A1c. 201687115-Eindrapport fysieke raadpleging Samen verder, en hoe (Bureau AM)

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Samen verder, en hoe? Verslag

1

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Introductie Er komen elk jaar vluchtelingen naar Nederland. Bijvoorbeeld omdat ze gevlucht zijn voor de oorlogen in Syrië of Oekraïne. In de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar worden ook vluchtelingen opgevangen. De gemeenten helpen bij goede opvang voor mensen die bescherming zoeken. En zorgen dat zij zo snel en goed mogelijk mee kunnen doen in onze gemeente. Maar hoe willen inwoners en vluchtelingen met elkaar samenleven? En wat moeten de gemeenten hiervoor regelen? Op de opvanglocaties en hier omheen. De drie gemeenten hebben hier samen onderzoek naar laten doen. Tussen 4 november en 1 december 2024 heeft het bureau Populytics een raadpleging uitgevoerd. De essentie van de raadpleging was om deelnemers in een online omgeving op de stoel van een beleidsadviseur bij de gemeente te zetten. Niet alle doelgroepen zijn voldoende digitaal en/of taalvaardig om hieraan mee te doen. De gemeenten hebben ons Bureau AM gevraagd om aanvullend op de digitale raadpleging een aantal een aantal fysieke raadplegingen uit te voeren. Dit rapport doet verslag van een viertal sessies met statushouders, asielzoekers en Oekraïners. Helaas bleek een sessie met laaggeletterden niet haalbaar. Alle deelnemers met een migratieachtergrond hebben een belangrijk perspectief en het is cruciaal om dit te betrekken in de beleidsvorming.

De motivaties van de deelnemers achter hun ideeën bij de stellingen vind je in dit document.

2

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Inhoudsopgave Introductie 2 Inhoudsopgave 3 Methodiek 4 Raadplegingen op locatie 5 Stellingen 6 Resultaten 7 Santé Partners, Westervoort 8 COA, Zevenaar 11 Oekraine Opvang, Westervoort 14 Oekraine Opvang, Zevenaar 17

3

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Methodiek Kwalitatief onderzoek anekdotes - waarden - motivaties Groepsgesprek stimulerend - veilig Visueel overzichtelijk - laagdrempelig

Het hoofddoel van de fysieke raadpleging is om de input van de specifieke doelgroepen (asielzoekers en statushouders, inwoners met een migratieachtergrond en inwoners met lagere opleidingsniveaus) te laten meewegen in de brede raadpleging ‘Samen verder, en hoe?’. Hierbij is het van belang alle verschillende meningen, motivaties en perspectieven die binnen deze doelgroepen leven te verzamelen. Het gaat er dus niet om tot een consensus te komen of een debat te voeren. Alle verschillende meningen zijn even belangrijk. Deze specifieke doelgroepen zitten veelal dichter op de materie en worden daardoor door ons gezien als ‘ervaringsexperts’. Hun expertise is van belang om goed beleid te kunnen maken en dat dragen we naar de deelnemers uit.

4

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Raadplegingen op locatie Santé Partners, Westervoort

12 deelnemers

COA, Zevenaar

18 deelnemers

Oekraine Opvang, Westervoort

15 deelnemers

Oekraine Opvang, Zevenaar

14 deelnemers

5

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Stellingen 1. Dat de landelijke overheid de opvang van vluchtelingen betaalt. En dit geen extra geld kost voor de gemeente. 2. Dat vluchtelingen werken of een opleiding volgen om aan werk te komen. 3. Dat vluchtelingen de Nederlandse taal en cultuur leren. 4. Dat iedereen zich in en rond een opvanglocatie veilig voelt. 5. Dat we meer dingen doen om inwoners en vluchtelingen met elkaar in contact te brengen. 6. Dat vluchtelingen een bijdrage leveren aan de samenleving, los van werk. 7. Dat vluchtelingen zich makkelijk en veilig kunnen verplaatsen in de gemeente. 8. Dat vluchtelingen verspreid wonen over wijken, dorpen en kernen. 9. Dat inwoners extra geïnformeerd worden over de komst en opvang van vluchtelingen. 10. Dat er meer woningen komen voor alle inwoners, ook voor vluchtelingen.

6

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Resultaten Top 3 belangrijkste stellingen: Dat vluchtelingen de Nederlandse taal en cultuur leren. Dat er meer woningen komen voor alle inwoners, ook voor vluchtelingen. Dat vluchtelingen werken of een opleiding volgen om aan werk te komen.

In alle gesprekken stond het leren van de Nederlandse taal als heel belangrijk. Taal wordt door het overgrote deel van de deelnemers gezien als de sleutel om te kunnen gaan werken en in contact te komen met buurtbewoners. Tegelijkertijd komt naar voren dat er veel onduidelijkheid is over de taalcursussen. Niet iedereen vindt zijn/haar weg naar de taallessen, of ze kunnen niet vrij krijgen van werk om overdag naar een taalles te gaan. Taallessen in de avonduren of in het weekend wordt aangegeven als wens. De Oekraïense vluchtelingen voegen er nog aan toe dat ze graag de Nederlandse taal willen leren, maar vanwege de onzekerheid of ze in Nederland mogen blijven twijfelen of het de investering wel waard is. Ze spreken de zorg uit dat ze Nederlands leren, dan het land uit moeten en niets aan de taal hebben. De woningnood is een zeer beladen onderwerp voor de doelgroepen die momenteel in een opvangsituatie verkeren. De deelnemers die al een tijd in Nederland wonen en een huis hebben vinden deze stelling belangrijk, maar de deelnemers die in het COA leven en de Oekraïense vluchtelingen vinden deze stelling meer dan heel belangrijk. De dankbaarheid dat ze een veilig dak boven hun hoofd hebben is groot, maar ze verlangen naar een eigen plek die ze hun thuis kunnen noemen. Alle deelnemers spreken hun wens uit te kunnen werken en de meeste werken ook.

De deelnemers willen hun eigen brood verdienen, bijdragen aan de Nederlandse samenleving en geen extra geld te hoeven kosten voor de gemeente. Ondanks dat meeste deelnemers werken is er onvrede hoeveel moeite het hen kost om aan werk te komen dat past bij hun kennisniveau. Diploma’s die zij meenemen gelden soms niet in Nederland of er zijn extra opleidingen nodig. Deelnemers voelen zich hierdoor soms gefrustreerd en sommigen hebben het gevoel dat ze niet de kans krijgen om hun kunde terug te kunnen geven aan de samenleving.

7

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Locatie Santé Partners, Westervoort

Datum 27 november 2024

Doelgroep Inwoners met migratieachtergrond Vluchtelingen Statushouders

Deelnemers Aantal 12

Overzicht

8

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

1. Dat de landelijke overheid de opvang van vluchtelingen betaalt. En dit geen extra geld kost voor de gemeente. “De gemeente is arm. Ze heeft te weinig geld. We hebben hulp van buiten nodig. Daarom is het belangrijk dat de gemeente hulp krijgt van de overheid. De gemeente heeft niet veel en als zij ook voor vluchtelingen moet betalen dan krijgen burgers daar last van.” “Als je de gemeente verplicht om vluchtelingen op te vangen, dan moet de overheid ook mee betalen.” “Onze gemeente is klein. Wij hebben minder voorzieningen dan grotere gemeenten. Dat is niet helemaal eerlijk.” 2. Dat vluchtelingen werken of een opleiding volgen om aan werk te komen. “Taal is de sleutel, dat moet eerst.” “Ik ben ingenieur en heb zestien jaar werkervaring. Ik kan nu niet werken vanwege mijn kinderen. Er was geen plek op de kinderopvang en nu gaan ze drie keer per week een halve dag naar de opvang. Voor drie halve dagen kan ik natuurlijk geen baan vinden. Ik heb volledige dagen opvang nodig. Ik moet naar Arnhem rijden om ze op taalles te zetten, omdat er hier geen les voor ze is. Dat kost allemaal heel veel tijd. Als mijn kinderen meer worden opgevangen, dan kan ik eindelijk weer werken.” “Ik ben professioneel naaister, maar ik heb geen opleiding. Iedereen vraagt naar een diploma, dus kom ik niet aan het werk.” “Ik kwam hier als gymdocent met jaren ervaring. Ik kreeg hier geen kans.

Ik heb toen zelf geïnvesteerd in een opleiding. Dat was verschrikkelijk en kostte me veel. Ik had echt het gevoel dat ik stil stond en tijd aan het verspillen was. Er moet ruimte zijn voor iedereen.” “Ik zat drie jaar in een AZC. Ik had daar taalcursussen kunnen doen, maar dat mocht niet. Nu krijg ik na drie jaar pas een huis en moet ik opnieuw beginnen. Ik had die inburgering al kunnen doen. Dan kan ik ook meteen werken en kost ik de gemeente niets.” “De bepaalde of onbepaalde vergunning is heel onzeker. Vroeger werd er inburgering aangeboden. Nu is de politiek weer heel anders.” 3. Dat vluchtelingen de Nederlandse taal en cultuur leren. “Intergratie begint met werk, taal is daarbij belangrijk.” “We zijn drie uur op school maar hebben eigenlijk, maar twee uur les. We leren niet genoeg. Over drie jaar is de inburgering klaar en hebben we niets geleerd. Daar maak ik me zorgen over. Er zijn veel klachten over de school, maar niemand luistert naar ons. Onderwijs is belangrijk, maar de kwaliteit moet wel goed zijn.” 4. Dat iedereen zich in en rond een opvanglocatie veilig voelt. “We zijn naar Nederland gekomen voor veiligheid.” “Veiligheid is belangrijk. Niet alleen voor vluchtelingen maar ook voor omwonende. Als mensen zich slecht gedragen worden wij daar ook op aangekeken.” “Ik voel me hier veilig, daar is geen extra geld voor nodig.” 5.

Dat we meer dingen doen om inwoners en vluchtelingen met elkaar in contact te brengen. “Als ik de taal niet spreek, kan ik ook niet verbinden met mensen. Taal is de sleutel van het land. Als je de sleutel niet hebt, kun je niet mee doen.”

9

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

6. Dat vluchtelingen een bijdrage leveren aan de samenleving, los van werk. “Ik werk bij Santé. Ik heb mijn werk en opleiding uit eigen initiatief gedaan en betaald. Het was jammer dat er weinig steun was vanuit de gemeente. Ik ben nu vrijwilliger. Ik wil bijdragen, dat vind ik belangrijk.” “Vanuit vrijwilligerswerk heb ik veel contact met Nederlanders. Dat is heel belangrijk. Je leert daardoor mensen kennen.” “Niet iedereen kan het doen. Het is belangrijk dat het niet moet.” 7. Dat vluchtelingen zich makkelijk en veilig kunnen verplaatsen in de gemeente. “Ik werk met nieuwe Nederlanders. In een andere gemeente zie ik dat mensen een buskaart krijgen. Hier werken we met een reiskostenvergoeding. Dat is heel lastig, omdat je dat achteraf moet declareren en soms kom je daardoor in de knel met je uitkering.” 8. Dat vluchtelingen verspreid wonen over wijken, dorpen en kernen. “Verspreiden is beter. Voor intergratie is het beter. Dan maak je contacten met je Nederlandse buren” “Als je goede buren hebt, is dat ook familie van je.” “Alle drie onze buren zijn betrokken en dat is heel fijn. Zij hebben ook onze sleutel en ontvangen onze kinderen als ze uit school komen.” 9. Dat inwoners extra geïnformeerd worden over de komst en opvang van vluchtelingen. “Ik vind het wel belangrijk. Anders komt er misschien een reactie tegen de vluchtelingen.” 10.

Dat er meer woningen komen voor alle inwoners, ook voor vluchtelingen. “Ja, er moeten zeker meer huizen komen. Er is nu geen huis voor ons en dadelijk moeten we naar een andere gemeente verhuizen.”

10

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Locatie COA, Zevenaar

Datum 27 november 2024

Doelgroep Vluchtelingen Nareizigers

Deelnemers Aantal 18

Overzicht

11

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

1. Dat de landelijke overheid de opvang van vluchtelingen betaalt. En dit geen extra geld kost voor de gemeente. “Gemeente en overheid moeten samen betalen.” “Er zijn veel vluchtelingen die niets meer hebben. Zij hebben hulp nodig. Als overheid en gemeente samenwerken kunnen ze iets doen voor de vluchtelingen. Niet alleen voor de vluchtelingen hier, maar ook voor degene die onderweg zijn of op straat moeten leven.” 2. Dat vluchtelingen werken of een opleiding volgen om aan werk te komen. “Ik houd van werken, ik wil mijn brood verdienen.” “Je moet eerst de taal leren, dan wordt het makkelijker om te werken.” 3. Dat vluchtelingen de Nederlandse taal en cultuur leren. “Zeer belangrijk. Zonder de taal kunnen we niet werken.” 4. Dat iedereen zich in en rond een opvanglocatie veilig voelt. “We zijn hier voor de veiligheid.” “Mensen hebben veel meegemaakt, daarom moet het hier veilig zijn. Dat is heel belangrijk.” 5. Dat we meer dingen doen om inwoners en vluchtelingen met elkaar in contact te brengen. “Ik ben sociaal en houd van contact met anderen. Dus als ik boodschappen doe maak ik altijd een praatje met iedereen. Ik wil hier wonen, dus ik moet contacten hebben.” “Door contact met anderen leer ik ook sneller de taal en de cultuur.” “We hebben eigenlijk nauwelijks contact met Nederlanders.” 6. Dat vluchtelingen een bijdrage leveren aan de samenleving, los van werk.

“Dit is intergratie. We krijgen iets en moeten ook iets terug geven. Dit is ook ons land geworden en we willen helpen het te ontwikkelen.” 7. Dat vluchtelingen zich makkelijk en veilig kunnen verplaatsen in de gemeente. “Het is makkelijk en veilig nu” 8. Dat vluchtelingen verspreid wonen over wijken, dorpen en kernen. “Iedereen hier heeft iemand die ergens anders in het land woont en het is erg onduidelijk wanneer zij naar hun familie en vrienden kunnen.” “Mijn zoon woont in Emmen. Ik ben al jaren bezig met een woning krijgen of in een opvang bij hem in de buurt te komen.” “Het is niet belangrijk waar je woont, zolang we maar bij onze familie kunnen wonen.” 9. Dat inwoners extra geïnformeerd worden over de komst en opvang van vluchtelingen. “Het is belangrijk dat inwoners weten wie we zijn en waarom we hier zijn.” “Het is belangrijk dat er geen grote afstand ontstaat tussen ons en mensen die hier al wonen.”

12

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

10. Dat er meer woningen komen voor alle inwoners, ook voor vluchtelingen. “Dit is echt de allerbelangrijkste van alle stellingen. We willen bij onze familie wonen.”

13

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Locatie Oekraine Opvang, Westervoort

Datum 27 november 2024

Doelgroep Vluchtelingen

Deelnemers Aantal 15

Overzicht

14

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

1. Dat de landelijke overheid de opvang van vluchtelingen betaalt. En dit geen extra geld kost voor de gemeente. “De overheid moet betalen.” “Ik werk en ik betaal belasting aan het rijk, dus het rijk zou ook moeten betalen.” 2. Dat vluchtelingen werken of een opleiding volgen om aan werk te komen. “Als je wilt leren, dan moet je kunnen leren. Als je niet wilt leren, zou je meteen moeten kunnen gaan werken. Nu kunnen we alleen werken, want we hebben geen geld om te gaan leren.” “Werk heeft prioriteit. Je moet mensen niet verplichten om een opleiding te volgen.” “Ik kom als vluchteling toch niet op een belangrijke plek terecht. Ik kom niet verder. Daarom wil ik ook niet leren, het heeft toch geen zin.” 3. Dat vluchtelingen de Nederlandse taal en cultuur leren. “Dit is heel belangrijk. Zonder taal kom je nergens.” “Als je wilt werken, dan kan dat ook in het Engels.” 4. Dat iedereen zich in en rond een opvanglocatie veilig voelt. “Het is hier veilig. Ik voel me veilig. Maar er worden wel fietsen gestolen en we kunnen onze ruimtes niet altijd afsluiten.” “We zijn hier omdat we veiligheid zoeken.” “Niet met elke beveiliger heb ik een veilig gevoel. Soms lopen kinderen gewoon ons gebouw binnen en de beveiliging komt ook soms zomaar overal naar binnen.” 5. Dat we meer dingen doen om inwoners en vluchtelingen met elkaar in contact te brengen.

“Goed idee! Maar we zien de gemeente dit niet doen.” “Communicatie is belangrijk, want zo leren we de taal, maken we vrienden en leren we de Nederlands cultuur kennen.” “Ik ben tevrede met wat de gemeente voor ons doet. Vluchtelingen zelf moeten ook iets terug doen. Ik wil wel graag helpen met het organiseren van een markt.” “We hebben een aparte keuken, daar koken we ook voor Nederlanders.” “We zouden graag meer avonden of diners gezamenlijk willen organiseren, maar de taal maakt het moeilijk. Al zullen meer evenementen er wel voor kunnen gaan zorgen dat we de taal sneller leren.” “Als er een avond over de geschiedenis van Westervoort georganiseerd zou worden, dan kom ik zeker!” 6. Dat vluchtelingen een bijdrage leveren aan de samenleving, los van werk. “Nederland helpt ons dus ik vind dat we ook iets terug moeten doen, ook al is het maar iets kleins.” “Dit heeft niet mijn prioriteit. Dit moet een vrij keuze zijn.”

15

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

7. Dat vluchtelingen zich makkelijk en veilig kunnen verplaatsen in de gemeente. “Het vervoer is veilig en de bussen zijn toegankelijk.” “De gemeente moet wel beter zorgen voor oudere vluchtelingen. Zij spreken geen Engels en vinden digitaal betalen moeilijk. Zij kunnen dan niet makkelijk met de bus naar de huisarts komen. Dat horen we veel. Ik ben zelf tolk bij een huisartsenpraktijk.” “Wij zijn de fiets niet gewend en kennen de fietsregels ook niet. Ze zouden fiestles aan moeten bieden.” 8. Dat vluchtelingen verspreid wonen over wijken, dorpen en kernen. “Ik kan overal wonen, plaatsing is niet zo belangrijk.” “Ik denk dat het juist belangrijk is om te verspreiden. Dan wordt het makkelijker contact te maken met de rest van de samenleving.” “Contact met andere Oekrainse vluchtelingen is wel heel belangrijk, maar dat kan op veel verschillende manieren. Dat hoeft niet gefaciliteerd te worden door dichtbij elkaar te wonen.” 9. Dat inwoners extra geïnformeerd worden over de komst en opvang van vluchtelingen. “Is denk ik niet zo belangrijk. Pas als er een grote locatie komt dan is het misschien belangrijk.” “Als de gemeente nou bij het vooraf informeren meteen vraagt of de omwonenden in contact willen komen met de vluchtelingen en dat ze meteen ergens kunnen aanmelden, dan hebben we meteen contact met de buurt als we aankomen.” 10.

Dat er meer woningen komen voor alle inwoners, ook voor vluchtelingen. “Als wij ja zeggen, gaat de gemeente dan meteen bouwen?” “Dit is heel belangrijk. We zitten hier nu al even en we zitten nog steeds met twee gezinnen in een apartementje en met zes vrouwen op een kamer. Dat houden we wel even vol, maar niet lang.” “Veel Oekrainers hebben niets om naar terug te gaan. Ze willen hier blijven en hier een leven opbouwen. Kunnen we een visum krijgen, zodat we aan de slag kunnen?”

16

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Locatie Oekraine opvang, Zevenaar

Datum 19 december 2024

Doelgroep Vluchtelingen

Deelnemers Aantal 14

Overzicht

17

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

1. Dat de landelijke overheid de opvang van vluchtelingen betaalt. En dit geen extra geld kost voor de gemeente. “De landelijke overheid moet betalen. Ze zeggen dat dit een arme gemeente is, dus die kan minder voor vluchtelingen doen dan rijke gemeentes. De landelijke overheid moet daar meer geld voor vrij maken.” “Nederland vangt ons heel goed op en vergeleken met andere Europese landen geeft Nederland ons veel mogelijkheden om te werken en geld te verdienen. Ik weet niet hoe dat werkt hier, dus ik vind dat jullie zelf moeten bepalen wie betaald. En ik vind dat als je hier twee of drie jaar woont en geld verdient je dan ook een eigen bijdrage kunt betalen aan de gemeente.” “Ik heb geen idee welke overheid welke verplichtingen heeft, dus ik kan hier niet zoveel over zeggen.” 2. Dat vluchtelingen werken of een opleiding volgen om aan werk te komen. “We willen ons voelen als Nederlanders. Dan moet je werken om geld te verdienen en zo deel uitmaken van de maatschappij.” “Zonder werk is het echt moeilijk.” “Het moet wel eigen keus blijven. Soms is de situatie zo dat je niet kan werken, als je een alleenstaande moeder bent en voor de kinderen moet zorgen bijvoorbeeld.” 3. Dat vluchtelingen de Nederlandse taal en cultuur leren.

“De taal leren en werken zijn aan elkaar gekoppeld en daarom even belangrijk.” “Nederlands leren is heel belangrijk, maar het is moeilijk om een taalcursus te volgen. Omdat ze er simpelweg niet zijn.” “We weten niet wat Nederland met ons van plan is. Als de tijdelijke bescherming wegvalt en ze tegen ons zeggen dat we het land moeten verlaten, waarom heb ik dan Nederlands geleerd? Ik kan dat nergens anders gebruiken.” “Als we weten dat we hier mogen blijven, dan investeer je graag geld en tijd om de taal te leren. Nu is er onzekerheid of het de investering wel waard is.” “We werken allemaal en hebben een nul-uren-contract. Mijn baas laat me niet even een paar uur gaan omdat ik een taalles moet volgen. Dus taalles overdag tijdens werk gaat gewoon niet.” 4. Dat iedereen zich in en rond een opvanglocatie veilig voelt. “We hebben al veel onveilige momenten meegemaakt en daarom vinden we het belangrijk dat we hier in veiligheid zijn.” “Mensen hebben bijvoorbeeld veel last van vuurwerk, omdat je denkt dat er iets ontploft.” “Veiligheid is de reden dat we hier naartoe zijn gegaan, dus het is heel belangrijk.” “Veiligheid is super belangrijk, maar de gemeente hoeft niet meer te doen. Het is hier veilig.” 5. Dat we meer dingen doen om inwoners en vluchtelingen met elkaar in contact te brengen.

“Eerst moeten we de taal leren en dan pas met Nederlanders in contact komen anders kunnen we elkaar niet verstaan.” 6. Dat vluchtelingen een bijdrage leveren aan de samenleving, los van werk. De vraag wordt niet begrepen. Wat voor soort bijdrage? en hoe dan?

18

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

7. Dat vluchtelingen zich makkelijk en veilig kunnen verplaatsen in de gemeente. “We kunnen ons makkelijk verplaatsen. Hoeft de gemeente niets meer aan te doen.” 8. Dat vluchtelingen verspreid wonen over wijken, dorpen en kernen. “Het zou fijn zijn als we niet allemaal op elkaar zouden zitten, maar dat we met ons gezin alleen een ruimte zouden hebben.” “Ja we moeten verspreid zijn over de stad, want Oekrainers vreten Oekrainers op.” “We lachen wel, maar het is helaas zo. We kunnen elkaar niet uitstaan.” 9. Dat inwoners extra geïnformeerd worden over de komst en opvang van vluchtelingen. “Het is belangrijk dat Nederlanders niet wakker worden en opeens Oekrainers zien staan.” “Het is belangrijk dat mensen hier goed geinformeerd worden, want wij zijn hier te gast.” 10. Dat er meer woningen komen voor alle inwoners, ook voor vluchtelingen. “Dit is misschien wel de belangrijkste. Ik mis het thuisgevoel. Een eigen plek waarvan we weten dat we er kunnen blijven. Ga ik nu een mooie vaas kopen ofzoiets terwijl ik weet dat er elk moment gezegd kan worden dat we weg moeten en we de vaas moeten achterlaten?” “We zitten met meerdere in een woonruimte. Je hebt geen privacy. De muren zijn dun. Als je niest in je eigen kamer dan zegt iemand in een andere kamer gezondheid.” “In mijn appartement wonen nog drie andere vrouwen. We komen allemaal op hetzelfde moment thuis.

We hebben een heel klein keukentje en we willen allemaal op hetzelfde moment koken of douchen. Het vraagt veel geduld en het leidt tot irritaties.”

19

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe?

Bureau AM

Fysieke raadpleging Samen verder, en hoe? Bureau AM (www.bureauam.com) voor Gemeenten Duiven en Westervoort Gemeente Zevenaar

20