Agendabundel
Tekst van het document
Bundel van de Politieke Avond van 19 oktober 2021
Agenda bijlagen Agenda Politieke Avond 19 oktober 2021_.pdf A A.1
- RAADZAAL 19.30-20.15 - Presentatie ontwikkelingsplan Bouw- en opslagruimte - ronde tafel De verenigingen vragen aandacht voor de behoefte aan een bouw- en opslagruimte (ten behoeve van decorstukken, praalwagens, decoratie en meer). 0. Behandeladvies Presentatie ontwikkelingsplan Bouw en Opslagruimte.docx Presentatie ontwikkelingsplan Bouw- en opslagruimte gemeenteraad 19 okt.pdf
A.2
20.20 - 21.20 - Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven - ronde tafel Filmpje met informatie vooraf: https://www.youtube.com/watch?v=lnmIRZS9a3E Duiven wil in 2050 een economie hebben zonder afval waarbij alles draait op herbruikbare grondstoffen (circulaire economie). Kan de gemeenteraad instemmen met de voorgestelde route om dit te bereiken? 0. Behandeladvies Routekaart circulariteit gemeente Duiven.docx 1a. Raadsvoorstel Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven - getekend.pdf 1b. Raadsvoorstel Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven - 201529490_1.docx 2. Concept Raadsbesluit Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven - 201529561_1.docx Bijlage - Routekaart Circulariteit Duiven en Westervoort d.d. 16-9-2021 - 201529471.pdf PPT Presentatie CE routekaart t.b.v raadsvergadering.cleaned.pdf Filmpje met informatie vooraf. Vragen fractie PvdA Duiven - Routekaart Circulariteit gem Duiven - 19 okt 2021 met antwoorden.docx
A.3
21.25 - 22.30 - Meer-Jaren-Programma-Begroting - ronde tafel In de meer-jaren-programma-begroting staan de financiële keuzes voor 2022 met een doorkijk tot 2025. Het is ook de financiële uitwerking van de Voorjaarsnota (tijdens de voorjaarsnota zijn voor de zomer alle bestaande en nieuwe plannen voor 2022 besproken). 0. Behandeladvies Meerjarenbegroting 2022-2025 gemeente Duiven.docx 1a. Raadsvoorstel Meerjarenprogrammabegroting gemeente Duiven 2022-2025 - getekend.pdf 1b. Raadsvoorstel Meerjarenprogrammabegroting gemeente Duiven 2022-2025 - 201528890_1.docx 2. Concept Raadsbesluit Meerjarenprogrammabegroting gemeente Duiven 2022-2025 201528905_1_1.docx Bijlage - Concept-Meerjarenbegroting 2022-2025.pdf Vragen GroenLinks Meer-Jaren-Programma-Begroting.docx Vragen LA - Begroting 2022-2025 gemeente Duiven - 19 oktober.docx Vragen PvdA Duiven - MJB - politieke Avond 19 oktober 2021.docx Vragen DOED - Meerjaren programmabegroting Duiven 2022-2025 - 19 oktober.docx CDA - Vragen begroting 19 oktober.docx Zetel Nooijen - vragen begroting 19 oktober .docx Antwoorden MJPB versie 2.
B B.1
- PUBLIEKSRUIMTE 19.30 - 20.15 - Verbeterplan financiën - ronde tafel Tijdens deze ronde tafel wordt de gemeenteraad door de ambtelijke organisatie bijgepraat over de voortgang van het verbeterplan om de financiële organisatie te verbeteren. Behandeladvies verbeterplan financiën. inclusief opbrengstd Presentatie Financiële functie 1Stroom 2021 19102021.pptx Opvolging managementletter en accountantsverslag 2020.pdf Technische vraag DOED met antwoord.docx
B.2
20.20 - 21.20 - Kapitaalversterking Alliander - ronde en debattafel
De energietransitie vraagt aan Alliander grote aanpassingen van het energiesysteem; het elektriciteitsnetwerk moet op veel plekken worden verdubbeld. Alliander vraagt hiertoe kapitaalversterking. 0. Behandeladvies Kapitaalversterking Alliander.docx 1a. Raadsvoorstel Kapitaalversterking Alliander - getekend.pdf 1b. Raadsvoorstel Kapitaalversterking Alliander - 201528599_1.docx 2. Concept Raadsbesluit Kapitaalverserking Allianderd - 201529299_1.docx Bijlage 1 - 201515321 - verzoek tot versterking kapitaalstructuur Alliander d.d. 31-05-2021.pdf Bijlage 3 - 201515334 – leningsovereenkomst.pdf Bijlage 4 - 201515336 – termsheet.pdf Bijlage 5 - 201515343 – letter of comfort KPMG.pdf Bijlage 6 - 201515344 – letter of comfort STEK.pdf Bijlage 7 - 201515325 – presentatie Alliander.pdf Technische vragen PA DOED.docx Beantwoording technische vragen DOED inzake Alliander.docx B.3
21.25 - 22.00 - Onttrekkingsbesluit parkeerplaatsen Diesfeldtlaan thv Rijsakkers 10 Groessen - ronde en debattafel De gemeenteraad wordt om akkoord gevraagd om drie openbare parkeerplaatsen te verkopen aan een bewoner in Groessen. 0. Behandeladvies Onttrekkingsbesluit parkeerplaatsen Diesfeldtlaan thv Rijksakkers 10 te Groessen.docx 1a. Raadsvoorstel Onttrekkingsbesluit parkeerplaatsen Diesfeldtlaan thv Rijsakkers 10 Groessen getekend.pdf 1b. Raadsvoorstel Onttrekkingsbesluit parkeerplaatsen Diesfeldtlaan thv Rijsakkers 10 Groessen 201530068_1.docx 2. Concept Raadsbesluit Onttrekkingsbesluit parkeerplaatsen Diesfeldtlaan thv Rijsakkers 10 Groessen - 201530073_1.docx Bijlage - Onttrekkingsbesluit parkeerplaatsen Diesfeldtlaan ter hoogte van Rijsakkers 10 Groessen.docx Vragen fractie PvdA Duiven - Onttrekkingsbesluit - 19 okt 2021 met antwoord.docx
B.4
Geluidsopnamen publieksruimte 19 oktober 2021
Agenda bijlagen 1 Agenda Politieke Avond 19 oktober 2021_.pdf
Agenda Politieke Avond 19 oktober 2021 Raadzaal
Publieksruimte
Tijdstip: 19.30 – 20:15
Tijdstip: 19:30 – 20:15
Onderwerp: Presentatie ontwikkelingsplan Bouw en Opslagruimte
Onderwerp: Verbeterplan financiën
Ronde Tafel Portefeuillehouder: n.v.t.
Ronde Tafel Portefeuillehouder: Goossen
Voorzitter: Carlo Veraart
Voorzitter: Geert-Jan Schrijner
Tijdstip: 20.20 – 21.20
Tijdstip: 20:20 – 21:20
Onderwerp: Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven
Onderwerp: Kapitaalversterking Alliander
Ronde Tafel Portefeuillehouder: Tiedink
Ronde en Debattafel Portefeuillehouder: Hieltjes
Voorzitter: René Looijs
Voorzitter: Clemens Koning
Tijdstip: 21.25 – 22.30
Tijdstip: 21.25 – 22:00
Onderwerp: Meer-Jaren-ProgrammaBegroting
Onderwerp: Onttrekkingsbesluit parkeerplaatsen Diesfeldtlaan ter hoogte van Rijsakkers 10 Groessen
Ronde Tafel Portefeuillehouder: Goossen
Ronde en Debattafel Portefeuillehouder: Spaargaren Voorzitter: Clemens Koning
Voorzitter: Henk Albers
A.1 19.30-20.15 - Presentatie ontwikkelingsplan Bouw- en opslagruimte - ronde tafel 1 0. Behandeladvies Presentatie ontwikkelingsplan Bouw en Opslagruimte.docx
Onderwerp Ondertitel Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Belangrijkste bespreek- en/of beslispunten Historie
Termijn
Presentatie ontwikkelingsplan bouw en opslagruimte Dickens festival, Nathalzen en Deurdreiers. De verenigingen vragen aandacht voor de behoefte aan een bouw- en opslagruimte (ten behoeve van decorstukken, praalwagens, decoratie en meer). n.t.b. Zaaknummer n.v.t. n.v.t. Kennisnemen van het ontwikkelplan. Carnaval (de optochten in Groessen en Loo) en het Dickens Festival hebben al vele jaren een vaste plaats in Duiven. Ze dragen bij aan de leefbaarheid in Duiven. Om deze activiteiten nu en in de toekomst op een kwalitatief goede manier te kunnen blijven organiseren, is er behoefte aan een bouw- en opslagruimte. Partijen hebben de handen ineengeslagen en een ontwikkelingsplan opgesteld. N.v.t.
Politieke Avond Voorzitter C. Veraart Behandeladvies
2 november 2021 Ronde tafel Griffie Zaal Domein Duur W. Bosch Raadzaal n.t.b. 45 minuten Tijdens de ronde tafel is er gelegenheid tot het stellen van informatieve vragen over het voorstel. (Technische vragen dienen vooraf gesteld te worden, dit kan via griffie@duiven.nl).
Spreekrecht publiek
Inwoners/derden kunnen meepraten aan de ronde tafel. Debattafels zijn voorbehouden aan de politieke fracties. Aanmelden via griffie@duiven.nl. Voor meer informatie https://www.duiven.nl/meedoen
Opbrengst van de tafel Raadsvergadering n.v.t.
1 Presentatie ontwikkelingsplan Bouw- en opslagruimte gemeenteraad 19 okt.pdf
Stichting Dickens in de Liemers – De Deurdreiers – De Nathalzen
z
Bouw- en opslagloods
z
Leefbaarheid
z
z
z
z
Diep geworteld
▪
Drie bruisende organisaties: ▪
Stichting Dickens in de Liemers ▪
▪
Ook: Zorgkanjers en Veteranendag
▪
Carnavalsvereniging De Deurdreiers
▪
Carnavalsvereniging De Nathalzen
Samen goed voor jaarlijks circa 40.000 bezoekers
z
Leefbaarheid onder druk
z
Wie zijn wij?
z
André Ouendag (Dickens in de Liemers)
z
Willy Driessen (De Deurdreiers)
z
Geert Smits (De Deurdreiers)
z
Rik Booltink (De Nathalzen)
z
z
Waar lopen wij tegenaan?
▪
Tekort aan bouw- en opslagruimte voor de carnavalsverenigingen
▪
Tekort aan bouw- en opslagruimte voor Stichting Dickens in de Liemers
▪
Tekort aan bouw- en opslagruimte voor groepen die deelnemen aan de carnavalsoptochten
z
Wat is de huidige situatie? ▪
De Deurdreiers: opslag bij leden thuis en tijdelijke locatie in Den Oldenhoek (Groessen)
▪
Stichting Dickens in de Liemers: maakt gebruik van opslag Den Oldenhoek (Groessen)
▪
De Nathalzen: opslag bij leden thuis en goedgezinde inwoners en gebruik van commerciële loodsen
▪
Wagenbouwers: vestigen hun hoop op bedrijven en particulieren met grond
z
z
Waardoor ontstaat er nú druk?
▪
Onder meer agrariërs en tuinders beëindigen hun bedrijven
▪
Ruimtes worden afgebroken (Betuwelijn, A15, etc.)
▪
Diverse loodsen worden commercieel verhuurd (aan bezitters van caravans, e.d.)
▪
Stichting Dickens in de Liemers en de carnavalsverenigingen groeien alsmaar door
▪
De A15-plannen verhinderen voor de hand liggende oplossingen
z
Hoe nijpend is het? ▪
Bar Hippique (Loo): “We doen al meer dan dertig jaar mee aan de optochten in Loo en Groessen, en soms ook in Westervoort. In de begintijd bouwden we altijd op het Valkenhof in Loo. Toen de boerderij daar plaatsmaakte voor woningbouw, zijn we verhuisd naar de schuur van de familie Hooyman. Deze ruimte is afgelopen jaar gesloopt. Alternatieve ruimte is er nog niet. Komt er na ruim dertig jaar een gedwongen einde aan de wagenbouw van Bar Hippique? We hopen natuurlijk van niet. De kinderen van de oprichters van Bar Hippique - de tweede generatie - wil de carnavalstraditie het liefst tot in lengte van jaren voortzetten! Die zorgt voor saamhorigheid en is van grote toegevoegde waarde voor onze dorpen.”
z
Nog een noodkreet ▪
De Prutsers (Groessen): “In groep 7 van de basisschool hebben we ons eerste wagentje gebouwd. Dat eerste wagentje was een omgebouwde skelter. Gaandeweg zijn onze creaties steeds groter geworden. Daarvoor is bouw- en opslagruimte onmisbaar. Maar daar wringt het ‘m, want de locaties zijn schaars. Onze wagen staat op dit moment geparkeerd in een weiland, we kunnen niet anders want er is geen betaalbare opslag. Voor de bouw hopen we komend jaar weer een beroep te kunnen doen op de familie Putman. Die is zeer gastvrij, maar kan ons niet altijd ruimte garanderen, omdat het bedrijf van de familie de ruimte soms zelf nodig heeft. Het zou eeuwig zonde zijn als we onze wagen moeten verkopen en niet meer kunnen deelnemen aan de prachtige optochten. Bij veel collegagroepen is dat jammer genoeg al het geval.”
z
z
Wat als we niets doen?
▪
Grotere opslagproblemen als gevolg van verdere sloop loodsen
▪
Rem op groei van stichting en verenigingen
▪
Nog meer carnavalsgroepen haken af
▪
Kortom: de leefbaarheid krijgt een tik
z
z
Op verkenning
▪
▪
Inventarisatie ▪
Interne meetings met de drie initiatiefnemers
▪
Gesprekken met derden: school, trouwe carnavalsgroepen
Gesprekken met collega-verenigingen uit de Liemers
z
Onze behoefte
▪
Een bouw- en opslagloods ▪
▪
Structurele oplossing!
Om te voorzien in de (bouw- en opslag)behoeften van: ▪
De drie initiatiefnemers
▪
De wagenbouwers
▪
Andere lokale organisaties (zonder winstoogmerk)
z
Concreet ▪
Een totaal grondoppervlak van circa 3.000 vierkante meter ▪
▪
▪
2.400 vierkante meter bebouwd ▪
Circa ¾ voor bouw en opslag van eenheden optocht en creatie van rekwisieten Stichting Dickens in de Liemers
▪
Circa ¼ voor (permanente) opslag (gordijnen, decoratie, etc.), sanitair en keuken/ kantine
600 vierkante meter voor parking
Goede, veilige ontsluiting naar dorpskernen Groessen en Loo én naar Horsterpark Duiven
z
z
Samenwerking
▪
Stichting voor beheer en exploitatie
▪
Bestuur: vertegenwoordigers van initiatiefnemers en groepen
▪
Een huishoudelijk reglement
▪
Een jaarvergadering
▪
Jaarlijks een bescheiden huurfee (geen woekerbedragen!)
z
Locatie/ opties ▪
▪
Vele mogelijkheden/ locaties verkend & opties besproken: ▪
Betrekken bestaande ruimte
▪
Demontage bestaande bouw/ herbouw op nieuwe locatie
▪
Volledige nieuwbouw
Grote hindernissen ▪
Rijkswaterstaat houdt A15-gronden in bezit tót de komst snelweg (belemmering snelle realisatie)
▪
Beperkte ruimte
▪
Budgetbeperkingen
▪
Problemen qua ontsluiting
z
Voorkeurslocatie ▪
Molenstraat in Groessen ▪
Tegenover Sportpark Heggeakkers
▪
Onder hoogspanningsmasten
▪
Waarom?
▪
Er is veel en voldoende ruimte voor de plannen
▪
Een perfecte ontsluiting
▪
Gunstige ligging: Groessen, Loo en Horsterpark zijn relatief dichtbij
▪
Praktisch, gelet op aanrijroutes voor optochten in Groessen en Loo. Maximale veiligheid
▪
Realisatie wellicht al op relatief korte termijn mogelijk
z
z
Bekostiging ▪
Eigen middelen
▪
Inbreng ondernemers
▪
Subsidies/ fondsen
▪
Acties onder/ door leden
▪
Lening/ hypotheek
▪
Huurpenning
▪
Ondersteuning overheid
z
Wat vragen we aan u?
▪
Onderkent u het belang van de functie die Stichting Dickens in de Liemers en beide carnavalsverenigingen vervullen ten behoeve van de leefbaarheid?
▪
Bent u bereid om ons te helpen:
▪
▪
Grond onder de hoogspanningsmasten aan de Molenstraat
▪
Loods (Molenstraat 14)
▪
Ondersteuning bij de procedures voor realisatie
▪
Eventueel: financiering
We gaan er graag met u over in gesprek
z
Belangen ▪
Stichting Dickens in de Liemers en carnaval dragen bij aan de leefbaarheid in Duiven, Groessen en Loo
▪
De bouw- en opslagloods krijgt een multifunctioneel karakter
▪
Educatief element
▪
Wat ook zou mogen meewegen: ▪
Het probleem hangt voor een groot deel samen met de aanleg van de A15 en Betuwelijn. Het verenigingsleven mag hier niet de dupe van worden!
z
z
Vragen?
A.2 20.20 - 21.20 - Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven - ronde tafel 1 0. Behandeladvies Routekaart circulariteit gemeente Duiven.docx
Onderwerp Ondertitel Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Belangrijkste bespreek- en/of beslispunten
Historie
Routekaart circulariteit voor de gemeente Duiven Duiven wil in 2050 een economie hebben zonder afval waarbij alles draait op herbruikbare grondstoffen (circulaire economie). Kan de gemeenteraad instemmen met de voorgestelde route om dit te bereiken? Tiedink Zaaknummer Z/21/085696 Paul Groenen – p.groenen@1stroom.nl De gemeenteraad besluit: 1. Toe te werken naar een duurzame, toekomstbestendige en circulaire economie zoals geformuleerd in de landelijke doelstellingen van het Grondstoffenakkoord. 2. De routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven vast te stellen. In januari 2017 hebben 180 partijen (overheden, onderwijs, bedrijfsleven) in Den Haag het Grondstoffenakkoord ondertekend. Hierin staan afspraken om de Nederlandse economie te laten draaien op herbruikbare grondstoffen. Het akkoord is ondertekend door zowel partijen uit de overheid als het bedrijfsleven en stelt twee doelen: - Het gebruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel, metaal) is met 50% gereduceerd in 2030; - Toewerken naar een 100% circulaire economie in 2050. Provincie Gelderland heeft de ambities uit het Nationale Grondstoffenakkoord het omarmt, en haar beleid vertaald in een ‘Circulaire Atlas’ en een uitvoeringsagenda ‘Gelderland circulair 20212023’ opgesteld
Termijn
Op 17 november 2020 is er een informele avond geweest over dit onderwerp. Nu wordt de raad gevraagd om in te stemmen met de routekaart. Bij de Voorjaarsnota 2022 zal de raad besluiten over een uitvoeringsprogramma met daarbij ook de financiële middelen. De rijksoverheid wil in 2023 een betrouwbare en onderbouwde meetmethodiek hebben om de voortgang te monitoren. Hierdoor kan het rijksbeleid op onderdelen wijzigen waardoor ook de doelstellingen en opgaves van de routekaart circulariteit zullen worden aangescherpt.
Politieke Avond Voorzitter R. Looijs Behandeladvies
19 oktober Ronde Tafel Griffie Zaal Domein Duur E.N. Bosscha Raadzaal Omgeving 60 minuten Tijdens de ronde tafel is er gelegenheid tot het stellen van informatieve vragen over het voorstel. Technische vragen dienen vooraf gesteld te worden, dit kan via griffie@duiven.nl. In de routekaart staat de huidige stand van zaken weergegeven. Ook worden er afwegingen en dilemma’s weergegeven bij het aanbrengen van focus en het kiezen van het ambitieniveau. Tot slot staat er een inhoudelijke aanpak in om het ambitieniveau te bereiken evenals doelstellingen en aanbevelingen.
Bij technische vragen gaat het vaak om verzoeken tot feitelijke informatie (wie/wat/waar) die een ambtenaar kan beantwoorden. Overige vragen (o.a. waarom-vragen) kunnen op de avond zelf worden gesteld.
Spreekrecht publiek
Na de ronde tafel zal de tafelvoorzitter inventariseren of het onderwerp rijp is voor debat, of dat de ronde tafel nog niet afgerond is. Op de (extra) Politieke Avond van 2 november is er ruimte voor een vervolgbehandeling van dit onderwerp. Inwoners/derden kunnen meepraten aan deze ronde tafel. Aanmelden via griffie@duiven.nl. Voor meer informatie https://www.duiven.nl/meedoen
Opbrengst van de tafel Raadsvergadering 9 november
1 1a. Raadsvoorstel Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven - getekend.pdf
1 1b. Raadsvoorstel Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven - 201529490_1.docx
*ZFE1D55EBE8* RAADSVOORSTEL Onderwerp : Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven __________________________________________________________________________ Zaak- & documentnr. : Z/21/085696/201529490
Opsteller
: Paul Groenen
Portefeuillehouder
Team
: Realisatie & Beheer
: Gemma Tiedink
Telefoonnr. __________________________________________________________________________ Samenvatting In januari 2017 hebben 180 partijen (overheden, onderwijs, bedrijfsleven) in Den Haag het Grondstoffenakkoord ondertekend. Hierin staan afspraken om de Nederlandse economie te laten draaien op herbruikbare grondstoffen. Het akkoord is ondertekend door zowel partijen uit de overheid als het bedrijfsleven en stelt twee doelen: - Het gebruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel, metaal) is met 50% gereduceerd in 2030; - Toewerken naar een 100% circulaire economie in 2050. Een circulaire economie is nodig omdat het significant bijdraagt aan de klimaatdoelstellingen met betrekking tot CO2 reductie. Het geeft kansen voor nieuwe banen en economische groei en maakt ons minder afhankelijk van andere landen voor de import van grondstoffen. Lokale overheden worden aangemoedigd om de ambities van het Rijk te vertalen in lokaal beleid. Provincie Gelderland heeft haar beleid in een circulaire atlas opgesteld, de Economic Board heeft een investeringsagenda op het gebied van slimme duurzaamheid en de Groene Metropoolregio heeft circulariteit als 1 van de 5 belangrijke maatschappelijke opgaven benoemd. Deze routekaart (zie bijlage) geeft invulling aan het formuleren van ambities voor de gemeente Duiven.
In de voorjaarsnota van 2022 zal het College een uitvoeringsprogramma opstellen en de financiële consequenties hiervan aan de raad voorleggen. Vooruitlopend op het uitvoeringsprogramma zijn er al activiteiten in gang gezet. Het Planbureau voor de Leefomgeving wil in 2023 een meetmethodiek af ronden om de voortgang van de circulaire economie te monitoren. Hiermee wordt rond 2025 landelijk beleid herijkt. De routekaart sluit daarop aan, en is daarom opgesteld voor de komend 4 jaar. De routekaart zet in op 3 actielijnen: -
Circulair voorbeeldgedrag: Wat kunnen we als gemeente zelf, in onze projecten en onze bedrijfsvoering. Circulair ondernemen: Hoe kunnen we lokale bedrijven steunen in de transitie van een lineaire naar een circulaire economie. Circulair consumeren: Kunnen we onze inwoners helpen met het verkleinen van de ecologische footprint; door bijvoorbeeld afval beter te scheiden, meer delen en producten eerder repareren.
Pagina 1
Per actielijn maken we onderscheid in 2 sporen: 1. Zodra laagdrempelige kansen/ no-regret-maatregelen zich voordoen, worden deze aangegrepen om te bepalen in welke mate er wordt ingezet op circulariteit. (vooral korte termijn) 2. Er wordt programmatisch werk gemaakt van de grote clusters van grondstofgebruik om de eerste bewegingen in gang te zetten (vooral lange termijn). Beslispunten De gemeenteraad besluit: 1. Toe te werken naar een duurzame, toekomstbestendige en circulaire economie zoals geformuleerd in de landelijke doelstellingen van het Grondstoffenakkoord. 2. De routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven vast te stellen. Aanleiding •
Zonder een circulaire economie, is het realiseren van de CO2 -doelen niet mogelijk. Een volledig circulaire economie draagt voor 20% bij aan de CO2reductiedoelstellingen.
•
Gemeenten in Nederland worden aangemoedigd om de ambities van het Rijk op het gebied van circulaire economie te vertalen in lokaal beleid. De gemeente Duiven heeft nog geen doelstellingen vastgesteld op het gebied van circulaire economie.
•
Provincie Gelderland heeft de ambities uit het Nationale Grondstoffenakkoord het omarmt, en haar beleid vertaald in een ‘Circulaire Atlas’ en een uitvoeringsagenda ‘Gelderland circulair 2021-2023’ opgesteld
•
De Groene Metropoolregio heeft circulaire economie als 1 van de 5 belangrijkste maatschappelijke opgaven benoemd, en wil toonaangevend worden in circulair denken en duurzaam handelen.
•
Gemeenten zijn verplicht om maatregelen te treffen die substantieel bijdragen aan het terugdringen van de CO2-uitstoot. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat we in Nederland de CO2-uitstoot in 2030 met 49% verminderen vergeleken met 1990. In 2050 moet de uitstoot van broeikasgassen met 95% afgenomen zijn. Dit is nodig om de opwarming van de aarde niet verder te laten oplopen dan 1,5 ℃.
Planning Omstreeks 2025 worden de doelstellingen en de opgaves van deze Routekaart Circulariteit aangescherpt, omdat de rijksoverheid (Planbureau voor de Leefomgeving) zichzelf ten doel heeft gesteld om in 2023 te komen met een betrouwbare en onderbouwde meetmethodiek waarmee de voortgang gemonitord kan worden. Dit kan tot gevolg hebben dat het rijksbeleid op onderdelen zal wijzigen. We maken in de routekaart onderscheid in:
Pagina 2
- Laagdrempelige kansen, daar waar energie zit, en met beperkte investeringen resultaat kan worden behaald. Deze zijn over het algemeen voor de korte termijn en hebben een wat kleiner effect. - Programmatisch werken aan grote clusters van grondstoffen. Deze transitie zal meer tijd vragen, grotere investeringen maar meer effect behalen In de voorjaarsnota van 2022 wordt een uitvoeringsprogramma voorgelegd. Vooruitlopend op het uitvoeringsprogramma zijn er al activiteiten in gang gezet. De snelheid van de transitie is mede afhankelijk van structurele financiële bijdrage van het rijk. Beoogd effect Met de routekaart wordt richting gegeven aan inwoners, bedrijven en onze eigen organisatie om toe te werken naar een 50% circulaire economie in 2030 en 100% circulaire economie in 2050. Argumenten 1.1
Zo onderschrijven we het belang dat de rijksoverheid hecht aan het toewerken naar een duurzame, toekomstbestendige en circulaire economie De routekaart Circulariteit sluit aan bij de landelijke doelstellingen, zoals die zijn vastgelegd in het Grondstoffenakkoord. Deze zijn ook omarmd door de Provincie Gelderland en de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen.
1.2
Een circulaire economie draagt voor 20% bij aan de CO2-reductie doelstelling Zonder een circulaire economie, is het realiseren van de CO2 -doelen niet mogelijk. Gemeenten zijn verplicht om maatregelen te treffen die substantieel bijdragen aan het terugdringen van de CO2-uistoot. Een volledig circulaire economie draagt voor 20% bij aan de CO2-reductiedoelstellingen.
1.3
Een circulaire economie biedt economische kansen voor ondernemers In de investeringsagenda van de Economic Board Arnhem-Nijmegen is de ambitie opgenomen om in 2030 binnen de regio 3600 nieuwe banen te realiseren en 320 miljoen extra omzet. Een circulaire economie kan voor de Nederlandse Economie 50.000 banen en 7 miljard euro opleveren 1.
1.4
Een circulaire economie maakt ons minder afhankelijk van import van schaarse grondstoffen. Door een groeiende wereldbevolking en toenemende welvaart worden steeds meer grondstoffen schaars. Een circulaire economie is gericht op het optimaal inzetten en hergebruiken van grondstoffen in de verschillende schakels van de productieketen: van de winning van grondstoffen tot consumptie.
1.5
De routekaart geeft richting en handvatten. De routekaart geeft richting en handvatten op basis van data en landelijk en regionaal beleid. Het aanbrengen van richting en focus vergroot de effectiviteit van losse projecten en acties op het gebied van circulaire economie.
1 bron: Planbureau voor de Leefomgeving; weblink: https://themasites.pbl.nl/o/circulaire-economie/
Pagina 3
Kanttekeningen 2.1
Er zijn (nog) geen structurele financiële middelen vanuit de rijksoverheid. De rijksoverheid biedt nog geen structurele financiële bijdrage voor het bevorderen van de circulaire economie aan gemeenten. Wel worden er continu voor uitvoeringsprogramma’s en projecten subsidies beschikbaar gesteld. In het uitvoeringsprogramma zullen we hiermee zoveel mogelijk rekening houden en daar op aan sluiten.
Financiële paragraaf De routekaart geeft richting in beleid en doelstellingen. Aan de hand van een uitvoeringsprogramma worden in de voorjaarsnota de financiële consequenties aan de raad voorgelegd. Participatie en communicatie Op basis van interviews met interne stakeholder (gemeenteraden, bestuurders en ambtenaren) en externe stakeholders (bewoners, klankbordgroep, bedrijvenverenigingen en belangengroepen) zijn kansen en mogelijkheden geïnventariseerd. Aan de hand van focussessies met die zelfde participanten zijn dilemma's en aandachtspunten blootgelegd (zie voor uitgebreide lijst het schema achterin de Routekaart). Intergemeentelijke samenwerking De routekaart is opgesteld door en voor gemeente Duiven en Westervoort. Hierin worden dezelfde doelstellingen gehanteerd. Op het gebied van inkopen wordt samengewerkt binnen het samenwerkingsverband RID, waarin Duiven, Westervoort en Zevenaar vertegenwoordigd zijn. Op verschillende onderdelen in de Routekaart vinden andere samenwerkingen plaats, bijvoorbeeld de woondeal binnen de regio Arnhem Nijmegen of op het gebied van duurzaam GWW (grond-, weg- en waterbouw) binnen de Groene Metropoolregio. De grondstoffenatlas van de Provincie is gebruikt voor de totstandkoming van de routekaart. Bijlagen 201529471 – Routekaart Circulariteit Duiven en Westervoort d.d.
16/9/2021 201529561 – Raadsbesluit Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven d.d. 16/9/2021 Duiven, 28 september 2021. Burgemeester en wethouders van Duiven,
mr. drs. R.J. (Rutger) den Haan secretaris
mr. H.B. (Huub) Hieltjes burgemeester
Pagina 4
1 2. Concept Raadsbesluit Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven - 201529561_1.docx
*ZFE1DA7C0B6* RAADSBESLUIT Zaak- & documentnr.
:
Datum besluitvorming :
Z/21/085696/201529561 november/december 2021
__________________________________________________________________________ Onderwerp
:
Routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven
Samenvatting De gemeenteraad heeft besloten: 1. Toe te werken naar een duurzame, toekomstbestendige en circulaire economie zoals geformuleerd de landelijke doelstellingen van het Grondstoffenakkoord. 2. De routekaart Circulariteit voor de gemeente Duiven vast te stellen. De raad besluit de griffier,
de voorzitter,
drs. W.R. (Wouter) Bosch
mr. H.B. (Huub) Hieltjes
1 Bijlage - Routekaart Circulariteit Duiven en Westervoort d.d. 16-9-2021 - 201529471.pdf
1
Routekaart Circulariteit Gemeenten Duiven & Westervoort Opdrachtgever: 1Stroom
Arnhem, 16 september 2021 Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
1
© KplusV
© KplusV
Routekaart Circulariteit Gemeenten Duiven & Westervoort Opdrachtgever: 1Stroom Arnhem, 16 september 2021 Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
Contactpersoon: Niels Ahsmann 06 27 08 55 37
© KplusV
Samenvatting Bij de totstandkoming van deze routekaart zijn vier stappen doorlopen, waarbij diverse dilemma's en afwegingen zijn gemaakt. • Er is op basis van een deskstudie een foto gemaakt van de huidige stand van zaken. • Op basis van interviews zijn kansen en mogelijkheden geïnventariseerd. • Aan de hand van focussessies zijn dilemma's en aandachtspunten blootgelegd. • In dialoog met de raad zijn de ambitie en de prioriteiten bepaald. De opgave voor de gemeenten Duiven & Westervoort is omvangrijk en valt uiteen te breken in diverse sectoren. Jaarlijks komt er nog 176 kton afval vrij, dit staat gelijk aan circa tien tot vijftien vrachtwagens afval per dag. De komende dertig jaar moet dit worden teruggebracht naar 0 ton afval.
De doelstelling luidt dan ook dat de gemeenten Duiven & Westervoort zich aansluiten bij de doelstellingen, zoals geformuleerd in het grondstoffenakkoord: • Duiven & Westervoort willen in 2050 een circulaire economie zijn. Een economie zonder afval, waarbij alles draait op herbruikbare grondstoffen. • In 2030 moeten Duiven & Westervoort al 50% minder primaire grondstoffen gebruiken (mineralen, metalen en fossiel). • Omdat er momenteel geen accurate nulmeting is en maatregelen (nog) niet zijn in te drukken in 'harde' cijfers, worden de volgende twee sporen gehanteerd voor de komende vier tot vijf jaar: − Zodra laagdrempelige kansen/ no-regret-maatregelen zich voordoen, worden deze aangegrepen om te bepalen of en in welke mate er wordt ingezet op circulariteit. − Er wordt programmatisch werk gemaakt van de grote clusters van grondstofgebruik om de eerste bewegingen in gang te zetten.
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
4
Om tot uitvoering over te gaan zal 1Stroom inzetten op acties, verdeeld over drie prioritaire actielijnen die inzetten op twee sporen.
De komende jaren (tot en met 2025) wordt invulling en vervolgens uitvoering gegeven aan deze acties en zullen de gemeenten jaarlijks verantwoording afleggen over de voortgang. Omstreeks het jaar 2025 worden de doelstellingen en de opgaves aangescherpt en het uitvoeringsprogramma (2025-2030) hierop afgestemd.
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
5
Inhoud Samenvatting
4
1
Inleiding
7
1.1
Aanleiding
7
1.2
Doel en resultaat
8
1.3
Verantwoording en leeswijzer
9
2
Huidige stand van zaken
10
2.1
Ontwikkelingen in de regio
10
2.2
Foto stand van zaken
11
3
Aanbrengen van focus
15
3.1
Afwegingen en dilemma's
15
3.2
Ambitieniveau
17
4
Programmatische aanpak
19
4.1
Circulair voorbeeldgedrag
19
4.2
Circulair ondernemen
19
4.3
Circulair consumeren
19
4.4
Totaaloverzicht
19
5
Conclusies en aanbevelingen
21
5.1
Ambitie en doelstelling
21
5.2
Uitvoeringsprogramma
21
5.3
Advies
22
Bijlagen Bijlage 1 Overzicht betrokken interne en externe stakeholders
23
Bijlage 2 Voorbeeldacties voor een uitvoeringsprogramma
24
Onze contactgegevens
27
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
6
1 Inleiding Onze samenleving draait op wat de aarde en de economie ons bieden: we gebruiken grondstoffen voor voedsel, onderdak, warmte, kleding, elektrische apparaten en mobiliteit. Die behoefte aan grondstoffen neemt de komende jaren toe, in Nederland en de rest van de wereld. Tegelijkertijd verspillen we nog veel grondstoffen (bijv. in de bouw, consumptiegoederen, in de maakindustrie en in de agrofoodketen), waarmee we onnodig waarde verloren laten gaan, het milieu vervuilen en het klimaat beïnvloeden. Het kabinet heeft daarom als doel om toe te werken naar een duurzame, toekomstbestendige en circulaire economie. Om deze ambitie vorm te geven, zijn concrete doelstellingen uitgesproken, die zijn vastgelegd in het grondstoffenakkoord. Het gaat hier om een intentieverklaring. Het eerste doel is om in 2030 een reductie te hebben van 50% minder primaire grondstoffen (mineraal, fossiel, metaal)2. Vervolgens is er het doel om in 2050 toe te werken naar een 100% circulaire economie. Onderliggend aan deze doelstellingen worden in de wetgeving steeds meer aanscherpingen gedaan. Denk in de bouwsector bijvoorbeeld aan een aanscherping van de Milieuprestatie Gebouwen (MPG), om op die manier verantwoord materiaalgebruik te bevorderen.
De transitie naar een circulaire economie biedt economische kansen voor Nederland, maakt Nederland minder afhankelijk van import van schaarse grondstoffen en draagt bij aan een schoner milieu.
1.1 Aanleiding Gemeenten in Nederland worden aangemoedigd om de ambities van het Rijk op het gebied van circulaire economie te vertalen in lokaal beleid. De gemeenten Duiven & Westervoort werken vanuit drie pijlers aan een meer circulaire economie. Dit zijn pijlers die vanwege programmatische samenhang en noodzakelijke integraliteit onder de ‘kapstok’ circulaire economie zijn samengebracht. Het betreft de pijlers energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit (grondstoffentransitie).
Figuur 1 Programma circulaire economie met daarin de 3 pijlers
2
De exacte omvang van de opgave is ten tijde van het opstellen van het grondstoffenakkoord in 2016 nog onbekend. In 2021 heeft het Planbureau voor de Leefomgeving een tussenstand gepresenteerd waarin zij constateren dat de totale hoeveelheid afval 60 Mton is in 2016 en de hoeveelheid benodigde grondstoffen 193 Mton (bron: https://www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/pbl-2021-integralecirculaire-economie-rapportage-2021-4124.pdf )
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
7
Gemeenten zijn verplicht om maatregelen te treffen die substantieel bijdragen aan het terugdringen van de CO2-uitstoot. Ook is er landelijke regie op maatregelen, waarmee wordt geanticipeerd op de gevolgen van klimaatverandering. Op het gebied van circulariteit is dit vooralsnog niet het geval. Echter, een volledig circulaire economie draagt voor 20% direct bij aan de CO2-reductiedoelstellingen en indirect zelfs tot 55% reductie3. Zonder een circulaire economie, is het realiseren van de CO2-doelen vrijwel niet mogelijk.4 Daarmee draagt de circulaire economie voor een belangrijk deel bij aan de doelstellingen zoals opgenomen in de klimaatwet. Op dit moment gebeurt er al veel, in de gemeenten Duiven & Westervoort, dat bijdraagt aan het terugdringen van het gebruik van fossiele grondstoffen. Onder andere op het gebied van preventie, hergebruik en upcycling. De circulaire activiteiten staan nog niet altijd in verbinding met elkaar, zijn te vaak vrijblijvend en daarmee in veel gevallen afhankelijk van de bereidheid van de initiatiefnemer. Het effect kan vele malen groter zijn, door het aanbrengen van (inhoudelijke) focus en richting. Weten wat je doet en waarvoor je het doet. Hierdoor is sprake van minder versnippering van kennis en ontstaat er meer samenhang tussen de initiatieven. De inzichten en ervaringen met circulariteit binnen specifieke sectoren nemen toe.
Door inkoopkracht van overheden en kennisuitwisseling tussen marktpartijen, ontstaat er enthousiasme en kunnen er flinke stappen worden gemaakt.
1.2 Doel en resultaat Doel van deze routekaart circulariteit is om, op het gebied van circulariteit, voor de gemeenten Duiven & Westervoort een samenhangend programma te creëren dat: 1. een gemeentelijke visie, ambitie en beleid op circulariteit formuleert; 2. inhoudelijke focus geeft op basis van lokale kansen en inzichten; 3. een hulpmiddel is voor het maken van toekomstige keuzes; 4. inspirerend en enthousiasmerend werkt voor de beide gemeenten en kansen biedt voor bedrijven in de regio; 5. een uitvoeringsprogramma voor de korte en de middellange termijn bevat, met concrete projecten, doelstellingen en resultaten.
3
Op basis van het aantal inwoners zou dit in Duiven & Westervoort neer kunnen komen op circa 18 kton CO2 reductie in 2030 en 30 kton CO2 reductie in 2050. Gelet op de grote hoeveelheid bedrijven in Duiven & Westervoort zou dit getal verhoudingsgewijs hoger kunnen liggen. Ter vergelijking als heel Duiven & Westervoort bijvoorbeeld overstapt van grijze naar groene stroom bespaart dit circa 65 kton CO2.
4
https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/03/24/circulaire-economie-essentieel-voorbehalen-van-klimaatdoelen-van-parijs
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
8
1.3 Verantwoording en leeswijzer Om te komen tot deze routekaart is een aantal stappen doorlopen, zoals gevisualiseerd in de onderstaande figuur:
In de eerste stap is bij de totstandkoming van deze routekaart gebruik gemaakt van beschikbare onderzoeksrapporten, notities en beleidsdocumenten van bijvoorbeeld provincie en rijk. Met deze informatie onder de arm, is met een breed scala aan interne en externe stakeholders gesproken om te ontdekken waar kansen en uitdagingen liggen (zie bijlage 1). Met de opgehaalde gegevens (wat is uitgemond in de foto stand van zaken) hebben enkele focussessies plaatsgevonden, om te ontdekken waar prioriteiten kunnen liggen en om tot een zo volledig mogelijk beeld te komen. Door de ontstane COVID-19-situatie heeft het proces op enkele plekken vertraging opgelopen en moesten enkele bijeenkomsten noodgedwongen online plaatsvinden. Zo ook de raadsinformatiebijeenkomst in november 2020. Tijdens deze bijeenkomst zijn de ambities en prioriteiten opgehaald in de raad aan de hand van opiniërende discussies. Deze informatie tezamen heeft geleid tot deze routekaart. Hoofdstuk 2 gaat in op de belangrijkste uitkomsten van de foto stand van zaken (kenmerk 1019268-009b). Hoofdstuk 3 zal ingaan op de onderbouwing van de focus die is aangebracht. Hoofdstuk 4 beschrijft de strategische aanpak op de prioritaire actielijnen. Hoofdstuk 5 biedt, tot slot, het vergezicht en de wijze waarop de ambities in het beleid verankerd kunnen worden.
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
9
2 Huidige stand van zaken Zoals beschreven, dient de routekaart focus en houvast te bieden voor toekomstige keuzes. Alvorens er focus kan worden aangebracht is het van belang om eerst nader te kijken naar de karakteristieken van beide gemeenten en van de regio.
2.1 Ontwikkelingen in de regio Provincie Gelderland heeft de ambities uit het Nationale Grondstoffenakkoord omarmd. Circulariteit heeft daardoor op veel vlakken een bestemming gekregen in de verschillende provinciale programma's. Zo is er een prominente plek voor circulariteit in het coalitieakkoord 2019-2023. In dit akkoord zet de provincie via verschillende sporen in op een circulaire economie. De provincie maakt zich sterk voor het wegnemen van belemmeringen die een circulaire economie in de weg staan, onder andere vanuit haar rol als vergunningsverlener, toezichthouder en handhaver. Provincie Gelderland heeft een Grondstoffenatlas opgesteld, die inzichtelijk maakt wat de grondstoffenopgave van de provincie is voor komende jaren. Zo ziet de provincie een opgave voor de landbouwen voedselsector; men streeft naar meer kringlooplandbouw. Daarnaast benadrukt de provincie onder andere de rol van circulariteit in de woningopgave, waarbij preventie en het hergebruiken van materialen voorop staan. Ter opvolging aan de grondstoffenatlas is eind 2020 de uitvoeringsagenda 'Gelderland circulair 2021-2023' gepubliceerd5. In deze agenda wordt enerzijds uitgesproken welke ambities bestaan, de komende twee jaar. Anderzijds wordt ook specifiek per thema uitgesproken waar de provincie concreet op in zal zetten.
De thema's zijn: maakindustrie, agrofood, bouw (en infrastructuur) en consumptiegoederen. Binnen de maakindustrie wordt onder andere ingezet op 'slimme' demonstratiefabrieken en circulaire werklocaties. Op agrofood wordt de komende periode nadruk gelegd op consumentenbewustzijn en de eiwittransitie. Binnen de bouwsector is de Woondeal Arnhem-Nijmegen een groot onderwerp6. Tot slot, het thema consumentenafval zet men, onder andere, in op de realisatie van een luiercentrale en hergebruik van cv-ketels. De Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen7 is de opvolger van de regio ArnhemNijmegen en is op 1 januari 2021 van start gegaan. De regio staat voor de uitdaging hoe om te gaan met groei van wonen, werken en mobiliteit Daarbinnen gaan achttien gemeenten die de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen vormen samen aan de slag met vijf opgaven: Circulaire regio, Productieve regio, Ontspannen regio, Groene groeiregio en Verbonden regio. De achttien gemeenten beslissen elk over deelname aan deze opgaven, de beschikbare middelen en het mandaat dat aan de uitvoering ervan wordt meegegeven. Vanuit de Economic Board Arnhem-Nijmegen is een investeringsagenda 'Stedelijk Netwerk Arnhem-Nijmegen' opgesteld8. Binnen deze investeringsagenda is het doel om de regionale economie te versterken.
Hierbij ligt de voornaamste focus op het versterken van het innovatieklimaat in de regio, onder andere op het gebied van ‘slimme duurzaamheid’.
5
6 7 8
https://www.gelderland.nl/bestanden/Gelderland/Nieuws-enevenementen/DOC_Uitvoeringsprogramma_Circulaire%20Ecomomie.pdf https://www.regioan.nl/woondeal/woondeal/ https://www.groenemetropoolregio.nl/ https://theeconomicboard.com/project/investeringsagenda/
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
10
De ambities liggen hoog; in 2030 is het streven dat de circulaire economie, binnen de regio, 320 miljoen extra omzet, 3.600 nieuwe banen en 50% minder afval genereren ten opzichte van 2016. Uiteindelijk is het streven dat de economie binnen de regio in 2050 volledig circulair is9. De Gemeenten Duiven & Westervoort werken regionaal samen met andere gemeenten op de thema’s duurzaamheid en circulariteit. Zo wordt er kennis gedeeld over duurzaam inkopen, is een intentieverklaring duurzame GWW én een manifest circulaire economie met de regio Arnhem-Nijmegen ondertekend, waarin afspraken worden gemaakt hoe de regio circulariteit kan stimuleren en meer kan samenwerken. Op meer lokale schaal is de Liemerse Ambassade begin september 2020 opgericht. Met dit samenwerkingsverband wordt de Liemerse denk- en doe-kracht gebundeld om tot (circulaire) innovaties te komen. De Liemerse Ambassade is het antwoord op de expliciete vraag naar krachtige samenwerking van Liemerse werkgevers en de Liemerse Economische Raad. De focus in de recent opgestelde Liemerse Economische Visie 2020 – 2025 (LEV) ligt op de sectoren vrijetijdseconomie, logistiek, agrofood & natuur en maakindustrie (VLAM). Hierbinnen zijn verschillende programma’s vastgesteld, zoals economische vitaliteit en duurzaamheid, de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en de uitvoering van projecten voor de LEV.
2.2 Foto stand van zaken Om beter zicht te krijgen op de omvang van de grondstofstromen in Duiven & Westervoort, is er voor de meest relevante sectoren een ‘foto’ gemaakt van het huidige grondstofgebruik. Voor de totstandkoming van de foto is gebruik gemaakt van uiteenlopende bronnen (e.g. CBS, de circulaire atlas Gelderland10, etc.). De grondstofanalyse geeft een eerste inkijk in de benodigde en vrijkomende grondstoffen. Het gaat hierbij expliciet niet om een uitwerking op detailniveau. Het doel van de foto is dan ook om een indicatie te geven van de benodigde en vrijkomende grondstofstromen en daarmee de kansen te benoemen die er liggen voor preventie en hergebruik. Daarmee ontstaat er meer gevoel bij de meest relevante en de meest kansrijke sectoren binnen de gemeenten. De analyse van de opgehaalde informatie levert de volgende vier inzichten op: • de stofstromenanalyse leert ons dat er een grote opgave is; • project/initiatieven van interne en van externe stakeholders zijn complementair aan elkaar; • er is sprake van een verschil tussen wat de opgave is (moeten), waar aanknopingspunten zitten (kunnen) en waar de energie zit (willen); • de gemeente kan verschillende rollen aannemen bij het ondersteunen/aanjagen van projecten en initiatieven.
9 10
https://theeconomicboard.com/project/investeringsagenda/ https://www.gelderland.nl/bestanden/Documenten/Gelderland/06Werk-enondernemen/191125_Circulaire_Atlas_Gelderland.pdf
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
11
Grote opgave, die voortkomt uit stofstromenanalyse In 2020 heeft een stofstromenanalyse plaatsgevonden. Onderstaande infographic brengt de resultaten kernachtig in beeld. Momenteel wordt in Duiven & Westervoort gezamenlijk het totaal afval geschat op totaal 176 kton per jaar. Dat is net zoveel als 4.400 volle vrachtwagens afval per jaar. De opgave strekt zich uit over meerdere domeinen en kent verschillende (probleem)eigenaren. Van infrastructuur tot woningbouw, van biomassastromen tot bedrijfsafval en van fijn huishoudelijk afval tot grof huishoudelijk afval. Echter, voor een meer nauwkeurige analyse dient een meer gedetailleerdere stofstromenanalyse gemaakt te worden, om verdiepende inzichten te verkrijgen.
Figuur 2: Grondstofopgave Duiven & Westervoort (op basis van schattingen en berekeningen).
Projecten en initiatieven van 1stroom en van externe stakeholders zijn complementair aan elkaar De projecten en initiatieven die voortkomen, zoals naar voren gekomen in de gesprekken met de diverse interne stakeholders (1stroom), zijn met name ingegeven op basis van waar de gemeente controle op heeft (bijvoorbeeld afvalscheiding in het gemeentehuis) en waar men invloed op heeft (bijvoorbeeld inkoop van kantoormeubilair en circulaire wegrenovaties).
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
12
De projecten en initiatieven voortkomend uit de gesprekken met externe stakeholders, liggen minder in de invloedsfeer van de gemeente, zo gaat het bijvoorbeeld om ketensamenwerkingen tussen bedrijven of vergunningsverlening voor circulaire sloop/demontage van een gebouw. De gemeente kent ten aanzien van de projecten, van bijvoorbeeld bedrijven, eerder betrokkenheid dan directe invloed of controle. Hiermee zijn de genoemde Cirkel van controle projecten en initiatieven van de interne en van de externe Cirkel van invloed stakeholders complementair aan elkaar, als het gaat om een Cirkel van verdeling aan kansen en lopende betrokkenheid projecten over de drie cirkels (cirkel van controle, cirkel van invloed en cirkel van betrokkenheid). Drie invalshoeken In deze verkenning is gebruik gemaakt van drie invalshoeken om kansen (en uitdagingen) boven tafel te krijgen en inzicht te krijgen in lopende projecten en initiatieven. Hierbij is continu gekeken naar de huidige stand van zaken op basis van de volgende drie vragen: • wat is de opgave (moeten)? • welke aangrijpingspunten er zijn (kunnen)? • en waar zit de energie (willen)? Wat blijkt is dat er een verschil zit tussen waar de energie zit en wat er momenteel al kan, versus waar de (relatief grote) opgaves liggen.
Met name de bouw en de bedrijvensector kent een groot grondstofverbruik, echter ligt dit niet altijd binnen de invloedsfeer van de gemeente en staat het bij bedrijven slechts in enkele gevallen op de agenda. Het is daarom zinvol om enerzijds gebruik te maken van de energie in de samenleving, om werk te maken van circulariteit en anderzijds initiatieven en beweging te ontginnen, daar waar de grote(re) opgaves liggen en er sprake is van een minder grote energie. Op deze manier wordt op zowel de korte/middellange termijn werk gemaakt van circulariteit (kunnen en willen) en wordt tevens gewerkt aan de lange termijn richting 2050 (moeten). Gemeenten kennen verschillende rollen Zoals blijkt (mede op basis van de gesprekken met interne en externe stakeholders), valt op te maken dat men continu een veranderende rol verwacht van de gemeente, als het gaat om projecten en initiatieven die bijdragen aan de grondstoffentransitie. Voor een circulaire economie is de betrokkenheid en inzet van alle stakeholders in Duiven & Westervoort van essentieel belang; alleen gezamenlijk kan een versnelling worden gerealiseerd. Echter, de gemeente heeft, als spin in het web, een cruciale functie te vervullen in de omvorming naar de circulaire economie. In november 2020 is in de gemeenteraad ingegaan op de verandering naar een circulaire economie en de rol die de gemeente hierbij op zich kan nemen.
Dit betreft drie rollen: • als opdrachtgever (cirkel van controle); • als facilitator (cirkel van invloed); • als regisseur (cirkel van betrokkenheid). Al deze rollen komen van pas bij het verder in gang zetten van de transitie naar een volledig circulaire economie.
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
13
Opdrachtgever De eerste rol, die de gemeenten hierbij aannemen, is die van opdrachtgever. Vanuit deze rol hebben de beide gemeenten de mogelijkheid om de eigen inkoopprocessen op een maatschappelijk verantwoorde en circulaire manier in te richten. Dit kan, door bestaande inkooptrajecten in het vervolg aan te scherpen met specifieke circulaire eisen, maar ook het gehele inkoopproces veranderen richting een circulaire basis is mogelijk. Door deze rol actief aan te nemen leidt dit op lokaal/regionaal niveau tot innovatie bij de inschrijvende partijen, omdat zij zich gedwongen zien een transformatie te ondergaan richting maatschappelijk verantwoord/circulair ondernemen, willen zij nog voldoende opdrachten binnenhalen. Facilitator In deze rol is het voor beide gemeenten van belang dat zij goed kijken naar wat er lokaal gebeurt op het gebied van circulariteit. Hoe kan men bij de gemeente aanhaken bij lopende initiatieven, maar ook ondersteuning bieden aan lopende projecten? Door hier goed inzicht in te creëren, kunnen beide gemeenten bottom-up hulp bieden om op lokaal niveau de transitie verder in beweging te brengen.
Dit kan in verschillende vormen, bijvoorbeeld door: • immaterieel kapitaal, zoals huisvesting, netwerken of kennis; • ondersteuning bij planvorming, zoals een Plan van Aanpak, implementatieplan of een volledige business plan; • financiering, zoals subsidies, revolverende fondsen of vormen van cofinanciering. Regisseur De gemeente dient, als spin in het web, het initiatief te nemen om partijen te verbinden om op deze manier circulaire kansen te laten ontstaan vanuit de samenleving en mét de samenleving. Als regisseur maakt de gemeente gerichte (beleids)keuzes, stelt ze voorwaarden, zet middelen gericht in, stuurt op resultaten en controleert of doelen bereikt worden. Het is van belang dat ook andere partijen een rol hebben, echter dient de gemeente hierin de regie te hebben en de kaders te stellen. Door samenwerkingsverbanden te creëren tussen organisaties met een gedeelde ambitie, kan gericht werk worden gemaakt van het 'matchen' van vraag en aanbod. Ook ontstaat dit door het opzetten van netwerken en platforms, waar kennis- en ervaringsdeling centraal staat.
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
14
3 Aanbrengen van focus Om daadwerkelijk een versnelling op gang te brengen, is het van belang om de beschikbare middelen en de aandacht te bundelen door het aanbrengen van inhoudelijke focus. Op deze manier wordt antwoord gegeven op de vraag 'weten wat je doet en waarvoor je het doet'. Dit hebben we gedaan door diverse afwegingen en dilemma's voor te leggen aan de gemeenteraden. Op basis hiervan zijn drie prioritaire actielijnen geformuleerd en wordt een ambitie gegeven.
3.1 Afwegingen en dilemma's Om te komen tot keuzes waar aandacht en focus naartoe moet gaan, zijn de volgende aspecten gehanteerd die een rol spelen bij de totstandkoming van een keuze voor inhoudelijke focus (in willekeurige volgorde): • impact op grondstoffen; • werkgelegenheid; • bijdrage aan CO2-doelstelling; • acceptatie door de markt; • energie in de samenleving; • zichtbaarheid van resultaten; • exposure/ profilering. Met deze aspecten in het achterhoofd en de input uit gesprekken en focusgroep-sessies met interne en externe stakeholders, zijn diverse stellingen voorgelegd aan de twee gemeenteraden. De focusgroep-sessie en de gesprekken met externe en interne stakeholders vormen een belangrijke basis hiervoor. Een nadere uitwerking van deze gesprekken zijn terug te vinden in de foto stand van zaken (met kenmerk 1019268-009b) Raadsinformatiebijeenkomst 17 november 2020 Op 17 november 2020 heeft een digitale raadsinformatiebijeenkomst plaatsgevonden met beide gemeenteraden. In deze bijeenkomst is een overzicht gegeven van de huidige stand van zaken en is de dialoog op gang gebracht aan de hand van een interactieve werkvorm met de krant van de toekomst en krantenknipsels die op dat moment in de krant staan.
Na deze werkvorm zijn drie stellingen voorgelegd aan de deelnemende raadsleden: Op welke circulariteitsstrategie moet de gemeente inzetten? De aanwezige raadsleden konden hierbij de keuze maken uit de bovenste drie treden van de ladder van Lansink (figuur rechts). Hieruit bleek een lichte voorkeur voor het inzetten op strategieën, die zijn gericht op preventie van afval. Echter, het grote merendeel prefereert een integrale aanpak op alle drie de strategieën. Dus zowel het inzetten op preventie, hergebruik en recycling. In de discussie, die daarna is gevoerd, kwam duidelijk naar voren dat het eenzijdig inzetten op één van de strategieën contraproductief kan werken.
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
15
Op welke sector/productgroep moet de nadruk komen te liggen? Hierbij is uitgegaan van de vier sectoren, zoals deze ook zijn beschreven in de foto stand van zaken (zie tevens figuur 2). Daarbij werd ingegaan op grondstoffen en afval, gebruikt in de bouw, de agrofoodsector, in de maakindustrie en de consumentengoederen (overeenkomstig met de grondstoffenatlas van de provincie Gelderland). Een grote groep gaf de voorkeur aan het inzetten op voornamelijk consumentengoederen. Dit raakt namelijk vooral inwoners van de gemeenten Duiven & Westervoort. Uiteindelijk gaf de meerderheid ook hier de voorkeur aan het inzetten op alle sectoren gelijktijdig. Hieruit kan worden opgemaakt dat circulair ondernemerschap in al deze sectoren gestimuleerd dient te worden. Het gaat hierbij voornamelijk om de vaardigheid van ondernemerschap in plaats van een specifieke sector. Daarnaast Figuur 3: Tegels uit de grondstoffenatlas van de provincie dient ook voldoende aandacht te worden gegeven Gelderland. aan de belevingswereld van inwoners. Ook voor hen dient circulariteit tastbaar te zijn. Welke werkwijze past de gemeente volgens u het best bij de transitie naar een circulaire economie? Als derde opiniërende stelling kon men de voorkeur aangeven, welke rol de gemeente zichzelf dient aan te meten in het voorgaan van deze transitie.
Op basis van de beschikbare antwoordmogelijkheden en de discussie die hierop volgde, kwam duidelijk naar voren, dat een grote meerderheid de voorkeur heeft voor, zowel het geven van het goede voorbeeld, als het stimuleren van circulair gedrag bij inwoners en bedrijven. Hieruit komt sterk naar voren dat het één niet zonder het ander kan. Door inwoners en bedrijven te betrekken, kun je opschalen en impact maken, maar dit is enkel geloofwaardig als de gemeente hierin zelf het goede voorbeeld geeft. Prioritaire actielijnen Op basis van de gegeven antwoorden op de opiniërende stellingen en de discussies die hieruit volgden, wordt gekomen tot drie prioritaire actielijnen waar de gemeenten Duiven & Westervoort de komende jaren op in moeten zetten: • Circulair voorbeeldgedrag: de gemeenten dienen het goede voorbeeld te geven, door afval te scheiden op hun eigen locatie, circulair in te kopen en circulaire waardes mee te nemen in, bijvoorbeeld, vergunningsverlening voor sloopopgaves. • Circulair ondernemen: Duiven & Westervoort kent veel en veel verschillende ondernemers. Door lokale bedrijven te steunen in de transitie naar circulair ondernemerschap, wordt grote impact gemaakt. • Circulair consumeren: tot slot zijn we allen consumenten en hebben we met ons eigen gedrag invloed op onze eigen ecologische footprint.
Zo kunnen we afval beter scheiden, producten vaker hergebruiken en gebruik maken van circulaire producten en diensten.
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
16
3.2 Ambitieniveau In de voorgaande paragraaf is beschreven op welke prioritaire actielijnen de gemeenten in gaan zetten. Nu rest nog de vraag, met welk tempo de gemeenten Duiven & Westervoort deze (intentionele) doelen wensen te bereiken. Wil men hier een hoger tempo hanteren dan de rijksoverheid (100% circulair in 2050 en het tussenliggende doel van 50% circulair in 2030) of hierin gelijk optrekken? Hiertoe zijn twee opiniërende stellingen voorgelegd aan de raadsleden in de raadsvergadering van 17 november 2020. In hoeverre moeten Duiven & Westervoort zich conformeren aan de landelijke doelstellingen omtrent circulaire economie (50% circulair in 2030 en 100% circulair in 2050)? Op een enkeling na was men het eens dat doelstellingen gedeeltelijk of volledig overgenomen moeten worden in de lokale doelstellingen van de gemeenten. Hierbij was een lichte voorkeur voor het volledig (één op één) overnemen van de doelstellingen. Gesteld kan worden dat er brede consensus bestaat over het nut en de noodzaak om tot actie over te gaan om werk te maken van deze transitie. Op dit moment is er geen budget gelabeld voor de programmalijn Circulariteit.
Welke investeringen passen volgens u het beste op dit moment? Ondanks dat er brede consensus bestaat, dat de doelstellingen (gedeeltelijk of volledig) omarmd dienen te worden, blijft de uitdaging staan, hoeveel de gemeenten bereid zijn te investeren de komende jaren, om deze transitie in gang te zetten. Uit de antwoorden op de stelling en de discussie die hieruit volgde, neigt grofweg de helft naar het vrijmaken van budget om acties in gang te zetten. Het gaat hierbij met name om procesgeld, om eigen initiatieven te helpen realiseren en budget voor het ondersteunen van bedrijven bij het vormen van circulaire ketens, bedrijfsmodellen, producten en diensten. Een deel van de aanwezige raadsleden geeft de voorkeur van het zoeken van budgetruimte binnen projectbudgetten, om in te zetten op circulariteit. Doelstelling aan de hand van twee sporen In de beide gemeenten leeft breed de urgentie om te komen tot een 100% circulaire economie in 2050 en daarmee aan te sluiten bij de landelijke doelstellingen. Echter kent deze transitie de uitdaging dat nog nader bepaald dient te worden op welke wijze al het afval gereduceerd dient te worden. Ook is er nog geen uniforme meetmethodiek om te bepalen wat het huidige grondstofgebruik is en op welke wijze diverse maatregelen bijdragen aan het behalen van de doelstellingen.
Om deze reden wordt nu ingezet op twee sporen: • grijp kansen aan die nu al effect sorteren. Zo kan de parallel worden getrokken met de energietransitie waarin je, ongeacht de warmte-oplossing, al kan beginnen met je huis te isoleren. Dit zijn zogenaamde no-regret-maatregelen; • ga programmatisch aan de slag met het in beweging zetten van specifieke thema's en/of doelgroepen. De opgave zal op diverse terreinen omvangrijk zijn. Om te voorkomen dat de gemeente er over enkele jaren achter komt te laat in beweging te zijn gekomen, zal nu al worden ingezet op het creëren van beweging en richting.
16 september 2021. Ons kenmerk 1019268-013e/nah/nke
17
Op basis van bovenstaande wordt de volgende doelstelling geformuleerd: De gemeenten Duiven & Westervoort sluiten zich aan bij de doelstellingen, zoals geformuleerd in het grondstoffenakkoord: • Duiven & Westervoort willen in 2050 een circulaire economie zijn. Een economie zonder afval, waarbij alles draait op herbruikbare grondstoffen. • In 2030 moeten Duiven & Westervoort al 50% minder primaire grondstoffen gebruiken (mineralen, metalen en fossiel). • Omdat er momenteel geen accurate nulmeting is en maatregelen (nog) niet zijn uit te drukken in 'harde' cijfers, worden de volgende twee sporen gehanteerd voor de komende vier tot vijf jaar: − Zodra laagdrempelige kansen/ no-regret-maatregelen zich voordoen, worden deze aangegrepen om te bepalen of en in welke mate er wordt ingezet op circulariteit. − Er wordt programmatisch werk gemaakt van de grote clusters van grondstofgebruik om de eerste bewegingen in gang te zetten. Dit resulteert in de onderstaande visualisatie, waarin de drie prioritaire actielijnen, die voortkomen uit de routekaart, zijn geprojecteerd op de twee sporen. Deze sporen zijn uitgezet in de tijd:
Figuur 4: Doelstelling van de gemeente Duiven & Westervoort in de route naar 100% circulariteit
Zoals blijkt uit de formulering van de doelstelling en de figuur, zal er omstreeks het jaar 2025 een meting en een herijking van de uitvoeringsagenda plaatsvinden. De voornaamste reden hiervoor is, dat de rijksoverheid (Planbureau voor de Leefomgeving) zichzelf ten doel heeft gesteld om tot 2023 te komen met een betrouwbare en onderbouwde meetmethodiek om de stand van zaken van de circulaire economie mee te bepalen11. Dit kan tot gevolg hebben dat het rijksbeleid op onderdelen zal wijzigen, als gevolg van deze meting/meetmethodiek. De verwachting is dat achtereenvolgens ook op regionale/lokale schaal een eenduidige meetmethodiek ontstaat voor het meten van de stand van zaken van de circulaire economie. Op basis hiervan kan het beleid en de uitvoeringsagenda van de gemeenten Duiven & Westervoort herijkt worden. Onderhavige uitvoeringsagenda zal dan logischerwijs toezien op de periode tot 2024/2025.