B5. Provincie Gelderland - Begrotingsbrief 2025

Besluit

Datum 11 december 2024

Zaaknummer 2024-004981 Onderwerp

Begroting 2025 De Raad van de gemeente Duiven Postbus 6 6920 AA DUIVEN

Inlichtingen bij

Provincieloket 026 359 99 99 post @gelderland.nl Blad 1 van 7

Geachte Raadsleden

,

Wij hebben uw Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 ontvangen en beoordeeld. Deze beoordeling heeft in goed overleg met uw gemeente plaatsgevonden. Met deze brief informeren wij u over de vorm van financieel toezicht die in 2025 voor uw gemeente van toepassing is. Waar nodig geven wij u enkele aandachtspunten mee. In de bijlage bij deze brief lichten wij deze aandachtspunten nader toe en vindt u onze jaarlijkse risicobeoordeling van de financiële positie van uw gemeente. Beoordeling begroting en toezichtvorm De vastgestelde begroting 2025 is naar ons oordeel structureel en reëel in evenwicht. Uw gemeente staat in 2025 onder repressief toezicht van de provincie. Dit is de reguliere vorm van toezicht. Uw begroting 2025 en de daarop betrekking hebbende begrotingswijzigingen behoeven geen goedkeuring van ons college. Toelichting In de grafiek ziet u het verloop van de begroting 2025-2028. De blauwe kolommen geven de saldi weer zoals die door u zijn vastgesteld. De groene kolommen bevatten de door ons becijferde reële en structurele uitkomsten. Wij corrigeren de saldi uit uw begroting voor incidentele en naar ons oordeel niet-reële posten en toetsen in hoeverre de structurele lasten zijn gedekt door structurele baten. ,

Datum 11 december 2024

Zaaknummer 2024-004981 Blad 2 van 7

De door ons becijferde structurele en reële saldi vallen in alle jaren lager uit dan de door u vastgestelde saldi. Dit verschil wordt verklaard door correctie van incidentele lasten kleiner dan € 25.000- in het kader van materialiteit en een als (nog) niet reëel beoordeelde taakstelling op Gemeenschappelijke Regelingen vanaf 2026 (zie toelichting in de bijlage). De begroting 2025 inclusief vastgestelde amendementen is in onze optiek in reële en structurele zin sluitend. Het jaar 2025 heeft weliswaar een positief saldo maar vanaf 2026 worden aanmerkelijke tekorten gepresenteerd. Dit baart ons zorgen. ,

,

,

Tijdens een constructief bestuurlijk overleg op 6 december jl. hebben wij met uw wethouder financiën het financieel perspectief van Duiven besproken en bovenstaande zorgen geuit. Wij zien dat het college zich bewust is van de grote financiële uitdagingen en daarom al een gedegen proces is opgestart richting een structureel sluitende begroting 2026 en het meerjarenperspectief tot en met 2029.

Sterk Bestuur Het afgelopen jaar heeft u een bestuurskrachtonderzoek laten uitvoeren naar een duurzaam toekomstperspectief voor Duiven. Daarbij is ook gekeken naar de meest optimale vorm en schaal. Het rapport over dit onderzoek is inmiddels in uw raad besproken en u gaat hierover een besluit nemen. Onze ervaring is dat dergelijke besluiten een zorgvuldig proces vragen. Ook in Westervoort en Doesburg zijn vergelijkbare onderzoeken naar een duurzaam toekomstperspectief uitgevoerd. Beide gemeenten hebben inmiddels kenbaar gemaakt dat behoud van zelfstandigheid op termijn geen duurzame oplossing is. Westervoort heeft besloten om zich te richten op de variant van één Liemerse gemeente. Deze variant is ook door Doesburg verkend maar besluitvorming heeft nog niet plaatsgevonden. De ontwikkelingen in Westervoort en Doesburg hebben ook invloed op uw traject naar een toekomstperspectief te meer daar uw gemeente met Westervoort de ambtelijke organisatie deelt. Wij juichen het toe als u de andere Liemerse gemeenten betrekt bij uw traject en met elkaar in gesprek gaan over de verschillende ontwikkelingen. Ook wij zijn hiertoe graag bereid. ,

,

Aandachtspunten en motivering Naar aanleiding van onze analyse van uw begroting geven wij de volgende aandachtspunten aan u mee:

Meerjarenraming Realisatie bezuinigingen Taakstellingen gemeenschappelijke regelingen Bezuinigingen op onderhoud Afspraak eenmalige korting 2025 Inzet 10% surplus algemene reserve In de bijlage bij deze brief vindt u een nadere toelichting. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te informeren.

Datum 11

december 2024

Zaaknummer

2024-004981 Blad

3 van 7

Meer

informatie

Heeft

u

vragen

uitnodiging

over

een

de inhoud

nadere

van

deze brief of over

ons

financieel toezicht? Graag geven wij op

uw

toelichting of presentatie. uw adviseur gemeentefinanciën via het provincieloket,

Neem hiervoor contact op met

telefoonnummer 026 359 99 99.

Wij wensen

u

Hoogachtend, Gedeputeerde

veel

succes

Staten

van

met

de uitvoering

Gelderland

van

uw

plannen

en

ambities

voor

het komende jaar!

(geanonimiseerd)

(geanonimiseerd)

Henri Lenferink

Frederik

Commissaris

van

de Koning

van

Ardenne

Secretaris

Bijlagen: e e

Aandachtspunten provinciaal toezicht _Risicobeoordeling van uw financiële positie

Voor deze e

beoordeling geldt: Gemeentewet, artikel 189 en artikel 203

=

provincie

Gelderland

Datum 11 december 2024

Zaaknummer 2024-004981 Blad 4 van 7

Bijlage Aandachtspunten naar aanleiding van uw begroting 2025

Meerjarenraming Weliswaar voldoet de begroting 2025 van uw gemeente aan de wettelijke vereisten voor repressief toezicht. Maar de geconstateerde oplopende tekorten in het meerjarenperspectief bij uw begroting baren ons zorgen. Deze structurele tekorten worden mede veroorzaakt door een forse verlaging van het gemeentefonds in 2026 en 2027. Wij begrijpen dat de onzekerheid over (gedeeltelijke) compensatie van deze verlaging aanleiding was vooralsnog geen volledige structurele dekkingsmaatregelen te treffen. Als financieel toezichthouder hebben wij de taak toe te zien op het structureel en reëel evenwicht van de begroting en/of meerjarenraming. Met de grote structurele tekorten van de komende jaren in het vooruitzicht en de relatief korte tijd ligt er voor uw gemeente het komende jaar een forse uitdaging om het structurele evenwicht bij de volgende begroting te herstellen om daarmee repressief toezicht te continueren. Realisatie bezuinigingen De financiële uitkomsten van de begroting en meerjarenraming worden mede bepaald door het inboeken van een aantal structurele bezuinigingen inkomstenverhogende maatregelen en overige dekkingsmaatregelen met een totale omvang van ruim € 41 miljoen in 2025. Bezuinigingsmaatregelen moeten haalbaar en hard zijn om door ons als een reëel dekkingsmiddel te kunnen worden aangemerkt.

Daarmee bedoelen wij dat u aannemelijk maakt dat er voldoende zekerheid bestaat dat de maatregelen tijdig en volledig gerealiseerd zullen worden. Hiervoor is het van belang dat deze transparant en reëel zijn onderbouwd. Vanwege dat belang adviseren wij u de ontwikkeling van de opgenomen dekkingsmaatregelen periodiek te monitoren en te rapporten. Daarmee krijgt u in één oogopslag een duidelijk beeld van alle maatregelen. Dit geeft u maar ook ons beter inzicht in uw financiële positie en in de risico’s op financiële tegenvallers. ,

,

,

,

Taakstellingen gemeenschappelijke regelingen In uw begroting heeft u vanaf 2026 een taakstelling/bezuiniging opgenomen van € 05 miljoen op gemeenschappelijke regelingen waarin u deelneemt. Deze taakstelling achten wij (nog) niet reëel omdat de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen zijn vastgesteld zonder deze taakstelling vanaf de jaarschijf 2026. De bevoegdheid van uw gemeente is niet afdoende om deze taakstelling te kunnen realiseren. Daarvoor zult u samen met de gemeenschappelijke regeling en de andere deelnemers overeen moeten komen om deze bezuiniging in de begroting 2026 en de meerjarenraming van de gemeenschappelijke regeling op te nemen. ,

,

Datum 11 december 2024

Zaaknummer 2024-004981 Blad 5 van 7

Bezuinigingen op onderhoud Mocht u de komende jaren overwegen om bezuinigingen op het onderhoud van kapitaalgoederen op te nemen in uw begroting dan attenderen wij u op de wijze waarop deze door ons worden beoordeeld. Voor de beoordeling van de realiteit van de ramingen voor de onderhoudsuitgaven op kapitaalgoederen kijken we naar het laatste door u vastgestelde beheer- en onderhoudsplan. U dient daarom de voorgenomen bezuinigingen inhoudelijk en financieel te verwerken in uw beheerplan zodat wij kunnen vaststellen dat na de bezuinigingen het onderhoud nog op een acceptabel niveau blijft. Er mag geen achterstallig onderhoud ontstaan vanwege het risico op kapitaalvernietiging. Tot die tijd achten wij de bezuinigingen niet reëel. In dit kader verwijzen wij u ook naar de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen waarin voor 2029 een onderhoudsgolf voor wegen wordt aangekondigd. ,

,

,

,

Afspraak eenmalige korting 2025 In het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) van 10 april 2024 hebben het Rijk en de koepels (VNG IPO) afgesproken om met de financieel toezichthouders en in afstemming met gedeputeerden verantwoordelijk voor financiële toezicht een afspraak te maken. Het doel van deze afspraak is dat de eenmalige daling van het gemeentefonds in 2025 door toezichthouders in de meerjarenbegroting 2025-2028 voor de jaarschijf 2025 als incidenteel wordt gezien. Gemeenten kunnen de eenmalige daling van het gemeentefonds van € 675 miljoen in 2025 aanmerken als negatieve incidentele baat. Duiven heeft conform deze afspraak voor €08 miljoen aangemerkt als incidenteel en hiervoor de algemene reserve aangewend. ,

,

,

,

Inzet 10% surplus algemene reserve Gemeenten mogen een deel van de algemene reserve gebruiken voor structurele kosten. De voorwaarden hiervoor staan in de notitie incidenteel/structureel zoals vastgesteld op 21 november 2023 door het BOFv. In de begroting 2025 is eenmalig in totaal voor bijna € 18 miljoen uit het surplus van de algemene reserves ingezet als dekkingsmiddel in de begroting 2025. Uit de overlegde berekening blijkt dat is voldaan aan de in de genoemde notitie opgenomen voorwaarden. ,

Datum 11 december 2024

Zaaknummer 2024-004981 Blad 6 van 7

Risicobeoordeling van uw financiële positie Wij hebben een risicobeoordeling gemaakt van de financiële positie van uw gemeente op basis van de financiële kengetallen. In onderstaande tabel ziet u de kengetallen voor uw gemeente. De waarden zijn ingedeeld in de categorieën A B en C. Categorie A is het minst risicovol en categorie C het meest risicovol. De corresponderende categorieën van uw gemeente zijn gekleurd weergegeven. In overleg met uw gemeente is het kengetal voor structurele exploitatie begroting aangepast. ,

Gelders K e n g e ta l

ge m i d d e l d e

Waarde D u iv e n

C a te g o r i e A

C a t e g o r ie B

C a te g o r i e C

29% 29% 32% 11% 02% , -37% , 98% 18,

< 90% < 90% > 50% < 20% B eg r en M J R > 0% < 95% > 10,

90-130% 90-130% 20-50% 20-35% B eg r of M J R > 0% 95-105% 08, - 10,

> 130% > 130% < 20% > 35% B eg r en M J R < 0% > 105% < 08 ,

2025 1. 2. 3. 4. 5a. 5b. 6. 7.

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Begr Structurele exploitatieruimte MJR Belastingcapaciteit Weerstandsvermogen

61% 55% 32% 8% 10% , -14% , 101% 22,

Datum 11 december 2024

Zaaknummer 2024-004981 Blad 7 van 7

Kopie: Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Duiven Postbus 6 6920 AA DUIVEN