B9b. bijlage - Toekomstbestendige Gelderse veren 2022.pdf

46

6.2 Conclusies 1. Het maatschappelijk en economisch belang van de veren, in het algemeen en voor de provincie Gelderland, is groot en alle betrokken partijen dienen dit te onderkennen; een grove becijfering geeft aan dat de economische waarde van de overzettingen in Gelderland jaarlijks de € 100 miljoen beloopt. Een tijdelijke (of naar later wellicht blijkt een structurele) ondersteuning voor de veren, die momenteel niet goed op eigen benen kunnen staan, is noodzakelijk. 2. Het Gelders Verenfonds is over de afgelopen decennia een uniek instrument gebleken om exploitaties van veerponten te ondersteunen. Door het gemak en de vanzelfsprekendheid waarmee aanvragen werden gehonoreerd is echter niet zuinig met het fonds omgesprongen. Dit heeft ertoe geleid, in combinatie met een gebrek aan vulling, dat sneller dan nodig uitputting heeft plaatsgevonden. Met een strakkere sturing op voorwaarden en uitgaven was het fonds veel langer in stand gebleven. Het is echter nog niet te laat om het tij te keren. 3. Ondernemers en gemeenten onderkennen gezamenlijk dat een adequate ondersteuning van de veren belangrijk is en zijn bereid de handen ineen te steken gericht op het verkleinen van exploitatietekorten en het vergroten van inkomsten.

Het is daarbij wenselijk dat dit gebeurt in een door alle betrokken partijen onderkende verantwoordelijkheid (ondernemers, gemeenten, provincie en eventueel het Rijk). Het uiteindelijke doel is een financieel gezonde en duurzame instandhouding van veerexploitaties in Gelderland te bereiken, maar daar waar nodig financieel te ondersteunen. 4. Om in de toekomst een gezonde en stabiele veerbranche in Gelderland te realiseren is het noodzakelijk in een gefaseerde gezamenlijke aanpak hier binnen enkele jaren naar toe te werken. Gezamenlijk onderschrijven exploitanten en gemeenten het (voorkeur) scenario waarbij gezamenlijk een adequaat arrangement (instrument) ter ondersteuning van veren wordt ontwikkeld. Het is daarbij nodig om het Verenfonds met enkele jaren te verlengen na 2023, maar aangepast en gericht op een adequate en lagere onttrekking. Gezamenlijk met de Provincie Gelderland zal gezocht moeten worden naar mogelijkheden het fonds voor die overgangsperiode financieel aan te vullen. 5. Voor het einde van de overgangsperiode moet een gezamenlijk instrument voor en door de gemeenten zijn ontwikkeld voor de structurele ondersteuning van veren die zonder steun niet overleven.

6.3 Aanbevelingen

Er zijn twee scenario’s denkbaar voor de toekomst van de Gelderse veren. Ten eerste: de ondersteuning vanuit het fonds stopt in 2024 waarna, behoudens maatwerk vanuit provincie, de gemeenten zelf volledig aan zet zijn voor de ondersteuning van de veren; Ten tweede: het gezamenlijk ontwikkelen van een adequaat arrangement (instrument) ter ondersteuning van veren. Het is daarbij nodig het verenfonds gedurende een overgangsperiode te verlengen zodat ondernemers en gemeenten exploitaties en veren gezamenlijk kunnen saneren. Door een combinatie van een lager exploitatietekort c.q. bijdrage en meer inkomsten en bijdragen ontstaat een betere basis om een nieuw ondersteuningsinstrument in te voeren.

47

Op basis van dit onderzoek heeft het tweede scenario de voorkeur. Ondernemers en gemeenten geven ook de voorkeur aan scenario twee. De volgende aanbevelingen worden gedaan: 1. Gemeenten gaan spoedig met de veerexploitanten in overleg om gezamenlijk te inventariseren welke korte- en lange termijn exploitatieverbeteringen mogelijk zijn; op basis van de rekening 2021 wordt een verbeterplan opgesteld gericht op een uiteindelijk sluitende exploitatie. 2. De brancheorganisaties LVP en VEEON worden door de VNG Gelderland benaderd om mee te denken en gezamenlijk branche brede oplossingen voor de geschetste problematiek aan te dragen, en (zo mogelijk vanuit een verbeterde en meer professionele branche vertegenwoordiging) overleg met provincie(s) aan te gaan inzake de verlenging van de ondersteuning van het fonds met enkele jaren en met het Rijk om provinciale en landelijke ondersteuning van veren aan te gaan; 3. VNG Gelderland gaat met de oevergemeenten en met de Provincie Gelderland in overleg over de haalbaarheid van de financiële ondersteuning van de tijdelijke voortzetting van het Verenfonds tot tenminste 2028 als voorloper van een zelf te ontwikkelen gemeentelijk ondersteuningsinstrument; 4. VNG Gelderland en oevergemeenten gaan met het bestuur van het Gelders Verenfonds in overleg om de doelstellingen en voorwaarden voor het Verenfonds voor de komende jaren aan te scherpen; 5.

VNG Gelderland verzoekt de Provincie Gelderland met voorstellen te komen voor een instrumentarium voor de ondersteuning van veren voor utilitaire fietsers en recreatie; 6. VNG Gelderland en de oevergemeenten starten op korte termijn een politieke lobby gericht op Provinciale staten en de Tweede Kamerfracties om het probleem van de afbouw van de exploitatieondersteuning van veren onder de aandacht te brengen.

48

Bijlage 1 Gesprekken Veerdiensten Rheden–Rhederlaag Vorchten–Wijhe Dieren–Olburgen Wijk bij Duurstede–Rijswijk Beusichem-Wijk bij Duurstede Huissen-Loo Opheusden-Wageningen Neder Betuwe-Opheusden Millingenwaard–Doornenburg Millingen aan de Rijn-Pannerden Culemborg–Schalkwijk Ingen–Elst Brakel-Herwijnen Aalst-Veen Nederhemert Noord–Nederhemert Zuid Veerorganisaties Stichting de Maasveren (5 veren) Uiterwaarde (10 veren) Belangenverenigingen Landelijk Veren Platform (LVP) Vereniging van eigenaren en exploitanten van overzetveren Nederland (VEEON) Gemeenten Berg en Dal Buren Culemborg Druten/Wijchen Heerde Lingewaard Lochem Neder Betuwe Overbetuwe Rheden Tiel Wageningen Zaltbommel Voorst

49

Bijlage 2 Vragenlijst veren Rivierenland 2021 Versie: oevergemeenten

Gemeente:

…………………………………….

Ingevuld door: dhr/mw ……………….….………. E-mailadres: …………….…………………………. Telefoonnummer: …………….…………………………. Datum: ……….………….…………………… _________________________________________________________________________ ____ Graag per veer invullen 1. Welke veerdiensten zijn actief in uw gemeente (voetveer of autoveer)? Antwoord: 2. Betreft de veerdienst met name een utiliteitsveer (woon/werk, school) of voornamelijk recreatief/toeristisch? Antwoord: 3. Wie is de eigenaar van het veer? Antwoord: 4. Vaart het veer het gehele jaar of alleen bepaalde perioden in het jaar? Antwoord: 5. Heeft u klantgegevens over 2019? (overtochten, auto’s, fietsers, voetgangers per jaar) Antwoord: 6. Beschikt u over de jaarrekeningen van de veerdienst (2016 t/m 2020)? Antwoord: 7. Levert u een jaarlijkse financiële bijdrage aan het veer en voor welk bedrag? Antwoord: 8. Krijgt het veer een bijdrage van het Gelders Verenfonds en voor welk bedrag? Antwoord: 9. Hoe belangrijk vindt u het veer voor uw gemeente? Utiliteit ……………………………………… (woon-werk) Maatschappelijk ……………………………….. (woon-school, voorzieningen, etc.) Recreatief/toeristisch ……………………………………… Overig ……………………………………… 10. Bent u van mening dat het veer een lokaal, bovenlokaal, regionaal of meer landelijk doel behartigt? Antwoord: 11. Welke rol speelt het veer naar uw idee als er specifiek naar de mobiliteit in uw regio wordt gekeken. Antwoord: 12.

Wat is naar uw idee het gevolg als in de toekomst de jaarlijkse bijdrage van het Gelders Verenfonds voor het veer weg zou vallen? Antwoord: 13. Is uw gemeente bereid in de toekomst een hogere jaarlijkse (symbolische of substantiële) bijdrage voor het veer beschikbaar te stellen dan tot nu toe? Antwoord: 14. Wat is naar uw idee de consequentie als de veerdienst in de toekomst eventueel zal ophouden te bestaan? Antwoord: 15. Zijn er naar uw idee mogelijkheden om de exploitatie van het veer voor de toekomst meer te borgen dan in de huidige situatie (bijvoorbeeld privatiseren, andere exploitatievorm)? Antwoord:

50

16. 17.

Kunnen de tarieven voor het gebruik van de veerdienst naar uw idee worden verhoogd? Antwoord: Heeft u overige suggesties, van welk aard dan ook, m.b.t. de veerdienst, de exploitatie van het veer of het veer in zijn algemeenheid? Antwoord:

Opmerkingen:

51

Bijlage 3 Vragenlijst veren Rivierenland

Exploitant:

…………………………………….

Ingevuld door: E-mailadres: Telefoonnummer:

dhr/mw ……………….…………… …………………….……… …………………….………

Naam van het veer: ..………………………….. Type veer: ……………..…………….. (autoveer, fietsveer) Oevergemeenten: ……………..…………….. Eigenaar van het veer: ………………..………….. Datum: ……………..…………….. _________________________________________________________________________ ____ Graag per veer beantwoorden. 1. Kunt u het passagiersgebruik van het veer bij benadering aangeven? Woon-werkverkeer: ……………….. % Woon-school verkeer: ……………….. % Winkel-familiebezoek: ……………….. % Toeristisch gebruik: ……………….. % 2. Is de exploitatie van het veer gemiddeld per jaar rendabel? Antwoord: 3. Krijgt het veer een bijdrage van een van de oevergemeenten of van het Gelders Verenfonds en voor welk bedrag? Antwoord: 4. Heeft u klantgegevens van het veer (totaal aantal overtochten, auto’s, fietsers, voetgangers per jaar) en kunnen wij daarover beschikken? Antwoord: 5. Kunnen wij beschikken over een of meerdere jaarrekeningen van de veerdienst, indien aanwezig? Antwoord: 6. Bent u van mening dat het veer een lokaal, bovenlokaal, regionaal of meer landelijk doel behartigt? Antwoord: 7. Welke rol speelt het veer naar uw idee als er specifiek naar de mobiliteit in uw regio wordt gekeken? Antwoord: 8. Wat is naar uw idee het gevolg voor uw veerdienst en veerdiensten in Gelderland in zijn algemeenheid als in de toekomst de subsidie van het Gelders Verenfonds voor niet financieel rendabele veren weg zou vallen? Antwoord: 9.

Zijn de oevergemeenten naar uw idee bereid in de toekomst eventueel een jaarlijkse bijdrage voor het veer beschikbaar te stellen of een hogere bijdrage dan tot nu toe? Antwoord: 10. Wat is naar uw idee de consequentie voor de regio van de oevergemeenten als de veerdienst in de toekomst eventueel zou ophouden te bestaan? Antwoord: 11. Zijn er naar uw idee mogelijkheden om de continuïteit van de exploitatie van het veer voor de toekomst meer te borgen dan nu? Antwoord: 12. Kunnen de tarieven voor overzettingen naar uw idee verhoogd worden zonder substantieel klantverlies? Zo nee waarom niet? Antwoord: 13. Heeft u overige suggesties, van welk aard dan ook, m.b.t. de veerdienst, de exploitatie van het veer of het overheidsbeleid m.b.t. veren in zijn algemeenheid?

52

Uit: Onderzoek naar de veren in Gelderland, Twijnstra & Gudde, 2020, p. 38

53

Uit: Onderzoek naar de veren in Gelderland, Twijnstra & Gudde, 2020, p. 39

54

Bijlage 5 Literatuurlijst Wel-varend; Het economisch en maatschappelijk belang van veerdiensten op de Nederlandse wateren anno 2016, Mark Hoekstra, Zeist, 2017 Verdiensten van veerdiensten; de maatschappelijke en economische betekenis van de zoete veren in Nederland anno 2010, Hendrik Frans den Hartogh, Krimpen aan den IJssel, 2010 Onderzoek naar de veren in Gelderland, Twijnstra & Gudde, 2020 Verkenning normeringen maatschappelijk waarde veerdiensten, Mobycon, ’s-Hertogenbosch, 2017 Hoe ver is de overkant, M.A. Oostinjen, 2004 Sociale effecten van verkeer: een overzicht, W. Boon TU Delft, 2003 De prijs van een reis, de maatschappelijke kosten van verkeer, J. Vermeulen B. Boon e.a., 2004 Blik op personenmobiliteit, L. Harms e.a. KvM, 2011 Evaluatie subsidie zoetwaterveren, E. Gerdes e.a. Abel Advisory, 2012 Veerponten in Nederland, W. Kusee, 2018 Overzetveren in Nederland, Vereniging van Eigenaren en Exploitanten van Overzetveren in Nederland, 2004 Statuten, reglement en modellenboek, Stichting veren Gelderland, 1995/2008 e.v. Diverse artikelen, factsheets, overheidswetten en -besluiten en websites, diverse auteurs/jaren

55