeldlimiet De kasgeldlimiet moet worden berekend aan het begin van elk kalenderjaar en bij wijziging van elk percentage (post 8).
(7) Begrotingstotaal per 1 januari 2027 | 120.649 | 120.649 | 120.649 | 120.649 (8) Het bij ministeriele regeling vastgesteld percentage | 8,5% | 8,5% | 8,5% | 8,5% (9) Kasgeldlimiet: 7 x 8: 100 | 10.255 | 10.255 | 10.255 | 10.255 Toelichting Vlottende schulden zijn het gezamenlijk bedrag van: | De opgenomen gelden met een oorspronkelijke rentetypische looptijd van korter dan één jaar; | De schuld in rekening-courant; | De voor een termijn van korter dan één jaar ter bewaring in de kas gestorte gelden van derden; | Overige geldleningen die geen onderdeel uitmaken van de vaste schuld. Vlottende middelen zijn het gezamenlijk bedrag van: | De contante gelden in kas; | De tegoeden in rekening-courant; | De overige uitstaande gelden met een rentetypische looptijd van korter dan één jaar. Deel I - 140 - Deel I - 141 - 3.5 Paragraaf bedrijfsvoering Organisatie-ontwikkeling Een wendbare organisatie die toekomstbestendige dienstverlening realiseert. Dat is wat wij met investe- ren in de ontwikkeling van onze organisatie en haar medewerkers willen realiseren. Binnen het meerja- rige ontwikkelprogramma GROEI30, de opvolger van GROEI25, zetten wij de ingezette koers voort. De kernwaarden van VITA (Verbinding, Identiteit, Toekomstbestendigheid en Ambitie) vormen daarbij het fundament.
GROEI30 is meer dan een ontwikkelprogramma: het is een beweging naar een lerende organisatie die flexibel en toekomstgericht blijft door continu te verbeteren. Een belangrijk onderdeel van die koers is opgavegericht werken. Onze maatschappelijke opgaven op het gebied van Duurzaamheid en Weerbaarheid overstijgen de grenzen van individuele teams. Mede- werkers dragen tijdelijk en naast hun reguliere werk bij aan deze bredere organisatiedoelen. Dit vraagt verbinding over de grenzen van teams en werkvelden heen en de ambitie om meer te willen dan de eigen taakomschrijving. Tegelijkertijd moet de continuïteit van het dagelijkse werk gewaarborgd blijven. Het vinden en bewaken van die balans vraagt voortdurende aandacht en gerichte keuzes. De bestuur- lijke ambitie is hoog en de vraag welke taken wij zelf doen, wat wij elders beleggen en wat wij loslaten, is daarbij even relevant als de vraag hoeveel capaciteit beschikbaar is. In de ontwikkeling van onze organisatie onderkennen wij vier ontwikkelsporen: Dienstverlening: vanuit het programma dienstverlening werken wij aan continu verbeteren van de dienstverlening. We meten de klanttevredenheid, verbeteren de processen, investeren in nieuwe technieken en mogelijkheden en bevorderen de juiste klanthouding van onze medewer- kers. Digitalisering speelt hierin een steeds grotere rol.
Burgers verwachten meer digitale moge- lijkheden en medewerkers moeten daarin meebewegen. Het ontwikkelen van digitale vaardig- heden is daarom een expliciet speerpunt. Procesmanagement: op planmatige wijze worden al onze processen in beeld gebracht, vastge- legd en beheerd waarbij continu verbeteren (LEAN) als uitgangspunt wordt gehanteerd. Het vastleggen van kennis en processen is ook een voorwaarde voor een veerkrachtige organisa- tie. Kennis mag niet persoonsgebonden zijn. Bedrijfscontinuïteit vraagt dat wij kritische bezet- tingsrisico's kennen en (kritische) werkprocessen borgen. Professionalisering: voor een professionele organisatie moet de bedrijfsvoering op orde zijn. Daarom wordt geïnvesteerd in onze huisvesting, materieel en ICT-voorzieningen. En ook in goed werkgeverschap door eigentijds beleid en goede voorzieningen voor onze medewerkers. Wij opereren in een krappe en competitieve arbeidsmarkt. Door te investeren in professionalise- ring positioneren wij ons als aantrekkelijke werkgever en maken wij kennis minder kwetsbaar. Persoonlijke ontwikkeling: voor de continuïteit van de organisatie en het behouden en aantrek- ken van medewerkers is ruimte voor ontwikkeling cruciaal.