b_NL.IMRO.1711.TAMMolenaer-VG01_septoebijlage8.pdf
Tekst van het document
Programma van Eisen Projectnummer: | 51032888 Referentienummer: | NL25-648800269-152480 Datum: | 27-10-2025 PvE|SW 51032888 Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt-Susteren Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Sweco | Sweco Nederland B.V. Rijksweg Noord 39 | Handelsregister 30129769 6071 KS Swalmen | Statutair gevestigd te De Bilt Nederland | T +31 88 811 66 00 www.sweco.nl Verantwoording Titel | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt-Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer | 51032888 Referentienummer | NL25-648800269-152480 Revisie | C Datum | 27-10-2025 Auteur (actornummer 43842407) E-mailadres Gecontroleerd door | Dr. A.C. Mientjes Senior KNA Archeoloog (actornummer 91455703) Paraaf gecontroleerd Goedgekeurd door Paraaf goedgekeurd Sweco | voert | archeologisch | onderzoek | uit | onder | procescertificaat | SIKB | BRL | 4000 ’Archeologie’ (KNA, versie 4.2 (d.d. 14-03-2022)) | en de protocollen 4001, 4002, 4003 en 4004. De archeologische werkzaamheden worden uitgevoerd in overeenstemming met de Kwaliteitsnorm van de Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.2 (d.d. 14-03-2022)). Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt-Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v.
proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 | Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 2 Programma van Eisen Format conform KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022) Locatie | Berkelaarsweg (ong.) Projectnaam | Berkelaarsweg (ong.) te Echt Plaats binnen archeologisch proces X IVO – Proefsleuven (IVO-P) Opsteller | Naam, adres, telefoon, e-mail | datum | paraaf Senior KNA Archeoloog | 27-10-2025 Sweco Nederland B.V., kantoor Swalmen Rijksweg Noord 39 6071 KS Swalmen T: E: Opdrachtgever | Naam, adres, telefoon, e-mail HVG Real Estate B.V. Natalinitoren - Looskade 15 6041 LE Roermond T: Contactpersoon: M: E: | @hvgrealestate.nl Goedkeuring bevoegde overheid Naam, adres, telefoon, e-mail | datum | paraaf X Gemeente | Echt-Susteren 0 Provincie | Nieuwe Markt 55, 6101 CV Echt T: 0475-478478 0 Rijk | E: info@echt-susteren.nl 0 Overig Adviseur namens de bevoegde overheid Naam, adres, telefoon, e-mail | datum | paraaf MER Omgevingsdienst Vergunningverlening Archeologie en Cultuurhistorie @servicecentrum-mer.nl Adres: Markt 36, 6051 DZ Maasbracht Postadres: Postbus 450, 6100 AL Echt 3 3 Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt-Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v.
proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 | Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 3 Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 4 Kennisgeving Depothouder/eigenaar Naam, adres, telefoon, e-mail Provinciaal Archeologisch Depot voor Bodemvondsten Limburg De Vondst - Provinciaal Archeologisch Depot Raadhuisplein 20 6411 HK Heerlen Contactpersoon: T: M: limburg.nl
Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 5 INHOUDSOPGAVE HOOFDSTUK 1 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS PLANGEBIED ............................................................ 8 HOOFDSTUK 2 AANLEIDING EN MOTIVERING VAN HET ONDERZOEK EN GEMEENTELIJK BESLUIT . 10 2.1 Aanleiding ........................................................................................................................... 10 2.2 Motivering ........................................................................................................................... 10 2.3 Gemeentelijk besluit ......................................................................................................... 10 HOOFDSTUK 3 EERDER UITGEVOERD ONDERZOEK ........................................................................ 11 HOOFDSTUK 4 ARCHEOLOGISCHE VERWACHTING ........................................................................ 12 4.2 Regionale archeologische en cultuurlandschappelijke context .................................. 12 4.2 Aard en ouderdom van de vindplaats(en) .....................................................................
13 4.3 Begrenzing en oppervlakte van de vindplaats(en) ....................................................... 13 4.4 Structuren en sporen ........................................................................................................ 13 4.5 Anorganische artefacten .................................................................................................. 14 4.6 Organische artefacten ...................................................................................................... 14 4.7 Archeozoölogische en botanische resten ...................................................................... 14 4.8 Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen ............................................... 14 4.9 Gaafheid en conservering ................................................................................................ 14 HOOFDSTUK 5 DOELSTELLING EN VRAAGSTELLING ....................................................................... 16 5.1 Doelstelling ......................................................................................................................... 16 5.2 Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders .................................................... 16 5.3 Vraagstelling ......................................................................................................................
17 5.4 Aanbeveling ....................................................................................................................... 18 HOOFDSTUK 6 STRATEGIE, METHODEN EN TECHNIEKEN .............................................................. 19 6.1 Strategie ............................................................................................................................. 19 6.2 Methoden en technieken .................................................................................................. 19 6.3 Omgang kwetsbare vondsten en monsters ................................................................... 21 6.4 Structuren en grondsporen .............................................................................................. 21 6.5 Lichten ................................................................................................................................ 23 6.6 Aardwetenschappelijk onderzoek ................................................................................... 23 6.7 Anorganische artefacten .................................................................................................. 23 6.8 Organische artefacten ...................................................................................................... 24 6.9 Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten ..............
24 6.10 Overige resten ................................................................................................................. 25 6.11 Dateringstechnieken ....................................................................................................... 25 6.12 Bouwstenen ..................................................................................................................... 25 6.13 Complexiteit ..................................................................................................................... 25 6.12 Beperkingen ..................................................................................................................... 25 HOOFDSTUK 7 EVALUATIERAPPORT, UITWERKING EN CONSERVERING ........................................ 26 7.1 Evaluatierapport ................................................................................................................ 26 7.2 Structuren, grondsporen en vondstspreidingen............................................................ 26 7.3 Analyse aardewetenschappelijke gegevens ................................................................. 27 7.4 Anorganische artefacten .................................................................................................. 27 Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren.
Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 6 7.5 Organische artefacten ...................................................................................................... 27 7.6 Archeozoölogische en -botanische resten .................................................................... 28 7.7 Beeldrapportage (objecttekeningen, foto’s, kaarten e.d.) ........................................... 28 HOOFDSTUK 8 RAPPORTAGE......................................................................................................... 29 8.1 Uitvoeringsperiode uitwerking; opleveringstermijn (concept)eindrapport ................. 29 8.2 Procedure toetsing standaardrapport door de bevoegde overheid ........................... 29 8.3 Inhoud standaardrapport .................................................................................................. 29 8.4 Kwaliteit .............................................................................................................................. 30 8.5 Verschijning en oplage standaardrapport en/of specialistisch deelrapport .............. 30 HOOFDSTUK 9 (De)selectie en conservering ..................................................................................
31 9.1 Selectie materiaal voor uitwerking .................................................................................. 31 9.2 Selectie materiaal voor deponering en verwijdering .................................................... 31 9.3 Selectie materiaal voor conservering ............................................................................. 31 HOOFDSTUK 10 DEPONERING ....................................................................................................... 32 10.1 Eisen betreffende depot ................................................................................................. 32 10.2 Te leveren product .......................................................................................................... 32 10.3 E-depot ............................................................................................................................. 32 HOOFDSTUK 11 RANDVOORWAARDEN EN AANVULLENDE EISEN ................................................. 33 11.1 Personele randvoorwaarden ......................................................................................... 33 11.2 Overlegmomenten .......................................................................................................... 33 11.3 Kwaliteitsbewaking, toezicht, overleg en evaluatie ....................................................
33 11.4 Overige randvoorwaarden en aanvullende eisen ...................................................... 34 HOOFDSTUK 12 WIJZIGINGEN TEN OPZICHTE VAN HET VASTGESTELDE PVE ................................. 35 12.1 Wijzigingen tijdens het veldwerk ................................................................................... 35 12.2 Belangrijke wijzigingen ................................................................................................... 35 12.3 Procedure van wijziging na de evaluatiefase van het veldwerk ............................... 35 12.4 Procedure van wijziging tijdens uitwerking en conservering .................................... 36 HOOFDSTUK 13 AANVULLENDE EISEN ........................................................................................... 37 13.1 Uitvoeringsperiode en opleveringstermijn veldwerk .................................................. 37 13.2 Uitvoeringscondities veldwerk ....................................................................................... 37 13.3 Ontplofbare Oorlogsresten (OO (voorheen NGE)) en veldgraven .......................... 37 LITERATUUR EN BRONNEN ............................................................................................................
39 Literatuur ................................................................................................................................... 39 Bronnen ..................................................................................................................................... 39 Figuren .......................................................................................................................................... 40 Bijlagen ......................................................................................................................................... 50 FIGUREN Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 7 Figuur 1: Het plangebied op de topografische kaart (1:25.000). Figuur 2: Het plangebied op de kadastrale kaart. Figuur 3: Het plangebied op een luchtfoto uit 2025. Figuur 4: Boorpuntenkaart vooronderzoek. Figuur 5: Het plangebied op de geomorfologische kaart van Nederland. Figuur 6: Het plangebied op de bodemkaart van Nederland. Figuur 7: Archeologische waarden en onderzoeken in de omgeving van het plangebied. Figuur 8: Proefsleuvenplan.
BIJLAGEN Bijlage 1: Tabel met de verwachtte aantallen Bijlage 2: Overzicht te raadplegen specialisten/specialismen HOOFDSTUK 1 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS PLANGEBIED Projectnaam | Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt Provincie | Limburg Gemeente | Echt-Susteren Plaats | Echt Toponiem | Berkelaarsweg (ong.) Kaartbladnummer | 68 B (1:25.000) x-/y–coördinaten | X : 188.552/Y: 346.869 IKAW/Provinciale | Het plangebied ligt op de IKAW in een zone met een archeologische | middelhoge archeologische verwachting. aandachtsgebieden Limburg | Het plangebied ligt niet in een provinciaal archeologische aandachtsgebied. Archeologische beleidskaart | Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Echt- gemeente Echt-Susteren | Susteren ligt het plangebied binnen drie verschillende archeologische zones: het westen van het gebied ligt binnen een zone rondom een bekende archeologische vindplaats (waarde archeologie 3), het centrum binnen een zone van middelhoge archeologische verwachting voor droge landschappen en het oosten binnen een zone van lage archeologische verwachting voor droge en natte landschappen. CMA/AMK-status | n.v.t. Archis-monumentnummer | n.v.t. Archis-waarnemingsnummer | n.v.t.
Oppervlakte plangebied1 | circa 9.863 m2 Oppervlakte onderzoeksgebied2 | circa 9.863 m2 Huidig grondgebruik | Het plangebied is in gebruik als graslanden, er staan wat bomen en in het zuiden staat een schuur. Voorgenomen bodemingrepen | Er worden 16 kavels ontwikkeld voor 16 woningen. NAP-hoogte maaiveld | De hoogte binnen het plangebied loopt op van circa 26 meter +NAP in het westen tot circa 27,4 meter +NAP in het oosten. Grondwatertrap | VII Het PvE is geldig tot 1 jaar na goedkeuring door de bevoegde overheid of - als de bevoegde overheid geen goedkeuring geeft om niet-archeologische redenen - tot 1 jaar na oplevering aan opdrachtgever. Na dit jaar moet - voorafgaand aan het onderzoek op basis van het PvE - bekeken worden of door voortschrijdend inzicht aanpassingen aan het PvE noodzakelijk zijn. Indien het PvE is verbonden aan een vergunning of een vergunning is gebaseerd op het PvE, dan behoudt het PvE zijn geldigheid voor de duur van de geldigheid van de betreffende vergunning. Indien het PvE geldt voor een lopend archeologisch onderzoek, dan behoudt het PvE zijn geldigheid voor de duur van dat archeologisch onderzoek. Sweco voert archeologisch onderzoek uit onder procescertificaat SIKB BRL 4000 ’Archeologie’ (versie 4.2 (d.d. 14-03-2022)) en de protocollen 4001, 4002, 4003 en 4004.
1 Het gebied waarbinnen de realisering van de planvorming het bodemarchief kan bedreigen. 2 Het gebied waarop dit onderzoek betrekking heeft. Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt-Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 | Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 8 Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 9 Het opstellen van het Programma van Eisen is uitgevoerd conform SIKB BRL 4000 protocol 4001 versie 4.2 (d.d. 14-03-2022). Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 10 HOOFDSTUK 2 AANLEIDING EN MOTIVERING VAN HET ONDERZOEK EN GEMEENTELIJK BESLUIT 2.1 Aanleiding Op de planlocatie (zie figuur 1), aan de Berkelaarsweg (ong.) te Echt worden 16 kavels ontwikkeld voor 16 woningen.
Hierbij zal een gebied met een oppervlakte van circa 9.863 m2 worden heringericht.3 Het onderzoek komt voort uit het gemeentelijk selectiebesluit om in te stemmen met het door RAAP gegeven advies voor een vervolgonderzoek in de vorm van proefsleuven. 2.2 Motivering Bij het bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Volgens deze verwachting is de kans op het voorkomen van archeologische waarden uit de perioden (Laat) Paleolithicum tot en met de Nieuwe tijd hoog. Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase, figuur 4) blijkt dat er poldervaaggronden binnen het grootste deel van het plangebied voorkomen, terwijl op het hogere terras van ooivaaggronden sprake is. Het vermoedelijke archeologische niveau bevindt zich over het algemeen direct onder de bouwvoor, vanaf een diepte van 30-40 cm -mv. De aangetroffen bodemopbouw is van dien aard dat de archeologische verwachting zoals deze in het bureauonderzoek is opgesteld grotendeels gehandhaafd blijft. Doordat de top van de bodem verstoord is en er geen sprake is van oude afdekkende pakketten is de verwachting op vindplaatsen uit het (Laat) Paleolithicum en Mesolithicum bijgesteld naar laag.
Op grond van de resultaten van het bureau- en veldonderzoek heeft RAAP geadviseerd om het plangebied nader te onderzoeken door middel van een IVO karterende en waarderende fase, proefsleuven (IVO-P).4 2.3 Gemeentelijk besluit De bevoegde overheid (gemeente Echt-Susteren) heeft ingestemd met het advies van RAAP om een vervolgonderzoek uit te laten voeren. De bevoegde overheid heeft besloten om een proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren voorafgaand aan de voorgenomen nieuwbouw. De gemeente heeft niet aangegeven dat er aanvullende eisen zijn, die niet in de KNA staan, waar bij het onderzoek rekening mee moet worden gehouden. 3 Simons & Ruijters, 2025. 4 Simons & Ruijters, 2025. Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 11 HOOFDSTUK 3 EERDER UITGEVOERD ONDERZOEK Vooronderzoek(en) Soort onderzoek Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Uitvoerder RAAP Uitvoeringsperiode Mei 2025 Rapportage Simons, B. & M.H.P.M. Ruijters, 2025: Plangebied Berkelaarsweg te Echt, gemeente Echt-Susteren. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek). RAAP-RAPPORT 7844. Weesp.
Bewaarplaats vondsten/documentatie Bedrijf/depot Resultaten specialistisch onderzoek Archeobotanisch Niet van toepassing. Archeozoölogisch Niet van toepassing. Fysisch-antropologisch Niet van toepassing. Fysisch-geografisch De bodem in het plangebied bestaat in hoofdzaak uit kleiige oeverafzettingen met een zandige of sterk siltige bijmenging. Ze bevatten grijze vlekken en sporadisch een grindje. Door de aanwezigheid van de grijze vlekken in de top van de onverstoorde bodem is hier sprake van poldervaaggronden. Geofysisch Niet van toepassing. Archeologisch materiaal Niet van toepassing. Geraadpleegde bronnen en partijen Overige literatuur Niet van toepassing. Amateurarcheologen Niet van toepassing. Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 12 HOOFDSTUK 4 ARCHEOLOGISCHE VERWACHTING 4.2 Regionale archeologische en cultuurlandschappelijke context 5 Locatie, recente ingrepen en verstoringen Het plangebied (± 9.863 m²) Berkelaarsweg ligt aan de Sint Janskamp en Slagmolen aan de westzijde van de bebouwde kom van Echt in de gemeente Echt-Susteren (zie figuur 1 en figuur 2).
Volgens het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN4) loopt het maaiveld op van circa 26 meter +NAP in het westen tot circa 27,4 meter +NAP in het oosten. Het gebied is kadastraal bekend als gemeente Echt, sectie K en beslaat percelen 1412 (ged.), 6702 en 6705 (ged.). Volgens de topografische kaart van Nederland, kaartblad 68 B (schaal 1:25.000), zijn de coördinaten van het midden van het plangebied X = 188.552/Y = 346.869. Het gebied is momenteel in gebruik als graslanden, er staan wat bomen en in het zuiden staat een schuur (zie figuur 3). Over het algemeen bestaat de bodemopbouw uit een bouwvoor met direct hieronder de onverstoorde bodem. De onverstoorde bodem en daarmee ook het vermoedelijke archeologische niveau bevinden zich ter hoogte van boringen 2, 3, 4 en 6 direct onder de bouwvoor (zie figuur 4), vanaf een diepte van 30-40 cm -mv. Boring 5 toont een lokale verstoring waardoor dat niveau hier op 65 cm -mv zit. Bij boring 1 zit het niveau op een diepte van 1 m -mv als gevolg van een recente ophoging. Fysiek-landschappelijke, geologische, geomorfologische en bodemkundige kenmerken Volgens de geologische kaart ligt het plangebied op de formatie van Beegden, bestaande uit grindige rivierafzettingen. Het ligt op twee terrassen, het westelijke terras dateert uit de Jonge Dryas (circa 12.700-11.560 BP), een zeer koude fase aan het einde van het pleistoceen.
Het oostelijke terras is ontstaan tijdens het Pleniglaciaal ruim voor de Jonge Dryas. De geomorfologische kaart (zie figuur 5) geeft aan dat het plangebied ligt op een Dalvlakteterras. De bodem in het plangebied bestaat volgens de bodemkaart uit ooivaagronden met zware zavel en klei (zie figuur 6). Enkel voor het uiterst oostelijke deel van het gebied, ter hoogte van het oudere terras, is de bodem niet gekarteerd (bebouwd gebied). Een ooivaaggrond is een bodem waarin geen duidelijke ontwikkeling van horizonten plaats heeft gevonden. Het is in principe een bruine bodem die naar onderen toe lichter van kleur wordt. De bruine verweringshorizont (Bw-horizont) bevindt zich direct onder de bouwvoor, en is (wanneer intact) minstens 50 cm dik. Dergelijke horizonten kunnen echter veel meer uitgetrokken zijn, waardoor op basis van de dikte van de horizont weinig uitspraken over de intactheid ervan gedaan kunnen worden. Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase, figuur 4) blijkt dat, door de aanwezigheid van grijze vlekken in de natuurlijke bodem, er poldervaaggronden binnen het grootste deel van het plangebied voorkomen, terwijl op het hogere terras van ooivaaggronden sprake is.
Regionale archeologische context (zie figuur 7) Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Echt-Susteren ligt het plangebied binnen drie verschillende archeologische zones: het westen van het gebied ligt binnen een zone rondom een bekende archeologische vindplaats (neolitische vondsten) (waarde archeologie 3), het centrum binnen een zone van middelhoge archeologische verwachting voor droge landschappen en het oosten binnen een zone van lage archeologische verwachting voor droge en natte landschappen. Het plangebied ligt juist ten noorden van de oude dorpskern van Echt, een archeologisch monument van hoge waarde (AMK-terrein 16581). Hier kunnen sporen van bebouwing aanwezig zijn die minstents terug gaan tot de Vroege Middeleeuwen. De terrassen waar het plangebied op ligt zijn rijk aan archeologische vindplaatsen. Direct ten westen van het plangebied zijn twee neolithische vindplaatsen aanwezig met 5 Simons & Ruijters, 2025. Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 13 vuurstenenwerktuigen en afval. Deze maken deel uit van een grotere cluster aan neolithische vindplaatsen.
In totaal zijn er binnen een straal van 250 meter rondom het plangebied wel zes van deze vindplaatsen aanwezig, geconcentreerd ten noordwesten. Verder zijn er binnen een straal van 250 meter rondom het plangebied ook verschillende vindplaatsen aanwezig waar Romeinse en middeleeuwse keramiek werd aangetroffen. Veel van deze vindplaatsen bevinden zich binnen de oude dorpskern van Echt, maar ook op andere locaties zoals direct ten westen van het plangebied komen deze voor. Circa 100 meter ten westen van het plangebied zijn veel fragmenten van Romeinse kruiken gevonden. Verder is binnen een straal van 250 meter rondom het plangebied één locatie bekend waar aardewerk uit de IJzertijd is aangetroffen. Daarnaast is binnen een straal van 250 meter rondom het plangebied op verschillende locaties keramiek uit de Nieuwe tijd aangetroffen. Ongeveer 250 meter ten zuiden van het plangebied zijn Romeinse crematiegraven aangetroffen. Cultuurlandschappelijke en historisch-geografische kenmerken Op de minuutplannen uit de periode 1811-1832 maakt het plangebied deel uit van een groot akkercomplex. Ten noorden van het plangebied ligt een weg, die tegenwoordig nog bestaat (Slagmolen). De weg deelt het akkercomplex in twee; het noordelijke deel draagt de naam Groote Breul en het zuidelijke deel Kleine Breul.
De dichtstbijzijnde bebouwing bevindt zich circa 80 meter naar het zuidoosten, in de dorpskern van Echt. Zo’n 150 m naar het zuiden ligt een kasteeltje binnen een gegraven gracht. In de 20e eeuw varieert het gebruik van het plangebied. Het wordt niet meer louter als akker gebruikt. Een deel wordt eerst omgevormd tot weiland. Vanaf 1958 wordt het grootste deel van het gebied voor de komende drie decennia in gebruik genomen als boomgaard, waarna het terug weiland wordt. In het zuiden van het plangebied staat op de kaart uit 1958 een gebouw, welke er vandaag nog staat. 4.2 Aard en ouderdom van de vindplaats(en) Aard en ouderdom van de vindplaatsen zijn onbekend. Volgens de opgestelde gespecificeerde archeologische verwachting is de kans op het voorkomen van archeologische resten laag voor resten uit het Paleolithicum en het Mesolithicum en hoog voor resten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd. 4.3 Begrenzing en oppervlakte van de vindplaats(en) Begrenzing en oppervlakte van de totale vindplaats (dus ook buiten het plangebied) De gemiddelde omvang van bewoningssporen is enkele honderden vierkante meters. Landbouwarealen kunnen enkele duizenden vierkante meters omvatten met daarin sporen van greppels van enkele tientallen tot honderden meters lang. Infrastructuur bestaat uit lijnelementen van onbepaalde lengte en breedte.
De omvang van resten van rituele handelingen, begravingen en resten van strijd zijn doorgaans beperkt tot puntvondsten. Begrenzing en oppervlakte van (het deel van) de vindplaats binnen het plangebied Idem, met een maximum van 9.863 m2 (totale omvang plangebied). 4.4 Structuren en sporen Op grond van het archeologische vooronderzoek blijkt dat resten van bewoning in het plangebied terug kunnen gaan tot in het Paleolithicum. De verwachte resten kunnen onder meer bestaan uit vuursteenstrooiingen, akkerlagen, nederzettingssporen, grafvelden e n Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 14 rituele plaatsen. De verwachtte grondsporen kunnen bestaan uit paalsporen, muurresten, uitbraaksleuven, beer- en/of waterputten, afvalkuilen en perceelscheidingen. 4.5 Anorganische artefacten De aan te treffen anorganische artefacten kunnen bestaan uit voor de perioden kenmerkend keramiek (aardewerk, steengoed, porselein), glas, keramisch bouwmateriaal, leem, natuursteen, vuursteen, metalen voorwerpen. Voor de periode Paleolithicum-Mesolithicum-Vroeg Neolithicum kunnen strooiingen van bewerkt vuursteen en restproducten van vuursteenbewerking (microdebitage) aangetroffen worden.
Waarschijnlijk zijn deze echter verstoord door later agrarisch gebruik. 4.6 Organische artefacten De aan te treffen organische artefacten kunnen bestaan uit gebruiksvoorwerpen en afval van hout, been, leer, gewei of hoorn; verder bouwhout/vlechtwerk etc. Als algemene vuistregel kan worden gesteld dat in die gebiedsdelen waar in een gedeelte van het jaar de gemiddeld laagste grondwaterspiegel dieper is dan 120 cm -mv en de bodem sterk ontkalkt is, weinig of geen goed geconserveerde organische artefacten in onverkoolde toestand worden verwacht. In deze gebiedsdelen zijn die enkel bewaard in verkoolde toestand, maar de mate van conservering zal wisselend zijn. In die gebiedsdelen waar de laagste grondwaterspiegel hoger is dan 120 cm -mv, kunnen organische artefacten daarentegen goed geconserveerd zijn - al dan niet in verkoolde toestand. Verder is de conservering van organisch materiaal in het algemeen beter in diep ingegraven grondsporen, al dan niet in gebiedsdelen met een ontkalkte bodem. Gezien de landschappelijke ligging van het plangebied en grondwatertrap VII, is het niet waarschijnlijk dat organisch materiaal buiten diep ingegraven grondsporen goed is geconserveerd.
4.7 Archeozoölogische en botanische resten Op archeologische vindplaatsen kunnen in relatie tot de archeologische sporen en lagen naast anorganische en organische vondsten ook resten van hout, zaden, pollen en onverbrande botresten worden aangetroffen. Waar het grondwater permanent aanwezig is, zijn archeozoölogische resten, menselijk botmateriaal en -botanische resten in het algemeen redelijk tot goed geconserveerd. Gezien de archeologische context worden in he t algemeen veel van dergelijke resten verwacht, maar of dit daadwerkelijk het geval is, i s afhankelijk van factoren als geomorfologie, textuur van de bodem, ontwatering, aanwezigheid van waterkerende lagen en datering. Gezien de landschappelijke ligging van het plangebied is het niet waarschijnlijk dat organisch materiaal onverkoold buiten die p ingegraven grondsporen goed is geconserveerd. 4.8 Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen De archeologische resten uit de perioden Paleolithicum tot en met Nieuwe tijd worden verwacht aan en direct onder het maaiveld. De vondstenlaag van deze resten zal zich niet dieper bevinden dan circa 40 cm onder maaiveld. Tot welke diepte de waarden aanwezig kunnen zijn is op voorhand niet nader te bepalen. 4.9 Gaafheid en conservering Structuren, sporen, vondsten, archeozoölogische en botanische resten.
Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 15 Door de lage grondwaterspiegel zal eventueel aanwezig organisch vondstmateriaal - archeozoölogische resten, menselijk botmateriaal en botanische resten - niet tot slecht geconserveerd zijn en deze resten zullen waarschijnlijk alleen worden aangetroffen in diepe en vochtige sporen. Over de precieze gaafheid en conservering van de mogelijk aanwezige structuren, sporen, vondsten, archeozoölogische en botanische resten kan niet veel worden gezegd. Dit zal het archeologische onderzoek moeten uitwijzen. Het verkennend booronderzoek heeft aangetoond dat de bodemopbouw in het plangebied ligt verstoord is. Archeologische resten uit het Paleolithicum en Mesolithicum zullen verstoord zijn, maar sporen uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd kunnen nog goed geconserveerd aanwezig zijn. Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v.
proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 16 HOOFDSTUK 5 DOELSTELLING EN VRAAGSTELLING 5.1 Doelstelling Het doel van inventariserend veldonderzoek (IVO) is het aanvullen en toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting, zoals geformuleerd in het vooronderzoek. Het gaat om gebieds- of vindplaatsgericht onderzoek. Het IVO gebeurt door middel van waarnemingen in het veld, waarbij (extra) informatie wordt verkregen over bekende en/of verwachte archeologische waarden binnen een plangebied. Dit omvat de aan- of afwezigheid, de aard, de omvang, de datering, de gaafheid, de conservering en de inhoudelijke kwaliteit van de archeologische waarden. 5.2 Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders Het in dit PvE omschreven onderzoek is inventariserend van karakter en heeft niet als primair doel voort te bouwen op de Nationale Onderzoeksagenda Archeologie. Uit het Paleolithicum en Mesolithicum kunnen in het plangebied sporen van jagers - verzamelaars worden aangetroffen. Het gaat hier om tijdelijke kampementen. Het landschap wordt vanaf het Neolithicum door de mens op diverse wijzen ingericht en gebruikt. De nalatenschap van deze inrichting en het gebruik daarvan geeft ons de mogelijkheid inzicht te krijgen in het leef- en denkpatroon van de bewoners gedurende de Late Prehistorie en de Middeleeuwen.
De vraagstellingen bij dit thema beslaan een breed geheel. De aandacht bij het onderzoek naar het natuurlijke landschap is vooral gericht op de niet door de mens beïnvloede omgeving c.q. die aspecten van de natuur die uiteindelijk het menselijk handelen hebben beïnvloed. Bij dit onderzoeksthema staat de ontstaanswijze van het gebied centraal. Er kan namelijk naast de landschappelijke ligging van de vindplaatsen ook een beeld van de ruimere regio verkregen worden. Beleidsplatform Erfgoed Limburg6 De Provincie Limburg heeft de archeologische kennisstand, kennislacunes en kenniswinst laten onderzoeken op basis van onderzoeksrapporten vervaardigd tussen 2007 en 2013. In 2007 was reeds een kennisstand opgemaakt op basis van onderzoeken uitgevoerd tussen 1995 en 2006. Om de opgedane archeologische kennis te synthetiseren zijn in 2017 vier rapporten gepubliceerd die samen een actueel overzicht geven van de kennis per periode, per thema en per landschap. De syntheserapporten beslaan de Vroege Prehistorie, Late Prehistorie, Romeinse tijd, Middeleeuwen en Nieuwe tijd. De komende jaren wensen Provincie en gemeenten, samenwerkend in het Beleidsplatform Erfgoed Limburg, te werken aan het actueel houden van de opgedane kennis. In dat kader worden de syntheserapporten verbonden aan elk gravend archeologisch onderzoek in de Provincie Limburg.
In dit kader dienen bij gravende onderzoeken binnen de Provincie Limburg de onderstaande vragen behandeld te worden. • Heeft het onderhavige onderzoek een bijdrage geleverd aan de kennisstand archeologie zoals weergegeven in de provinciale synthese uit 2017 en het nu beschikbare rapport over de Middeleeuwen en Nieuwe tijd? • Welke nieuwe inzichten heeft het onderzoek in dat opzicht opgeleverd en op welk vlak (periode, gebied, thema)? 6 Beleidsplatform Erfgoed Limburg. Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 17 5.3 Vraagstelling De belangrijkste vraagstelling betreft het toetsen van de archeologische verwachting. Bij het inventariserend veldonderzoek proefsleuven dienen de onderstaande onderzoeksvragen te worden beantwoord. Algemeen 1. Zijn er archeologische resten in de bodem aanwezig? 2. Zo ja, wat zijn de aard, omvang, ouderdom, herkomst, kwaliteit en locatie van de archeologische resten (horizontaal en verticaal)? 3. Hebben de archeologische waarden een relatie met uit de omgeving bekende archeologische of historische locaties en welke is dat? 4. Welke gegevens over de aangetroffen vindplaatsen kunnen de archeologische kennis van de regio en gemeente aanscherpen? 5.
Wat is de mate van conservering en gaafheid van de archeologische resten? 6. In welke mate zijn de plangebieden verstoord? 7. Is sprake van (een) behoudenswaardige vindplaats(en) (licht dit toe)? 8. Wat is het belang van de vindplaats voor de lokale, regionale en nationale geschiedschrijving? 9. Wat kunnen de uitkomsten van het onderzoek zeggen over vergelijkbare terreinen in de omgeving? 10. Is vervolgonderzoek noodzakelijk en welke methoden zouden hierbij kunnen worden ingezet? 11. Indien er geen archeologische resten worden aangetroffen, wat is de reden voor de afwezigheid van archeologisch resten? De mogelijke aanwezige vindplaatsen worden aan de hand van de gestelde vragen gewaardeerd conform KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022), bijlage IV Waarderen van vindplaatsen. Aanbevolen wordt ook om de methodiek uit de SIKB leidraad Standaard Archeologische Monitoring te volgen voor het bepalen van de fysieke kwaliteit. Periode en sites Dit aspect van het onderzoek richt zich op de aard, ouderdom, omvang en andere archeologische kenmerken van de vindplaats. Hieruit zijn de volgende vragen afgeleid: 12. Welke en hoeveel sites zijn in het plangebied te herkennen? 13.
Wat is per archeologische site in het plangebied: o de ligging (inclusief diepteligging) o de geologische en/of bodemkundige eenheid o de omvang (inclusief verticale dimensies) o het type en de functie van de sites of off-site patronen o de samenstelling van de archeologische resten (grondsporen en mobilia)? 14. Wat is, indien aanwezig: o de ouderdom van de cultuurlaag o de vondst- en spoordichtheid o de stratigrafie voor zover aanwezig o de ouderdom, periodisering, typechronologische classificatie? 15. Wanneer zijn vindplaatsen in onbruik geraakt? Landschap en bodem Dit aspect van het onderzoek omvat de bestudering van de landschappelijke context van de vindplaatsen in historisch perspectief. Dit leidt tot de volgende vragen: 16. Wat is de bodemopbouw binnen het plangebied? 17. Wat is de fysiek-landschappelijke ligging van de vindplaatsen (geologie, bodemkunde en geomorfologie)? Zijn er aanwijzingen voor stratigrafische hiaten, Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 18 d.w.z. erosie of non-depositie, in de geologische profielopbouw ter plekke van de vindplaatsen? 18.
Wat is de paleo-ecologische context van het plangebied? Liggen in het plangebied locaties die voor pollenanalyse bemonsterd kunnen worden (licht dit toe)? 19. In hoeverre zijn de aangetroffen bodemlagen geschikt voor een palynologische reconstructie van de vegetatie- en gebruiksgeschiedenis van het terrein? Vraagstelling specialistisch onderzoek Het specialistisch onderzoek dient zich te richten op het eventuele vervolgonderzoek. Het is hierbij van belang om te weten of de vindplaats geschikt is voor archeobotanisch, archeozoölogisch, fysisch-antropologisch, fysisch-geografisch, geofysisch en dateringsonderzoek. De hiervoor geselecteerde monsters dienen hiervoor gewaardeerd te worden. Bij het aantreffen van een bepaald complex, kan het verder noodzakelijk zijn om de onderzoeksvragen uit dit Programma van Eisen aan te vullen, specifiek gericht op de aard en ouderdom van de aangetroffen vindplaats. Hier zal dan schriftelijk een aanvulling op dit Programma van Eisen voor opgesteld moeten worden. 5.4 Aanbeveling Op basis van de resultaten van het archeologisch proefsleuvenonderzoek dient een aanbeveling te worden gedaan betreffende een archeologisch verantwoorde omgang met het plangebied. Met betrekking tot die omgang zijn er drie opties: • behoud in situ; • definitief onderzoek; • vrijgeven.
Op basis van de onderzoeksresultaten dient de bevoegde overheid een selectiebesluit te kunnen maken. Tevens dient het proefsleuvenonderzoek een uitspraak te doen over de archeologische verwachting van de omgeving van het plangebied. HOOFDSTUK 6 STRATEGIE, METHODEN EN TECHNIEKEN 6.1 Strategie In aanvulling op de richtlijnen in de KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022): De onderzoeksvragen kunnen worden beantwoord door middel van een karterend/waarderend proefsleuvenonderzoek (BRL400/KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022)). Het uitgangspunt is een vindplaatsgerichte benadering. Door middel van het proefsleuvenonderzoek moet inzicht worden verkregen in onder andere de aan- of afwezigheid en gaafheid van grondsporen en vondstconcentraties en de aan- of afwezigheid en conservering van paleo-ecologische resten. De volgende protocollen en bijbehorende specificaties van de KNA versie 4.2 (d.d. 14-03- 2022) zijn op het onderzoek van toepassing: • | Protocol 4001 - Programma van Eisen; • | Protocol 4004 - Opgraven; • | Protocol 4006 - Specialistisch Onderzoek; • | Protocol 4010 - Depotbeheer. Daarnaast zijn de volgende standaarden, leidraden en specificaties van toepassing: • | Beoordelingsrichtlijn BRL 4000 Archeologie en bijlagen; • | KNA versie 4.2 (d.d.
14-03-2022) Bijlagen bij protocollen I, III en IV; • | Specificaties PvE PS06 en PS07; • | Specificaties opgraven OS01 t/m OS17; • | Specificaties deponeren DS01-DS03, DS05; • | KNA-Leidraad Veldhandleiding Archeologie • | KNA-Leidraad Archeozoölogie • | KNA-Leidraad Archeobotanie • | KNA-Leidraad Eerste Hulp bij Kwetsbaar Vondstmateriaal Het team dat het proefsleuvenonderzoek uitvoert staat onder leiding van een Senior KNA Archeoloog die ervaring heeft met onderzoek in het Limburgs zandgebied, of in vergelijkbare regio’s. In het veld worden de werkzaamheden uitgevoerd door een KNA Archeoloog als dagelijks wetenschappelijk leider die ervaring heeft met onderzoek in het Limburgs zandgebied, of in vergelijkbare regio’s, bijgestaan door minimaal een veldtech | - nicus/archeoloog. De aanleg van het eerste vlak gebeurt in aanwezigheid van de Senior KNA Archeoloog. In het plangebied worden 12 proefsleuven aangelegd van 20 x 4 meter (zie figuur 8). Hiermee wordt 960 m2, ongeveer 10 % van het plangebied onderzocht. Met het plaatsen van de proefsleuven is rekening gehouden met de bestaande bebouwing en de bomen. Indien noodzakelijk kan er maximaal 40 m² extra proefsleuf aangelegd worden indien van belang en noodzakelijk voor een goede waardenstelling.
Deze aanvullende vierkante meters kunnen worden gebruikt om nieuwe sleuven aan te leggen of sleuven te verlengen of te verbreden, bijvoorbeeld om een groter deel van een structuur bloot te leggen, een spoor te vervolgen of om de begrenzing van een vindplaats beter in beeld te brengen. Dit gebeurt alleen in overleg en na goedkeuring van de bevoegde overheid. 6.2 Methoden en technieken Alle werkzaamheden zullen worden uitgevoerd conform KNA versie | 4.2 (d.d. 14-03-2022). Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt-Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 | Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 19 Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 20 Voorwerk • Het schrijven van een Plan van Aanpak (PvA) (KNA-specificatie OS01); dit is een handleiding voor het onderzoek. • Het doen van de onderzoeksmelding bij het centrale systeem van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) door het aanvragen van een Archis3 onderzoeksmeldingsnummer (OM-nr.). • Het definitieve PvE wordt door de uitvoerder per email en vóór aanvang van het onderzoek, ter kennisgeving naar de depothouder gestuurd.
Veldwerk • Er wordt uitgegaan van een onderzoek met een standaard complexiteit. Alle werkzaamheden zullen worden uitgevoerd conform KNA-specificaties OS02 t/m OS 09. • Verspreid over het terrein worden 12 proefsleuven aangelegd van 20 x 4 meter. Hiermee wordt circa 10 % van het plangebied onderzocht. • Het graafwerk wordt uitgevoerd door een machinist die ervaring heeft met archeologisch werk. Indien deze niet voorhanden is dient de machinist extra goed geïnstrueerd en begeleid te worden door de Senior KNA Archeoloog. • Er wordt gewerkt met een machine met voldoende capaciteit die is voorzien van een zogenaamde gladde bak. • De proefsleuven wordt laagsgewijs verdiept totdat het niveau is bereikt waarop de verwachte grondsporen zichtbaar worden. • Zodra archeologische sporen worden aangetroffen, zal een leesbaar vlak moeten worden aangelegd. • Er wordt uitgegaan van de aanleg van één vlak. • Mocht het noodzakelijk zijn om een tweede vlak aan te leggen dan dienen de sporen in het eerste vlak afgewerkt te zijn. • De bouwvoor wordt gescheiden gehouden van de overige grond en als laatste teruggestort. • In verband met de mogelijkheid dat de mogelijke vindplaats(en) behouden blijft/blijven, ex situ, mag het graafwerk niet destructiever zijn dan strikt noodzakelijk. • Archeologisch relevante structuren mogen niet worden verwijderd.
• Er worden foto’s gemaakt van de algemene situatie, waaronder het terrein en omgeving bij aanvang van het werk, de vlakken, de profielen, de grondsporen in het vlak en de coupes. Tevens worden er van belangwekkende en/of kwetsbare vondsten op de plaats van aantreffen foto’s gemaakt. Ten behoeve van publicatie of expositie worden ook actie- of illustratieve foto’s gemaakt. • Tijdens het onderzoek wordt materiaal verzameld om een uitspraak te kunnen doen over de datering, de eventuele fasering en de conserveringstoestand van de bodemlagen. • Vondsten uit bodemlagen gedaan bij de aanleg van de proefsleuven worden in vakken van 5 x 4 meter per bodemlaag verzameld. • Vondsten afkomstig van en uit sporen, worden per spoor en vulling geregistreerd. • Stortvondsten worden per proefsleuf onder een vondstnummer verzameld. • Bijzondere vondsten dienen apart te worden ingemeten en onder een afzonderlijk vondstnummer te worden geregistreerd. • Ook bijzondere deposities binnen sporen worden afzonderlijk geregistreerd door middel van fotografie en tekening. Het materiaal zelf wordt individueel (X-, Y- en Z-waarde) en gescheiden van het overige vondstmateriaal in het spoor verzameld. • Tijdens de ontgravingswerkzaamheden wordt per haal van de graafmachine het dan voorliggende vlak met een metaaldetector gecontroleerd op de aanwezigheid van metalen voorwerpen.
Dit geldt eveneens voor de uitgekomen grond. • Het discriminatieniveau van de metaaldetector dient zo laag mogelijk gehouden te worden. Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 21 • De metaaldetector dient te worden gehanteerd door een hierin ervaren medewerker. • Metaalvondsten in het vlak en in sporen worden als puntvondst ingemeten en onder een afzonderlijk vondstnummer geregistreerd. • Daarnaast dient de stort met een metaaldetector te worden onderzocht. • Bij het waterpassen van het vlak om de 5 m, wordt telkens ook het maaiveld direct buiten de proefsleuven meegenomen. • De verschillende vondstcategorieën worden zodanig verpakt, dat de conditie van het materiaal zo goed mogelijk blijft. Registratie vindt plaats op een vondstenlijst. Registratie en inventarisatie van het vondstmateriaal gebeurt direct na afronding van het veldwerk. • Alle aanpassingen van het proefsleuvenonderzoek gebeuren te allen tijde in overleg met de voor het project verantwoordelijke Senior KNA Archeoloog. Grote aanpassingen gebeuren te allen tijde in overleg met de bevoegde overheid. • Er wordt vooralsnog niet uitgegaan van specialistisch onderzoek in het veld.
Indien dit noodzakelijk blijkt, dan alleen na overleg met de opdrachtgever en de bevoegde overheid. • Bij het aantreffen van meer dan drie stuks bewerkt vuursteen in situ in een vak van 4 x 4 meter, dient er rekening te worden gehouden met de aanwezigheid van een vuursteenconcentratie. In een dergelijk geval worden verspreid over de vermoede concentratie vier megaboringen gezet, diameter 15 cm. De grond wordt gezeefd met een zeef met een maaswijdte van 3 mm. Het boren vindt plaats tot een diepte waarop in twee achtereenvolgende boringen geen artefacten meer worden aangetroffen. Bij positieve resultaten wordt het vlak niet verder verdiept, omdat een vuursteenvindplaats met een andere opgravingsstrategie moet worden opgegraven. • Na documentatie worden de proefsleuven weer gedicht. 6.3 Omgang kwetsbare vondsten en monsters Kwetsbare vondsten en monsters dienen behandeld te worden conform OS11/OS11wb en de KNA-Leidraad “Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal”. In gevallen van kwetsbaar materiaal waarbij direct ernstig informatieverlies kan optreden, dient een specialist betrokken te worden. Wat betreft de opslag van vondstmateriaal levert een koele en donkere ruimte de meeste stabiliteit op. Voor kwetsbare mater iaalgroepen is doorgaans meer nodig om de stabiliteit zo veel mogelijk te garanderen.
Voor het behandelen en verpakken van vondsten en monsters ten behoeve van de tijdelijke opslag dienen per kwetsbare materiaalgroep de betreffende subspecificaties binnen OS11 gehanteerd te worden; ook de KNA-leidraad Veldhandleiding archeologie en de KNA- leidraad Eerste Hulp bij Kwetsbaar Vondstmateriaal dienen tijdens het veldwerk en de opslag gehanteerd te worden. Tevens geldt voor alle materiaalcategorieën het advies van de specialist. 6.4 Structuren en grondsporen • Er dient te worden gewerkt conform KNA-specificatie OS03 t/m OS09 (opgraven). • De sporen worden getekend; de vlakken op schaal 1:50 en de eventuele coupetekeningen en profielen op schaal 1:20, graven op schaal 1:10. Verder worden de sporen gefotografeerd en wordt de hoogte ten opzichte van NAP bepaald. De vlakken mogen ook met een GPS of Total Station getekend worden. • Sporen in het vlak worden gedocumenteerd. De geïdentificeerde sporen worden beschreven en vastgelegd in dag- en weekrapporten en op daartoe geëigende formulieren, conform KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022). • Van de aangetroffen sporen wordt een representatieve selectie gecoupeerd met als doel de kwaliteit vast te stellen. De sporen worden vooralsnog niet afgewerkt. Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v.
proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 22 • Greppels en geïsoleerde sporen worden gecoupeerd en gedocumenteerd. • Grondsporen die deel uit maken van een (gebouw)structuur of grote concentraties grondsporen dienen daarentegen in eerste instantie alleen (selectief) te worden gecoupeerd en niet te worden afgewerkt. Dit heeft als doel de datering en de conservering zo nauwkeurig mogelijk vast te stellen, waarbij de archeologische resten zoveel mogelijk intact gehouden worden. Dit ter beantwoording van de onderzoeksvragen. • Aangetroffen graven (inhumaties/crematies) worden gedocumenteerd conform KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022), de graven worden niet geborgen. • Aangetroffen funderingen, vloeren en water- of beerputten dienen aanvankelijk behouden te blijven. • Na documentatie worden de coupes van de sporen weer dicht gegooid. • De coupes dienen individueel ingemeten te worden (X-, Y-, en Z-waarden). • Splitsingen en oversnijdingen van sporen dienen op een dusdanige manier vastgelegd en onderzocht te worden, dat een eventuele fasering vastgesteld kan worden. Vondsten afkomstig uit dergelijke sporen worden per spoor en eventueel daarin te onderscheiden vullingen verzameld. Bij het aantreffen van muurwerk of een uitbraaksleuf moet altijd voor een profiel(dam) worden gezorgd.
• Muurwerk moet ingemeten, gefotografeerd en onderzocht worden op constructieve aard, omvang en ouderdom conform KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022). Baksteengrootte, metselverband en vijf- of tienlaagsmaat dient genoteerd te worden, indien aanwezig. • Bodemlagen moeten ten opzichte van eventueel muurwerk afzonderlijk worden beoordeeld. • Een profiel wordt getekend haaks op de muur of de uitbraaksleuf vanaf het hoogst mogelijke niveau, met inbegrip van de afdekkende laag tot in de vaste grond. Na documentatie van het opgaande muurwerk wordt de muur doorgesneden en wordt de doorsnede van de muur opgenomen in de profieltekening. Daarbij wordt ook acht geslagen op een eventuele insteek. • Van muurwerk wordt de bovenzijde en de onderzijde opgemeten en van iedere versnijding wordt de hoogtemaat genomen. Bouwkundige details zoals reparaties of faseringen dienen nauwgezet te worden vastgelegd op tekening en middels een foto. • Aangegeven wordt waar en welke mortel is toegepast. Bouwmateriaal en mortel wordt bemonsterd. • Bij natuursteen wordt acht geslagen op de diversiteit van de gesteentesoorten. • Van relevante baksteenmaten wordt een baksteen verzameld. • Het baksteen wordt beschreven en de baksteenformaten worden opgemeten. Ook een vijf- - of wanneer mogelijk een tienlaagsmaat - dient te worden genoteerd.
• Van natuursteen worden relevante maten genomen en wordt het verband geregistreerd. Ook moet het metselverband worden beschreven en de relatie met aangrenzend muurwerk. • Vondsten bij muurwerk worden onderscheiden in relevante contexten: uit de insteek, onder de muur uit de funderingssleuf, ingesloten tussen de stenen, liggend op het muurrestant/uit de uitbraaksleuf. • Concentraties (bouw)puin worden op het vlak ingetekend en als spoor afgewerkt met opgave van materiaalsamenstelling, mate van fragmentatie, depositionele interpretatie (bijvoorbeeld: ophoging, afbraaklaag), dikte van de laag, al dan niet aanwezig zijn van mortels. Van hele stenen worden de maten genoteerd. • De gevonden lagen, grondsporen en structuren dienen zo mogelijk per periode te worden beschreven. De mate van uitwerking dient te zijn afgestemd op de vraagstellingen. Tevens dienen ze te worden meegenomen in de interpretatie en conclusie(s). Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 23 • De vulling van sporen uit de Steentijd dient te worden gezeefd over een maaswijdte van 3 mm. • Bij putten dient het onderscheid gemaakt te worden tussen water-, afval- en beerputten.
Indien de vulling een vondstcomplex bevat, wordt materiaal met diagnostische kenmerken verzameld. • Kansrijke sporen worden bemonsterd. 6.5 Lichten Vanaf het moment dat vondstmaterialen herkend worden tijdens het veldwerk begint de fase van het lichten, verpakken, (tijdelijk) opslaan en conserveren. In de meeste gevallen kan het lichten door het veldteam ter plaatse uitgevoerd worden. In gevallen van kwetsbaar materiaal waarbij direct ernstig informatieverlies kan optreden, dient evenwel een specialist bij de lichting betrokken te worden. Wat betreft de opslag van vondstmateriaal levert een koele en donkere ruimte de meeste stabiliteit op. Voor kwetsbare materiaalgroepen is doorgaans meer nodig om de stabiliteit zo veel mogelijk te garanderen. Voor het behandelen en verpakken van vondsten en monsters ten behoeve van de tijdelijke opslag dienen per kwetsbare materiaalgroep de betreffende subspecificaties binnen OS11 gehanteerd te worden. Ook de KNA-leidraad Veldhandleiding archeologie en de KNA- leidraad Eerste Hulp bij Kwetsbaar Vondstmateriaal dienen tijdens het veldwerk gehanteerd te worden. Tevens geldt voor alle materiaalcategorieën het advies van de te raadplegen specialist.
6.6 Aardwetenschappelijk onderzoek Het aardwetenschappelijk onderzoek dient te worden uitgevoerd door een fysisch -geograaf of een archeoloog met aantoonbare ervaring op de hier verwachte bodem en geologie. Van de proefsleuven dient een lengteprofiel te worden onderzocht op mogelijke verstor ingen, het bewoningsniveau en de mate waarin de eventuele vindplaats is opgenomen in de bouwvoor. Van het lengteprofiel wordt aan het begin en einde van iedere proefsleuf een profielkolom van een 1 m breed tot 30 cm in de ongeroerde grond aangelegd en gedocumenteerd. Mochten er tussen de kolommen grote verschillen zitten dan dient het tussenliggende deel aangelegd en gedocumenteerd te worden om overgangen vast te leggen. Er dienen minimaal 2 profielopnames per proefsleuf te worden gedocumenteerd. 6.7 Anorganische artefacten • Archeologisch relevante artefacten die worden aangetroffen worden verzameld. Indien mogelijk worden verschillende lagen van elkaar gescheiden. Spoorvondsten worden per spoor verzameld. Stortvondsten worden onder één nummer per proefsleuf verzameld. • Archeologisch relevante vondsten en/of vondststrooiingen en/of clusters artefacten worden ter plaatse ingemeten en voorzien van een X-, Y-, en Z-waarden. • Kwetsbare vondsten moeten door middel van speciale zorg en behandeling behouden (c.q. geconserveerd) worden conform KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022).
• Omdat nog niet bekend is hoeveel - en welke - archeologische vondsten en resten er zullen worden aangetroffen, is het niet mogelijk om een verantwoorde inschatting te maken van het aantal te verwachten kwetsbare vondsten en monsters. Daarom is, in overeenstemming met de KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022), Protocol 4001, PS07, er voor gekozen om voor de conservering van kwetsbaar vondstmateriaal een voorlopige stelpost op te nemen van € 1.000 (ex. BTW).7 7 Dit is een indicatieve prijs waaraan geen rechten ontleend kunnen worden. Sweco | Programma van Eisen Plangebied Berkelaarsweg (ong.) te Echt, gemeente Echt -Susteren. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven Projectnummer 51032888 Datum 27-10-2025 Versie C Documentreferentie NL25-648800269-152480 24 • Bij de vondst van bijzondere artefacten of zeer grote hoeveelheden vondsten dient eerst te worden overlegd met de opdrachtgever en de bevoegde overheid voordat de uitwerking ter hand genomen wordt. • Wanneer de in het veld aangetroffen vondsten (hoeveelheden, soorten materialen, soorten objecten en/of dateringen en conservering) significant afwijken van wat er verwacht wordt of kan worden, is overleg nodig tussen de bevoegde overheid, de opdrachtgever en de depothouder, op aangeven van de opdrachtnemer.
De depothouder maakt zijn wensen ten aanzien van selectie-deselectie van het onvoorziene materiaal kenbaar aan de opdrachtgever. Zo nodig komt ook de omgang met daarmee gemoeide extra kosten aan bod. De opdrachtnemer wordt over de uitkomsten van het overleg geïnformeerd door de bevoegde overheid. Zo nodig informeert de depothouder (/eigenaar) tevens de depotbeheerder. Binnen twee dagen vanaf het moment van aantoonbaar melden/persoonlijk contact met/bij de depothouder dient een reactie ten aanzien van het wel/niet meenemen van het materiaal door de depothouder te zijn gegeven. Bij het uitblijven van een reactie binnen de afgesproken termijn mogen de overige partijen beslissen of zij het materiaal wel/niet uit het veld meenemen. • Uitzondering op het bovenstaande vormt de materiaalcategorie ‘bouwmateriaal, onversierd’; dit kan meteen in het veld door de uitvoerende archeologen representatief worden geselecteerd. 6.8 Organische artefacten • Archeologisch relevante artefacten die worden aangetroffen, worden verzameld. Indien mogelijk worden vondsten uit verschillende lagen van elkaar gescheiden. Spoorvondsten worden per spoor verzameld. Stortvondsten worden onder één nummer per proefsleuf verzameld. • Kwetsbare vondsten moeten door middel van speciale zorg en behandeling behouden (c.q. geconserveerd) worden conform KNA versie 4.2 (d.d. 14-03-2022).