Document · PDF

Activiteitenplan ontheffing

Commissie Omgeving 23 oktober 2023, gemeente Echt-SusterenBij agendapunt: Bestemmingsplan en exploitatieplan Bedrijventerrein De Berk III8.810 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Gemeente Echt-Susteren Aanvraag ontheffing Wet Natuurbescherming bt De Berk III, Sint Joost – Activiteitenplan

Rapportnummer R202208-A versie 1.0 01.06.2022 versie 1.1 21.06.2022 versie 2.0 16.02.2023 versie 2.1 30.03.2023

Auteur: Ir. F. Fahner FF advies. • Kasteel Daelenbroeckstraat 60 • 6043 XR Roermond www.ferdinandfahner.nl • contact@ferdinandfahner.nl • KvK 63703122

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 2

Inhoudsopgave

1. 1.1. 1.2. 1.3. 1.4.

Inleiding Toelichting op het activiteitenplan Beschrijving van het voornemen Locatie van het voornemen Alternatieven

Blz. 3 3 3 4 5

2. 2.1. 2.2.

Onderzoek beschermde soorten Ecologische inventarisatie Voorkomen van beschermde soorten

7 7 7

3. 3.1 3.2. 3.3.

Effecten van het voornemen Korte termijn effecten Lange termijn effecten Gevolgen voor de staat van instandhouding

11 11 11 14

4. 4.1. 4.2.

Mitigatie en compensatie Mitigerende maatregelen Compenserende maatregelen

15 15 18

Bijlagen 1. Resultaten wildcamera-onderzoek

Tabellen 1. Oppervlakten gebiedscomponenten bedrijventerrein De Berk III 11 2. Specificatie grondgebruik binnen het leefgebied van de das ten oosten van de spoorlijn 13 3. Specificatie verlies preferent leefgebied en gehandhaafd leefgebied in ha 13 Figuren 1. Ligging projectgebied 2. Plankaart 3. Ligging dassenburcht, geprojecteerd op de layout van het bedrijventerrein De Berk III 4. Indeling bedrijventerrein in relatie tot het huidige leefgebied van de das 5. Ligging gebied Kranenbroek in relatie tot de huidige burchtlocatie

FF advies

4 5 6 12 16

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 3

Inleiding

1.1. Toelichting op het activiteitenplan Voorliggend rapport geeft een beschrijving van het voornemen en is bedoeld als onderbouwing voor de genoemde ontheffingsaanvraag Wnb, waarbij het ‘Aanvraagformulier ontheffing Soorten Wet natuurbescherming (Wnb) hoofdstuk 3’ van de Provincie Limburg (versie 2020) als leidraad is gehanteerd. Het gaat om een aanvraag voor de das, een soort van lijst A uit de Wnb, die niet op de Vrijstellingslijst van de provincie staat. De betreffende vragen op dit formulier zijn genummerd van 1 t/m 26. In voorliggend rapport zijn voor het leesgemak bij de paragraaftitels de betreffende nummers tussen haakjes opgenomen.

1.2. Beschrijving van het voornemen (2) De gemeente Echt-Susteren is voornemens bedrijventerrein De Berk ten oosten van de spoorlijn Sittard-Roermond uit te breiden met ca. 22 ha bruto. In totaal zijn er ca. 45 kavels beoogd met elk een omvang van ca. 2.500 m2 BVO. De totale netto omvang van de ontwikkeling is ca. 131.000 m2. Door bureau Verbeek is een beeldkwaliteitplan opgesteld1, waarin ten aanzien van de landschappelijke inpassing wordt gesteld: “Voor de ontwikkeling van bedrijventerrein De Berk III heeft de gemeente Echt-Susteren de ambitie om tot een kwalitatief plan te komen, met veel aandacht voor omgeving en milieu.” In voorliggend activiteitenplan wordt ten aanzien van de inrichting van het gebied gebruik gemaakt van de in het rapport Verbeek aangereikte informatie. De aanleiding voor het aanvragen van een ontheffing Wnb betreft de aanwezigheid van dassenburchten binnen de grenzen van het te ontwikkelen gebied. Bij de voorziene ontwikkeling zijn deze burchten niet te handhaven.

Beeldkwaliteitplan De Berk III Bedrijventerrein MKB. Projectnummer NL ES-902.001 d.d. 14.12.2021, gewijzigd december 2022. Bureau Verbeek landschapsarchitectuur / ecologie / stedelijk ontwerp.

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 4

1.3. Locatie van het voornemen (1) Het projectgebied is op het kaartje van onderstaande figuur 1 weergegeven met topografische ondergrond. Daaronder is met figuur 2 de plankaart uit het bovengenoemde rapport van Verbeek weergegeven. De Amersfoortse coördinaten van het geometrische midden van het gebied zijn x=190 en y=347 km. Het betreft het gehele gebied binnen de plangrens van bedrijventerrein De Berk III.

Figuur 1: Ligging projectgebied

Het projectgebied beslaat een oppervlakte van 23,4 ha. Het gebied is gelegen in de gemeente Echt-Susteren, ter hoogte van de woonkern Sint Joost en het ligt ingeklemd tussen de spoorlijn Sittard-Roermond en de Rijksweg ( N276), die respectievelijk de westelijke en de oostelijke plangrens vormen. Ten westen van het projectgebied liggen een woonwijk van Echt en een bedrijventerrein, ten oosten ervan liggen agrarische gronden, tussen de N276 en de woonkern Sint Joost. Ten zuiden van het projectgebied ligt het sport- en leisurepark De Bandert, ten noorden ervan ligt een akkergebied. De noordgrens wordt deels gevormd door de Roermondseweg, die het bedrijventerrein De Berk ontsluit.

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 5

Figuur 2: Plankaart (naar: Verbeek 2022). Het kaartbeeld is een kwartslag gedraaid

1.4. Alternatieven (7) Locatie Het projectgebied betreft een bedrijventerrein, binnen de begrenzing van de categorie POL-bedrijventerreinen uit de beginjaren 2000. Dus is toentertijd reeds de keuze gemaakt om de planologische radvoorwaarden te scheppen hier een bedrijventerrein te ontwikkelen, waarbij landschappelijke en ecologische waarden zijn meegewogen. Het POL-bedrijventerrein St. Joost wordt in fasen ontwikkeld. Het onderhavige projectgebied betreft het derde complex van het deelgebied De Berk. Van belang voor de keuze dit projectgebied te benutten voor het MKB, is hetgeen wordt opgemerkt in het rapport van BRO2: “Het bedrijventerrein is gericht op het MKB. Er is vanuit het MKB voldoende vraag naar nieuwe kavels, maar er zijn op dit moment nagenoeg geen geschikte kavels beschikbaar. Een verkennend onderzoek van de STEC Groep (2018) laat zien dat De Berk de meest concrete mogelijkheden heeft om uit te breiden in het MKB-veld.”

Zie voetnoot 5, par. 2.1

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 6

Inrichting Het bosje waarin zich de dassenburchten (1 bewoonde burcht, 2 niet bewoonde burchten en 2 vluchtpijpen3) bevinden, ligt zoals al opgemerkt, binnen het beoogde bedrijventerrein, namelijk in een van de bedrijvenblokken (zie figuur 3). Er is een inrichting denkbaar waarbij de burchten met het bosje gespaard blijft, maar het ligt zodanig binnen de plangrens dat het hoe dan ook zal worden omgeven met bedrijven en dit is voor een duurzame instandhouding niet realistisch. Met de wens een bedrijventerrein van de aangegeven oppervlakte te realiseren wordt handhaving van het betreffende bosje onmogelijk, zodat alleen de optie van uitplaatsing van de das overblijft.

Figuur 3: Ligging dassenburcht, geprojecteerd op de layout van het bedrijventerrein De Berk III

Werkwijze Ten aanzien van de werkwijze kan worden opgemerkt dat op voorhand maximaal rekening wordt gehouden met de aanwezigheid van de das (zie hoofdstuk 2) en het maximaal beperken van negatieve effecten. Hierbij worden zowel compenserende als mitigerende maatregelen getroffen, die later in dit rapport aan de orde komen.

Aantal is gebaseerd op een recente inventarisatie door de Dassenwerkgroep. Op het kaartje (figuur 3) is alleen de locatie van de bewoonde burcht aangegeven, de overige burchten liggen in hetzelfde bosje, op korte afstand

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 7

Onderzoek beschermde soorten

2.1. Ecologische inventarisatie (1) In 2019 is in het begin van het jaar een quickscan uitgevoerd voor het bedrijventerrein Sint Joost4 en in vervolg daarop is in 2019 een ecologisch onderzoek in een beperkt deel van het westelijk deel uitgevoerd5, maar dit deel had geen betrekking op het plangebied voor De Berk III. In 2021 is wel een ecologisch veldonderzoek uitgevoerd in laatstgenoemd gebied, met als start een globale verkenning6. In de maanden 2021 november t/m februari is een onderzoek uitgevoerd naar het voorkomen van de das. Hieronder wordt in par. 2.2 ingegaan op de resultaten van de eerder uitgevoerde onderzoeken.

2.2. Voorkomen van beschermde soorten (4) A. ONDERZOEK 2019

Het quickscan onderzoek in 2019 was gericht op het totale (zoekgebied) POLbedrijventerrein Sint-Joost, het onderhavige projectgebied vormde er slechts een betrekkelijk klein gedeelte van. Er zijn destijds bestaande gegevens over flora en fauna onderzocht en is ook aan de hand van een veldbezoek een inschatting gemaakt van de aanwezigheid van beschermde soorten. Nader onderzoek werd noodzakelijk geacht naar met name de functies van het gebied voor vleermuizen. Er waren wel aanwijzingen van de aanwezigheid van de das in het totale gebied, maar niet in het projectgebied De Berk III. B. ONDERZOEK 2021

Het onderzoek in 2021 betrof gerichte veldbezoeken in het onderhavige projectgebied. Daarbij is onderzoek gedaan naar het voorkomen van jaarrond beschermde nesten van vogels, vleermuizen en grondgebonden zoogdieren, met 4

Fahner, F. 2019. Quickscan flora en fauna voor Bedrijventerrein Sint Joost. Rapp. R201908-A d.d. 27.02.2019. FF advies, Roermond 5 Fahner, F. 2019. Ecologisch veldonderzoek inzake bedrijventerrein Sint Joost. Rapp. R201908-B d.d. 18.10.2019. FF advies, Roermond 6 Notitie veldbezoek das en holtebomen. Projectnummer P03458. BRO, Boxtel. FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 8

name de das. Er zijn geen nesten van roofvogels of uilen en verblijfplaatsen van vleermuizen vastgesteld, maar wel is er een dassenburcht aangetroffen, namelijk de burcht aangeduid op het kaartje van figuur 3. Er is geconcludeerd dat het vermoedelijk een bijburcht betreft, verse graafsporen werden niet aangetroffen. C. ONDERZOEK 2021-2022

Vanaf eind november 2021 is het gebruik van de dassenburcht, aangegeven in figuur 3, gemonitord met behulp van wildcamera’s gedurende een drietal perioden, tot en met december 2022. 1. Periode 29 november 2021 – 9 februari 2022 In november waren er duidelijke graafactiviteiten zichtbaar, met vers uitgegraven grond. Van de monitoring is in bijlage 1 een logboek opgenomen van de waarnemingen van de das. Het is duidelijk geworden dat de das bewoond wordt door een dassenpaartje. In december 2021 bleken de dassen enkele dagen druk met het ‘bekleden’ van de burcht (zie onderstaande foto 1 en het logboek). Dit duidt erop dat er sprake is van een kraamburcht. Na een onderbreking wordt de monitoring in het voorjaar voortgezet.

Foto 1: Das sleept met nestmateriaal, naar achteren lopend het hol in (09.12.2021 22:22u.)

2. Periode 20 juni – 5 juli 2022 Van de tweede onderzoeksperiode zijn zeer veel video-opnamen beschikbaar, aangezien de dassen dagelijks gedurende lange tijd op de burcht verbleven. Dit had

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 9

te maken met de aanwezigheid van jongen op de burcht, er zijn 2 jonge dassen geteld. De intensiteit van het gebruik is ook op foto 2 goed zichtbaar.

Foto 2: Beeld van de belangrijkste burchtingang in het voorjaar (afdruk van videoopname)

In bijlage 1 zijn enkele foto’s afgedrukt vanuit de video-opnamen, waarop de jongen te zien zijn en ook het wijfje (moederdas). 3. Periode 24 november – 7 december 2022 In de winter is nogmaals gedurende een tweetal weken een onderzoek uitgevoerd met behulp van een cameraval om na te gaan of de burcht nog steeds bewoond is. De das bleek aan de buitenkant van het bosje nog een ingang te hebben gegraven (ingang D op figuur b1 in bijlage 1), zie foto 3. Verder zagen de beide grote ingangen (A en B) er ook goed belopen uit, zie foto 4. Uit de video-opnamen is gebleken dat de burcht nog steeds bewoond is, zie ook het logboek in bijlage 1.

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 10

Foto 3: Nieuw gegraven ingang buiten het bosje, opname 24.11.2022

Foto 4: Burchtingangen A (rechts achter) en B (links voor), opname 07.12.2022

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 11

Effecten van het voornemen

3.1. Tijdelijke effecten (6) De korte termijn effecten betreffen het verstoren en vernietigen van een kraamburcht van de das, alsmede het wegnemen en verstoren van het leefgebied van de das. In totaal zal bijna 18 ha leefgebied verloren gaan (zie par. 3.2). Gelet op de aard en omvang van de ingreep, is sprake van een significant negatief effect op de instandhouding van de das ter plaatse. Daarom wordt voorzien in mitigatie en compensatie (zie hoofdstuk 4).

3.2. Permanente effecten (6) Op de lange termijn is sprake van een andere inrichting van het projectgebied, waarbij er voor de das een aanzienlijk deel van het huidige leefgebied verloren gaat. In tabel 1 is de oppervlakteverdeling binnen het projectgebied weergegeven, namelijk van de verschillende gebiedscomponenten uit het beeldkwaliteitplan van Verbeek. Tabel 1: Oppervlakten gebiedscomponenten bedrijventerrein De Berk III Gebiedscomponent Oppervlakte (ha) bedrijvenblok 14,85 groene boulevard 1,04 groene buffer 2,48 spoorzoom 2,10 infrastructuur 2,90 totaal 23,37

Om de gevolgen voor het leefgebied van de das te bepalen is gebruik gemaakt van concentrische cirkels rond de burcht (zie figuur 4), waarbij naar analogie van het rapport ‘Methodiek natuurcompensatie Limburg’7 een verdeling van het leefgebied wordt gemaakt in:  burchtgebied: de schil van 0 – 50 m rond de burcht;  preferent leefgebied: schil 50 – 500 m; 7

Hoogerwerf, G. & D. Heijkers (red.). 2007. Methodiek Natuurcompensatie Limburg. Bepaling mitigatie en compensatie bij aantasting beschermde natuurwaarden. I.o.v. Prov. Limburg. Natuurbalans - Limes Divergens B.V., Nijmegen.

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 12

 

(overig) foerageergebied: schil 500 – 1.200 m; uitloopgebied: schil 1.200 – 1.600 m8.

Figuur 4: Indeling bedrijventerrein in relatie tot het huidige leefgebied van de das; gearceerd is het daadwerkelijke leefgebied (globaal het gebied ten oosten van de spoorlijn)

In figuur 4 zijn de genoemde concentrische cirkels weergegeven met daarop geprojecteerd een vereenvoudigde versie van de plankaart (vergelijk figuur 3). Verder is het ‘daadwerkelijke leefgebied’ gearceerd, namelijk het gebied ten oosten van de spoorlijn. Het gebied ten westen van deze spoorlijn, waar ook de A2 doorheen loopt, heeft geen betekenis voor de das, omdat het nagenoeg onbereikbaar is. Het verlies betreft de componenten ‘bedrijvenblok’ en ‘infrastructuur’. Binnen de overige categorieën blijft het foerageergebied van de das fysiek in stand, omdat hier geen verharding plaatsvindt, maar de aard ervan verandert uiteraard wel. 8

In het Kennisdocument Das van BIJ12 wordt aangegeven dat de grootte van een territorium afhankelijk is van het voedselaanbod en varieert van 30 tot 150 ha in optimaal gebied en van 150 tot 600 ha in marginaal gebied. Deze grenzen komen overeen met cirkels van respectievelijk 300, 700, 700 en 1.400 meter

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 13

Het huidige grondgebruik binnen de bovengenoemde vier categorieën is in tabel 2 weergegeven, waarbij gebruik is gemaakt van het Top10vector-bestand (situatie 2020). Alleen de landgebruiktypen akker, boomgaard, bos en grasland zijn als effectief leefgebied aan te merken. Het betreft een totale oppervlakte van 285 ha. Tabel 2: Specificatie grondgebruik binnen het leefgebied van de das ten oosten van de spoorlijn; tussen haakjes de oppervlakte in het theoretisch leefgebied Type Burcht- Preferent FoerageerUitloopgebied Totaal landgebruik gebied leefgebied gebied ha ha ha ha ha akkerland*) 0,50 46,32 (46,32) 65,46 (66,82) 65,71 (93,45) 178,0 (207,1) boomgaard 0,21 (0,21) 0,11 (0,11) 0,05 (0,24) 0,36 (0,56) bos 0,16 1,93 (3,67) 4,33 (7,13) 16,35 (18,62) 22,8 (29,6) grasland 0,10 9,74 (10,67) 39,22 (51,59) 34,93 (74,69) 84,0 (137,1) erf/woongebied 5,85 (9,78) 91,53 (210,38) 51,91 (125,41) 149,3 (345,6) overig**) 0,02 5,97 (7,12) 21,17 (37,83) 13,41 (38,58) 40,6 (83,54) totaal ha 0,79 70,01 (77,75) 221,85 (373,87) 182,38 (351,00) 475,0 (803,4) totaal effectief 0,77 58,20 (60,86) 109,13 (125,65) 117,04 (186,99) 285,1 (374,3) leefgebied *) inclusief boomkwekerij en fruitkwekerij **) voornamelijk infrastructuur (weg en spoor) en (een zeer geringe oppervlakte) water

Thans gaat het in het preferente leefgebied vooral om akkers, na de realisatie van het bedrijventerrein bestaat het grondgebruik in de gebiedsdelen, die niet verhard worden, uit grasland en waterretentievijvers, zie ook de plankaart (figuur 2). In tabel 3 wordt het kwantitatieve verlies in leefgebied gespecificeerd. Tussen haakjes is het percentage verlies gegeven ten opzichte van de totale oppervlakte effectief leefgebied van de betreffende schil. Van het huidige preferente leefgebied binnen het projectgebied van ca. 22 ha blijft nog slechts 4,3 ha in tact, het verlies van effectief leefgebied bedraagt bijna 30%. Tabel 3: Specificatie verlies preferent leefgebied en gehandhaafd leefgebied in ha Gebiedscomponent Burchtgebied Preferent leefgebied Totaal bedrijvenblok 0,41 12,73 13,14 infrastructuur 0,12 4,00 4,12 totaal verlies 0,53 (69,2%) 16,74 (28,8%) 17,27 (29,3%) groene boulevard groene entree spoorzoom totaal blijft

FF advies

0,24 ‐ ‐ 0,24

0,87 1,53 1,80 4,10

1,11 1,53 1,80 4,34

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 14

3.3. Gevolgen voor de staat van instandhouding (9) Tenzij er in de directe omgeving geschikte foerageergronden (veilig ) toegankelijk worden gemaakt, kan de gunstige staat van instandhouding van de lokale dassenpopulatie niet worden gegarandeerd, gezien het grote verlies aan preferent leefgebied. Er is daarom voorzien in compensatie van het verlies door het toegankelijk maken van foerageergronden elders. In hoofdstuk 4 wordt daar nader op ingegaan.

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 15

Mitigatie en compensatie

4.1. Mitigerende maatregelen (10) In feite zijn er geen mitigerende maatregelen te bedenken om te voorkomen dat het burchtgebied met het omliggende leefgebied aangetast wordt, tenzij men grote delen van het bedrijventerrein zou omvormen tot geschikt dassenbiotoop en de bestaande burcht in tact laten. Eerder is al opgemerkt dat dit geen realistische optie is (§2.4). Bij mitigatie dient men in het onderhavig geval dan ook te denken aan het treffen van zodanige maatregelen dat de das naar een ander leefgebied vertrekt. Want de oppervlakte leefgebied die resteert binnen het huidige territorium is niet toereikend voor een duurzame instandhouding van de betreffende dassenfamilie. N.B. Het onderstaande betreft de uitwerking van een strategie/stappenplan welke in overleg met de Dassenwerkgroep Limburg9 is besproken. Opties voor verplaatsing Er zijn in hoofdlijnen 3 opties, maar alleen optie c wordt als de meest haalbare en ook wenselijke optie gezien, welke hierna ook zal worden uitgewerkt. De opties zijn: a) De dassen worden gevangen, tijdig opgevangen in het dassenasiel en vervolgens uitgezet in een kunstburcht in een nog niet bezet leefgebied. Voor de dassen heeft deze optie als nadeel dat het veel stress veroorzaakt. Het is bovendien lastig een geschikt leefgebied te vinden dat nog niet bezet is. In MiddenLimburg is het potentiële leefgebied vrijwel geheel bezet.

Mogelijkheden zijn er waarschijnlijk alleen in de gemeente Nederweert. Er zijn zeer wisselende ervaringen met deze optie. Voor deze optie zal gebruik moeten worden gemaakt van de deskundigheid en faciliteiten van de Vereniging Das en Boom in Beek-Ubbergen. b) De dassen wordt in de directe omgeving een alternatief geschikt leefgebied aangeboden. In dit geval zal het om het gebied direct ten oosten van de N276 gaan, dus het agrarisch gebied tussen Sint Joost en Hingen. Hier zou men een kunstburcht aan kunnen leggen, zelfs is een kunstburcht denkbaar binnen de groenzone van het toekomstige bedrijventerrein, dus binnen het projectgebied en op korte afstand van de bestaande burcht, indien gezorgd wordt voor een veilige passage van de N276 via dassentunnels en een dassenraster. Deze optie is uitvoerig onderzocht, maar gebleken is dat er geen gronden beschikbaar zijn

Vertegenwoordigd door de heer J. Baars, te Margraten

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 16

in het genoemde agrarische gebied, die minnelijk verkregen kunnen worden. Deze gronden zijn wel nodig om voldoende foerageergebied voor de das te kunnen garanderen, door optimalisatie van het grondgebruik ten bate van de das (graslanden met een goede productie van regenwormen). c) De dassen worden uit de huidige burcht verjaagd en keren terug naar hun oorsprongsgebied. Uitwerking optie 3 De onderhavige dassenfamilie in De Bandert is van origine zeer waarschijnlijk afkomstig uit het gebied Kranenbroek en heeft zich ongeveer 3 jaar geleden in De Bandert gevestigd. Dit gebied ligt op ongeveer 2 km ten oosten van het projectgebied (zie figuur 5). In het Kranenbroek liggen enkele burchten, maar deze zijn niet in gebruik. De verwachting is dan ook dat de das, bij verstoring, weer zal terugkeren naar dit gebied. N.B. Het is overigens niet uitgesloten dat de das nog van verder weg in het oosten afkomstig is. Het zou zeer intensief onderzoek, bijvoorbeeld aan de hand van DNA, kosten, om precies uit te zoeken waar de das vandaan komt. De bovenstaande aanname is gebaseerd op een deskundigenoordeel van de Dassenwerkgroep.

Figuur 5: Ligging gebied Kranenbroek in relatie tot de huidige burchtlocatie in De Bandert

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 17

Stappenplan optie 3 1. Dekking wegnemen. De das zal met zachte dwang uit de huidige bewoonde burcht worden verjaagd. Deze actie kan pas plaatsvinden als de kwetsbare periode in het voorjaar voorbij is. Het is mogelijk dat de burcht net als in 2022 ook in 2023 weer de status van kraamburcht heeft. Jongen worden in februari/maart geboren en komen in de loop van april/begin mei voor het eerst boven de grond. Het bosje zal, indien er geen jongen geboren worden, worden gekapt om dekking weg nemen. Mochten er wel jongen geboren worden dan zal er met de kap gewacht moeten worden tot september. 2. Uitrasteren van de burcht. Mocht de kap niet het gewenste resultaat geven, dan zal het burchtgebied na verloop van tijd in z’n geheel van een raster worden voorzien. Het huidige bosje heeft een omtrek van circa 200 meter. Het raster wordt 1,8m hoog aangebracht boven maaiveld met een uitstaande flap naar buiten. Dit voorkomt dat de das van buiten over het raster kan klauteren. Het raster wordt verder 40 cm ingegraven, ook met een schuin naar buiten staande flap. Dit voorkomt dat de das van buiten onder het raster door kan graven. In het raster wordt op de plaats van de huidige wissel(s) een dassenpoort met terugslagklep aangebracht (in ieder geval 1 poort, mogelijk 2). Aanvankelijk zal de poort nog niet worden gesloten. De das kan het burchtgebied ongeveer 2 weken lang nog in- en uitlopen.

Daarbij zal wel enige hinder ervaren worden vanwege het raster en daarom zal de das moeten wennen aan de poort als de enige uit- en ingang van en naar het burchtgebied. Na deze ‘gewenningsperiode’ zal de poort worden dichtgemaakt met de terugslagklep. Voor de das is er dan nog maar één looprichting en dat is naar buiten. Eenmaal buiten, kan de das niet meer terug, want de poort valt achter hem dicht. Eén en ander zal met wildcamera’s worden gemonitord. 3.

Onklaar maken van de burcht. Nadat zeker is dat de (bewoonde) burcht leeg is, zal het burchtgebied (huidige bosje) met het raster en de gesloten poort(en) tot het definitieve gebruik van de betreffende kavel gesloten blijven voor de das. Het is immers burchtgebied geweest en zal dat voor de das in principe altijd blijven en bezocht worden. Niet alleen wordt het bosje gekapt, ook de burcht zal, als die niet meer bewoond is, worden vergraven en bij het dichtgooien worden ook puinresten gebruikt, zodat, mocht er toch onverhoopt weer een das binnendringen, graverij door de das onmogelijk wordt, tot het moment dat het perceel van het bosje bouwrijp wordt gemaakt, hetgeen nog wel enkele jaren kan duren.

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 18

4.2. Compenserende maatregelen (10) Het verlies van 17 ha (zie tabel 3) - dat als secundair foerageergebied is te typeren, omdat het vrijwel alleen om akkers gaat – zal worden gecompenseerd door 8,5 ha thans agrarische gronden te transformeren naar geschikt foerageerbiotoop voor de das. Er liggen voor de compenserende maatregelen een tweetal opties voor: 1) De eerste optie is om een belangrijk deel van de compensatie binnen het toekomstige bedrijventerrein te realiseren door de niet te verharden terreindelen voor de das in te richten en te beheren (zie optie 2 over de wijze waarop). Indien rond het terrein een Heras-hekwerk wordt geplaatst, zal dit passeerbaar blijven door middel van de aanleg van buizen onder het hekwerk. In totaal kan hiermee ongeveer 5,5 ha foerageergebied worden gecreëerd (vergelijk tabel 1: groene buffer, groene boulevard en spoorzoom). Het is hierbij wel noodzakelijk dat de provinciale weg N276 veilig passeerbaar wordt gemaakt via minimaal één dassentunnel en ter hoogte van het bedrijventerrein wordt voorzien van minimaal 500 m dassenraster aan beide zijden. Het restant van de compensatie (3,0 ha) zal gerealiseerd worden in het gebied Kranenbroek (zie optie 2).

2) De volledige compensatie wordt gerealiseerd in het gebied Kranenbroek (figuur 5) en het gebruik van het huidige burcht- en leefgebied door de das ten westen van de N276 wordt ontmoedigd door de aanleg van een eenzijdig raster ter hoogte van het projectgebied langs de oostzijde van de N276, in samenspraak met de provincie Limburg, die deze weg in eigendom heeft. De gemeente beschikt over (landbouw)percelen in het gebied Kranenbroek. Hier zullen gronden met een totale oppervlakte van circa 8,5 ha worden ingericht voor de das, zodanig dat het als primair of hoogwaardig foerageergebied te kwalificeren is. In principe is grasland dat regelmatig wordt gemaaid en ook bemest geschikt, in verband met de productie van regenwormen. Ook kan een gedeelte als kruidenrijk graanakker worden ingericht en beheerd. In de periferie van graslandpercelen worden tevens pleksgewijs fruitbomen geplant. Indien deze graslanden in gebruik blijven bij agrariërs zal door middel van een overeenkomst worden vastgelegd dat deze gronden niet mogen worden aangewend voor de productie van kuilvoer, aangezien deze dan niet of nauwelijks betekenis hebben voor de das. Deze graslanden worden beweid met melkkoeien of bemest met stalmest.

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 19

Uitwerking De beide opties zijn besproken in een overleg van de gemeente Echt-Susteren op 23.03.2023 met vertegenwoordigers van de provincie Limburg10 en de heer Baars van de Dassenwerkgroep. Hieruit is naar voren gekomen dat optie 2 bij alle partijen de voorkeur heeft. Een belangrijke overweging is dat bij optie 1 de (regelmatige) passage van de N276 voor de das risicovol is, ook al wordt er een raster aangelegd met een dassentunnel. De kosten voor het realiseren van de benodigde voorzieningen zijn hoog, terwijl het rendement voor de das relatief laag is, aangezien de agrarische gronden ten westen van de N276 thans slechts een matige foerageerkwaliteit hebben. Het dasvriendelijk inrichten en beheren van de groengebieden rond de bedrijfskavels zal ook kostbaar zijn en het is de vraag of dit adequaat te regelen is via contracten met het parkmanagement. Het is daarom beter een goede compensatie elders te regelen, die voor de das duurzaam is. De gemeente zal optie 2 verder uitwerken. Er zal voor het compensatiegebied in het Kranenbroek een inrichtings- en beheerplan worden opgesteld en, zoals aangegeven, de gemeente zal overeenkomsten met de pachters sluiten, waarin het beheer van de gronden conform het beheerplan wordt vastgelegd.

Verder zullen de betreffende gronden als compensatiegebied ook planologisch worden gewaarborgd, zodat het betreffende leefgebied van de das duurzaam in stand blijft.

van de afdelingen ecologie (M. Heeskens), vergunningen (C. Broen) en planologie (C. Bakkenes)

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 20

Bijlage 1.

Resultaten wildcamera-onderzoek

Locatie cameraval (zie figuur b1) Periode A (zie foto b2) B (geen das) 29 nov -16 dec 2021 A 16 - 21 dec 2021 21 dec 2021 - 14 januari 2022 A 7 jan 2022 - 9 februari 2022 A 20 juni – 5 juli 2022 B 24 november – 7 december 2022 A *) geen video’s beschikbaar, de camera is na 17 januari gestolen

Figuur b1: Locaties burchtingangen van de bewoonde dassenburcht

FF advies

C (zie foto b1) C C*)

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 21

Foto b1: Burchtingang C, links is de cameraval zichtbaar

Foto b2: Burchtingang A, rechts is de cameraval zichtbaar

FF advies

gemeente echt-susteren aanvraag ontheffing wet natuurbescherming bt de berk iii, st joost - activiteitenplan, rapport r202208-a 22

Logboek Datum

Van

30-nov

17:41

30-nov

Tot

Soort

Toelichting

das

rond snuffelend