BurgerBelangen - Beantwoording vervolgvragen herindeling 17 dec 2025

BurgerBelangen - Vervolgvragen herindeling (komen uit Bijlage 3 - Samen nog sterker – collectieve uitgangspuntennotitie):

•

Vraag 24: De situatie met begrotingen komt ongetwijfeld ook voor in de nieuwe gemeente. Kijk alleen al naar de schuldenpositie van de vier gemeenten, met een mega schuld van tientallen miljoenen in Zevenaar. Begrotingen zijn momentopname en ook afhankelijk van wat het kabinet beslist en via Gemeentefonds naar de gemeenten wordt uitgekeerd. Bezuinigen is van alle tijden en Duiven heeft altijd een financieel duurzaam beleid gevoerd, waarom zou het komen tot begrotingen die voldoen aan de criteria van de provincie nu ineens een probleem zijn? I Antwoord: Er is ook geen reden om te veronderstellen dat er een probleem mee is/komt. Het preventief Arhi-toezicht is een standaardmaatregel gericht op het waarborgen van een gezonde financiële uitgangssituatie van de nieuwe gemeente. Wedervraag: De vraag was bedoeld voor de gemeente Duiven zelf en niet voor een beoogde herindeling. Waarom zouden wij, als wij zelfstandig blijven, in de toekomst geen begrotingen kunnen indienen die voldoen aan de criteria van de provincie? De gemeente Duiven voldoet op dit moment aan de provinciale criteria, nadat vanuit het project Financieel gezond 2026 de nodige maatregelen zijn getroffen. De gemeentelijke financiën staan echter nog steeds onder druk. Landelijk zijn er zorgen omdat structureel onvoldoende middelen voor uitvoering van het sociaal domein van het rijk naar gemeenten gaan.

Die zorgen over een financieel toekomstbestendig lokaal bestuur zijn ook in Duiven nog steeds aanwezig.

•

Vraag 25: Klopt het bedrag van een nieuwe begroting van circa € 450 miljoen euro wel of ligt dit vele miljoenen lager? I Graag een uitleg welke cijfers gebruikt zijn om tot dit bedrag te komen. I Antwoord: Het bedrag van circa €450 miljoen is een eerste indicatie op basis van een eenvoudige optelsom van de huidige begrotingen van Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar. Het gaat dus om een globale raming, bedoeld om de orde van grootte weer te geven. De exacte omvang van de begroting van een eventuele nieuwe gemeente staat nu nog niet vast. In een volgende fase – bij het opstellen van het herindelingsontwerp – wordt een herindelingsscan uitgevoerd. Die brengt de financiële situatie van de vier gemeenten in detail samen, inclusief reserves, schulden, structurele lasten en inkomsten, zodat een nauwkeurig beeld ontstaat van de begroting van een mogelijke nieuwe gemeente. Wedervraag: Dit is geen antwoord op de vraag. De vraag was duidelijk. Welke cijfers zijn gebruikt om tot een begroting van 450 miljoen te komen?

Het genoemde bedrag van circa € 450 miljoen is tot stand gekomen door een optelsom van de balanstotalen van de vier betrokken gemeenten, gebaseerd op de vastgestelde begrotingsdocumumenten. Concreet gaat het om de volgende cijfers (balanstotaal per 31-12-2025): • • • •

Westervoort – Programmabegroting 2025–2028, p. 109: € 60,9 mln Doesburg – Programmabegroting 2025–2028, p. 74: € 47,6 mln Zevenaar – Meerjarenbegroting 2025–2028, p. 212: € 239,1 mln Duiven – Programmabegroting 2025–2028, p. 101: € 98,5 mln

Samen resulteert dit in een totaal balanstotaal van € 446,1 miljoen, afgerond weergegeven als circa € 450 miljoen. Bij de keuze voor het jaar 2025 is aangesloten bij het jaar dat in alle gemeenten beschikbaar is als begrotingsjaar en dat ook als uitgangspunt dient voor de meerjarige prognoses in de exploitatiebegrotingen (2025–2028). Omdat Doesburg in haar begroting voor de balans slechts cijfers tot en met 2025 presenteert, is voor dit jaar gekozen om consistentie tussen de gemeenten te waarborgen. Het genoemde bedrag betreft nadrukkelijk een globale indicatie op basis van beschikbare begrotingscijfers. De uiteindelijke omvang van de balans van een eventuele nieuwe gemeente wordt pas in beeld gebracht bij een herindelingsscan in een vervolgfase. Het bedrag van circa € 450 miljoen waar hier over wordt gesproken, is gebaseerd op het balanstotaal van de vier gemeenten samen. Dat bedrag kan daarom niet één-opéén worden aangeduid als begrotingsomvang. Het geeft uitsluitend een indicatie van de financiële schaal (balansomvang) van een mogelijke nieuwe gemeente, niet van de jaarlijkse exploitatie. Voor de daadwerkelijke begrotingsomvang van een nieuwe gemeente wordt gekeken naar onder meer het gemeentefonds, taakverdeling, structurele lasten en inkomsten worden betrokken. Ook dit is onderdeel van de herindelingsscan. •

Vraag 28: Wederom staat in dit document dat “het getal telt”, maar is het niet zo dat je netwerk telt en “wie kent wie” veel belangrijker is dan het getal. Als wij ons niet vergissen heeft Rozendaal veel bereikt, als kleine gemeente. Graag een reflectie. Antwoord: Het klopt dat ook kleine gemeenten, zoals Rozendaal, resultaten kunnen behalen door goede netwerken en bestuurlijke inzet. Resultaat volgt echter altijd uit de balans tussen de kerntaken, opgaven en ambities vs. de bestuurs- en uitvoeringskracht van een gemeente. Zijn de opgaven en ambities niet al te zwaar dan kun je mogelijk toe met een beperkte gemeentelijke omvang. Zijn de opgaven en ambities stevig (zoals in Duiven en de Liemers) dan hoort daar een robuuste bestuurs- en uitvoeringskracht bij. De schaalgrootte heeft daarbij wel degelijk betekenis heeft in regionale, provinciale en landelijke besluitvorming. De ervaring in Gelderland en in de Groene Metropoolregio laat zien dat grotere gemeenten meer invloed hebben aan overlegtafels waar besluiten worden voorbereid over woningbouw, mobiliteit, economie, energie en financiering. Een Liemerse

gemeente van ruim 95.000 inwoners zou, na Arnhem en Nijmegen, de derde gemeente in de regio zijn en de vijfde in de provincie Gelderland. Die positie zorgt voor een sterke positie, bijbehorende verantwoordelijkheid, meer gewicht in besluitvorming en grotere zichtbaarheid richting provincie, rijk en partners. Wedervraag: Graag concrete voorbeelden van wat hier gesteld wordt en waarom het Duiven niet gelukt is om invloed uit te oefenen, terwijl een nog kleinere gemeente Rozendaal dat wel lukt. De vraag “waarom het Duiven niet gelukt is om invloed uit te oefenen …”, berust op een verkeerde lezing van het gegeven antwoord. Kern van het gegeven antwoord is namelijk dat grotere gemeenten meer invloed hebben aan overlegtafels waar besluiten worden voorbereid over woningbouw, mobiliteit, economie, energie en financiering. De vergelijking met Rozendaal gaat voorts maar beperkt op. Rozendaal opereert in een geheel andere ruimtelijke en bestuurlijke context, met beperktere opgaven en een andere agenda. De vraagstukken waar Duiven mee te maken heeft – zoals woningbouw, mobiliteit rond de A12 en A15, de energietransitie en regionale economische ontwikkeling – zijn echter van een andere orde en vragen om meer bestuurlijke en ambtelijke capaciteit. Daarbij wordt ook hier weer gewezen op het rapport van Dirk Louter en Rijnconsult.

Duiven heeft zich de afgelopen jaren actief ingezet in regionale overleggen en heeft daar zeker invloed uitgeoefend. Tegelijkertijd zien we dat in besluitvorming binnen de Groene Metropoolregio en richting provincie en Rijk grotere gemeenten structureel meer inbreng hebben. Dat geldt bijvoorbeeld bij de verdeling van woningbouwopgaven en bij investeringsbeslissingen in infrastructuur.