MV1 bijlage - A3e. 201649544-Actieplan 2024-2026 Liemerse Economische Visie d.d. 26 januari 2024

Actieplan 2024 – 2026 Liemerse Economische Visie 26 januari 2024

Introductie Aanleiding en doel Vanaf 2020 vinden er activiteiten plaats in het kader van de Liemerse Economische Visie (LEV). Deze hebben betrekking op de thema’s economische ontwikkelagenda en de ontwikkeling van de speerpuntsectoren vrijetijdseconomie (VTE), logistiek en maakindustrie. De LEV is opgesteld door de gemeenten Zevenaar, Doesburg, Duiven, Westervoort en Montferland en wordt uitgevoerd door de Liemerse Ambassade. De programmering was van kracht tot en met 2023. In 2023 is de LEV geëvalueerd. Dat leidde tot de volgende conclusies en aanbevelingen: • • • • • •

Continueer de focus op maakindustrie, logistiek en vrijetijdseconomie (inclusief retail). Leg binnen het speerpunt maakindustrie de nadruk niet meer op gezamenlijke innovatie, maar op arbeidsmarktperspectief: gezamenlijk opleiden en het verminderen van arbeidstekorten van technisch personeel. Een kwartiermaker om Liemerse industriële bedrijven en onderwijs met elkaar te verbinden en projecten uit te voeren is wenselijk. Leg binnen het speerpunt logistiek de nadruk niet meer op uitbreiding van de bedrijvenpopulatie, maar op verduurzaming van de logistiek. Continueer de activiteiten met betrekking tot het speerpunt vrijetijdseconomie (inclusief retail). De inzet kan wel verbreed worden. In de evaluatieperiode is vooral op branding ten aanzien van toerisme ingezet. Daarnaast kan nu ook ingezet worden op branding van de retail (o.a. fashion outlet). Continueer de Liemerse Ambassade. De Liemerse Ambassade is een logische invulling van de wens van triple helix-samenwerking. Opheffing van de Liemerse Ambassade zou inefficiënt zijn en tot verwarring leiden bij alle betrokkenen in de Liemers. Heroverweeg echter de governancestructuur met de huidige vertegenwoordiging van de overheid. Een balans richting meer betrokkenheid van ondernemers en onderwijs is wenselijk. Dit kan ook bijdragen aan meer betrokkenheid van het onderwijs en ondernemers in de uitvoering van de LEV.

Die betrokkenheid is immers nog niet optimaal.

Met behulp van die inzichten is een nieuwe programmering voor de periode 2024-2026 opgesteld.

1

Introductie Continuering van maakindustrie, logistiek en vrijetijdseconomie (incl. retail) In de voorgaande programmaperiode van de LEV waren maakindustrie, logistiek en vrijetijdseconomie de speerpunten. Dit wordt voortgezet. Maakindustrie en logistiek zijn sterke specialisaties van de Liemers. Vrijetijdseconomie is nog geen sterke specialisatie, maar heeft die potentie wel gezien de fysieke kwaliteiten van de regio als toerisme- en recreatiegebied. Ook gezien de reeds uitgevoerde beleidsmatige inspanningen op het vlak van vrijetijdseconomie is continuering relevant. De bouw- en installatietechnieksector is een andere hard groeiende sector in de Liemers. Vooralsnog wordt hier niet op ingezet als apart speerpunt, om het actieplan realistisch uitvoerbaar te houden. Wel wordt ingezet op onderlinge cross-overs met de maakindustrie. Ook de zorgsector groeide de afgelopen tijd hard in de Liemers. De zorgsector is echter niet als nieuw speerpunt gekozen, omdat zorg en welzijn een verzorgende sector is, en geen ‘stuwende sector’ die voor veel indirecte werkgelegenheid zorgt.

Leeswijzer Dit document bevat de programmering en begroting van de LEV voor de periode 2024-2026. Als zodanig is er sprake van een actieplan waaraan uitvoering wordt gegeven door de Liemerse gemeenten, onderwijsinstellingen en bedrijven - individueel en in samenwerking. Het actieplan bevat ten eerste een integrale doelenboom voor de LEV als overkoepelend instrument. Daarna wordt per sector van aandacht – dit zijn achtereenvolgens de vrijetijdseconomie, logistiek en maakindustrie – een gedetailleerde doelenboom uitgewerkt. Hierin worden activiteiten benoemd en de resultaten van de activiteiten. Per sector is ook een uitwerking van de KPI’s en benodigde bronnen gemaakt. Het actieplan eindigt met een programmabegroting voor de jaren 2024, 2025 en 2026.

2

Overzicht doelenboom LEV 2024 - 2026 Behoefte Maatschappelijke opgaves •

Energietransitie en verduurzaming gebouwde omgeving

•

Circulaire economie

•

Verstedelijkingsopgave

•

Fysieke infrastructuur (netcongestie & mobiliteit)

•

Schaarste arbeidsmarkt

•

Digi- & robotisering

Input

Financiën (+/- € 150.000 per jaar)

Inzet personeel

Activiteiten

Output

Resultaat

Vrijetijdseconomie

Bekendheid en gastvrijheid; ruimte voor VTE

Professionaliseren communicatie en stimuleren divers aanbod

Logistiek

Projecten, themabijeenkomsten en bedrijfsbezoeken

Duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit, imago en samenwerking

Meer instroom van technisch geschoold personeel; meer maatschappelijke innovaties

Versterking van de maakindustrie en verbreding/toepassing van het verdienvermogen

Impact

Liemers Economische Visie

Maakindustrie

Wet & regelgeving

Een economisch sterke regio, met een goed vestigingsklimaat voor bedrijven en voldoende passende werkgelegenheid voor inwoners.

Liemerse Ambassade

3

VerantwoorActiviteit

Vrijetijdseconomie (incl. retail)

Input vanuit LEV delijk

Professionaliseren communicatie 1.

Continueren gezamenlijke communicatie

• € 35.000 per jaar

•

Continueren gezamenlijke marketing & communicatie vanuit

• Inzet ambtenaren VTE

‘Kijkverderindeliemers’

Doelstelling Sinds enkele jaren is er op regionaal niveau gezamenlijk beleid opgesteld voor de vrijetijdseconomie (VTE). Het inzetten op de vrijetijdseconomie heeft als hoger doel om de leefbaarheid in de steden en kernen te stimuleren. Om dit te bereiken is het beleid voor de periode 2024-2026 gericht op het verder professionaliseren van de communicatie en diversificatie van het aanbod. Hierdoor groeit het aantal toeristen (meer bekendheid en verbreden doelgroep) en daarmee de werkgelegenheid. Als gevolg van het toerisme kunnen voorzieningen (vb. supermarkt, horeca, evenementen) behouden worden. Dit komt de leefbaarheid in steden en kernen ten goede.

•

Inrichten van beeld en videobank

2.

Inrichting informatiepunten

•

Inrichten van on- en offline informatievoorziening (Toeristische

Ondernemers

• €15.000 eenmalige inrichtingskosten Informatie Punten TIP’s en een plek in de Fashion Outlet

VTE

Ondernemers

• Inzet ambtenaren VTE

Diversificatie van het aanbod

• Inzet ambtenaren VTE 3.

Verbinden van (bestaand) aanbod

•

Vergroten van de mogelijkheden tot funshoppen (Retail gebied

Ambtenaren VTE

op Nieuwgraaf Duiven en FOZ) door het verleiden van de

Activiteiten In de tabel hiernaast zijn de activiteiten beschreven voor de VTE. De actiepunten overlappen grotendeels met het bestaande VTE-beleid (Toekomst gericht gastheerschap Liemers) en het budget vanuit de gemeentes. Hierdoor is actiepunt 3 niet nader gespecificeerd omdat dit vanuit andere budgetten wordt gefinancierd en uitgevoerd. Het is wél onderdeel van de LEV omdat ambtenaren van VTE en de LA zich hiervoor wel gaan inzetten. Desondanks ligt de nadruk van de inzet vanuit de LEV op het professionaliseren van de communicatie.

Ambtenaren

• € 5.000 per jaar beheerkosten

Zevenaar FOZ)

Externe inhuur

Ondernemers

ondernemers tot het aanbieden van arrangementen

•

Intensiveren van de samenwerking met ondernemers vanuit Kijkverderindeliemers (middels complete plattegrond en toolbox)

4.

Koppelkans LEADER

•

Ondernemers wijzen op de koppelkans LEADER en het

• Inzet ambtenaren VTE & LA

Ambtenaren VTE i.s.m. LA

monitoren van ontwikkelingen LEADER die relevant zijn de VTE

• Inzet LA

LA i.s.m.

5.

Verbinden VTE en RO-beleid

•

Agenderen van impact RO-beleid op VTE (vergunningen en

ambtenaren

evenementen)

VTE

Doelenboom VTE (incl. retail) Behoefte

Input

Activiteiten

Output

Maatschappelijke opgaves

Financiën (eenmalig circa € 15.000 en per jaar circa € 40.000)

1. Continueren gezamenlijke communciatie

Betere bekendheid / vindbaareid Liemers als VTE-regio

2. Inrichting informatiepunten

Verbetering dienstverlening VTE

3. Verbinden van (bestaand) aanbod

Verbetering dienstverlening VTE

•

Schaarste arbeidsmarkt

•

Leefbaarheid in de steden en kernen

Inzet ambtelijk personeel

Resultaat

Professionaliseren communicatie VTE in de Liemers De VTE in de Liemers draagt bij aan de leefbaarheid in de steden en kernen van de Liemers door het creëeren werkgelegenheid en behoud van voorzieningen

Sector specifieke opgaves •

Versnipperd aanbod

•

Ontbreken van samenwerking

4. Koppelkans LEADER

Wet & regelgeving

5. Verbinden VTE en RO-beleid

Impact

Stimuleren en diversificatie van het VTE-aanbod VTE-markt krijgt meer ruimte van overheid voor ondernemerschap

*VTE: omvat SBI sector ‘I – Logies-, maaltijd- en drankverstrekking’, ‘R – Cultuur, sport en recreatie’ en retail (onderdeel van ‘G – Groot- en detailhandel’)

5

Vrijetijdseconomie (incl. retail) Monitoring & Evaluatie De LEV kent drie doelstellingen op het gebied van VTE. Deze zijn in de tabel hieronder weergegeven.

Doel

Indicator

Streefwaarde

Bron

Toename bekendheid VTE van de Liemers

Website bezoekers

Aantal websitebezoekers neemt met 5%

Website beheerder

‘kijkverderindeliemers.nl’

per jaar toe

Aantal overnachtingen

Groeipercentage is gelijk of groter dan NL-

Toeristen belasting (lokaal), CBS (landelijk

gemiddelde

gemiddelde)

•

LISA (lokaal), CBS (landelijk gemiddelde)

Toename aantal toeristen (en daarmee vraag voor voorzieningen) Toename (diversificatie) werkgelegenheid

SBI-banen op SBI niveau

in VTE

Groeipercentage van gehele sector is gelijk of groter dan NLgemiddelde

•

Diversificatie neemt toe (kwalitatieve beoordeling van aantal banen per subsector)

6

Logistiek Doelstelling De Liemerse Economische Visie ondersteunt de activiteiten van Logistics Valley Liemers-Achterhoek ten aanzien van de verduurzaming en versterking van het logistieke cluster. Voor 2024 en verder worden de doelstellingen en activiteiten van Logistics Valley Liemers-Achterhoek uitgewerkt in een Programmaplan op basis van het ambitiedocument 2023-2025 van Logistics Valley met de titel: Bijdragen aan de brede welvaart voor de Gelderse Corridor. Logistics Valley streeft met concrete projecten naar een grotere en beter zichtbare bijdrage van de logistieke sector aan maatschappelijke opgaven. In het programmaplan voor 2024 en verder, dat op het moment van schrijven opgesteld worden, staan de vier thema’s in 2. Projecten op thema’s in het schema hiernaast centraal. Activiteiten De uitvoering van het onderdeel Logistiek wordt belegd bij Logistics Valley. Hiervoor brengen de Liemerse gemeenten gezamenlijk financiële middelen in, die stichting Logistics Valley benut voor de uitvoering van haar activiteiten.

Activiteit

Input vanuit LEV

1.

Bestuurlijk fundament en belangenberhartiging

•

Bovenregionale lobby en samenwerking door Logistics

Verantwoordelijk

Valley met als doel de logistieke sector te verduurzamen en de bijdrage aan maatschappelijk opgaven te vergroten 2.

Projecten op thema’s

•

Arbeidsmarkt & onderwijs

•

Innovatie & duurzaamheid

•

Toekomstbestendige sector

•

Ruimte

3.

Communicatie en community

•

Nieuwsbrief

•

Sociale media (website, LinkedIn enzovoort)

•

Themabijeenkomsten

•

Ontbijtsessie in combinatie met bedrijfsbezoeken

4.

Logistics Valley overkoepelend

•

Bestuurlijk overleg Logistics Valley

•

Werkoverleg collega-hotspots

•

Deelname collectieve werkbezoeken, evenementen

•

Strategische projecten op LV-niveau (week van de

•

€ 17.500 per Stichting Logistics Valley jaar (lump sum Ondernemers financiering)

logistiek, zero emissie, carbon footprint enzovoort) 7

Doelenboom Logistiek Behoefte Maatschappelijke opgaves

•

Energietransitie

•

Fysieke infrastructuur (netcongestie & mobiliteit)

•

Schaarste arbeidsmarkt en huisvesting

•

Toekomstbestendigheid en imago van de sector

Activiteiten

Input

Financiën (€ 17.500 per jaar)

Output

Uitvoering door Logistics Valley: •

Inzet personeel •

Samenwerking met Logistics Valley

•

Zie (het nog te verschijnen) programmaplan van Logistics Valley LiemersAchterhoek voor 2024 en verder

Impact

Versnelling van energietransitie, reductie van emissies, stimulering van automatisering en efficiencywinst

Bestuurlijk fundament en belangenbehartiging

Projecten op de thema’s: 1. Arbeidsmarkt & onderwijs 2. Innovatie & duurzaamheid 3. Toekomstbestendige sector 4. Ruimte

Resultaat

Zie (het nog te verschijnen) programmaplan van Logistics Valley Liemers-Achterhoek voor 2024 en verder

Bijdrage aan leefbare regio, functiemenging van logistiek, toevoegen van kwaliteit aan ruimte en multimodale en bereikbare locaties

Bijdrage aan de brede welvaart in de Gelderse Corridor

Goede publiek-private samenwerking, verbetering imago van de sector en verhoging weerbaarheid en wendbaarheid.

8

Logistiek Monitoring & Evaluatie De Liemerse Economische Visie ondersteunt de activiteiten van Logistics Valley Liemers-Achterhoek ten aanzien van de verduurzaming en versterking van het logistieke cluster. Logistics Valley werkt eind 2023 aan het programmaplan voor 2024 en verder op basis van de vier thema’s in het ambitiedocument 2023-2025 met de titel: Bijdragen aan de brede welvaart voor de Gelderse Corridor. De vier thema’s (met tussen haakjes de subthema’s) zijn: • Arbeidsmarkt & onderwijs (arbeidsmarktontwikkelingen, huisvesting, onderwijs, onderzoek) • Innovatie & duurzaamheid (verkeerscongestie, innovatie, robotisering & automatisering, energietransitie) • Toekomstbestendige sector (weerbaarheid & wendbaarheid, bovenregionale samenwerking, gezamenlijke investeringen, imago sector) • Ruimte (ruimtelijke kwaliteit, multimodale bereikbaarheid, (externe) veiligheid, toekomstbestendige bedrijventerreinen) Monitoring en evaluatie wordt opgenomen in de opdrachtverlening aan Logistics Valley, waarbij de Liemers meetbare doelstellingen als voorwaarde stelt voor die opdrachtverlening. Daarbij neemt het Actieplan LEV 2024-2026 de meetbare doelstellingen van Logistics Valley over zodra deze bekend en akkoord bevonden zijn (d.m.v. opdrachtverlening aan LV).

9

Maakindustrie VerantwoorActiviteit

Input vanuit LEV delijk

Doelstelling De Liemers heeft een sterke maakindustrie. Deze ondervindt op dit moment echter groeibeperkingen door de krapte op de arbeidsmarkt. Met name de beschikbaarheid van technisch geschoold personeel is voor de sector een grote opgave. De doelstelling is daarom de versterking van de maakindustrie door meer instroom van technisch geschoold personeel. Bovendien liggen er kansen om meer cross-overs tussen de maakindustrie en andere sectoren (ten bate van maatschappelijke innovaties) te stimuleren. Met name de bouw- en installatietechnieksector is de afgelopen jaren sterk gegroeid in de Liemers. Deze sector is belangrijk in de bouw- en verduurzamingsopgave en daarom een logische en kansrijke cross-over mogelijkheid voor de maakindustrie.

Beschikbaarheid van technisch geschoold personeel vergroten 1.

Promotie techniekonderwijs

•

Samenwerking met Techniekdag De Liemers (VNO-NCW)

•

Samenwerking met basisscholen en middelbare scholen

•

€ 10.000 per jaar

Liemerse

•

Inzet Liemerse

Ambassade

Ambassade

(kwartiermaker)

Inzet ambtenaren

Onderwijs-

onderwijs en/of EZ

instellingen

•

€ 25.000 per jaar

EZ-

•

Inzet ambtenaren

ambtenaren

EZ en/of onderwijs

Bedrijfsleven

Inzet onderwijs-

Onderwijs-

instellingen en

instellingen

•

(beroepsvoorlichting)

2.

Samenwerking onderwijs en bedrijfsleven stimuleren

•

Maakindustriebedrijven gezamenlijk laten opleiden ten behoeve van omscholing en bijscholing in techniek

•

•

Betrekken van onderwijsinstellingen voor onder andere stages, proeftuinen en bedrijfsleven

Verbindingen leggen

Activiteiten In de tabel hiernaast zijn de activiteiten beschreven voor het thema Maakindustrie. De eerste pijler (instroom van technisch geschoold personeel bevorderen) wordt in samenwerking met onderwijsveld en bedrijfsleven uitgevoerd. Hiervoor is een kwartiermaker benodigd. Voor de tweede pijler (cross-overs bevorderen) zullen de bedrijfscontactfunctionarissen en Lindus onderlinge samenwerking aanjagen. Aanvullend kan hier de genoemde kwartiermaker een bijdrage leveren.

3.

Verbinden van maakindustrie met maatschappelijke opgaven

•

Maakindustrie in verbinding brengen met o.a. bouw- en

•

€ 10.000 per jaar

Bedrijfs-

•

Inzet bedrijfs-

contact-

contact-

functionarissen

functionarissen

Liemerse

Inzet Liemerse

Ambassade

Ambassade

(kwartiermaker)

installatietechniek in de Liemers, voor innovaties op versnelling van nieuwbouw en verduurzaming van de gebouwde omgeving

•

10

Doelenboom Maakindustrie Behoefte

Input

Activiteiten

Maatschappelijke opgaves

Financiële middelen (ca. €55.000 per jaar)

Beschikbaarheid van technisch geschoold personeel vergroten

•

Schaarste arbeidsmarkt

•

Energietransitie

•

Verduurzaming gebouwde omgeving

•

Circulaire economie

•

Fysieke infrastructuur (netcongestie)

•

• Inzet personeel (o.a. kwartiermaker)

Digi- & robotisering

*Bouwsector omvat zowel bouwbedrijven als installatietechniek.

•

Promotie techniekonderwijs Samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs stimuleren (gezamenlijk opleiden ten behoeve van omscholing en LLO)

Verbindingen leggen (met o.a. de bouwsector*)

Output

Meer instroom van technisch geschoold personeel

Resultaat

Impact

Versterking van de maakindustrie • •

Werkgelegenheid Productiviteit

Innovatieve en circulaire maakindustrie met crossovers naar o.a. de bouwsector

Innovaties ten behoeve van verduurzaming gebouwde omgeving en energietransitie

Verbreding van het verdienvermogen en toepassingen op maatschappelijke opgaves

11

Maakindustrie Monitoring & Evaluatie De LEV kent drie doelstellingen op het gebied van maakindustrie. Deze zijn in de tabel hieronder weergegeven.

Doel

Indicator

Streefwaarde

Bron

Meer instroom van technisch geschoold

Aantal techniekstudenten in de Liemers

5% toename techniekstudenten

Onderwijsinstellingen Liemers

personeel

Spanningsindicator arbeidsmarkt Techniek

3% afname spanningsindicator

UWV

Versterking van de maakindustrie

Werkgelegenheid maakindustrie

Groeipercentage is gelijk of groter dan NL-

LISA / PWE

Productiviteit maakindustrie

gemiddelde

CBS

Verbreding van het verdienvermogen en

Aantal innovatieve projecten

3 projecten in 2024-2026

Bedrijfscontactfunctionarissen Liemerse

toepassingen op maatschappelijke

maakindustrie (ten behoeve van

opgaves

maatschappelijke toepassingen) Of: aantal samenwerkingen maakindustrie

gemeenten

5 samenwerkingen in 2024-2026

met andere sectoren

12

Begroting 2024-2026 Voor de hoogte van de begroting zijn we uitgegaan van continuering van het LEV budget à (circa) €151k per jaar. In aanvulling hierop is er (om en nabij) €40k aan resterende middelen beschikbaar uit de vorige periode. De vertreksituatie is het budget van de vorige begroting en de gestelde doelen en activiteiten. Als gevolg hiervan zijn er meer middelen vrijgemaakt voor de maakindustrie. De VTE kent in de realiteit een hogere impuls dankzij middelen vanuit andere begrotingen. Nadere uitwerking van activiteiten in een Plan van Aanpak, met name voor de maakindustrie zijn gewenst. Het betrekken van de triple helix (onderwijs & ondernemers) verhogen het draagvlak en daarmee de kans op succes.

2024

2025

2026

Totaal

Continueren gezamenlijke communicatie Inrichten informatiepunten Koppelkans LEADER Verbinden VTE- en RO-beleid Bijdrage aan Logistics Valley Promotie techniekonderwijs

35 10 0 0 17,5 10

35 5 0 0 17,5 10

35 5 0 0 17,5 10

105 20 0 0 52,5 30

Samenwerking onderwijs-bedrijfsleven stimuleren

25

25

25

75

Verbindingen leggen (o.a. met bouwsector)

10

10

10

30

Liemerse Ambassade

Programmamanager/directeur en officemanager

50

50

50

150

Overig Totaal

Evaluatie / economisch onderzoek / extern advies

0 157,5

0 152,5

25 177,5

25 487,5

Vrijetijds-economie (VTE)

Logistiek Maakindustrie

13