Agendabundel
Tekst van het document
Bundel van de Politieke Avond van 16 februari 2021
Agenda bijlagen Agenda Politieke Avond 16 februari .docx A A.1
-DIGITAAL 19.30-20.30 uur – Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein / ronde- en debattafel Om de kwaliteit van zorg te kunnen waarborgen en anderzijds meer inzicht en grip te krijgen op de financiële situatie in het sociaal domein, is een toekomstvisie en transformatieagenda opgesteld die zorgen voor de juiste interventies en acties om te komen tot een toekomstbestendige situatie. Behandeladvies Toekomstvisie en transformatieagenda SD 16 febr 2021.docx 1a. Raadsvoorstel Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein - getekend.pdf 1b. Raadsvoorstel Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein.pdf 2. Concept Raadsbesluit Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein.pdf 3. Bijlage - Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein.pdf D1a. Rekenkamer DDW - Brief gemeenteraden onderzoek integraliteit sociaal domein.pdf D1b. Bijlage - Eindrapport Duiven na wederhoor Regioplan.pdf D1c. Bijlage - Oplegnotitie de leermomenten Regioplan.pdf D1d.
Bijlage - Gemeente Duiven - Zienswijze rapportage Rekenkamer Doesburg Duiven Westervoort.pdf RvSD - Advies notitie Samen Sterk door Raad voor sociaal domein Duiven.pdf College van B&W - Brief aan Raad voor sociaal domein Duiven.pdf Zetel Nooijen - vragen Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein met beantwoording.pdf SP Duiven vragen transformatieagenda sociaal domein februari 2021 met beantwoording.docx GroenLinks - Vragen sociaal domein PA 16 februari 2021 met beantwoording techn vragen.docx Pro Duiven - vragen Toekomstvisie en Transformatie Sociaal Domein met beantwoording techn vragen.pdf Beantwoording vraag van DOED over eenzaamheidsscore in rapport Samen Sterk.docx
A.2.1
20.35-22.30 uur – 1) RPW regio Arnhem Nijmegen 2021-2024 / debattafel Het Regionaal Programma Werklocaties regio Arnhem-Nijmegen is toe aan een actualisatie voor de periode 2021 tot en met 2024. Het RPW bevat de keuzes die de gemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen maken voor het in balans brengen van vraag en aanbod naar werklocaties. Behandeladvies RPW regio Arnhem Nijmegen 2021-2024 incl opbrengst 9 feb.docx 1a. Raadsvoorstel RPW regio Arnhem Nijmegen 2021-2024 - getekend.pdf 1b. Raadsvoorstel RPW regio Arnhem Nijmegen 2021-2024.pdf 2. Concept Raadsbesluit RPW regio Arnhem Nijmegen 2021-2024.pdf Bijlage 1 - RPW Arnhem-Nijmegen 2021-2024 (201491685).pdf Bijlage 2 - Advies Ecorys benutten ontwikkelruimte RPW 20 nov 2020 (201491686).pdf Bijlage 3 - Advies Ecorys beoordeling XXL-logistiek 20 nov 2020 (201491687).pdf Bijlage 4 - Ontwikkelkaart XXL-Logistiek Posad Maxwan okt 2020 (201491688).pdf Bijlage 5 - Bijlage bij Ontwikkelaart XXL-Logistiek DocksNLD Posad Maxwan okt 2020 (201491689).ppf.pdf Bijlage 6 - Reactienota RPW 20 dec 2020 (201491690).pdf CDA - Technische vragen RPW 9 feb 2021 met beantwoording.docx Lokaal Alternatief - Technische vragen RPW bedrijventerrein 9 feb 2021 met beantwoording.docx PvdA - technische vragen RPW regio Arnhem Nijmegen 9 feb 2021 met beantwoording.docx
A.2.2
20.35-22.30 uur – 2) Verkenning bedrijventerreinen 2040 / debattafel
Door de economische groei van de afgelopen jaren zien we dat er in Duiven binnen afzienbare tijd geen bedrijfskavels meer beschikbaar zijn en uitgegeven kunnen worden. Met het opstellen van de Verkenning Bedrijventerreinen 2040 wordt antwoord gegeven op de vraag in hoeverre de gemeente Duiven inspeelt op de toekomstige marktbehoefte aan bedrijventerreinen. Behandeladvies Verkenning bedrijventerreinen 2040 incl opbrengst 9 feb .docx 1a. Raadsvoorstel Verkenning bedrijventerreinen 2040 - getekend.pdf 1b. Raadsvoorstel Verkenning bedrijventerreinen 2040.pdf 2. Concept Raadsbesluit Verkenning bedrijventerreinen 2040.pdf Bijlage 2 – Verkenning bedrijventerreinen 2040 d.d. 14-1-2021 (201493782).pdf Bijlage 3 – Strategische notitie bedrijventerreinen Duiven d.d. 1-4-2020 (201485936).pdf Bijlage 4 – Werkgelegenheidscijfers regio Arnhem d.d. 12-1-2021 (201493780).pdf Bijlage 5 – Quick Scan bedrijventerreinen Duiven d.d. 4-1-2021 (201493781).pdf bijlage bij Bijlage 2 Geactualiseerde tabel uit Verkenning bedrijventerreinen (pag. 6).docx CDA - Technische vragen Verkenning bedrijventerreinen 9 febr 2021 met beantwoording.docx GroenLinks - Technische vragen Verkenning bedrijventerreinen 9 febr 2021 met beantwoording.docx PvdA - Technische vragen Verkenning bedrijventerreinen 2040 9 febr 2021 met beantwoording.docx A.2.2
bijlagen bij beantwoording vragen PvdA d.d. 9 februari Tijdens de politieke avond van 9/2 is gevraagd om de bijlagen die genoemd zijn in het antwoord op de technische vragen van de PvdA aan te leveren. 1. CBS 2015-verschillen-in-arbeidsparticipatie-tussen-buurten-in-nederland.pdf 2. WRR -Doorgroei-arbeidsparticipatie.pdf 3. CBS, mensen zonder werk minder gezond.pdf 4. Werkgelegenheidscijfers regio Arnhem.pdf 5. Impact corona op Nederlandse economie CBS.pdf 6. Structuurvisie Duiven 2015.pdf 7. Nota grondbeleid 2008.pdf 8. Omgevingsvisie_Gaaf_Gelderland.pdf 10. Legger - Waterschap Rijn en IJssel.docx 11. Verkeersmodel Duiven.pdf 12. Bestemmingsplan Archeologie.docx 13. IBIS provincie Gelderland.docx 14. Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland.pdf 15. Statistisch zakboek Gelderland.docx 16. Economische analyse regio Liemers.pdf 17. Economische visie de Liemers.pdf 18. Langjarige_prognose_ruimtevraag_bedrijventerreinen_provincie_Gelderland.pdf 19. Gelderse bedrijventerreinen - klaar voor de toekomst.pdf 20. Tracebesluit A15.docx 21. Ruimte voor economische activiteit tot 2030.pdf 22. Monitoring RPW Arnhem-Nijmegen.pdf 23. Regionaal Programma Werklocaties 2017.pdf
Agenda bijlagen 1 Agenda Politieke Avond 16 februari .docx
Agenda Politieke Avond 16 februari 2021 DIGITAAL (de tijden zijn richttijden: als een onderwerp eerder afgerond is dan vermeld, wordt aansluitend gestart met het volgende onderwerp) Tijdstip: 19.30 – 20:30 Onderwerp: Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein Ronde & Debattafel Portefeuillehouder: wethouder Knuiman Voorzitter: G-J. Schrijner
Tijdstip: 20.35 – 22.30 Onderwerpen: 1. RPW regio Arnhem Nijmegen 2021-2024 2. Verkenning bedrijventerreinen 2040 Debattafel Portefeuillehouder: 1) burgemeester Hieltjes 2) wethouder Spaargaren Voorzitter: Clemens Koning
A.1 19.30-20.30 uur – Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein / ronde- en debattafel 1 Behandeladvies Toekomstvisie en transformatieagenda SD 16 febr 2021.docx
Onderwerp Ondertitel
Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Belangrijkste bespreek- en/of beslispunten
Historie
Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein Om de kwaliteit van zorg te kunnen waarborgen en anderzijds meer inzicht en grip te krijgen op de financiële situatie in het sociaal domein, is een toekomstvisie en transformatieagenda opgesteld. Deze zorgen voor de juiste interventies en acties om te komen tot een toekomstbestendige situatie. Knuiman Zaaknummer Z/20/072715 T. Kleingeld (team Projectenbureau) t.kleingeld@1stroom.nl * Het definitieve raadsvoorstel was op het moment van het opstellen van dit behandeladvies nog niet beschikbaar, maar de beslispunten zullen ongeveer overeenkomen met: 1. De gemeenteraad besluit tot vaststelling van de toekomstvisie en transformatieagenda en uitvoering van de opgenomen acties. 2. De gemeenteraad besluit tot ontwikkeling van het dashboard sociaal domein. In de loop van 2019 kwamen er grote financiële tekorten in het sociaal domein aan het licht (>noodzaak tot transformatie). In 2019 kwam de Gemeenschappelijke Rekenkamer ook met een rapport over de integraliteit van het sociaal domein (LIS 17 september 2019) waarin het college werd aanbevolen om de Raad beter te informeren over het sociaal domein en daarvoor o.a. SMART-doelen te formuleren, (bijvoorbeeld via een dashboard). Tijdens de ronde tafel 26 november 2020 stond de eerste versie van dit raadsvoorstel op de agenda.
De PvdA heeft toen aangeven dat het advies van de Raad voor Sociaal Domein Duiven nog niet bekend was. De tafel heeft toen besloten dat de ronde tafel niet door kon gaan. De presentatie vanuit de organisatie ging wel door. Inmiddels heeft de Raad voor Sociaal Domein Duiven advies uitgebracht aan het college en is het raadsvoorstel hierop aangepast.
Termijn
Politieke Avond Voorzitter G.J. Schrijner Behandeladvies
Er is geen finale datum voor het nemen van het raadsbesluit. Wel is het zo dat de toekomstvisie en transformatieagenda zijn opgesteld om op korte termijn aan de slag te gaan met de beschreven speerpunten en acties. Dinsdag 16 februari 2021 Ronde en debat tafel Griffie Zaal Domein Duur Wouter Bosch Microsoft TEAMS Samenleving 60 Minuten De bespreking start met een ronde tafel waarbij fracties vragen kunnen stellen over het raadsvoorstel. Omdat eind november vorig jaar de presentatie door de organisatie wel kon worden behandeld, wordt nu aansluitend aan de ronde tafel in een debat tafel voorzien. Na de debattafel zal de voorzitter vragen of een fractie een amendement of motie bij dit onderwerp wil indienen in de raad, dan wordt het voorstel als bespreekstuk geagendeerd. Of dat het voorstel als hamerstuk (eventueel met een stemverklaring) geagendeerd kan worden in de raadsvergadering.
Spreekrecht publiek
Technische vragen dienen vooraf gesteld te worden, via griffie@duiven.nl Men kan aan de ronde meepraten, maar niet aan de debat tafel, aanmelden via griffie@duiven.nl. Zie voor meer informatie https://www.duiven.nl/meedoen
1 1a. Raadsvoorstel Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein - getekend.pdf
1 1b. Raadsvoorstel Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein.pdf
*ZFD4F4EBECB* RAADSVOORSTEL Onderwerp : Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein __________________________________________________________________________ Zaak- & documentnr. : Z/20/072715/201482450
Opsteller
: Tim Kleingeld
Portefeuillehouder
Team
: Projectenbureau
: H.C.M. Knuiman
Telefoonnr. __________________________________________________________________________ Samenvatting Om de kwaliteit van zorg te kunnen waarborgen en anderzijds meer inzicht en grip te krijgen op de financiële situatie in het sociaal domein, is een toekomstvisie en transformatieagenda opgesteld die zorgen voor de juiste interventies en acties om te komen tot een toekomstbestendige situatie. Beslispunten 1. De gemeenteraad besluit tot vaststelling van de toekomstvisie en transformatieagenda en uitvoering van de opgenomen acties. 2. De gemeenteraad besluit tot ontwikkeling van het dashboard sociaal domein. Aanleiding Sinds de decentralisaties werken gemeenten aan de nieuwe inrichting van het sociaal domein. Hierbij lag in eerste instantie de focus op de transitie van het nieuwe stelsel: het inrichten van de basis. Zo is er geïnvesteerd in de toegang van het sociaal domein, in regionale samenwerking en in het contracteren van de aanbieders om zorgcontinuïteit te realiseren. Na de basisinrichting werken gemeenten aan de transformatie van het sociaal domein. Transformatie betekent een fundamentele verandering in de zorg. Van veraf naar dichtbij. Algemene voorzieningen versterken waardoor maatwerkvoorzieningen minder nodig zijn en het kantelen van de zogenoemde pyramide.
Op dit moment is er onvoldoende grip op het sociaal domein waardoor het lastig is om binnen wettelijke, beleidsmatige en financiële kaders te werken. De huidige financiële situatie vraagt om direct ingrijpen zonder dat daarbij de kwaliteit van zorg uit het oog wordt verloren. Er is daarom een visie op de toekomst van het sociaal domein nodig en een transformatieagenda waarin de juiste interventies en actie zijn opgenomen. In de transformatieagenda zijn ook de projecten opgenomen die al gestart zijn. De uitvoering van de transformatieagenda moet leiden tot een toekomstbestendige situatie binnen het sociaal domein. Om enerzijds de kwaliteit van de zorg te kunnen waarborgen en anderzijds de financiële situatie van gemeenten te verbeteren, is een toekomstvisie en transformatieagenda nodig op basis waarvan de juiste interventies en acties worden uitgevoerd. Zo doen we er alles aan om nu en in de toekomst passende zorg te garanderen. De toekomstvisie en transformatieagenda is onderdeel van het programma ‘Ontwikkeling sociaal domein’, dat door 1Stroom voor de gemeente Duiven en Westervoort wordt uitgevoerd. Het programma heeft als doel om alle projecten en acties in het sociaal domein in samenhang op te pakken, zodat op een gestructureerde manier resultaten worden behaald. De Taskforce jeugd, ook wel Jeugdzorg in de hand, is één van de projecten die ook onder dit programma valt.
Pagina 1
De basis van de Toekomstvisie en transformatieagenda ligt in eerdere documenten die in de gemeenteraad zijn besproken zoals Aandachtsvelden in het sociaal domein en Jeugdzorg in de hand. Input, acties, aanbevelingen en besparingen uit deze documenten en projecten zijn meegenomen zodat de toekomstvisie en transformatieagenda een compleet en actueel beeld geeft van de visie en uit te voeren acties in de transformatieagenda. Dit document markeert daarmee de start voor de transformatie waarin de lopende projecten die hieraan bijdragen blijven doorlopen in het programma Ontwikkeling sociaal domein. Nieuwe speerpunten en voorbeelden richten zich met name op de WMO.
Planning Er is geen finale datum voor het nemen van het raadsbesluit. Wel is het zo dat de toekomstvisie en transformatieagenda zijn opgesteld om op korte termijn aan de slag te gaan met de beschreven speerpunten en acties. Beoogd effect Het in 2021 realiseren van verbeteren en meer (financiële) controle in het sociaal domein aan de hand van concrete acties en sturingsmogelijkheden op de volgende gebieden: - Innovatie - Preventie - Inkoop - Regie - Bewaking Argumenten 1.1. Na de transitie is transformatie de volgende stap Na de basisinrichting van nieuwe taken op het gebied van jeugdhulp en WMO is nu een inhoudelijke verandering nodig om het sociaal domein toekomstbestendig te maken. De toekomstvisie geeft daarin richting in de werkwijze van de gemeente. 1.2. Het huidig financieel kader is niet toereikend De decentralisaties zijn ingevoerd met een forse korting vanuit het Rijk op de beschikbare budgetten. Naast een sluitende aanpak moeten gemeenten daardoor ook een meerjarige bezuiniging realiseren. De gemeente Duiven kampt met tekorten in het sociaal domein waardoor een inhoudelijke transformatie noodzakelijk is om met verbetermaatregelen op de korte termijn scherper aan de wind te kunnen zeilen. 1.3. Er is behoefte aan sturingsmogelijkheden Op dit moment zijn deze ‘knoppen om aan te draaien’ er niet.
De opgenomen, belangrijkste, prestatie indicatoren en het te ontwikkelen dashboard sociaal domein zorgen voor overzicht en mogelijkheden om te sturen. 1.4. Een gestructureerde aanpak is nodig Het is van belang om de verschillende acties in samenhang op te pakken om zo een blijvende verbetering in het sociaal domein te realiseren. Om de resultaten te behalen is een gedeelde stip op de horizon, in de vorm van een toekomstvisie, en een gestructureerde aanpak, middels een transformatieagenda, nodig. 2.1. Het dashboard zorgt voor overzicht en inzicht Hierin worden de belangrijkste gegevens en ontwikkelingen weergegeven gekoppeld aan de prestatie indicatoren. Het dashboard krijgt ieder kwartaal een update zodat de voortgang kan worden besproken en prestaties geëvalueerd.
Pagina 2
Kanttekeningen 1.1. Uitwerking vraagt tijd De noodzaak tot verbeteringen is groot, terwijl niet alle acties gelijktijdig kunnen worden ingezet en gerealiseerd. In de transformatieagenda zijn daarom speerpunten benoemd met bijbehorende acties waar in eerste instantie de focus op ligt. 1.2. Het is een veelzijdige opgave Het sociaal domein is complex en daarom richten de speerpunten zich op verbeteringen op verschillende vlakken. Het blijft echter een transformatie en dat vraagt tijd en energie. De gestructureerde aanpak helpt bij het realiseren van deze ontwikkeling. 1.3. Open einde regelingen en veranderingen zorgen voor onzekerheid De sturingsmogelijkheden in de vorm van een dashboard en prestatie indicatoren zorgen voor beheersing van de financiële middelen. Het open einde karakter, veranderende wetgeving of wachtlijsten in de zorg maken beheersing van deze middelen echter lastiger en minder voorspelbaar. 2.1. Het dashboard is een momentopname Het geeft de stand van zaken op dat moment weer. In de praktijk blijkt dat de benodigde gegevens niet altijd tijdig beschikbaar zijn. Financiële paragraaf In onderstaand overzicht is de te verwachte besparing aangegeven in het meerjarenperspectief van de gemeenten en die we bereiken door uitvoering te geven aan de acties zoals die zijn opgenomen in de transformatieagenda. De besparingen zijn verwerkt in de meerjarenbegroting.
De toekomstvisie en transformatieagenda geeft zoals eerder gezegd een compleet beeld van de activiteiten die reeds lopen en in nieuw worden gezet. Het besparingspotentieel omvat dit brede speelveld en is dus inclusief de reeds lopende activiteiten van bijvoorbeeld Jeugdzorg in de hand. Transformatieagenda overzicht besparingen sociaal domein Besparingen Duiven
2021 € 600.000
€
2022 675.000
€
2023 750.000
€
Om grip te hebben en houden maken we gebruik van de visitatiecommissie van de VNG. Zij bieden expertadvies aan op het gebied van financiële beheersbaarheid in het sociaal domein. Dit is één van de acties die is opgenomen in de transformatieagenda. Het besparingspotentieel ligt in Westervoort hoger dan in Duiven. Dat heeft twee oorzaken. Westervoort bespaart fors op de uitgaven door het aantal uren huishoudelijke hulp per persoon terug te brengen naar het gemiddeld aantal uren dat door andere gemeenten wordt toegewezen. In Duiven ligt het gemiddeld aantal uren huishoudelijke hulp reeds op het Nederlands gemiddelde, hierdoor zijn daar geen besparingen mogelijk. Duiven heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het voorliggend veld. Hierdoor is het besparingspotentieel van maatregelen op dit gebied in Duiven minder groot dan in Westervoort.
Pagina 3
2024 750.000
Participatie en communicatie Dit document is opgesteld als basis voor de benodigde transformatie in het sociaal domein. Voor de realisatie van de transformatie is participatieve samenwerking met inwoners, het maatschappelijk middenveld en de zorgaanbieders noodzakelijk. Dit is daarom sterk verankerd in de opgave ‘innovatie’. Gezien de urgentie voor transformatie, het gezamenlijke bestuurlijke proces, de basis die reeds in samenspraak gelegd is in eerdere documenten en de huidige situatie ten aanzien van COVID’19 ligt de focus voor participatie bij de uitvoering en is ervoor gekozen om deze niet bij de visievorming te leggen. Direct na vaststelling van het Raadsvoorstel heeft het College het stuk voor advies naar de Raad voor het Sociaal Domein gezonden en wij hebben hen gevraagd het advies zo spoedig mogelijk uit te brengen, zodat dit bij de debattafel beschikbaar is.
Intergemeentelijke samenwerking Er is geen sprake van intergemeentelijke samenwerking bij dit onderwerp anders dan dat het een gedeelde visie is voor zowel de gemeente Duiven als Westervoort die opgesteld is en uitgevoerd wordt door 1Stroom. Bijlagen 201483253 – Raadsbesluit 2014484265 – Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein
Duiven, 3 november 2020. Burgemeester en wethouders van Duiven,
ing. C.J.(Chris) Papjes secretaris
mr. H.B. (Huub) Hieltjes burgemeester
Pagina 4
1 2. Concept Raadsbesluit Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein.pdf
*ZFD52D25007* RAADSBESLUIT Zaak- & documentnr. :
Z/20/072715/201483253
Datum besluitvorming :
23 februari 2021
__________________________________________________________________________ Onderwerp
:
Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein Duiven
Samenvatting Om de kwaliteit van zorg te kunnen waarborgen en anderzijds meer inzicht en grip te krijgen op de financiële situatie in het sociaal domein, is een toekomstvisie en transformatieagenda opgesteld die zorgen voor de juiste interventies en acties om te komen tot een toekomstbestendige situatie. De raad besluit 1. tot vaststelling van de toekomstvisie en transformatieagenda en uitvoering van de opgenomen acties. 2. tot ontwikkeling van het dashboard sociaal domein.
de griffier,
de voorzitter,
drs. W.R. (Wouter) Bosch
mr. H.B. (Huub) Hieltjes
1 3. Bijlage - Toekomstvisie en transformatieagenda sociaal domein.pdf
SAMEN
STERK
VOORWOORD Samen sterk!
In het begin hebben beide gemeenten hard gewerkt aan de inrichting van het nieuwe stelsel en zijn de eerste stappen gezet in de
transformatie van het sociaal domein. De afgelopen jaren is er sprake van een groeiende vraag naar ondersteuning en zijn er grote financi-
ële tekorten ontstaan. De noodzaak voor een fundamentele verandering is daarmee urgent. Hoe kunnen we goede hulp en ondersteuning aan onze inwoners geven en dit tegelijkertijd betaalbaar
houden? Deze vragen staan centraal in deze gezamenlijke toekomstvisie en transformatieagenda. Iedereen kan meedoen
Iedereen in gemeente Duiven en Westervoort kan een bijdrage
leveren aan de samenleving en heeft de kans om zich te ontwikkelen. Wij willen deze kracht en het vermogen van inwoners benutten om mee te doen en hun eigen regie te voeren. Een sterke (sociale)
omgeving van onze inwoners helpt om zwaardere zorg te voorkomen. We zetten daarom in op het realiseren van laagdrempelige
voorzieningen dicht bij de inwoners. Voor inwoners die het niet of
onvoldoende op eigen kracht of met behulp van hun sociale netwerk redden, bieden we een passend vangnet voor extra ondersteuning. Financieel beheersbaar
Het vangnet moet zo effectief en efficiënt mogelijk functioneren, zodat de ondersteuning waar mogelijk tijdelijk is en de kosten
beheersbaar zijn. Daarnaast is er behoefte aan meer financieel overzicht en inzicht in het sociaal domein. Aan de hand van dit overzicht,
1stroom
samen sterk
2
in de vorm van een dashboard, houden we grip en spelen we in op ontwikkelingen. Zo kunnen we goede hulp en ondersteuning aan onze inwoners bieden en dit tegelijkertijd betaalbaar houden. We doen het samen
In de samenleving zien we goede initiatieven om elkaar te helpen en er voor elkaar te zijn. Wij hebben vertrouwen in de kracht van de
samenleving en willen deze ondersteunen en versterken dat vraagt iets van ons als gemeenten, onze partners zoals zorgaanbieders en
zeker ook van onze inwoners. Wij doen een beroep op de creativiteit
en vindingrijkheid en vragen wat inwoners zelf of met behulp van hun netwerk kunnen doen. Kortom: het is tijd voor vernieuwing. Dit vraagt van ons allemaal durf en lef. Met elkaar zetten we de schouders eronder om het sociaal domein toekomstbestendig te maken.
Ineke Knuiman Wethouder Sociaal Domein Gemeente Duiven
1stroom
samen sterk
Hans Breunissen Wethouder Sociaal Domein Gemeente Westervoort
3
INHOUD 1
VOORWOORD
2
1 1.1 1.2 1.3
INLEIDING Aanleiding Relatie met bestaande documenten Leeswijzer
5 6 6 7
2 2.1
WAT WILLEN WE BEREIKEN? Visie op het sociaal domein
8 9
3 3.1 3.2 3.3
WAAR STAAN WE NU? Ontwikkelingen Feiten en cijfers Trends
12 13 14 16
4 4.1 4.2 4.3 4.4
WAT GAAN WE HIERVOOR DOEN? Opgaven voor de transformatieagenda Innovatie Preventie Inkoop, regie en bewaking
18 19 19 22 23
5 5.1 5.2 5.3
EFFECTEN EN MONITORING Financiën Monitoring en effecten Doorkijk in proces en planning
26 27 29 32
6
TOT SLOT
33
BIJLAGEN Lijst van alle acties Begrippenlijst
1stroom
samen sterk
35 35 37
4
1
INLEIDING De decentralisaties zijn als transitie, in de zin van verschuiving van verantwoordelijkheden, gerealiseerd. Transformatie is de volgende stap en gaat over de hoe-vraag. Het gaat om houding en gedrag, werken vanuit de bedoeling, zowel in beleid als in uitvoering door gemeente én haar partners. Hoewel dit een van de achterliggende doelen van de transitie was, constateren wij dat de verwachte veranderingen meer tijd nodig hebben. Transformatie, in die zin dat inwoners passende ondersteuning krijgen om zelfstandig te kunnen deelnemen in de samenleving, vraagt om een meerjarige aanpak.
1stroom
samen sterk
5
1.1 Aanleiding
Het is vijf jaar geleden dat gemeenten verantwoordelijk werden voor het volledige domein jeugd en er taken bij kregen op het gebied van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en participatie. De gedachte achter deze decentralisaties was dat gemeenten vanwege hun nabijheid en vanuit een bredere verantwoordelijkheid in het sociaal domein beter in staat zijn om de ondersteuning aan kwetsbare inwoners te organiseren. Daarbij stond een zo zelfstandig mogelijke deelname aan de samenleving (zelfredzaamheid en participatie) en ondersteuning op maat, vanuit het perspectief van het huishouden, voorop. Door slimme combinaties en innovatieve oplossingen wordt er gewerkt vanuit de zorgvraag in plaats vanuit het zorgaanbod. Hierdoor is een beperktere rol en financiering vanuit de overheid nodig. De decentralisaties zijn daarom door het Rijk ingevoerd met een forse korting op de beschikbare budgetten. Naast een sluitende aanpak moeten gemeenten daardoor ook een meerjarige bezuiniging realiseren. In gemeente Duiven en Westervoort lag de focus de eerste jaren vooral op de continuïteit van de zorg, een goede dienstverlening aan inwoners en het op orde krijgen van de nieuwe taken. Er is in 5 jaar veel bereikt, maar een volgende stap is nodig. De uitgaven voor Jeugd en Wmo blijven stijgen. Daarom is er behoefte om de inhoudelijke transformatie verder vorm te geven.
De slimme combinaties en innovatieve oplossingen zijn nu echt nodig om binnen de financiële kaders de benodigde zorg te kunnen blijven leveren. Dat kunnen we als gemeente niet alleen. We zoeken daarbij nadrukkelijk de samenwerking met inwoners en maatschappelijke partners. Naast de stip op de horizon is hiervoor een concrete transformatieagenda nodig. In de transformatieagenda worden een aantal noodzakelijke verbetermaatregelen voor de korte en middellange termijn opgenomen om vanuit de transformatiegedachte te blijven werken en om financieel scherper aan de wind te zeilen en in control te zijn. Alleen op deze manier is een solide sociaal domein te realiseren dat aansluit bij het gedachtegoed van de gemeenten.
1.2 Relatie met bestaande doc umenten
In de afgelopen periode is veel voorwerk gedaan om te komen tot deze visie en agenda. Dit document vormt het nieuwe integrale beleidskader voor het sociaal domein. Onderstaande documenten vormen de basis voor deze nieuwe visie en de visie is de opvolger van deze beleidsdocumenten: • Jeugdzorg in de Hand • Aandachtsvelden in het sociaal domein • Rekenkamerrapport ‘Integraliteit in het sociaal domein’ • Inclusieagenda • Onderzoek naar spankracht
1stroom
samen sterk
6
Tijdens de bespreking van bovenstaande documenten in de gemeenteraad zijn diverse moties aangenomen over het sociaal domein. De uitwerking van deze moties is in dit document meegenomen.
1.3 Leeswijzer1
In hoofdstuk 2 van deze toekomstvisie en transformatieagenda beschrijven we wat we willen bereiken in het sociaal domein, en vanuit welke principes we hier aan werken. De ontwikkelingen in de maatschappij en in het sociaal domein staan samen met de huidige situatie in gemeente Duiven en Westervoort beschreven in hoofdstuk 3. Dit leidt aan het eind van het hoofdstuk tot een beschrijving van de trends waar we met de transformatieagenda op in moeten spelen. Hoofdstuk 4 gaat vervolgens in op de opgaves en acties die we nastreven om de visie te realiseren en de stip op de horizon te bereiken. In hoofdstuk 5 benoemen we de effecten van de genoemde doelen en de indicatoren waarmee we kunnen meten of we op de goede weg zijn.
“ MEVROUW VAN WIJK VERTELT
”
Mijn man en ik zijn dit jaar 45 jaar getrouwd. We konden dit helaas niet groots vieren. Dat kwam niet alleen door de corona-maatregelen. Mijn man is namelijk dement. In de eerste jaren was dat nauwelijks een belemmering, maar inmiddels beheerst zijn dementie ons leven. Ik wil hem voor geen goud missen bij me in huis, maar het is een zware belasting. Gelukkig hebben we samen met de gemeente en zorgaanbieder een oplossing gevonden. Henk gaat drie dagen per week naar de dagbesteding, waar ze speciale begeleiding bieden voor mensen met dementie. Zo heb ik even tijd voor mezelf en kan ik even bijkomen, zodat ik goed voor hem kan blijven zorgen. Op andere dagen ondersteunen onze kinderen en buren. Zo kunnen we samen oud worden in ons eigen huis, iets dat ik altijd heb gewild.
1 De persoonlijke verhalen in dit document zijn van inwoners uit de gemeente Duiven en Westervoort, de namen en foto’s daarbij zijn gefingeerd.
1stroom
samen sterk
7
2
WAT WILLEN WE BEREIKEN? Samen zetten we ons in voor een inclusieve samenleving. Iedereen draagt bij en iedereen kan deelnemen. Jong, oud, man, vrouw, met of zonder beperking en met verschillende culturen en achtergronden. Je draagt bij naar eigen kunnen en krijgt hulp waar nodig. Zo hoort iedereen erbij, ben je nuttig en krijg je waardering. Dit vergroot het welzijn en de gezondheid van mensen. De kracht van de samenleving en de mogelijkheden van inwoners zijn het uitgangspunt. Wanneer nodig helpen wij door deze mogelijkheden te vergroten met de inzet van passende zorg en ondersteuning.
1stroom
samen sterk
8
2.1 Visie op het sociaal domein
Sinds de decentralisaties in 2015 zetten gemeente Duiven en Westervoort in op het maximaal benutten van de eigen kracht van inwoners. De meeste inwoners wonen zelfstandig en zijn goed in staat om een eigen leven te leiden. Ervaren zij problemen, dan verwachten wij dat zij eerst zelf en met hun eigen netwerk naar oplossingen kijken (nulde lijn). Met een kleine aanpassing in de leefomgeving, zoals een ontmoetingsplek, valt hier veel te winnen. Zo kan iedereen zo lang mogelijk zelfstandig meedoen in de samenleving. Waar inwoners een steuntje in de rug nodig hebben, staat de vraag van de inwoner centraal. Zo bieden we ondersteuning die past bij de inwoner. We versterken de voorzieningen waar professionals lichte, laagdrempelige ondersteuning bieden (eerste lijn). Daarbij zorgen we ervoor dat de zorg voor onze inwoners zo dichtbij mogelijk is, en georganiseerd wordt vanuit het idee van ‘1 gezin, 1 plan, 1 regisseur’. We zoeken daarbij samen met inwoners en maatschappelijke partners naar slimme, creatieve, integrale en betaalbare oplossingen. Als dit onvoldoende is, bieden we individuele en maatwerkvoorzieningen voor onze inwoners. Daarbij vangen we ze waar mogelijk weer zo snel mogelijk op in hun eigen leefomgeving. Onze zienswijze op het sociaal domein is kort samengevat:
Inwoners van gemeente Duiven en Westervoort kunnen een betekenisvol en veerkrachtig leven leiden. Waar nodig reiken we handvatten aan gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staat hierbij centraal, zodat we - waar nodig de juiste en passende ondersteuning bieden.
Maximaal benutten eigen kracht Inwoners willen en kunnen veel zelf. Ze nemen verantwoordelijkheid voor de dingen die ze zelf kunnen realiseren. We willen deze eigen kracht (zelf oplossingen bedenken en uitvoeren) maximaal benutten en helpen daar waar het niet lukt. Inwoners doen mee op basis van wat men kan. We verschuiven het accent van afhankelijkheid naar zelfredzaamheid en van recht op voorziening naar eigen kracht en zoveel mogelijk eigen regie. Vraag van de inwoner centraal Als de inwoner toch een steuntje in de rug nodig heeft, zijn we er als gemeente voor hen. Omdat de vraag van de inwoner centraal staat zoeken we samen naar passende oplossingen. Wat hier helpt is ‘de kunst van het laten’. Zo gaan we van zorgen voor naar zorgen dat. Hierdoor ontstaat ruimte voor out-of-the-box bedachte oplossingen. Bij het zoeken naar toekomstbestendige oplossingen wegen we de aspecten duurzaamheid, passendheid en betaalbaarheid tegen elkaar af.
1stroom
samen sterk
9
Inwoner centraal
Maatwerkvoorzieningen indien nodig
Overheidsparticipatie
Maximaal benutten eigen kracht
Ondersteuning passend en dichtbij
Ondersteuning passend en dichtbij We willen dat onze inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven, opgroeien en wonen. Ook als ze kwetsbaar zijn en ondersteuning nodig hebben. We proberen de hulp en ondersteuning zoveel mogelijk dichtbij inwoners te realiseren zodat ze in de eigen leefomgeving kunnen blijven. De aanpak die we gebruiken is één gezin, één plan, één regisseur. Meerdere hulpvragen pakken we in samenhang aan. Zo krijgen gezinnen met minder hulpverleners te maken en is de hulp beter op elkaar afgestemd. We benaderen de problematiek bij inwoners en gezinnen integraal over alle levensdomeinen heen. Dit impliceert dat we vanuit één budget denken (ontschotting). Hiermee wordt het resultaat geoptimaliseerd. Dit betekent de gewenste zorg en ondersteuning tegen zo laag mogelijke kosten. Maatwerkvoorzieningen indien nodig Elke inwoner krijgt de zorg die nodig is. Als de ondersteuning meer vraagt dan de eigen kracht en laagdrempelige ondersteuning, zetten we maatwerkvoorzieningen in. We blijven alle noodzakelijke en verantwoorde zorg geven, en treden handelend op in crisissituaties.
1stroom
samen sterk
10
Overheidsparticipatie Het is onmiskenbaar dat inwoners veel initiatief nemen. We kunnen deze initiatieven op velerlei manieren ondersteunen. Daarnaast zoeken we actief naar input van inwoners bij belangrijke onderwerpen in het sociale domein. Daar waar ideeën opborrelen en energie ontstaat zijn we present en spelen we in op de mogelijkheden. Onze houding is toegankelijk en transparant. We willen van beheersen en controleren naar samen leren en ontwikkelen en van praten over inwoners naar praten met inwoners. Inclusieve samenleving Het beleid richt zich op iedereen. In een inclusieve samenleving kan iedereen tot zijn recht komen. Het maakt niet uit welke culturele achtergrond, gender, leeftijd, talenten of beperkingen iemand heeft. Iedereen neemt op een gelijkwaardige manier deel aan de maatschappij. We spreken mensen aan op hun mogelijkheden, niet op hun beperkingen.
“ ACHMED VERTELT
”
Ik kom uit een warme familie. We zijn altijd bij elkaar in de buurt blijven wonen. Mijn voetbalteam was vroeger mijn tweede familie. Helaas kan ik niet meer voetballen. Ik heb een ernstig ongeluk gehad toen ik op weg was naar de training. Nu kan ik heel moeizaam lopen en thuis kan ik niet zelfstandig de trap op om naar de slaapkamer te gaan. Mijn familie en voetbalvrienden helpen mij verder altijd met alles, daarom wil ik graag in deze buurt blijven wonen. Doordat ik nu een traplift in mijn huis heb kan ik zelf naar bed gaan en hoef ik niet te verhuizen naar een aangepaste woning.
1stroom
samen sterk
11
3
WAAR STAAN WE NU? Het toekomstbeeld is uitdagend. Gemeente Duiven en Westervoort vergrijzen en ontgroenen. Het is voor inwoners steeds moeilijker om mantelzorgers te vinden. Ook gaat het levensloopbestendig maken van woningen langzamer dan nodig. De noodzaak tot fundamentele veranderingen is daarmee in de basis voor beide gemeenten gelijk. Hierbij werkt 1Stroom voor alle inwoners met veel dezelfde partners samen. Om inzicht te krijgen in welke activiteiten effectief zijn om de transformatie in het sociaal domein verder te realiseren, zijn relevante trends en ontwikkelingen in kaart gebracht en geanalyseerd.
1stroom
samen sterk
12
3.1 Ontwikkelingen
Langer thuis wonen vraagt om meer geschikte woningen, die niet altijd voorhanden zijn. Ook is er in de thuissituatie meer personeel nodig, maar er is juist een groeiend tekort aan zorgpersoneel. Dat drukt op de kwaliteit en de kwantiteit van personeelsinzet. Ook drukt het op de begroting, omdat de kostprijzen (cao) stijgen. Schaarste maakt duur. Doordat mensen langer thuis blijven wonen, zijn er meer kwetsbare inwoners in de wijk. Meer mensen met dementie en psychische problematiek nemen deel aan de maatschappij. De samenleving wordt steeds ingewikkelder en de casuïstiek complexer. Tegelijkertijd ontstaat er een verharding van de maatschappij ten opzichte van deze kwetsbare doelgroepen. Dit vraagt om maatschappelijke antwoorden die niet een-twee-drie te geven zijn. Door het vergroten van de zelfstandigheid wordt een groter beroep gedaan op het eigen netwerk van mensen. Inwoners ervaren druk vanuit de maatschappij door eisen aan werk, financiën, zorg voor familieleden, sociale en digitale netwerken. Mensen worden daardoor minder vaak vrijwilliger, kunnen minder goed regie voeren over hun leven en kunnen zich minder inzetten voor een ander dan zij willen. Door de decentralisaties is meer lokaal maatwerk mogelijk. Samen met de lokale samenleving zoekt 1Stroom naar andere, betaalbare oplossingen om binnen de gestelde financiële kaders diensten te bieden.
Tegelijkertijd zijn we door de sturing vanuit het landelijke beleid als overheid soms gebonden aan regels en budgetten die tegengesteld werken aan de uitdaging die voor ons ligt. Het abonnementstarief onder de Wmo bijvoorbeeld, helpt niet in het stimuleren van de zelfredzaamheid en kost daarnaast extra tijd en uitleg van consulenten en inwoners bij het huisbezoek. Op financieel gebied hebben we de komende jaren ook een forse uitdaging in het sociaal domein. Op sommige beleidsterreinen zijn er tekorten; van andere is de verwachting dat er tekorten ontstaan.
1stroom
samen sterk
13
3.2 FEITEN EN CIJFERS GEMEENTE DUIVEN
30 jaar
Aantal inwoners
koopwoningen zijn veelal ouder dan 30 jaar en daardoor niet levensloopbestendig
25.332
2,9%
Werklozen relatief veel ouderen wonen in in de dorpen Groessen en Loo
personen beroep op Jeugdhulp Tegenover 10,4% bij een vergelijkbare gemeente
16%
5,4%
per 1.000 inwoners
Prognose leeftijdsopbouw tot 2040
2017 2020 2025 2030 2040
1stroom
Aantal gezinnen met een (langdurig) laag inkomen en kinderen met armoederisico
van de bevolking is mantelzorger
Gemiddelde in Nederland is 40
2035
12,5%
Percentage gelijk aan vergelijkbare gemeenten Dit ligt onder het landelijk gemiddelde
Bijstandsgerechtigden
28
Jeugdproblematiek komt voornamelijk voor in het dorp Duiven
aantal inwoners
samen sterk
16000 15500 15000 14500 14000 13500 13000 12500 12000 11500 11000 10500 10000 9500 9000 8500 8000 7500 7000 6500 6000 5500 5000 4500 4000
0-20 jaar
20 tot 65 jaar
65 jaar en ouder
14
3.2 FEITEN EN CIJFERS WESTERVOORT
30 jaar
Aantal inwoners
Veelal ouder dan 30 jaar en daardoor niet levensloopbestendig
14.994
3,3%
50%
Percentage werklozen ligt boven het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten Dit ligt op het landelijk gemiddelde
personen beroep op Jeugdhulp Tegenover 10,5% bij een vergelijkbare gemeente
14,8%
445
Bijstandsgerechtigden
per 1.000 inwoners
van de bevolking is mantelzorger
Gemiddelde in Nederland is 40
Aantallen inwoners tot 2040 verdeeld naar leeftijd en geslacht
15,3%
Werklozen
De komende 10 jaar een stijging van 65-plussers met bijna 50%
38,5
De relatief grote markt van goedkope huurwoningen concentreert zich in de groeikernwijken
inwoners per 10.000 verzekerden maken gebruik van geestelijke gezondheidszorg 396 gemiddeld in Nederland
8000 7000 6000 5000
2020
4000
2025
3000
2030
2000
2035 2040
1stroom
aantal inwoners
1000 0
t/m 15 t/m 25 t/m 45 t/m 65 t/m 14 jaar 24 jaar 44 jaar 64 jaar 74 jaar
samen sterk
75+ jaar
mannen vrouwen
15
3.3 Trends
Uit ontwikkelingen, feiten en cijfers zijn trends af te leiden die bepalend zijn voor de belangrijkste aandachtspunten voor een toekomstbestendige uitvoering van het sociaal domein. Het beeld dat op basis van deze analyse is te vormen is uitdagend. De noodzaak tot fundamentele veranderingen is in de basis voor beide gemeenten gelijk. De gemeentelijke organisatie werkt met veel dezelfde samenwerkingspartners en zet zich in voor inwoners van beide gemeenten. De politieke context, de samenstelling van de bevolking en de gestelde kaders vertonen (beperkte) verschillen tussen de beide gemeenten. Allereerst is er sprake van vergrijzing. Met een stijging in het absolute en het procentuele aantal ouderen wordt dit een belangrijk thema binnen het sociaal domein. Hulp in het huishouden blijkt een voorbeeld van ondersteuning die erg leeftijdsgebonden is. Voor de verschillende vormen van begeleiding en ondersteuning moet blijken of het aanbod dat nu al bestaat in de nulde en eerste lijn, voldoende is om het beroep op voorzieningen in de tweede lijn te ontlasten. Door de vergrijzing zal het beroep dat men hier op doet waarschijnlijk toenemen. Ten tweede vallen zaken op rond de ontgroening (het wegtrekken van jongere inwoners). Ondanks de al ingezette ontgroening is er geen daling zichtbaar in de inzet van het aantal jeugdvoorzieningen.
Ook zorgt de ontgroening voor een daling in het aantal mogelijke mantelzorgers. De verwachting is dat dit leidt tot een toename in het aantal hulpvragen in de eerste en tweede lijn. Een derde aandachtspunt is dat ggz-problematiek binnen het sociaal domein over de hele breedte wordt benoemd als meest voorkomend. In de lokale toegang wordt geconstateerd dat ggz-problematiek veelal onderliggend of bijkomend is aan andere problematiek. Zowel consulenten die een focus hebben op jeugd als degenen die Wmo- of cliëntondersteuning bieden, melden dat zij veelvuldig met psychiatrische problematiek in aanraking komen. In bredere zin zien we in Nederland een stijging van het aantal mensen met verward gedrag. Overige onderwerpen waar men veelvuldig mee in aanraking komt, zijn problematiek in het autistisch spectrum, niet-aangeboren hersenletsel, problematiek als gevolg van een licht verstandelijke beperking en psychogeriatrische klachten zoals dementie. Pas daarna volgen maatschappelijke kwesties als problemen rond echtscheiding. De focus van de uitvoering ligt dus vooral op psychische en cognitieve kwesties. Het vierde aandachtspunt betreft een deel van het klantenbestand van de Regionale Sociale Dienst (RSD).
Waar media en politiek vaak uitgaan van enkelvoudige problematiek, zoals het verliezen van een baan, blijkt uit analyse dat bijna de helft van de instromers bij de RSD in mensen zijn met problemen in andere leefdomeinen, zoals echtscheidingsproblematiek. In het kader van integraliteit vanuit werk en inkomen is hier de verbinding met de Wmo mogelijk om deze kwetsbare groep passend te ondersteunen.
1stroom
samen sterk
16
Ten slotte blijkt dat er weinig aandacht is voor gezondheid en gezonde keuzes en dat er ondanks de vele actieve inwoners en sociale cohesie veel eenzaamheid is. Ook blijkt uit de maatschappelijke ontwikkelingen dat er de komende jaren extra aandacht uitgaat naar statushouders. Met de Wet inburgering, die ingaat in 2021, krijgt de gemeente meer verantwoordelijk bij de inburgering van statushouders. Dit biedt gemeenten de kans om nauwer in contact te komen met deze groep, die bestaat uit veelal kwetsbare inwoners. Uitvraag naar de behoeften van deze groep kan leiden tot aanbod op maat en een snelle integratie in de samenleving.
“ WESLEY VERTELT
”
Ik werk bij een grote ggz-instelling en ben onderdeel van een netwerk voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Samen met ervaringsdeskundigen, inwoners, welzijn, gemeente en andere partijen voor zorg en ondersteuning hebben wij een herstel-community opgericht waar mensen met een psychische kwetsbaarheid elkaar kunnen ontmoeten en zich verder kunnen ontwikkelen. In dit netwerk kunnen alle deelnemers hun eigen expertise inzetten, elkaar aanvullen en versterken. Een goede samenwerking zorgt voor vertrouwen, korte lijnen en innovatieve oplossingen waarbij we vraaggericht werken. We werken niet meer langs elkaar, maar met elkaar.
1stroom
samen sterk
17
4
WAT GAAN WE HIERVOOR DOEN? De trends en ontwikkelingen tonen een grote druk op het sociaal domein. We moeten komen tot een betere werkwijze. Die is nodig om deze druk behapbaar te maken, om de effecten van ons handelen te vergroten en om kosten te besparen. Preventie en innovatieve oplossingen zijn noodzakelijk om deze gewenste transformatie door te maken. Om in control te blijven, moet 1Stroom daarnaast werken aan de regie over processen en aanbieders.
1stroom
samen sterk
18
4.1 Opgaven voor de transformatieagenda
Door de vergrijzing en de ontgroening komt er een grotere druk op voorzieningen. Doordat het aantal potentiële mantelzorgers afneemt, wordt het moeilijker om zorg dichtbij, in de nulde lijn, te organiseren. De taak om samen met onze partners te zoeken naar innovatieve oplossingen voor het verlenen van zorg binnen de beschikbare budgetten, wordt hiermee urgenter. De toename in benodigde jeugdhulp, de stijgende ggz-problematiek en de stapeling van voorzieningen vraagt om een betere analyse van wanneer welke hulp nodig is en van mogelijke alternatieven. Hiervoor is regie en sturing op aanbieders nodig. De druk op het sociaal domein in brede zin vraagt om een verdere omslag in het denken. We kijken daarom steeds meer naar preventie om een bijdrage te leveren aan het afschalen van reguliere zorg. Om dit voor elkaar te krijgen, moet de gemeente haar zaken goed op orde hebben. Monitoring en een optimale bedrijfsvoering zijn daarvoor noodzakelijk. Deze confrontatie van trends en visie leidt tot drie opgaven waar we de komende jaren op focussen om de transformatie in het sociaal domein verder vorm te geven: • Innovatie; • Preventie; • Inkoop, regie en bewaking. Voor het realiseren van de verschillende opgaven zijn speerpunten benoemd. Dit zijn de onderwerpen waarop in eerste aanleg de focus ligt.
Voor het realiseren van de opgaven is een breed scala van projecten, acties en maatregelen nodig. Hieronder vallen zowel acties die al zijn ingezet als nieuwe acties om de speerpunten en de verdere transformatie aan te pakken. In bijlage 1 staat een volledig overzicht van acties.
4.2 Innovatie
Samen met inwoners en maatschappelijke partners gaan we op zoek naar nieuwe, innovatieve en toekomstbestendige oplossingen die goed passen bij de zorgvraag. Daarbij wegen we de aspecten duurzaamheid, passendheid en betaalbaarheid tegen elkaar af. Met deze nieuwe en vaak goedkopere activiteiten is voor de zorg in de eerste en tweede lijn afschaling mogelijk. Dit betekent onder andere minder doorgeleiding naar individuele en maatwerkvoorzieningen en minder aanmeldingen bij het sociaal loket. Waar (nog) geen innovatieve of vervangende activiteiten mogelijk zijn, maken we ook bij maatwerkvoorzieningen een afweging in duurzaamheid en betaalbaarheid. Omdat de oplossingen in samenspraak met inwoners en maatschappelijke partners tot stand komen, voelen partijen zich serieus genomen en ontstaat een breed draagvlak. De gemeente neemt de regie om de samenwerking tot stand te brengen.
1stroom
samen sterk
19
SPEERPUNT Combineren van oplossingen in de wijk Gelet op de toenemende vergrijzing zijn eenzaamheid voorkomen en welzijn vergroten van belang. Als mensen zich goed voelen en bezigheden hebben, maken zij over het algemeen minder gebruik van zorg. Het is daarom zinvol om ontmoetingsplekken te creëren in de wijk. Deze plekken krijgen in samenwerking met de wijkraden verder vorm. Naast ontmoetingsplekken kan dagbesteding op andere manieren invulling krijgen. Wat een zinvolle dagbesteding is, is voor iedere inwoner anders. Daarom gaan we de verschillende vragen en keuzes beter met elkaar combineren. Dit doen we door vragen en doelgroepen in kaart te brengen, en samen te zoeken naar slimme oplossingen en (nieuwe varianten van) dagbestedingen in een voorliggende voorziening. Lokale initiatieven hiervoor worden gerealiseerd in leegstaande panden of schoollokalen, waarmee de kosten beperkt blijven. Waar dagbesteding in het voorliggend veld niet lukt, nemen we als uitgangspunt dat de geïndiceerde maatwerkvoorziening of dagbesteding zoveel mogelijk plaatsvindt binnen de grenzen van de eigen gemeente. Hiermee daalt het aantal indicaties voor doelgroepenvervoer voor dagbesteding. SPEERPUNT Beperken specialistische begeleiding jeugdzorg De weg van kind naar volwassenheid kent in iedere fase andere vragen voor ouders en kinderen.
De meeste ouders zullen hun vragen als eerste bespreken met vrienden en bekenden, aansluitend met de huisarts of de juf op school, en daarna pas met een gespecialiseerde professional. Deze lijn zetten we in bij de oplossingen, zodat we op alle niveaus kunnen faciliteren. Hiervoor gaan we onderzoek doen naar de mogelijkheden van een opvoedtelefoon en bieden we trainingen aan voor jeugdigen, waarmee we inzicht en eigen regie vergroten. Jongerencoaches en schoolmaatschappelijk werk zijn bekend op scholen, zowel bij het personeel als bij de jongeren die hen weten te vinden. Huisartsen wijzen ouders en jeugdigen vanaf nu eerst op de praktijkondersteuner GGZ-jeugd (Duiven) en specialistische ondersteuner Jeugd-GGZ (Westervoort). Die helpt bij het verhelderen van de vraag en bekijkt welke zorg het meest passend is. Met deze inspanningen worden vragen en problemen in een eerder stadium gesignaleerd en aangepakt. En op deze manier wordt er minder aanspraak gedaan op tweedelijns voorzieningen.
1stroom
samen sterk
20
“ PRISCILLA VERTELT
”
Ik droomde altijd van huisje-boompje-beestje. Voor de buitenwereld was dat ook mijn leven, en in het begin was dat ook zo. Maar door toenemende spanningen tussen mijn partner en mij liepen de ruzies hoog op en ik werd geslagen. Mijn huis werd steeds minder mijn thuis. Ik was bang voor de gevolgen als er iets niet helemaal goed ging. Op een dag kon en wilde ik niet meer terug. Gelukkig is er tijdelijk een plek in een bed and breakfast gevonden, want de crisisopvang was voor mij geen goede oplossing. Nu heb ik gelukkig weer mijn eigen plekje en probeer ik anderen te helpen door als ervaringsdeskundige mee te denken. Zo probeer ik iets terug te doen.
SPEERPUNT Ondersteunen zelfstandig wonende ouderen Om te kunnen voorzien in de vraag naar (huishoudelijke) ondersteuning van de sterker groeiende groep ouderen, gaan we een andere benadering hanteren. Daarbij gaan we uit van eigen kracht, eigen regie en deelname naar vermogen. En doen we een groter beroep op de zelfredzaamheid. We bekijken hoe we de daarvoor benodigde vaardigheden bij ouderen kunnen vergroten, al dan niet met tijdelijke ondersteuning van een deskundige. Daarnaast doen we een groter beroep op hun eigen mogelijkheden. Als die er niet zijn, bekijken we wat de gemeente kan bieden. Deze acties hebben tot gevolg dat er minder huishoudelijke ondersteuning nodig is, omdat de ouderen meer zelf kunnen. Waar deze ondersteuning wel nodig is, bekijken we eerst in hoeverre de gemeente de kosten hiervoor moet dragen en of er een indicatie nodig is. Deze werkwijze leidt tot een afname van het aantal geïndiceerde uren huishoudelijke ondersteuning.
1stroom
samen sterk
21
4.3 Preventie
Met preventie richten we ons op het doorbreken van vaak hardnekkige en ongewenste patronen. Door het goede te bevorderen in algemene zin, door voorlichting en door bewustwording te creëren over specifieke thema’s zoals gezonde leefstijl, opvoeding en economische zelfstandigheid, zorgen we dat mensen zelfredzaam blijven. We bevorderen hun eigen kracht en voorkomen het ontstaan van problemen of sporen die in een zo vroeg mogelijk stadium op. Preventieve maatregelen voeren we op verschillende locaties uit: op school, in de wijk en op de werkplek. De maatregelen richten zich zowel op het gedrag van personen als op de fysieke en sociale omgeving. De inzet op preventie doen we waar mogelijk samen met inwoners. Zij krijgen zo meer invloed en werken actief mee aan oplossingen. SPEERPUNT Benutten van de kracht van samenwerking In het basisnetwerk worden onbeantwoorde, onvoorziene vragen van inwoners besproken met netwerkpartners. Consulenten van de gemeente, beleidsmedewerkers en eerstelijns netwerkpartners zoeken samen met inwoners naar innovatieve oplossingen binnen het eigen netwerk van de inwoner en op het vlak van voorliggende voorzieningen. Om dit verder te versterken, wordt deze werkwijze verder ingevoerd in 2021. Hierbij zijn inwoners een gesprekspartner in het netwerk en werken ervaringsdeskundigen actief mee aan oplossingen passend bij de vraag.
Door vragen vaker op te lossen met ondersteuning uit het eigen netwerk en voorliggende voorzieningen, zijn er minder maatwerkvoorzieningen Wmo en minder individuele voorzieningen jeugdhulp nodig. SPEERPUNT Jongeren groeien op in de eigen omgeving Helaas bezit niet iedere ouder de vaardigheden om zorg te dragen voor een veilig opvoedklimaat of hebben kinderen dermate ernstige problematiek dat de ouders dit niet alleen kunnen dragen. In die gevallen doen we eerst een beroep op de omgeving en daarna op de gemeente. Hierbij gaat de eerste keuze uit naar zo veel mogelijk preventieve maatregelen en/of ambulante begeleiding van het kind, zodat jongeren zo veel mogelijk thuis kunnen blijven wonen. De ondersteuning richt zich in eerste instantie op het aanleren van vaardigheden bij ouders. Leidt dit niet tot een veilig klimaat, dan krijgt de gemeente de vraag om dit over te nemen. Wordt een kind buiten de thuissituatie opgevangen, dan is het uitgangspunt dat dit zo kort mogelijk duurt en zo dicht mogelijk in de eigen omgeving van het kind gebeurt. Op die manier kan het kind naar school en kan het sociale contacten behouden. Om kinderen minder lang uit huis te plaatsen, sluiten we aan bij diverse regionale projecten die hierop gericht zijn. Deze aanpak versterkt ouders in hun opvoedingsvaardigheden, en kinderen groeien zo lang mogelijk op in hun eigen omgeving.
Hierdoor is er minder – en minder langdurig – ‘terreingebonden verblijf’ nodig.
1stroom
samen sterk
22
SPEERPUNT Jongeren krijgen voldoende ontwikkelingskansen De meeste jongeren groeien uit tot zelfredzame volwassenen die naar vermogen participeren binnen de maatschappij. Er zijn ook jongeren van wie de kans op een ontwikkelingsachterstand vooraf als hoog wordt ingeschat of bij wie dit vroegtijdig wordt geconstateerd, bijvoorbeeld door de leefomstandigheden. Het is belangrijk dat deze jongeren gedurende hun verschillende levensfases in beeld blijven en ondersteuning krijgen met passende interventies. Die bieden we samen met onze partners. Op deze manier kan op elk moment een interventie plaatsvinden, waardoor het risico op ontwikkelingsachterstanden bij kinderen afneemt. Door vroegtijdige interventies worden de kinderen zelfredzamer en voorkomen we zo veel mogelijk de behoefte aan zorg op latere leeftijd.
4.4 Inkoop, regie en bewaking
In een permanente dialoog met uitvoerende partijen en inwoners werken we aan de transformatie. Dit gebeurt zowel bij de vorming van beleid en de uitvoering daarvan als bij de evaluatie, waardoor de gemeente en betrokken partners kunnen bijsturen. We dragen dan ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid, zowel voor de zorg als voor een gezamenlijke beheersing van de kosten. Dit vraagt om duidelijke afspraken tussen 1Stroom en de maatschappelijke partners over governance, rollen en taakverdeling. Inzicht in de ontwikkelingen in het sociaal domein maakt tijdig bijsturen mogelijk. Ook een goede inschatting van de risico’s en van de kans dat die zich voordoen en de impact ervan zijn van belang om grip te houden op de financiële situatie en te sturen op rechtmatigheid, doelmatigheid en kwaliteit van de zorg.
1stroom
samen sterk
23
Daarvoor optimaliseren we de bedrijfsvoering. Sturingsinformatie geeft ons inzicht in het gebruik van voorzieningen, de financiële consequenties en de effecten van de geleverde zorg, en op basis van dit inzicht kunnen we hierop acteren. Doordat we de gemeentelijke werkprocessen in het sociaal domein analyseren en waar nodig opnieuw inrichten, dragen we bij aan een efficiënte en gelijke dienstverlening aan onze inwoners. SPEERPUNT Toets op resultaatgerichte ondersteuning bij verwijzing Ongeveer een derde van de geïndiceerde jeugdzorg wordt in samenspraak met een consulent bepaald. Twee derde van de indicaties komen van andere verwijzers, zoals huisartsen, kinderrechters, jeugdbeschermers en gezinsvoogden. Deze indicaties verwijzen vaker naar individuele voorzieningen en er is vaker sprake van langlopende beschikkingen. Om te kunnen transformeren, is meer bewustwording bij en meer grip op deze groep nodig. Daarvoor zal de gemeente een korte lijn met de huisartsen tot stand brengen en volgen er na drie maanden evaluatiegesprekken met ouders en aanbieders. Als andere partijen verlengingen aanvragen, toetst de gemeente die. Door anders te kijken naar de indicaties, is het vaker mogelijk om een oplossing in de nulde en eerste lijn te vinden. Dit leidt tot minder gebruik van individuele voorzieningen.
Door betere evaluaties te voeren en meer zicht te houden op de indicaties, is niet-passende zorg sneller aan te passen en is sneller te verwijzen naar de juiste zorgaanbieder. SPEERPUNT Match-making jeugdhulp Als ouders en of jeugdigen ondersteuning van een zorgaanbieder nodig hebben, zoeken we aan de hand van de vraag het best passende aanbod. Hebben jeugdigen meerdere problemen, dan beoordelen ouders en consulent samen de problematiek en bekijken welke aanbieder daarbij past. Het komt voor dat de aanbieder een andere inschatting maakt en dat er discussies ontstaan over de problematiek, en dat dan meerdere aanbieders moeten worden benaderd. Dit werkt vertragend en is frustrerend voor de zorgvrager. Door de problematiek te categoriseren en te koppelen aan passende zorgaanbieders (aanbieders waarmee positieve ervaringen zijn opgedaan rond deze problematiek) is een scherpere indicatie mogelijk. Met deze aanpak kan een traject sneller verlopen, waardoor jeugdigen sneller geholpen zijn. SPEERPUNT Versterken contractbeheer en verscherpen contractafspraken De gemeente beheert de contracten en controleert of de zorgaanbieders de zorg verlenen zoals afgesproken. Maar op basis van data alléén is het lastig om te zien waar de oneffenheden zitten. Het contractbeheer vindt daarom plaats in verbinding met de consulenten, de afdeling financiën en de regionale inkoop.
Zo worden deze partijen gevoed met positieve en negatieve ervaringen en
1stroom
samen sterk
24
kunnen ze vragen stellen over afspraken. Vervolgens bespreken deze partijen de input regionaal met elkaar, maken ze concrete afspraken en wisselen ze ideeën uit. Regionale samenwerking vergroot de invloed bij aanbestedingen en maakt een innovatievere vorm van inkoop mogelijk. Door deze vorm van contractbeheer is er meer grip op inzet en kwaliteit van zorgaanbieders. We verleggen de focus van reactief naar proactief toezicht. Zo nodig starten we een onderzoek naar doel- en rechtmatigheid om zorgfraude te voorkomen. Het berichtenverkeer verloopt hierbij volgens de contractafspraken. SPEERPUNT Data-gedreven sturen Het registratiesysteem bevat veel data. Bijvoorbeeld informatie over passende zorg, de duur van trajecten en de verlengingen per aanbieder. Ook is het mogelijk om kostenvergelijkingen te maken tussen diverse zorgaanbieders met eenzelfde aanbod. Deze informatie is nodig om grip te houden op het sociaal domein. Zo komen dubbelingen boven tafel, krijgen we inzicht in mogelijkheden om te combineren en is te zien in welk domein een investering nodig is. In het huidige systeem moeten deze data en rapportages handmatig worden gegenereerd. Dit kost veel tijd. Daarom wordt er een aanbesteding voor een nieuw registratiesysteem gestart dat voorziet in automatische levering van up-to-date data en rapportages.
Door een adequatere ICT-ondersteuning is er meer tijd beschikbaar voor inhoudelijke activiteiten. Een reguliere bespreking van de rapportages maakt inzichtelijk aan welke knoppen we moeten draaien om de dienstverlening te verbeteren en de kosten beperkt te houden. Om grip te hebben en houden maken we gebruik van de visitatiecommissie van de VNG. Zij bieden expertadvies aan op het gebied van financiële beheersbaarheid in het sociaal domein.
1stroom
samen sterk
25
5
EFFECTEN EN MONITORING De kosten binnen het sociaal domein lopen de laatste jaren op. Maatregelen op rijksniveau vergroten de druk. Het open-eindekarakter van regelingen vergroot het risico nog verder. Grip op de uitgaven en de uitvoering van de opgave is daarom van groot belang. Als we weten aan welke knoppen we kunnen draaien bij de beheersing en uitvoering van de opgaven, hebben we meer zicht op de te bereiken doelen en kunnen we tijdig ontwikkelingen signaleren. Zo kunnen we onze inwoners die dit nodig hebben, de komende jaren blijven ondersteunen.
1stroom
samen sterk
26
5.1 Financiën
Sinds de overheveling van taken in 2015 is het steeds moeilijker geworden om de taken voor het sociaal domein binnen de gestelde begroting uit te voeren. In de afgelopen jaren zijn de kosten in gemeente Duiven met 25% en in Westervoort met 35% opgelopen. In 2020 hebben we maatregelen genomen, zodat de realisatie naar verwachting volgens begroting loopt en de stijging niet doorzet of in mindere mate. In grafiek 1 is de ontwikkeling van de kosten in het sociaal domein weergegeven voor de afgelopen vier jaar. Opgenomen zijn de totale uitgaven voor WMO, Jeugd, Participatiewet en sport/recreatie/openbaar groen, onderwijs, cultuur en samenleving en volksgezondheid. De kosten voor de Wet sociale werkvoorziening en sociale uitkeringen die door de Regionale Sociale Dienst worden uitgevoerd zijn niet meegenomen in het overzicht. De uitkomst in 2020 is geprognosticeerd op basis van de realisatie tot en met het derde kwartaal. Grafiek 1 Ontwikkeling van de uitgaven in het sociaal domein in Duiven en Westervoort