CConstaterende datEcht-Susteren
Koppel je AI →
Document · PDF

b_NL.IMRO.1711.TAMRaadhuisplein-VG01_septoebijlage6.pdf

Gemeenteraad 1 juli 2026, gemeente Echt-SusterenBij agendapunt: TAM-omgevingsplan Raadhuisplein16.487 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Archeologisch bureauonderzoek en IVO- O plangebied Raadhuisplein te Susteren Archeologisch bureauonderzoek en IVO-O verkennende fase d.m.v. boringen plangebied Raadhuisplein te Susteren, gemeente Echt-Susteren AA240140.R01v0.1.ARG682 Archeologische Rapporten Geonius 682 3-10-2025

2 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 Archeologisch bureauonderzoek en IVO- O plangebied Raadhuisplein te Susteren Archeologisch bureauonderzoek en IVO-O verkennende fase d.m.v. boringen plangebied Raadhuisplein te Susteren, gemeente Echt-Susteren AA240140.R01v0.1.ARG682 3 oktober 2025 Bureauonderzoek en IVO-O Archeologische Rapporten Geonius 682 ISSN 2405-5506 Opdrachtgever BRIX Real Estate versie Concept v0.1 Auteur S.A.H. Augustin J. de Kramer I. Schepers +31 88 130 06 00 info@geonius.nl Postbus 1097 6160 BB Geleen Geonius.nl Vrijgave Functie Naam Paraaf Senior KNA archeoloog J. Geraeds

3 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 Administratieve gegevens Opdrachtgever: B R I X R e a l E s t a t e Pater Beatusstraat 5 6411 TR Heerlen O p d r a c h t g e v e r K.Moonen k.moonen@vandewall-planologie.nl Uitvoerder: Geonius Archeologie De Asselen Kuil 10 6161 RD Geleen Contactpersoon: S. Augustin E: s.augustin@geonius.nl T: 088-1300600 Bevoegde overheid: G e m e e n t e E c h t - S u s t e r e n Nieuwe Markt 55 6101 CV Echt Contactpersoon: L. Bruin E: Louis.Bruijn@servicecentrum-mer.nl> T: 06-10089675 Beheer en plaats van documentatie: Archief Geonius en Provinciaal Depot Bodemvondsten L i m b u r g t e H e e r l e n Onderzoekmeldingsnummer: 5685248100 L o c a t i e : Gemeente: Echt-Susteren Plaats: Susteren Toponiem: Raadhuisplein Kaartbladnummer: 60A x, y-coördinaten: 187.639 / 342.025 Oppervlakte plangebied: 2.760 m2 // 994 m² Kadastrale gegevens: Gemeente Echt-Susteren, sectie F, nr.4177 NOaA archeoregio: Limburgs zandgebied Onderzoekskader: Omgevingsvergunning Onderzoeksteam: S.A.H Augustin (senior KNA archeoloog) J. de Kramer (senior KNA-prospector) I. Schepers (archeoloog) Type onderzoek: Bureauonderzoek en IVO-O verkennende fase d . m . v . b o r i n g e n Tijdstip onderzoek: februari 2025 Status rapport: Concept. Geonius Archeologie is een onderdeel van Geonius Milieu B.V.

Geonius is gecertificeerd voor de protocollen 4001 (Programma van Eisen), 4002 (Bureauonderzoek), 4003 (Inventariserend veldonderzoek) en 4004 (opgraven landbodem) van de SIKB BRL 4000 Geonius Groep B.V. en de verschillende divisies zijn gecertificeerd volgens de algemene kwaliteitsnorm NEN-EN-ISO 9001:2015, NEN-EN- ISO 14001:2015, VCA**2017/6.0 en CO2 Prestatieladder niveau 3.

4 van 43 AA240140.R01v0.1.ARG682 Samenvatting In opdracht van BRIX Real Estate heeft Geonius Arch eologie te Geleen een archeologisch een archeologisch bureauonderzoek en een IVO-O verkennende fase door middel van boringen uitgevoerd voor het plangebied Raadhuisplein te Susteren in de gemeente Echt-Susteren. Aanleiding voor het uitvoeren van het archeo logisch onderzoek vormt de aanvraag van een omgevingsvergunning voor de bouw van een nieuw appartementencomplex met 36 appartementen. Het bureauonderzoek heeft uitgewezen dat het plangebied deel uitmaakt van het terras van Eisden-Lanklaar. Op de geomorfolgische kaart is de onderzoekslocatie niet gekarteerd. Op basis van extrapolatie ligt het in een dalvlakteterras dat wordt doorsneden door een netwerk van restgeulen van meanderend afwateringsstelsel. Op de bodemkaart is het ook niet gekarteerd. Op basis van extrapolatie worden er in het plangebied ooivaaggronden verwacht die ontstaan zijn in lichte zavel (KRd1). Mogelijk komen er ook poldervaaggronden voorkomen, wederom ontstaan in lichte zavel, voor (KRn1). De hoogte van het maaiveld varieert tussen 31,10 m en 31,50 m + NAP. Op de onverstoorde terreindelen kunnen archeologische waarden vanaf het maaiveld worden aangetroffen. De eerste bebouwing in het plangebied verscheen in de 20 ste eeuw.

Tijdens de tweede wereldoorlog hebben in het plangebied voor zover kon worden achterhaald geen gevechtshandelingen plaatsgevonden. Een groot deel van de nieuwbouw (ca. 544 m2) wordt gebouwd op een deel van de bestaande bebouwing dan wel locatie waar de bodem al geroerd is. Hierdoor zal maar ca. 400 m² nieuwbouw op nog ongeroerde grond gebouwd gaan worden. Het plangebied maakt geen deel uit van een AMK-terrein. Er zijn geen archeologische vondstlocaties bekend en de onderzoekslocatie is in het verleden niet eerder onderzocht. Volgens de gemeentelijke beleidskaart heeft het plangebied een hoge tot middelhoge verwachting. In de omgeving zijn vondstlocaties bekend uit met name de Romeinse en Middeleeuwse periode. Ook zijn enkele vondsten gedaan uit het Neolithicum. Uit onderzoeken uitgevoerd in de nabijheid van de onderzoekslocatie zijn voornamelijk vindplaatsen uit de Romeinse tijd ontdekt. Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek is een lage verwachting opgesteld op het voorkomen van jager-verzamelaars vindplaatsen uit het Laat Paleolithicum tot en met het Neolithicum, een lage voor landbouw gerelateerde vindplaatsen uit het Neolithicum en Bronstijd, een hoge voor de Romeinse tijd, en een middelhoge voor de IJzertijd, Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Het IVO-O heeft uitgewezen dat in het plangebied voornamelijk antropogeen sterk afgetopte natuurlijke afzettingen voorkomen.

Middels het booronderzoek zijn geen indicatoren aangetroffen welke wijzen op een archeologische vindplaats. Eventuele archeologische waarden in situ worden in de top van de vrijwel-verdwenen natuurlijke afzettingen verwacht. De resultaten van het IVO-O verkennende fase door middel van boringen geven aanleiding om de gespecificeerde verwachting bij te stellen. Door de vastgestelde aftopping en omwerking is er sprake van een overwegend zeer lage archeologische verwachting op het voorkomen van archeologische waarden binnen het plangebied. Er wordt geen vervolgonderzoek aanbevolen. 5 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 Inhoud 1 Inleiding ........................................................................ 7 1.1 Aanleiding en doelstelling 7 1.2 Beleidskader 8 1.3 Onderzoeksopzet 9 2 Bureauonderzoek ...................................................... 11 2.1 Algemeen 11 2.2 Situering plangebied 11 2.3 Huidig gebruik 12 2.4 Toekomstige inrichting 12 2.5 Aardkundige waarden 13 2.5.1 Geologie en geomorfologie ................................................................................................................ 13 2.5.2 Bodem ......................................................................................................................................................

18 2.5.3 Actueel Hoogtebestand Nederland ................................................................................................ 18 2.5.4 Resumé .................................................................................................................................................... 19 2.6 Historische situatie en mogelijke verstoringen 19 2.6.1 Historische ontwikkeling plangebied ........................................................................................... 19 2.6.2 Mogelijke verstoringen ..................................................................................................................... 22 2.6.3 Ondergrondse bouwhistorische gegevens ................................................................................. 22 2.6.4 Resumé ................................................................................................................................................... 22 2.7 Bekende archeologische waarden 22 2.7.1 Archeologische monumentenkaart .............................................................................................. 22 2.7.2 Archeologische vondstlocaties ...................................................................................................... 23 2.7.3 Archeologische onderzoeksgebieden ..........................................................................................

24 2.7.4 Gemeentelijke beleidsadvieskaart ................................................................................................ 29 2.7.5 Resumé ................................................................................................................................................... 30 2.8 Gespecificeerde verwachting 30 2.8.1 Besluit ..................................................................................................................................................... 33 3 IVO-O ............................................................................ 34 3.1 Algemeen 34 3.2 Resultaten 34 3.2.1 Kenmerken en huidig gebruik van het plangebied ................................................................. 34 3.2.2 Bodem ..................................................................................................................................................... 36 3.2.3 Archeologie ........................................................................................................................................... 38 3.2.4 Resumé ................................................................................................................................................... 39 4 Conclusies en aanbevelingen ..............................

40 4.1 Conclusies 40 4.2 Aanbevelingen 41 Literatuurlijst 42 Gebruikte bronnen 42 Verklarende woordenlijst | 44 Gebruikte afkortingen | 46 Afbeeldingen Bijlagen Bijlage 1 Inrichtingsplannen Bijlage 2 Boorpuntenkaart Bijlage 3 Boorprofielen Bijlage 4 Tijdtabel Afbeeldingen Afbeelding 1: Situering van het plangebied (rood kader). De inzet geeft de situering van het plangebied binnen Nederland weer. Bron: Topografische kaart Nederland | 10 Afbeelding 2:: Uitsnede uit de geomorfologische kaart. Het rode kader geeft bij benadering de ligging van het plangebied weer. Bron Geomorfologische Kaart Nederland. | 17 Afbeelding 3: Uitsnede bodemkaart. Het rode kader geeft bij benadering de ligging van het plangebied weer. Bron: Bodemkaart van Nederland. | 17 Afbeelding 4: Uitsnede uit de AHN, waarbij de hoogste delen rood/oranje zijn en de laagste blauw/groen. Het plangebied is roodomlijnd. Bron: AHN. | 18 Afbeelding 5: Uitsnede uit de Tranchotkaart (1803-1820) met daarop het plangebied (rode kader). Bron: VU Amsterdam. | 20 Afbeelding 6: Uitsnede uit het Kadastraal Minuutplan (1811-1832) met daarop het plangebied (rode kader). Bron: VU Amsterdam | 20 Afbeelding 7: Uitsnede uit de topografische kaarten van 1962, 1970, 1988 en 2000. Bron: topotijdreis.com | 21 Afbeelding 8: Uitsnede uit de Archiskaart met hierop onderzoeks- en vondstmeldingen.

Daarnaast worden ook de AMK-terreinen weergegeven. Het plangebied is rood omlijnd. Bron: ARCHIS 3 | 29 Afbeelding 9: Uitsnede gemeentelijke verwachtings- en beleidskaart. Het rode kader geeft bij benadering de ligging van het plangebied weer. Bron: Verhoeven et al. | 30 Afbeelding 10: De noordwesthoek van het plangebied met een laagte rondom de bebouwing, kijkende in zuidoostelijke richting (september 2025). | 35 Afbeelding 11: Aansluiting van nieuwbouw (links) aan oudbouw (rechts) in het centraal- westelijke deel bij boring 7. Het terras ligt laag ten opzichte van de straat (niet zichtbaar). De foto is gemaakt in zuidoostelijke richting (september 2025). | 36 Afbeelding 12: Model van het huidige complex. Het oostelijke deel is op de foto zichtbaar. Verlaagde delen liggen bij de bebouwing. Het model staat in de entree van het gebouw. | 36 Afbeelding 13: Interpretatie van de lagen in de boringen. | 37 Tabellen Tabel 1: overzicht ARCHIS-waarnemeningen | 24 Tabel 2: overzicht onderzoeksmeldingen | 24 Tabel 3: Gespecificeerde verwachting | 33 AA240140.R01v0.1.ARG682 | 6 van 46 7 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doelstelling In opdracht van BRIX Real Estate heeft Geonius Archeo logie te Geleen een archeologisch onderzoek uitgevoerd in het plangebied Raadhuisplein te Susteren in de gemeente Echt-Susteren.

Aanleiding voor het uitvoeren van het archeo logisch onderzoek vormt de aanvraag van een omgevingsvergunning voor de bouw van een nieuw appartementencomplex met 36 appartementen. In het kader van het verstrekken van de omgevingsvergunning dien t volgens artikel 55 van het omgevingsplan van de gemeente Echt-Susteren geldig vanaf 1 januari 2024, ee n archeologisch rapport worden aangeleverd, als de bouwactiviteit of het uitvoeren van een werk, geen bouw werk zijnde, betrekking heeft op een oppervlakte van meer dan 30 m² en een verstoringsdiepte heeft van meer dan 40 cm -mv. De nieuwbouw heeft een oppervlakte van 945 m², waarvan 400 m 2 buiten het contour van de bestaande bebouwing valt. De verstoringsdiepte is momenteel niet bekend, maar aangenomen wordt dat de ondergrenzen van 40 cm -mv zullen worden overschreden. Vanwege de overschrijding van de gestelde ondergrens dient derhalve conform de regels zoals opgenomen in het omgevingsplan een archeologisch onderzoek worden uitgevoerd. Voor het vaststellen van de archeologische waarde van de locatie (plangebied) dient een archeologisch onderzoek worden uitgevoerd. Archeologische onderzoeken in het kader van ruimtelijke ingrepen vinden plaats in stappen. Elke stap eindigt met de afweging of er voldoende informatie is verzameld om een afgewogen beslissing te kunnen nemen over eventuele vervolgacties.

In het (archeologische monumentenzorg) AMZ-proces vindt een trechtering plaats van betrekkelijk eenvoudige onderzoeksmethoden in de beginfase, naar meer complexe en kostbare werkzaamheden. 1 Op deze wijze wordt in de ruimtelijke ordening het archeologische belang meegewogen via een proportionele inzet van middel en. Het is niet altijd nodig dat alle fasen doorlopen worden; uit een eerdere fase kan blij ken dat er geen reden is tot verv olgonderzoek. Ook kunnen verschillende fasen gelijktijdig worden uitgevoerd; een bureauonderzoek in combinatie met een IVO-O. Als uit het vooronderzoek (bureauonderzoek eventueel aangevuld met een IVO-O) blijkt dat er een gerede kans is dat in het plangebied archeologische vindplaatsen kunnen voorkomen kan de initiatiefnemer hiermee rekening houden. Hij kan de plannen aanpassen, waardoor de moge lijke vindplaatsen behouden blijven, of besluiten tot het uitvoeren van een archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek of een proefsleuvenonderzoek (IVO-P) om eventuele vindplaatsen op te sporen en te waarderen. In uitzonderlijke gevallen, zoals bij kleine ingrepen in een groot gebied, of gebieden in stads- of dorpscentra waar de archeologische waarden pas door sloop van opstallen toegankelijk worden, kan een archeologische begeleiding worden uitgevoerd een zogenaamd IVO-P variant archeologische begeleiding.

Als uit het vervolgonderzoek blijkt dat in het plangebied behoudenswaardige archeologische vindplaatsen aanwezig zijn kan dit leiden tot een aanpassing van de plannen, waardoor de vindplaatsen behouden blijven, of tot een archeologische opgraving en 1 Sterk vereenvoudigd kent de AMZ cyclus vier opeenvolgende en nauw samenhangende fasen. De eerste fase behelst de inventarisatie (bijv. kartering) en documentatie van archeologische waarden: waar in de bodem is wat aanwezig? In de tweede fase wordt aan de hand van een reeks heldere criteria vastgesteld welke w aarde de gekarteerde resten hebben , zodat op basis van geëxpliciteerde normen vervol gens een selectie kan worden gemaakt: welke resten verdienen het behouden te worden (in of ex situ) en welke mogen ongezien verloren gaa n? In de derde fase wordt het behoud vormgegeven va n de gewaardeerde en geselecteerde resten : is het mogelijk om de archeologische re sten in de bodem te behouden of moeten ze – bijvoorbeeld onder druk van ruimtelijke ontwikkelingen - opgegraven worden? In het eerste geval moet worden vastgesteld hoe bescherming in situ (instandhouding) wordt vormgegeven, in het tweede geval hoe de opgraving moet worden uitgevoerd en uitgewerkt. In de vierde en laatste fase van de AMZ-cyclus worden tens lotte de resultaten van het uitgevoerde ond erzoek 'opgewerkt' tot nieuwe kennis over de Nederl andse geschiedenis.

Deze kennis op haar beur t vormt weer de inbreng voor de eerste procesfase. 8 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 publicatie van de resultaten. De kosten die dat met zich meebrengt zijn voor rekening van de initiatiefnemer. Het bevoegd gezag beoordeelt of de onderzoeken voldoen aan de eisen van wetgeving en (gemeentelijk) beleid. De eerste stap in de AMZ cyclus is altijd het uitvoeren van een bureauonderzoek. Het doel van bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde, archeologische verwachting, met behulp van informatie van bestaande bronnen over bekende of verwachte archeologische w aarden binnen een omschreven gebied, zowel onder als boven water. Het resultaat is een standaardrapport bureauonderzoek met een gespecificeerde archeologische verwachting en een advies. Op basis hiervan kan het bevo egd gezag een beslissing nemen over het al dan niet laten uitvoeren van vervolgonderzoek. Onderhavig onderzoek betreft een bureauonderzoek dat is aangevuld met een Inventariserend Veldonderzoek (IVO). Een IVO gebeurt door middel van waarnemingen in het veld, waarbij (extra) informatie wordt verkregen over bekende en/of verwachte archeologische waarde n in een onderzoeksgebied. Dit omvat de aan of afwezigheid, de aard, de omvang, de datering, de gaafheid, de conservering en de inhoudelijke kwaliteit van de archeologische waarden.

Het IVO kan uitgevoerd worden als een IVO-proefsleuven (IVO-P) waarbij veldwerk o.a. bestaat uit het aanleggen van proefsleuven en proefputten, of als een IVO-Overig (IVO-O) waarbij het veldwerk kan bestaan uit kartering, boringen, profielputjes of geofysisch onderzoek. Onderhavig IVO bestaat uit een IVO- O verkennende fase door middel van boringen, ook wel aangeduid als verkennend booronderzoek. Het doel van het inventariserend veldonderzoek (IVO) is het aanvullen en toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting, zoals geformuleerd in het bureauonderzoek. Het resultaat van een IVO is een standaardrapport IVO-P of IVO-O met een waardering en een inhoudelijk (selectie)advies (buiten normen van tijd en geld). Aan de hand hiervan kan een beleidsbes lissing (meestal een selectie besluit) worden genomen. Indien er onvoldoende data voor waardering en selectie-advies zijn, kunnen deze niet opgesteld worden. Er kan dan worden geadviseerd tot vervolgonderzoek of om af te zien van verder onderzoek. Een IVO kent drie fasen waarbij het niet altijd nodig om al deze fasen te doorlopen: een verkennende, een karterende en een waarderende fase:  De verkennende fase heeft als doel om inzicht te krijgen in de vormeenheden van het landschap die van invloed zijn op de locatiekeuze in het verleden.

Dit kan met een eenvoudige terreininspectie, maar ook door geo-archeologisch booronderzoek en het graven van profielputjes. Doel daarbij het uitsluiten van kansarme zones en het selecteren van kansrijke zones voor de volgende vormen van onderzoek.  Tijdens de karterende fase wordt het terrein systematisch onderzocht op de aanwezigheid van vondsten en/of sporen.  Tijdens de waarderende fase kan het waarnemingsnet verdicht worden om de aard, omvang, datering, gaafheid, conservering en inhoudelijke kwaliteit van de archeologische resten vast te stellen. 1.2 Beleidskader In 1992 heeft Nederland het Europese Verdrag van Va lletta (Malta) ondertekend. De doelstellingen van dit verdrag zijn verankerd in de Erfgoedwet (sinds 1 juli 2016 ) en in de Omgevingswet (sinds 1 januari 2024). In de Erfgoedwet is roerend cultureel erfgoed en de aanwijzing van rijksmonumenten opgenomen. In de Omgevingswet is de aanwijzing van ruimtelijk cultureel erfgoed (stads- en dorpsgezichten en cultuurlandschappen) en omgang met het cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving opgenomen. Met de invoering van de Omgevingswet is tevens het omgevingsplan ingevoerd waarbij iedere gemeente één omgevingsplan heeft. Hierin zijn de gemeentelijke re gels opgenomen voor activiteiten die gevolgen kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving.

Het omgevingspla n dat op 1 januari 2024 van rechtswege is ontstaan, bestaat uit een tijdelijk deel en een nieuw deel. Gemeenten hebben tot 1 januari 2032 de tijd om alle regels uit het tijdelijke deel van het omgevingsplan en andere rege ls over de fysieke leefomgeving om te zetten naar een 9 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 nieuw omgevingsplan dat voldoet aan alle eisen van de Omgevingswet. Voor zolang er geen nieuw omgevingsplan is opgesteld dat voldoet aan alle eisen van de Omgevingswet gelden de regels zoals opgenomen in de bestemmingsplannen en archeologieverordeningen. De gemeente Echt-Susteren beschikt nog niet over een nieuw omgevingsplan dat voldoet aan alle eisen van de Omgevingswet. Derhalve gelden de regels zoals opgenomen in de bestemmingsplannen en archeologieverordeningen. De beoogde locatie voor de nieuwbouw of van welke activiteit sprake is is gelegen binnen het geldende bestemmingsplan naam bestemmingsplan dat sinds 1 januari 2024 deel uitmaakt van het tijdelijk deel van het omgevingsplan en heeft hierbinnen de dubbelbestemming “Waarde- Archeologie 5” . De archeologische bestemming duidt erop dat rekening gehouden dient te worden met eventueel voorkomende archeologische waarden. Op grond van de bestemming “Waarde- Archeologie 5” geldt dat geen bebouwing mag worden opgericht, met o.a.

uitzondering van bebouwing waarvoor de grondwerkzaamheden een oppervlak beslaan van minder dan 30 m² en of dieper reiken dan 40 cm -mv. De uitbreiding is met 400 m² groter dan de vrijgestelde 30 m² en de bodem ingrepen vinden dieper plaats dan cm -mv. 1.3 Onderzoeksopzet Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform protocol 4002 en het IVO-O conform protocol 4003. Beide protocollen maken deel uit van de beoordelingsrichtlijn (BRL) 4000 versie 4.2.2 De BRL 4000 is opgesteld op basis van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 4. 2 die beheerd wordt door de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB).3 Het eindverslag van het bureauonderzoek en het IVO-O is vastgelegd in onderhavig rapport dat voldoet aan de eisen zoals opgenomen in protocol 4002: LS06 opstellen standaardrapport bureauonderzoek 4 en aan de eisen zoals opgenomen in protocol 4003: VS05 opstellen standaardrapport IVO-O.5 Ten behoeve van het IVO-O is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld waarin een gedetailleerd werkplan van de te volgen werkwijze is opgenomen. In het PvA zijn onderstaande onderzoeksvragen opgenomen. Het archeologisch onderzoek is er op gericht om deze te kunnen beantwoorden. Wat is bekend over de geo(morfo)logische en bodemkundige opbouw van het plangebied? 1. Wat is bekend over de geo(morfo)logische en bodemkundige opbouw van het plangebied? 2.

Wat was het historisch landgebruik van het plangebied, wat is het huidig landgebruik en wat is de verwachte invloed daarvan op de (bodem)gaafheid en mogelijk aanwezige archeologische waarden? 3. Welke gegevens met betrekking tot archeologische waarden zijn over het plangebied bekend? 4. Wat is de gespecificeerde archeologische verwachting van het plangebied op basis van het bureauonderzoek? 2 de BRL 4000 versie 4.2 is vastgesteld op 14-03-2022 door het Centraal College van Deskundigen (CCvD) en geldig vanaf 1 april 2024. 3 www.sikb.nl 4 https://www.sikb.nl/doc/BRL4000/Protocol%204002%20Bureauonderzoek%204_2.pdf 5 https://www.sikb.nl/doc/BRL4000/Protocol%204002%20Bureauonderzoek%204_2.pdf 10 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 5. Komt het middels het IVO-O vastgestelde bodemtype overeen met hetgeen op basis van het bureauonderzoek werd verwacht? 6. Indien er in (delen van) het plangebied sprake is van een intacte bodemopbouw vanaf welke diepte t.o.v. het maaiveld kunnen archeologische waarden dan worden verwacht? Is er sprake van meerdere archeologische lagen die potentieel archeologische waarden kunnen bevatten? Zo ja, op welke diepte t.o.v. maaiveld bevinden deze zich? 7. Indien er in (delen van) het plangebied sprake is van een verstoorde bodemopbouw tot welke diepte t.o.v.

maaiveld is deze verstoord en wat zegt dit over de gaafheid van eventueel aanwezige archeologische waarden? 8. Kan de gespecificeerde verwachting zoals geformul eerd in het archeologisch bureauonderzoek aan de hand van de resultaten van het IVO-O verkennende fase door middel van boringen worden gehandhaafd of dient deze (in delen van het plangebied) worden bijgesteld? Zo ja waaruit bestaat de bijstelling en waarom? 9. Wat is de invloed van de toekomstige inrichting op eventueel aanwezige archeologische waarden? 10. Is in het plangebied archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk en zo ja welke onderzoeksmethode wordt aanbevolen? Leeswijzer In navolging op hoofdstuk 1, het inleidend hoofdstuk, worden in hoofdstuk 2 de resultaten van het bureauonderzoek vermeld op basis waarvan de gespecificeerde verwachting is bepaald. In hoofdstuk 3 worden de resultaten van het veldwerk gepresenteerd en getoetst aan het verwachtingsmodel. In hoofdstuk 4 worden de conclusies en aanbevelingen geformuleerd. 11 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 2 Bureauonderzoek 2.1 Algemeen Het doel van het bureauonderzoek is het verwerven van informatie, aan de hand van bestaande bronnen, over bekende of verwachte archeologische waarden, binnen het bureau onderzoeksgebied, om daarmee te komen tot een gespecificeerde, archeologische verwachting van het plangebied.

Met de afbakening van het bureau onderzoeksgebied wordt het gebied aangeduid, waarvan de gegevens over de historische situatie, bekende archeologische waarden en verwachtingen gebruikt gaan worden in het bureauonderzoek. Dit gebied kan groter zijn dan het plangebied. Voor onderhavig onderzoek is een straal van circa 500 m om het plangebied aangehouden als bureau onderzoeksgebied. Dit gebied sluit bodemkundig, geomorfologisch en cultuurhistorisch aan bij het plangebied zodat op een verantwoorde manier het verwachtingsmodel kan worden bepaald. Conform protocol 4002 van de BRL SIKB 4000 zijn in het kader van het bureauonderzoek de volgende werkzaamheden uitgevoerd:  LS01 Afbakenen onderzoeksgebied; vaststellen consequenties toekomstig gebruik. Producten: Topografische kaart of tekst met begrenzing van het geografische plangebied; Topografische kaart of tekst met de begrenzing van het onderzoeksgebied; Kaart of tekst over het mogelijk toekomstig gebruik;  LS02 Beschrijven huidig gebruik. Product: Tekst en/of kaart van het plangebied met exacte gegevens over de huidige situatie van het terrein, met legenda en toelichting.;  LS03 Beschrijven historische situatie en mogelijke verstoringen. Product: Tekst en/of kaart van het plan- en onderzoeksgebied met bekende gegevens over de Historische situatie, met legenda en toelichting.

 LS04 Beschrijven bekende archeologische, onderg rondse bouwhistorische en aardwetenschappelijke waarden. Producten: Kaart of tekst met bekende archeologische waarden; Kaart of tekst met bekende bouwhistorische waarden; Kaart of tekst met aardwetenschappelijke gegevens.  LS05 Opstellen gespecificeerde verwachting. Product: Tekst en indien noodzakelijk verwachtingskaart met toelichting over verwachte archeologische waarden of potenties, als onderdeel van het standaardrapport. 2.2 Situering plangebied Het plangebied (Afbeelding 1) zelf ligt in het noorden van Susteren en maakt deel uit van de gemeente Echt- Susteren, provincie Limburg. Het plangebied staat afge beeld op kaartblad 60A/60B van de Topografische kaart van Nederland. Het plangebied ligt aan het Raadhuisplein nummer 41-51 en heeft een omvang van 2.700 m². Het onderzoeksgebied heeft een oppervlakte van ca. 944 m², waar de nieuwbouw komt te staan. Een groot deel van de nieuwbouw (ca. 544 m2) wordt gebouwd op een deel van de bestaande bebouwing dan wel locatie waar de bodem al geroerd is. Hierdoor zal maar ca. 400 m² nieuwbouw op nog ongeroerde grond gebouwd gaan worden. 12 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 Afbeelding 1: Situering van het plangebied (rood kader). De inzet geeft de situering van het plangebied binnen Nederland weer.

Bron: Topografische kaart Nederland 2.3 Huidig gebruik Voor de uitkomst van het bureauonderzoek en de bepaling van het (eventuele) vervolg van het voortraject (inventariserend veldonderzoek) is het van belang de hu idige situatie vast te ste llen. Bodemverontreiniging, gebruik, bebouwing, maar ook de aanwezigheid va n bijvoorbeeld een hoogspanningsleiding kunnen de onderzoeksstrategie van vervolgactiviteiten (mede) bepa len. Daarnaast kan dit mede bepalend zijn voor de archeologische verwachting (bijvoorbeeld bollenteelt al s indicatie voor diepploegen of boomkorvisserij als indicatie voor bodemverstoring).6 Het terrein is momenteel grotendeels bebouwd. Er staat één groot appartementencomplex met appartementen voor mensen met een verstandelijke beperking. De noordzijde van het plangebied is grotendeels onbebouwd en als groenvoorziening in gebruik. 2.4 Toekomstige inrichting Het mogelijk toekomstig gebruik van het plangebied kan bepalend zijn voor het eventuele navolgende onderzoek (inventariserend veldonderzoek, fysiek beschermen of op graven). De wijze waarop het gebied wordt ingericht, kan bijvoorbeeld betekenen dat bekende en/of verw achte archeologische waarden (deels of geheel) onaangetast (kunnen) blijven.

Ook kan besloten worden de inrichting dusdanig aan te passen, dat de bekende en/of verwachte archeologische waarden alsnog (deels of geheel) onaangetast (kunnen) blijven.7 6 KNA versie 4.2, Protocol 4002. 7 KNA versie 4.2, Protocol 4002.

13 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 In het plangebied zal het oude appartementencomplex grotendeels worden gesloopt. Hierna zal nieuwbouw worden gerealiseerd. Enkel de zuidoostelijke bouw van het huidige complex zal gehandhaafd blijven. Een groot deel van de nieuwbouw (ca. 544 m2) wordt gebouwd op een deel van de bestaande bebouwing dan wel locatie waar de bodem al geroerd is. Hierdoor zal maar ca. 400 m² nieuwbouw op nog ongeroerde grond gebouwd gaan worden. Als gevolg van de voorgenomen werkzaamheden kunnen archeologische waarden worden vernietigd dan wel verstoord. De nieuwbouw bestaat uit een nieuwe appartementencomplex met drie verdiepingen. De exacte ingrepen waren ten tijde van het opstellen van onderhavig rapport nog niet bekend. . 2.5 Aardkundige waarden Kennis van de geologie, bodem en hydrologie van het onderzoeksgebied is noodzakelijk om inzicht te krijgen in de gebruiksmogelijkheden van het landschap voor de mens. De geraadpleegde aardkundige gegevens dienen te leiden tot een helder en consistent verhaal aan de hand waarvan uitspraken kunnen worden gedaan over de gebruiksmogelijkheden van het landschap door de me ns in verschillende relevante perioden en voor verschillende relevante activiteiten.8 2.5.1 Geologie en geomorfologie Nederland ligt op de rand van het dalende Noordzeebekke n.

De zuidelijke begrenzing van dit dalingsgebied bevindt zich ter hoogte van Zuid-Limburg, de oostelijke begrenzing loopt door de Achterhoek en Twente. De ondergrond van het bekken bestaat uit vaste gesteenten die doorsneden zijn met breuken waarlangs verticale bewegingen hebben plaatsgevonden en nog steeds plaatsvinden. Dit gigantische dalingsgebied is opgevuld met grind, zand en slib dat is aangevoerd door de rivieren die in dit bekken uitmonden zoals de Rijn, Maas en de noord Duitse rivieren. Dit betekent dat in het overgrote deel van Nederland jonge afzettingen aan het oppervlak liggen. Alleen in het zuiden en oosten worden oude gesteenten aangetroffen. Zo ligt het Carboon aan het oppervlak bij Epen in Zuid-Limburg maar bij Alkmaar op ongeveer 2000 m diepte, bedekt door een dik pakket jonge afzettingen. Behalve de rivieren hebben ook andere krachten meegewerkt aan de opbouw van Nederland. Zo heeft het Scandinavische landijs tijdens de voorlaat ste ijstijd keileem en grote zwerfstenen aangevoerd en heuvels opgeduwd. Het smeltwater werkte de eerder neergelegde producten om tot nieuwe afzettingen. De aardkundige omstandigheden van ons land hebben zich in de loop van de honderden miljoenen jaren voortdurend gewijzigd. De verplaatsing van de aardas en van de continenten over de aardbol heeft ertoe geleid dat Nederland van de tropische naar de gematigde streken is verhuisd.

Bewegingen in de aardkorst zijn er verantwoordelijk voor dat Nederland nu eens zee en dan weer kust was en soms zelfs onderdeel van een laaggebergte is geweest. Dit verklaart waarom onder andere mariene afzettingen kunnen worden aangetroffen in Zuid-Limburg. Langs de randen van het dalingsbekken in Zuid-Limburg, de Achterhoek en Twente hebben bodembewegingen en erosie plaatselijk oude gesteenten blootgelegd. De aardkundige geschiedenis van Nederland kan met he t Carboon, ongeveer 300 milj oen jaar gelegen worden begonnen omdat dit de oudste gesteenten zijn die in ons land aan de dag treden. In de Achterhoek komen afzettingen voor uit het Trias (230 miljoen jaar ge leden) bestaande uit woestijnachtige afzettingen (Bontzandsteen) en kustzee afzettingen (Muschelkalk) uit het Jura (195 miljoen jaar geleden) en het Krijt (137 miljoen jaar geleden) bestaande uit zee afzettingen. Bijna al deze ontsluitingen komen in beekdalen voor en zijn veelal bedekt door een laagje beeksediment. In Zuid-Limburg is het jongere boven krijt veel beter toegankelijk in 8 KNA versie 4.2, Protocol 4002. 14 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 rivierdalen en de vele zand en kalksteengroeven. Hier liggen de boven krijt afzettingen bestaande uit klei, zand en kalksteen lagen welke in zee zijn afgezet, direct op het Carboon.

Resten van afzettingen uit het Tertiair treden eveneens alleen aan de dag in Zuid-Limburg, de Achterhoek, en Twente. In de achterhoek en Twente zijn de ontsloten eocene, miocene en pliocene kleien en zanden ontstaan in zee en kustmilieu. In zuid Limburg bestaan deze ui t oligocene zeekleien, mioc ene kust- en strandzanden, bruinkoollagen en pliocene rivierafzettingen. Het huidige landschap is met name gevormd in het Kwartair (Pleistoceen en Holoceen) ook wel het ijstijdvak dat ongeveer 2,5 miljoen jaar geleden is begonnen en gekenmerkt wordt door een afwisseling van koude (glacialen of ijstijden) en relatief warme tijd en (warme tussentijden of interglacialen). Tijdens de glacialen heerste een toendra achtig klimaat terwijl in onder andere Noord-Europa de gletsjers zich uitbreiden. In de voorlaatste ijstijd (het Saalien) bedekte het Scandinavische landijs een groot deel van ons land waarbij zoals reeds eerder vermeld keileem met zwerfstenen uit Scandinavië in ons land werden afgezet en duwde het ijs de ondergrond, hoofdzakelijk bestaande uit rivierafzettingen, plaatselijk op tot heuvelruggen. Het water dat bij het afsmelten van het ijs vrijkwam bouwde waaiers van zand en grind op. De laatste ijstijd (het Weichselien) heeft duidelijk invloed gehad in Nederland ondanks dat het landijs niet verder kwam dan Hamburg.

Grote delen van Nederland werden toen bedekt met een laag dekzand dat afkomstig was van onbegroeide terreinen, zoals grote hoogten en rivierbeddingen en dat werd neergelegd in de begroeide gebieden. Soms vormde het dekzand vlakken, soms lage ruggen en koppen. In het hooggelegen Zuid-Limburg kon als gevolg van afnemende windsnelheden in zuidoostelijke richting en het aanwezige terras reliëf ook de fijnere sedimentfractie bestaande uit zwak zandige leem met een hoog kwartsrijk silt-gehalte en een mediane korrelgrootte van 2 tot 63 µm, aangeduid als löss, tot afzetting komen. Tijdens de interglacialen werden vrijwel alleen riviersedimenten afgezet. Bewegingen in de aardkorst, vooral in het kwartair, zijn in samenhang met het klimaat verantwoordelijk geweest voor de vorming van het Limburgse terrassenlandsch ap. Ook de dikte en aa rd van de verschillende rivierafzettingen in Nederland zijn hierdoor in belang rijke mate bepaald. De afzettingen en vormen uit het Pleistoceen bepalen in zeer belangrijke mate het karakter van het Zuid-Limburgse heuvelland en van de hogere zandgronden in het noorden, oosten, midden en zuiden van Nederland. Tijdens het Holoceen (de laatste 10.000 jaar van het Kwartair) is sprake van een relatief warme periode vergelijkbaar met de interglacialen. Het landijs smolt waardoor de zeespiegel steeg, met name in de eerste helft van het Holoceen.

Rond 5000 jaar geleden was het grootste deel van de ijskap gesmolten en verliep de zeespiegelstijging langzamer. Schommelingen in de stijgsnelheid van de zeespiegel gecombineerd met pieken in de frequentie van de westerstormen zijn er waarschijnlij k de oorzaak van dat er zich ondanks de minder snelle stijging van het zeeniveau regelmatig grote overstromingen voordeden. Deze zogenaamde transgressie perioden werden afgewisseld met rustige tijden, de regressie peri oden. Tijdens de transgressie werden in het westen en noorden van Nederland vrij uitgestrekte gebieden door de zee overstroomd en met zeeklei en zeezand bedekt. In rustige tijden ontstonden uitgestr ekte veenmoerassen in het wadachtige milieu, achter reeksen door de zee opgebouwde strandwallen welke door de wind werden omgevormd tot oude duinen, welke vanaf ongeveer 1000 na Christus werden bedekt met tientallen meters hoge jonge duinen. Ook op de arme hogere zandgronden van Pleistoceen Nederland creëerde de wind een gevarieerd duinlandschap welke als gevolg van menselijk handelen (vernietiging begroeiing) werd bevorderd. Het plangebied maakt deel uit van de Zuid Nederlandse ho ge zandgronden. In de loop van het pleistoceen trok de zee zich steeds verder naar het westen terug. De co mplexe rivierdelta, gevormd door de Rijn, de Maas en Noord Duitse rivieren en de Schelde breidde zich steeds verder uit.

Tot de komst van het Scandinavisch landijs maakten de hogere zandgronden onder invloed van de ri vieren een min of meer gelijke ontwikkeling door. In Zuid-Nederland liggen verschillende afzettingen uit deze periode aan of nabij het oppervlak. Gedurende het 15 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 Saalien ( de voorlaatste ijstijd 200.000-125.000 jaar gele den) was de zeespiegel door de ijsvorming tientallen meters gezakt, waardoor het noordzeebekken droog lag. Het ijs drong op tot de lijn Haarlem-Nijmegen. Door de aanwezigheid van het landijs in Noord-Nederland werden de grote rivieren die oorspronkelijk in noordelijke richting stroomden, gedwongen langs het ijsfront naar het westen af te buigen. In Zuid-Nederland ging de riviersedimentatie ongestoord verder. In het warme Eemien (125.000-700.000 jaar geleden) smolt het landijs af waarbij het zeeniveau snel steeg en de zee op verschillende plaatsen Nederl and binnendrong. De Rijn hernam daarbij zijn oorspronkelijke loop naar het noorden via het dal van de huidige Ijssel. Ongeveer 70.000 jaar geleden begon de laatste ijstijd, het Weichselien. Alhoewel het landijs niet verder kwam dan Hamburg daalde de temperatuur in Nederland zo sterk dat de bodem een lange tijd sterk bevroren was en er alleen sprake was van een toendra achtige begroeiing en wanneer het iets warmer werd groeiden er berken en dennen.

Deze schaarse begroeiing had tot gevolg dat krachtige winden het zand van de kale bodem verplaatsten en als een deken over het land neerlegde. Met name tijdens het Vroeg- en Laat Pleniglaciaal traden er op grote schaal verstuivingen op, van zand uit beek- en rivierbeddingen en zelfs vanuit het toen drooggevallen Noordzee bekken (respectievelijk 73.000 tot 55.000 en 28.000 tot 12.500 jaar geleden 9). Het zan d werd onder meer in Noord- Brabant en Limburg afgezet. Dit gebied wordt dan ook aangeduid als het dekzandgebied. Ten noorden van Sittard vond vermenging van het dekzand plaats met löss en vanaf Sittard werd voornamelijk löss afgezet. Plaatselijk vormde dit dekzand vlakten, elders ontstonden koppen of lage langgerekte of paraboolvormige ruggen. Deze dekzanden waren enerzijds reliëf vormers, anderzijds camoufleerden ze het bestaande reliëf. Op enkele plaatsen in het landschap van de hogere zandgronden is ook de opgestoven löss afgezet zoals in de luwte van de stuwwallen. De leem die in Noord-Brabant aan het oppervlak voorkomt is löss gemengd met dekzand. Ondanks de lage temperaturen vond er in het zomerseizoen als de temperatuur boven de nul kwam erosie door water plaats waardoor de sneeuw en bovenste bodeml aag ontdooiden. Doordat het smeltwater niet in de bevroren ondergrond kon wegzakken stroomde of gleed het samen met de doordrenkte bovenlaag naar beneden.

Zo ontstonden in veel hellingen (asymmetrische) dalen. Vooral de stuwwallen en de terrasranden maar ook flauwere terreinvormen als ijssmeltwaterwaaiers werden versneden. Aan de voet van de dalen liggen vaak puinwaaiers. Op een aantal plaatsen in het hogere zandgebied kome n ook vennen voor die op verschillende wijzen zijn ontstaan:  Door stagnatie van water op een ondoorlatende laag in een depressie, bijvoorbeeld een podzol of leemlaag;  Door uitblazing van zand tot het grondwaternive au waarna opeenhoping van plantaardig materiaal ondoorlatendheid veroorzaakt;  Door het afsmelten van het ijs in ijskernheuevels (pingo’s) ontstaan in het randglaciale milieu dat tijdens de laatste ijstijd in Nederland aanwezig was. De rivierontwikkeling in Zuid-Nederland is gedurende de ijstijden doorgegaan. Door de versnijding van oude dalbodems werden terrassen en terraswanden gevormd di e in het bijzonder in het zuiden langs de Maas veelvuldig voorkomen. Door de opheffing van het Ardennen en het Rijn-Lei steenplateau aan het einde van het Tertiair, kwam het gedeelte van Limburg ten zuiden van de Feldbiss-breuk hoger te liggen, terwijl het gebied ten noorden van deze breuk, de zogenaamde roerdalslenk lager kwam te liggen. 10 Door deze langzame kanteling van Zuid-Limburg verplaatste de Maas zich langzaam van oost naar west.

Dit verplaatsen gebeurde in etappes, waarbij in koude perioden de Maas een wilde vlechtende rivier was, die grindige afzettingen achterliet. Gedurende warmere perioden veranderde de Maas in een langzaam stromende meanderende rivier, met een diepe stroomgordel. In deze fase sneed de Maas zich in de bodem in, om verv olgens in de volgende koudere en warmere periodes dit 9 Berendsen, 2005. 10 Bosch 1981. 16 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 proces te herhalen. Aan het eind van het Weichselien (pleistoceen) en in het begin van het Boreaal (Holoceen) vertoonden de meeste riviersystemen nog een verwilder d patroon met veel geulen in tegen stelling tot het huidige meanderende patroon met één hoofdgeul. Tijdens droge perioden werd het zand uit de beddingen van het verwilderde systeem geblazen en werden op vers chillende plaatsen rivierduinen gevormd zoals langs de Maas. Vanwege de verplaatsing van de Maas van oost naar west, ontstond zo een terrassen landschap, waarbij de hoogste en oudste terrassen zich in het oosten bevinden en het huidige, holocene stroomdal van de Maas in het westen. Sommige terrassen zijn zo sterk geërodeerd dat er nog slechts resten van zijn overgebleven. Het plangebied maakt deel uit van het Terras van Eisden Lanklaar dat is gevormd in het Saalien-II, 225.000- 130.000 jaar BP.

Toen zette de Maas grof sediment af in een brede vlechtende riviervlakte, die bestond uit vele geulen en grindbanken. Doordat het klimaat verbeterde in het erop volgende Eemien (130.000-120.000 jaar BP) sneed de Maas zich in deze afzettingen in en vormde op een lager niveau een riviervlakte. Door deze insnijding ontstond er een terrasrand tussen het dan gevormde Terras van Eisden-Lanklaar en de nieuwgevormde dalvlakte. Het terras kwam zodoende buiten het bereik va n de Maas te liggen en raakte vervolgens gedurende het Weichselien afgedekt met hoogvloedleem en daarop een pakket dekzand. Het niveau Eisden-Lanklaar (Saalien-II, 225.000 -130.000 jaar BP) wordt over het algemeen gekenmerkt als een dalvlakteterras met het voorkomen van windreliëfvormen. Op sommige plaatsen zelfs zodanig dat er hier sprake is van een duinreliëf in de vorm van ruggen en lage duinen. Daarnaast zijn er lokaal ten gevolge van uitblazing depressies waar te nemen. Bisdom et al. (1987) hebben aangetoond dat het verwaaide zand door de Maas aangevoerd rivierzand is. Op de geomorfologische kaart (Afbeelding 2) is het plangebied niet gekarteerd weergegeven vanwege ligging in stedelijk gebied. Uit extrapolatie van het omliggend gebied kan worden aangenomen dat het plangebied deel uit maakt van een dalvlakteterras (kaarteenheid 4 E44).

Dit terras wordt doorsneden door een netwerk van restgeulen van meanderend afwateringsstelsel (kaarteenheid R43). 17 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 Afbeelding 2: Uitsnede uit de geomorfologi sche kaart. Het rode kader geeft bij benade ring de ligging van het plangebied weer. B ron Geomorfologische Kaart Nederland. Afbeelding 3: Uitsnede bodemkaart. Het rode kader geeft bij benadering de ligging van het plangebied weer. Bron: Bodemkaart van Nederland.

18 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 2.5.2 Bodem Op de bodemkaart (Afbeelding 3) is het plangebied als niet gekarteerd weergegeven. Op basis van extrapolatie van de omringende gekarteerde gebieden lijkt het aannemelijk dat in het plangebied ooivaaggronden (kaarteenheid KRd1) voorkomen, die zijn ontstaan in lic hte zavel met grondwatertrap VIII. Ooivaaggronden zijn oude rivierkleigronden met een weinig donkere, humus houdende bovengrond en roest en grijze vlekken die dieper dan 50 cm –mv beginnen. De gronden worden in de omgeving van het plangebied gekenmerkt door een 20 à 25 cm dikke, donkergrijsbruine bouwvoor (kalkloze, lichte zavel). Hieronder bevindt zich tot 50 à 80 cm –mv een homogeen bruine laag, waarin zich plaatselijk op 40 à 70 cm –mv een zwak ontwikkelde textuur-B-horizont (of Bw-horizont) bevindt. Deze laag bevat iets meer lutum dan de omringende lagen. Onder de Bw-horizont bevindt zich de C-horizont, die roest en grijze vlekke n bevat en met toenemende diepte minder kleiig wordt (plaatselijk kleiarm of kleiig zand). Het is evenwel ook mogelijk dat in het plangebied po ldervaaggronden voorkomen on twikkeld in lichte zavel (kaarteenheid KRn1). Ook deze gronden worden tot de oude rivierkleigronden gerekend. De poldervaaggronden zijn over het algemeen jonge weinig ontwikkelde gron den.

Het zijn kleigronden met een grijze humusarme bovengrond en een grijze, roestig gevlekte ondergrond. 2.5.3 Actueel Hoogtebestand Nederland Op Afbeelding 4 is het AHN afgebeeld in zogenaamd maaiveld perspectief (Dynamische opmaak). Op deze uitsnede is te zien dat het plangebied in een relatief hogergelegen gebied ligt. De hoogte van het maaiveld varieert: in het noordoosten bedraagt deze circa 31,50 m + NAP en in het zuidoosten is deze ongeveer 31,10 m + NAP. Het is op deze kaart ook zichtbaar dat het plan gebied is gelegen op een hoger gelegen terras (Eisden- Lanklaar) nabij het huidige Maasdal. Afbeelding 4: Uitsnede uit de AHN, waarbij de hoogste delen rood/oranje zijn en de la agste blauw/groen. Het plangebied is roodo mlijnd. Bron: AHN.

19 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 2.5.4 Resumé Volgens de Maasterassenkaart maakt het plangebied deel uit van het terras van Eisden-Lanklaar. Op de geomorfolgische kaart is het plangebied niet gekarteerd. Op basis van extrapolatie ligt het plangebied in een dalvlakteterras dat wordt doorsneden door een netwerk van restgeulen van meanderend afwateringsstelsel. Op de bodemkaart is het plangebied niet gekarteerd. Op basis van extrapolatie worden het plangebied ooivaaggronden (kaarteenheid KRd1) verwacht, die zijn ontstaan in lichte zavel met grondwatertrap VIII. Het is evenwel ook mogelijk dat in het plangebied poldervaaggronden voorkomen ontwikkeld in lichte zavel (kaarteenheid KRn1). Op de onverstoorde terreindelen kunnen archeologische waarden vanaf het Laat Paleolithicum vanaf het maaiveld worden aangetroffen. 2.6 Historische situatie en mogelijke verstoringen Het beschrijven van de historische situatie dient meerdere doelen. Er wordt archeologisch inhoudelijk gekeken of eventueel sprake is van historische bebouwing (b ijvoorbeeld scheepswerven), mogelijke vaarwegen en/of subrecent gebruik, waarbij vastgesteld moet worden of sprake is van verstoringen (bijvoorbeeld ontgrondingen, stortingen en verhardingen).

Belangrijk is niet alleen te vermelden welke informatiebronnen zijn gebruikt, maar ook welke niet zijn gebruikt.11 Bewoningsgeschiedenis De geschreven geschiedenis van Susteren begint met ee n oorkonde die op 2 maart 714 is opgesteld. Uit de oorkonde blijkt dat bij het riviertje de Suestra in de Maasgouw een mansionile lag, dat door Plectrudis, de echtgenote van de Austrasische hofmeier Pepijn II, was gekocht. Op het landgoed was door Pepijn en Plectrudis een kerk en een klein klooster gebouwd, die vervolgens aan Willibrord werden geschonken. Net als in de stichtingstijd is Susteren ook rond 900 sterk verbonden met de hoogste kringen in de regio. Koning Zwentibold, die in 900 is gesneuveld, zou in de kerk va n Susteren begraven zijn, evenals zijn vrouw Oda, zuster van koning Hendrik I ‘de Vogelaar’, de grondlegger van de Ottoonse dynastie. In 1276 wordt Susteren als ‘oppidum’ genoemd. De plaats was toen al versterkt door middel van een gracht en wal. 2.6.1 Historische ontwikkeling plangebied Het plangebied ligt op zo’n 190 m ten noordoosten buiten de voormalige omwalling en gracht van Susteren die staat afgebeeld op de Tranchotkaart (Afbeelding 5) zichtb aar is. De Rode Beek is op ruime afstand ten oosten van het plangebied zichtbaar. Op het Kadastraal Minuutplan (1811-1832; Afbeelding 6) is het plangebied onbebouwd. De percelen zijn in gebruik als bouwland.

Het plangebied wordt noordoost-zuidwest doorsneden door een landweg. Op de topografische kaart van 1962 verandert het bovenstaand beeld, en wordt het huidige Raadhuisplein ten zuiden van het plangebied afgebeeld. Vanaf 1970 is de eerste bebouwing zichtbaar in de zuidwesthoek van het plangebied. Op de topografische kaart van 1988 is er in het oosten van het plangebied een groot gebouw afgebeeld. Ook in de omgeving van het plangebied neemt de bebouwing toe. In 2000 komt de bouwcontour op de kaart overeen met de huidige bestaande toestand. Op Cultuurhistorische Waardenkaart Provincie Lim burg wordt het gebied aangeduid als sterk veranderd buitengebied van ca. 1955 – 1981.Ten noordoosten van het plangebied, ter hoogte van de huidige basisschool de Springdonk, zou een Romeins grafveld aanwezig zijn. 11 KNA versie 4.2, Protocol 4002. 20 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 Afbeelding 5: Uitsnede uit de Tranchotkaart (1803-1820) met daarop het plangebied (rode kader). Bron: VU Amsterdam. Afbeelding 6: Uitsnede uit het Kadastraal Minuutplan (1811-1832) met daarop het plangebied (rode kader). Bron: VU Amsterdam

21 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 Afbeelding 7: Uitsnede uit de topografische kaarten van 1962, 1970, 1988 en 2000. Bron: topotijdreis.com Tweede Wereldoorlog Volgens de Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME) lag het plangebied in de Tweed e Wereldoorlog binnen de Roerdriehoek. Tijdens de bevrijding viel het plangebied binnen het terrein deel van operatie Blackcock. Deze slag duurde van september 1944 tot februari 1945. Uit het verliesregister zijn geen gegevens bekend. 12 Binnen het werk van Van Blankenstein zijn geen gegevens bekend over enige oorlogsvernielingen tijdens de Tweede Wereldoorlog in of nabij het plangebied.13 12 Auwerda en Grimm, 2008. 13 Van Blankenstein 2006.

22 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 2.6.2 Mogelijke verstoringen Uit de hierboven vermelde bronnen zijn aanwijzingen vo or grootschalige verstoringen naar voren gekomen als gevolg van de aanleg van de bestaande bebouwing. Bij het bodemloket zijn geen aanwijzingen voor verstorende saneringen bekend. 14 Volgens de Klic-melding zijn in het gebied diverse kabels en leidingen bekend.15 2.6.3 Ondergrondse bouwhistorische gegevens Voor de uitkomst van het bureauonderzoek en de bepaling van het (eventuele) vervolg van het voortraject (inventariserend veldonderzoek), is het van belang de bekende ondergrondse bouwhistorische waarden (al dan niet volledig onderzocht) te beschrijven. Hier toe is de Atlas Leefomgeving geraadpleegd. 16 Hierbij zijn geen aanvullende gegevens verzameld. Uit de historische ontwikkeling van het plangebied ka n geconcludeerd worden dat het plangebied tot 1988 grotendeels onbebouwd is gebleven. Vanaf 1988 is het plangebied grotendeels bebouwd. Dit zal vermoedelijk de nodige verstoringen met zich mee hebben gebracht. Een groot deel van de nieuwbouw (ca. 544 m2) wordt gebouwd op een deel van de bestaande bebouwing dan wel locatie waar de bodem al geroerd is. Hierdoor zal maar ca. 400 m² nieuwbouw op nog ongeroerde grond gebouwd gaan worden. 2.6.4 Resumé In de 20ste eeuw verscheen de eerste bebouwing in het plange bied. Een groot deel van de nieuwbouw (ca.

544 m2) wordt gebouwd op een deel van de bestaande bebo uwing dan wel locatie waar de bodem al geroerd is. Hierdoor zal maar ca. 400 m² nieuwbouw op nog ongero erde grond gebouwd gaan worden. De verstoring als gevolg van de bebouwing zal naar verwachting groter zijn mede als gevolg van het uitgraven van de fundamenten, kelders en kabels en leidingen. 2.7 Bekende archeologische waarden Voor de uitkomst van het bureauonderzoek is het van belang de bekende archeologische waarden te beschrijven. Kennis daaromtrent bepaalt mede de onderzoeksstrategie van vervolgactiviteiten.17 In de volgende paragrafen worden daarom relevante gegevens uit de AMK, Archis en de gemeentelijke archeologische verwachtingskaart beschreven. 2.7.1 Archeologische monumentenkaart De AMK is een digitaal bestand van alle bekende behoudenswaardige archeologische terreinen in Nederland dat door de RCE in samenwerking met de desbetreffende provincie is opgesteld. Sinds 2014 is dit een statische kaart die niet meer wordt bijgewerkt. Op de kaart staan terre inen met archeologische status aangegeven. De kaart baseert zich op gegevens uit ARCHIS. Statustoekenning vindt plaats nadat het terrein is getoetst aan een aantal door de RCE gehanteerde criteria (kwaliteit, zeldzaamheid en contextwaarde). In een straal van 500 m bevinden zich twee AMK-terreinen.  AMK 111456, 50 m ten noordoosten.

o Archeologische waarde; Terrein met mogelijk sporen van begraving uit de Romeinse tijd. Bij de aanleg van een wegcunet in 1984 werd bij het afvoeren van grond een compleet terra sigillata bakje ontdekt. De vondst werd geïnterpreteerd als behorend tot een grafinhoud (Waarneming 16208). In dat geval zouden er meer graven in de bodem aanwezig kunnen zijn. De vindplaats ligt in de bebouwde kom, onder een klein grasveld (gemeente). In 2006 zijn vanwege de 14 www.bodemloket.nl 15 KLIC-melding. 16 www.atlasleefomgeving.nl 17 KNA versie 4.2, Protocol 4002. 23 van 46 AA240140.R01v0.1.ARG682 provincie de Limburgse terreinen van Archeologische Betekenis (AB) geherwaardeerd. Op basis van de beschikbare gegevens werd de status van het onderhavige monument (voorheen 68B- A01) verhoogd tot Archeologische Waarde (AW).  AMK16590, 106 m ten zuiden. o Hoge archeologische waarde; Terrein met bewoningssporen uit de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd. Het gaat om de oude dorpskern van Susteren. De geschiedenis van Middeleeuws Susteren gaat terug tot de 8 ste eeuw. In 714 werd hier een abdij gesticht door Pepijn van Herstal en zijn vrouw Plectrudis op het landgoed Suestra. Zij schonken de abdij aan Willibrordus. Koning Swentibold van Lotharingen we rd er in 900 begraven. In deze tijd werd het mannenklooster omgezet in een vrouwenklooster.

Uit dit klooster kwam in de 12de of 13de eeuw een wereldlijk Stift voort, een seculier vrouwenconvent bewoond door dames van adellijke afkomst. Van het kloos ter resteert alleen nog de 11 de-eeuwse Romaanse kerk. Susteren was omgeven door een gracht en een aarden wal. De plaats werd in 1276 ‘oppidum’ genoemd en was dus toen al versterkt. Bij archeologisch onderzoek in 1991-1993 door de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek zijn op het plein aan de noordzijde van de kerk de resten van het oudste klooster op gegraven. Dat bestond uit kleine, vrijstaande gebouwen: een rechthoekig gebouwtje, een ronde doopkapel, een waterput, alle gemaakt van maaskeien, en enkele houten gebouwen. Het zal diverse malen gewijzigd zijn, omdat de houten gebouwen maar een beperkte levensduur hadden en omdat het klooster in 882 door de Noormannen verwoest zou zijn. Archeologisch bewijs is daarvan niet gevonden. Tussen de kloostergebouwen en de voorganger van de 11 de eeuwse kerk, die onder het huidige gebouw gelegen heeft, lagen ruim 70 graven van mannen en vrouwen uit de 8 ste tot 11de eeuw. In de 11de eeuw werd het Vroeg Middeleeuws complex vervangen door een klooster met een rechthoekige plattegrond rond een hof, aansluitend op de noordzijde van de kerk. Onder de resten van het klooster werden sporen van eerdere bewoning gevonden: uit de IJzertijd en Romeinse tijd.

Mogelijk maakte het door Pepijn aan Willibrord geschonken landgoed deel uit maakt van een Romeinse villa. In de jaren vijftig van de 20ste eeuw is aan de noordzijde van de Middeleeuwse kern van Susteren een Romeins grafveld gevonden, dat hier mogelijk bij hoorde. Ook elders zijn in Susteren archeologische sporen gevonden. Zo is gebleken dat in de wijk “In de Mehre” een nederzetting uit de IJzertijd moet zijn geweest. Die werd mogelijk voorafgegaan door bewoning tijdens de Bronstijd. Uit de Romeinse periode (na het begin van de jaartelling) zijn in Susteren en omgeving diverse vondsten gedaan. Sporen uit de 5de en 6de eeuw ontbreken echter nog in deze regio. 2.7.2 Archeologische vondstlocaties ARCHIS is het geautomatiseerde Archeologisch Informatiesysteem voor Nederland. Het bestaat uit een databank waarin allerlei gegevens over archeologische vindplaatse n en terreinen in Nederland zijn opgeslagen, daterend van de Prehistorie tot de Nieuwe Tijd.In ARCHIS staat geen vondstlocatie geregistreerd binnen de begrenzing van het plangebied. Uit de directe nabijheid van het plangebied (binnen een straal van 500 m) zijn 12 vondstlocaties bekend. Tabel 1: Overzicht ARCHIS-vondstmeldingen Zaakidentificatie | Afstand t.o.v. | Datering | Aard van de melding nr.

| plangebied [m] 3092404100 | 53 m ten | ROM | Bij veldverkenning alleen houtskoolrijke kuil noordoosten | gevonden met vermoedelijk Romeinse scherven. De determinatie is onwaarschijnlijk. 2783958100 | 143 m ten | ROM | Vermoedelijk aangetroffen grafveld met noordwesten | aardewerk uit de Midden Romeinse periode 3154442100 | 533 m ten | ROM | Grafveld uit de Romeinse tijd. De vindplaats is overbouwd en moet als verloren worden oosten | beschouwd. 2778774100 486 m NEO Er werd een vuurstenen bijlen en zandstenen slijpsteen aangetroffen. 3135001100 | 509 m ten | ROM | Uit literatuur: Voorbij deze brug buigt de weg naar rechts en loopt hij verder in noord-oostelijke oosten | richting naar Echt. Nog binnen de gemeente Susteren vindt een afsplitsing plaats naar het zuidoosten in de richting van het RomeinseTeuderum (thans Tudderen). Deze zijweg loopt gedeeltelijk over het terreinvan de heer G. Ruigrok waar in 1953 een Romeins grafveld met dertien brandgraven uit de tweede helft van de tweede eeuw na Chr. is onderzocht (Giebels 1971).”De coordinaten zijn die van het terrein van de heer Ruigrok. giebels bracht meerdere waarnemingen van grindwegen in de gemeente Susteren met elkaar in verband. Hij dacht dat de wegen uit de Romeinse tijd dateerden. 2722964100 | 508 m ten | NEO | Vuursteen boor aangetroffen tijdens een oosten | opgraving. 3259427100 | 623 m ten | NEO/MID | Veldkartering.

Hierbij werd drie afslagen uit het oosten | Neolithicum en keramiek uit de Middeleeuwen. 3261995100 | 441 m ten | NEOB | Vuursteen bijl (Flint-Ovalbijl) noordoosten 3259387100 | 417 m ten | ROM/MID | Er werd aardewerk aangetroffen uit de Romeinse noorden | periode en de Middeleeuwen 3259395100 | 484 m ten | ROM/MID | Er werd aardewerk aangetroffen uit de Romeinse noorden | periode en de Middeleeuwen. Er werd ook een kling en klingkern aangetroffen uit het Neolithicum 2.7.3 | Archeologische onderzoeksgebieden In een straal van circa 500 m van het plangebied zijn 12 onderzoeksmeldingen bekend. Tabel 2: Overzicht onderzoeksmeldingen Zaakidentificatie | Afstand t.o.v. | Uitvoerder | Aard en resultaten van het onderzoek nr. | plangebied [m] 2300726100 | 30 m ten oosten | BAAC | Bureauonderzoek. Op basis van het bureauonderzoek wordt aan het grootste deel van het plangebied een AA240140.R01v0.1.ARG682 | 24 van 46 Zaakidentificatie | Afstand t.o.v. | Uitvoerder | Aard en resultaten van het onderzoek nr. | plangebied [m] middelhoge verwachting voor onverstoorde archeologische waarden uit de steentijd tot de late middeleeuwen toegekend.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://echtsusteren.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c15d1ea4-4925-4735-be52-b86fa8c9ee54?agendaItemId=e7c6d0e8-7a34-48cc-80da-d547fa6d9e73