A11b. Bijlage - Evaluatie Businesscase RSD 2019-2020.pdf

De Liemerse klant centraal Is het gelukt? Evaluatie Businesscase RSD 2019-2020

2

Inleiding In de Liemers willen we dat iedereen meedoet en ertoe doet. Wij vinden het belangrijk dat inwoners zich verbonden en betrokken voelen binnen onze regio. Voor de meeste inwoners van de Liemers is dat het geval, maar bij sommigen lukt dat (even) niet. Zij hebben weinig perspectief op een (betaalde) baan en vinden niet altijd de weg naar andere maatschappelijke activiteiten of sociale contacten. RSD de Liemers ondersteunt deze inwoners al sinds 2009 op diverse manieren op hun weg naar werk, wanneer dat haalbaar is. Als werk niet mogelijk is, is maatschappelijke deelname het hoogst haalbare doel. Gemiddeld gaat het om een groep van ongeveer 2.000 inwoners, waarvan we hebben afgesproken dat wij juist deze groep centraal laten staan. In juni 2018 is er een nieuwe, ambitieuze, opdracht verstrekt aan de RSD. Dit had te maken met de gewijzigde economische omstandigheden, een veranderde maatschappelijke realiteit en aangescherpte politiekbestuurlijke wensen. Deze opdracht kreeg als titel ‘Businesscase RSD’ en was voornamelijk gericht op de groep klanten die het dichtst bij de arbeidsmarkt stonden. De RSD ontving van de drie Liemerse gemeenten een extra investering die ‘terugverdiend’ moest worden binnen enkele jaren. De belangrijkste contouren van deze Businesscase RSD waren/zijn: 1. Meer bijstandsgerechtigden richting (betaald) werk. 2. Meer doelgroepen bedienen. 3.

Een andere positie innemen in het participatieveld. 4. Beter sturen op vooraf geformuleerde resultaten. De ‘Businesscase RSD’ begon eind 2018 en duurt tot medio 2021. Met de drie gemeenten is afgesproken om na twee jaar, op basis van bovenstaande contouren en de behaalde resultaten, de ‘Businesscase RSD’ te evalueren. Een belangrijk onderdeel van de ‘Businesscase RSD’ is sturen op resultaat. In opdracht van de gemeenten heeft er medio 2019 een extern onderzoek plaatsgevonden wat hieraan heeft bijgedragen. Mede op basis van de uitkomsten van dit onderzoek zijn de drie Liemerse gemeenten maandelijks op de hoogte gehouden van de resultaten van de ‘Businesscase RSD’ en is er 3

in nauwe afstemming met de Liemerse gemeenten gestuurd op deze resultaten. De Liemerse gemeenteraden zijn de afgelopen twee jaar geïnformeerd door middel van de ‘Bestuursrapportage 2019’ (begin 2020) en de ‘Tussentijdse Bestuursrapportage 2020’ (herfst 2020). De reden om in 2020 eerder te rapporteren dan gebruikelijk, na een volledig kalenderjaar, had te maken met de impact van de Coronacrisis op de ‘Businesscase RSD’. De huidige evaluatie is een samenvatting van de twee bestuursrapportages, aangevuld met de resultaten van de laatste twee kwartalen van 2020. Het mag geen verrassing zijn dat de RSD, ondanks de onzekere tijd, trots is op de behaalde resultaten van de afgelopen twee jaar. Dat deze resultaten behaald zijn, heeft grotendeels te maken met de wendbaarheid van zowel de organisatie, als ook van haar medewerkers en ketenpartners. Dit is wellicht één van de belangrijkste ontwikkelingen van de RSD van de afgelopen twee jaar, maar zeker ook richting de toekomst. Na twee jaar ben ik ervan overtuigd dat wij als RSD samen met de drie Liemerse gemeenten de juiste koers te pakken hebben. Dit biedt veel perspectief voor de toekomst. Ik dank iedereen voor de inzet, de samenwerking en het vertrouwen in de RSD. Daarnaast doe ik wederom een beroep op het voortzetten van de huidige constructieve samenwerking en het vertrouwen in de toekomst.

Gezamenlijk gaat het ons lukken om de aanbevelingen uit deze evaluatie te vertalen naar een mooie(re) toekomst voor onze Liemerse klanten. Hartelijke groet uit de Liemers,

Wilfred Hekkers Directeur RSD de Liemers 4

Inhoudsopgave Samenvatting

6

De klant centraal

9

Opmerkingen van klanten

19

Organisatie inzet

20

Opmerkingen van partners

27

Businesscase RSD

28

Bijlagen

32

Financiële bijlagen en doorrekening

38

5

Samenvatting De initiële opdracht van de drie Liemerse gemeenten aan de Regionale Sociale Dienst (RSD) stamt uit 2014. Na 2014 is er veel veranderd zoals: ▪ Gewijzigde economische omstandigheden; ▪ De veranderde maatschappelijke realiteit; ▪ De aangescherpte politiek-bestuurlijke wensen. Deze veranderingen zijn in 2018 de basis geweest voor een nieuwe, ambitieuze(re) opdracht aan de RSD: de Businesscase RSD. De Businesscase RSD omvat, zoals uiteengezet in het raadsvoorstel van 2018, de volgende punten: ▪ Beperk de doelgroep niet langer tot bijstandsgerechtigden met een korte afstand tot de arbeidsmarkt, maar breng ook de mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt naar betaald werk; ▪ Verbreed de doelgroep met statushouders en mensen met een arbeidsbeperking; ▪ Vorm de RSD om tot een netwerkorganisatie voor werk en participatie; ▪ Richt een ‘unit werk’ in en werf daarvoor medewerkers met competenties die passen bij de nieuwe werkwijze; ▪ Ken uw bijstandsgerechtigden; ▪ Leg beleidsprioriteit bij het naar betaald werk brengen van mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt; ▪ Leg beleidsprioriteit bij statushouders en mensen met een arbeidsbeperking en bemiddel en plaats hen in een zo regulier mogelijke werkomgeving; ▪ Investeer in de nieuwe opdracht, investeer in mensen en verdien de investering terug.

De belangrijkste maatschappelijke opgave, het verhogen van ‘eigenwaarde’ en ‘zelfrespect’, zijn niet volledig te kwantificeren in de resultaten van een ‘zakelijk’ opgezette businesscase. In de individuele gesprekken en begeleiding van onze klanten staat dit vanzelfsprekend bovenaan. Dat zien we terug in het vertrouwen dat we hebben opgebouwd met onze klanten en wordt ook genoemd in het klanttevredenheidsonderzoek 2020.

6

Medio 2019 zijn bovenstaande punten vanuit de Businesscase RSD (verder) vertaald in de volgende jaarlijkse resultaten rondom de Liemers klant.

* Voor uitstroom vanaf augustus 2020 is de termijn van duurzaamheid nog niet verlopen.

7

Het behalen van deze (positieve) resultaten kan vertaald worden naar de gedane jaarlijkse investering. Het terugverdienen van deze investering duurt gemiddeld twee à drie jaar. De investering in 2019 van € 1,4 miljoen wordt binnen twee jaar ‘terugverdiend’. In het derde jaar wordt zelfs een extra besparing op de uitkeringslast gerealiseerd van afgerond € 697.000. De investering in 2020 van € 1,3 miljoen wordt binnen tweeënhalf jaar ‘terugverdiend’. Voor het derde jaar wordt een prognose gedaan van een extra besparing op de uitkeringslast van afgerond € 255.000 In beide berekeningen is geen Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (MKBA)* meegenomen. Gemiddeld levert de MKBA een extra besparing op van tien procent op de totale besparing. In geval van de Businesscase RSD zijn dit bijvoorbeeld kosten die niet worden ingezet in/voor de zorg van een klant wanneer de klant richting werk wordt begeleid en/of aan het werk is. * Een MKBA brengt op systematische wijze alle voor- en nadelen van een interventie, in dit geval door de RSD, onder één noemer. Dat gebeurt door de effecten van een traject te vergelijken met de situatie waarin dit traject niet zou zijn gevolgd. De baten worden net als de kosten uitgedrukt in euro’s. Dit geldt ook voor zaken die niet direct een prijskaartje hebben, zoals overlast, kwaliteit van leven of je veilig voelen.

Als de baten uiteindelijk groter zijn dan de kosten, dan zorgt de interventie voor een toename van de maatschappelijke welvaart.

8

9

De klant centraal Met de ‘Businesscase RSD’ heeft RSD de Liemers de klant meer dan ooit centraal gesteld. Dit betreft zowel het reguliere klantenbestand, als meer specifieke klantgroepen zoals jongeren, mensen met een arbeidsbeperking en statushouders. Deze verschillende groepen zijn in kaart gebracht en de dienstverlening is daarop aangepast. In zijn algemeenheid is er geïnvesteerd in eigen regie van de klant. In dit hoofdstuk belichten we de veranderingen omschreven in de Businesscase RSD. De volgende onderwerpen komen aan de orde: ▪ Zicht op zorgklanten ▪ Inzet en effecten op de doelgroep met perspectief op werk ▪ Statushouders en mensen met een arbeidsbeperking. De onderstaande onderwerpen zijn niet expliciet genoemd in de Businesscase maar zijn de afgelopen twee jaar wel actueel gebleken: ▪ Tozo ▪ Klant centraal sociaal domein breed ▪ Impact van corona

10

Zicht op zorgklanten Vóór de businesscase was er relatief weinig contact met de zorgklanten. Dit is de klantgroep die geen perspectief op werk heeft. Zij staan op de onderste treden van de werkladder. De focus van de Businesscase lag niet op deze groep omdat deze groep verder van de arbeidsmarkt stond dan de andere klanten. Het in kaart brengen van deze groep maakte wel onderdeel uit van de Businesscase. Resultaten ▪ De RSD heeft alle zorgklanten in beeld gebracht. De basis is nu op orde. ▪ De RSD heeft alle zorgklanten gesproken: o De grootste groep mensen die gesproken is, is doorverwezen naar vrijwilligerswerk of naar hulpverlening. Echter, 80 tot 85% van de mensen die door de RSD zijn doorverwezen binnen het netwerk van de RSD zijn uiteindelijk niet door de beoogde instantie opgepakt. Voor veel klanten is de stap naar de beoogde instantie te groot. o Een kleiner deel van de zorgklanten had meer perspectief op werk dan gedacht. Deze klanten zijn ingedeeld op de andere treden en worden/zijn begeleid richting werk. ▪ Ook is er een controle uitgevoerd op de rechtmatigheid. Dit heeft in enkele gevallen geleid tot het beëindigen van de uitkering. Aanbevelingen ▪ Houd de behaalde resultaten vast door de begeleiding van zorgklanten een structureel karakter te geven. ▪ Formuleer SMART-doelstellingen voor deze klantgroep.

▪ Investeer in tijd en ruimte om deze klanten warm over te dragen naar vrijwilligerswerk en hulpverlening, bijvoorbeeld Activerend Werk. ▪ Investeer in de samenwerking met sociale teams van gemeenten om de stap van de klant naar de beoogde instanties te verkleinen.

11

Inzet en effecten op de doelgroep met perspectief op werk In de uitvoeringspraktijk blijkt dat de effectiviteit van de re-integratiedienstverlening sterk samenhangt met de intensiteit van de begeleiding. Een onderdeel van de Businesscase was dat de medewerkers van de RSD wel verantwoordelijk zijn/blijven voor de begeleiding van de klanten, maar dat de uitvoering van de begeleiding wordt uitgevoerd door externe (LEON) partners. Resultaten ▪ De intensievere begeleiding heeft geleid tot een completer beeld van de klant inclusief de begeleiding richting/plaatsing op werk. ▪ Door de trajectuitvoering zoveel mogelijk bij externe (LEON-) partners te beleggen, werd het aantal begeleidingsuren voor de klant sterk vergroot. ▪ Tot 2018 werd met name ingezet om klanten met een korte afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. Nu wordt een bredere groep klanten (eerst) parttime geplaatst in plaats van fulltime. ▪ Het overzichtelijk in beeld brengen van alle re-integratiemogelijkheden bij de klant heeft geleid tot een versterking van de zelfregie. ▪ In 2019 zijn er 51 meer klanten geplaatst op werk dan de afgesproken KPI van 295. In 2020 zijn 33 meer klanten geplaatst op werk dan de afgesproken KPI van 295. ▪ Door het Jongerenloket is vol ingezet op de begeleiding van de jongeren, ondanks een stijging van de instroom.

Met als resultaat dat er in 2019 en 2020 meer jongeren zijn uitgestroomd richting opleiding en werk dan in 2018.

12

Aanbevelingen ▪ De ingezette intensieve begeleiding voor alle klantgroepen richting werk continueren. ▪ De eigen regie verder versterken door het gericht ontwikkelen van competenties van klanten en het optimaliseren van de informatievoorziening richting klanten. ▪ De klantvriendelijkheid van de RSD verder verbeteren door het regelmatig uitvoeren van een klanttevredenheidsonderzoek en eventuele implementatie van de verbeterpunten. ▪ Mede door Corona zal het aantal klanten stijgen maar ook de dienstverlening naar de klant veranderen. Blijf hierin wendbaar, bijvoorbeeld door het organiseren van (gedeeltelijke) digitalisering dienstverlening. Momenteel wordt gekeken hoe de klantbeleving verbeterd kan worden door een digitaal klantenportaal. Dit portaal wordt zo gebruiks- en klantvriendelijk ingericht. Hierin kan de klant zijn/haar gegevens inzien of direct reageren op vragen e.d. Dit om het proces efficiënter, effectiever te laten verlopen, maar vooral zoveel mogelijk regie bij de klant neer te leggen.

13

Statushouders en mensen met een arbeidsbeperking. Statushouders Ongeveer een derde van het klantenbestand van de RSD heeft een migratieachtergrond. Bijna 200 van hen zijn statushouder, mensen met een voorlopige of voorwaardelijke verblijfsvergunning. Voor de start van de Businesscase werden vooral die statushouders naar werk begeleid die goede perspectieven op werk hadden. Dat waren er weinig. Binnen de Businesscase is de RSD veel intensiever met statushouders aan de slag gegaan. Resultaten ▪ De groep statushouders is volledig in beeld bij de RSD. Dit beeld laat zien dat een groot deel van deze groep (nog) niet direct bemiddelbaar is naar werk. ▪ De statushouders worden begeleid door deskundigen, met ervaring op het gebied van taal en cultuur. Deze zorgen voor de ondersteuning bij veel praktische (dagelijkse) zaken zoals toeslagen, studiefinanciering, de (preventie) van schulden. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met de Liemerse Welzijnsinstellingen. ▪ De opstart van het traject ‘Liemers Perspectief in Zorg en Techniek’. In dit traject worden statushouders begeleid richting banen in de zorg en techniek. ▪ In twee jaar tijd zijn 34 statushouders (weer) actief op trajecten richting werk, 42 zijn op de korte termijn bemiddelbaar richting werk en 14 statushouders zijn uitgestroomd richting opleiding en/of (betaald) werk.

Aanbevelingen ▪ De focus op de groep Statushouders continueren. ▪ Samen met de gemeenten (blijven) onderzoeken op welke manier de statushouders in de Liemerse samenleving opgenomen kunnen worden.

14

Mensen met een arbeidsbeperking Sinds de invoering van de Participatiewet in 2015 is het aantal mensen met een arbeidsbeperking, dat met een loonkostensubsidie aan het werk is, gestaag gegroeid. Vanuit de Businesscase is de opdracht voor de RSD om mensen met een arbeidsbeperking te plaatsen bij werkgevers. Van de mensen die met een loonkostensubsidie aan het werk zijn, is het merendeel jonger dan 27. In het verlengde van bovenstaande opdracht heeft de RSD zelf ook enkele collega’s aan het werk die onder deze opdracht vallen. Sinds 2019 werkt de RSD met gespecialiseerde klantmanagers voor mensen met een arbeidsbeperking. Deze klantmanagers richten zich zowel op het uitplaatsen en herplaatsen van mensen met een arbeidsbeperking. Resultaten ▪ De deskundigheidsbevordering van de klantmanagers op dit onderdeel is fors gestegen. ▪ Het uitvoeren van de trajectregie voor de 127 werknemers. ▪ Versterkte samenwerking met het Praktijk- en Speciaal Onderwijs (VSO) en een toename van het aantal netwerkpartners voor deze specifieke klantgroep. ▪ Een groei voor wat betreft het aantal uitplaatsingen en herplaatsingen van mensen met een arbeidsbeperking. ▪ Jongeren met ernstige studiebelemmeringen zijn zoveel mogelijk, met behulp van de procesbegeleider van de RSD, doorverwezen naar een aangepast opleidingstraject.

15

Aanbevelingen ▪ Extra focus op deze klantgroep continueren. ▪ Het aantal plaatsingen met loonkostensubsidie verder verhogen. ▪ Onderzoek de mogelijkheden voor klanten met een hoge begeleidingsbehoefte in de relatie met Nieuw Beschut Werk.

16

Tozo Door de Coronacrisis is er voor de RSD een nieuwe klantgroep bij gekomen; zelfstandig ondernemers en Zelfstandigen Zonder Personeel (ZZP’ers). Om deze ondernemers te ondersteunen, heeft het kabinet in het voorjaar van 2020 de Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandig Ondernemers (Tozo) in het leven geroepen. Deze regeling is bedoeld voor zelfstandig ondernemers en ZZP’ers die als gevolg van de Coronacrisis inkomsten zagen wegvallen en hierdoor in financiële problemen kwamen. De RSD voert deze regeling uit voor de drie Liemerse gemeenten. Resultaten ▪ De RSD heeft in 2020: o Ongeveer 2.000 aanvragen levensonderhoud behandeld. Hiervan zijn er 1.700 toegekend. o Extra controles uitgevoerd in het kader van de rechtmatigheid. o Ruim 130 aanvragen voor bedrijfskredieten beoordeeld. Hiervan zijn er 100 toegekend en uitbetaald. Aanbeveling ▪ Ondersteun ondernemers in de breedste zin van het woord in afstemming met de drie gemeenten. ▪ Begeleid ondernemers die in problemen komen naar werk in de zogenaamde ‘kansberoepen’. ▪ Geef ondernemers inzicht in de huidige situatie en ondersteun hen door middel van maatwerk bij een eventuele doorstart.

17

Klant centraal sociaal domein breed Vanaf 2015 liggen alle verantwoordelijkheden in zorg en ondersteuning bij de Liemerse gemeenten. In veel gevallen wordt de Liemerse inwoner zowel door de gemeente als door de RSD geholpen. In de praktijk betekent dit dat er rondom en voor de klant nauw wordt samengewerkt tussen de gemeenten, de sociale teams en de RSD. De Coronacrisis en de meerdere lockdowns hebben in 2020 verschillende uitwerkingen op klanten van zowel de RSD als de gemeenten gehad. Een aanzienlijk deel van de klanten is dieper in de problemen geraakt. Mensen zijn afgegleden en hebben veelal intensieve hulpverlening nodig om er weer bovenop te komen. Resultaten ▪ De RSD heeft verbindingsofficieren ingezet die verantwoordelijk zijn voor de verbinding tussen de RSD en de wijkteams. Zij denken vanuit de hulpvraag van de klant die zowel door de gemeenten als de RSD ondersteund wordt. Deze ervaring biedt perspectief voor de toekomstige samenwerking binnen het sociaal domein breed. Aanbevelingen ▪ Werk integraal waar mogelijk op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau. Concretiseer deze samenwerking met transparante afspraken wie waar verantwoordelijk voor is om te voorkomen dat klanten tussen wal en schip vallen.

18

Opmerkingen van klanten Bron: Klanttevredenheidsonderzoek 2020 ‘Meer stageplekken en werkervaringsplekken. Dit misschien te doen door meer samen te werken met de lokale ondernemers in de diverse sectoren.’

‘Ik ben zeer tevreden. Ik word keurig geholpen om mijn kans op werk te vergroten.’

Ga zo door!! En mijn complimenten voor jullie qua schakelen in de ineens ontstane chaos in maart april 2020!! Echt bijzonder goed geregeld!!’ Ik heb van mede-ondernemers gehoord hoeveel problemen ze hebben gehad met de aanvraag van Tozo (snelheid, betalingen enz) in andere gemeenten. Dan moet ik zeggen dat RSD dit heel professioneel heeft aangepakt.

Tozo

Participatiewet

‘ik vind de gegeven informatie op de formulieren prettig. Ook heel modern met een RSD app en het online kunnen uploaden van gegevens. De afhandeling is fantastisch. Mijn eerste indruk is dat jullie met passie jullie werk doen. 19

20

Het sociaal domein is, net als de arbeidsmarkt, continu in beweging. In 2018 is de conclusie getrokken dat dit, in de Liemers, om een ambitieuze sociale dienst vraagt die verder gaat dan alleen het rechtmatig verstrekken van uitkeringen en begeleiden van mensen naar werk. Een belangrijke ambitie vanaf 2018 was het aanscherpen van de (uitstroom)doelen. Dit betekende dat de RSD moest veranderen naar een (nog) meer resultaatgerichte organisatie. Om deze resultaten te behalen, moest de RSD wendbaar worden en blijven. Deze wendbaarheid heeft zowel betrekking op de inrichting van de organisatiestructuur als haar medewerkers. Hiermee kan de RSD anticiperen op de (continu veranderende) arbeidsmarkt. Toen nog niet wetende dat de wereld in 2020 volledig zou veranderen door de impact van de Coronacrisis. Ook de strategische positie van de RSD in het participatieveld moest veranderen. De RSD moest als netwerkregisseur fungeren op de arbeidsmarkt. Als spil tussen inwoners, ondernemers, onderwijs en overheid. Het samenspel tussen deze partijen was/is van groot belang om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Dit vereist een stevige(re) positionering van de RSD in zowel de Liemers als in de arbeidsmarktregio Midden-Gelderland. Voor de RSD betekende dit het wijzigen van de koers naar een nog meer naar buiten gerichte organisatie.

Bovenstaande ambities zijn met behulp van het externe onderzoek van BDO, uitgevoerd medio 2019, nog concreter gemaakt. Veel aanbevelingen zijn overgenomen in de doorontwikkeling van de RSD. Aanbevelingen die betrekking hebben op de samenwerking met de triple helix zijn gedeeltelijk opgepakt maar worden meegenomen in de aanbevelingen. In dit hoofdstuk belichten we de in 2018 belangrijkste veranderde thema’s binnen de Businesscase RSD: ▪ RSD als netwerkregisseur ▪ Leer- en Ontwikkelnetwerk (LEON) ▪ Specialisatie Werk, Zorg en specifieke doelgroepen ▪ (Wendbare) organisatie en medewerkers

21

RSD als netwerkregisseur Voor de ‘Businesscase RSD’ betekende dit: de RSD ontwikkelt zich tot een netwerkorganisatie voor werk en participatie, waar de vraag van (lokale) werkgevers en het ‘ken je klant principe’ centraal staan. De RSD heeft sinds 2018 de samenwerking aangehaald met: ▪ (Liemerse) werkgevers (in samenwerking met het Werkgeversservicepunt Midden-Gelderland); ▪ Arbeidsmarktregio Midden-Gelderland (centrumgemeente Arnhem, negen gemeenten, Regionaal Werkbedrijf Midden-Gelderland en UWV); ▪ Partners van het Leer- en Ontwikkelnetwerk (LEON); ▪ Landelijke platforms, bijvoorbeeld de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en DIVOSA Resultaten Het tot tweemaal toe behalen van de volledige doelstelling in 2019 en 2020 is onder andere te danken aan de samenwerking met bovengenoemde partijen. Ook de, minder meetbare, kennisdeling binnen dit netwerk ziet de RSD als een belangrijk winstpunt. Binnen de regio Midden-Gelderland wordt de RSD gezien als een belangrijke speler wanneer het gaat om initiatieven en samenwerking. Belangrijkste aanbevelingen voor de toekomst ▪ Bouw de positionering als netwerkregisseur verder uit, zowel binnen als buiten de Liemers. ▪ Samenwerken in de regio en in de Liemers kost tijd en middelen. Stel hierom gezamenlijke doelstellingen vast en concretiseer dit in een aanpak waarbij de uitvoering zoveel mogelijk in de Liemers wordt belegd.

▪ Werk een strategie uit om landelijk en regionaal extra (financiële) middelen te vertalen naar de Liemerse klant. ▪ Versterk de gemeentelijke samenwerking binnen het sociaal domein, maar ook met economische zaken en de Liemerse Ambassade. In veel gevallen gaat het om dezelfde klant of werkgever die zowel door de RSD als gemeenten ondersteund/benaderd wordt. Zie bijvoorbeeld de gezamenlijke aanpak binnen het ‘Liemers Ondernemersportaal’. ▪ Scherp de rolverdeling aan tussen de gemeenten, regionale partners en RSD wanneer het gaat over bovenstaande aanbevelingen. Kies voor één 22

Liemers verhaal. De gewenste samenwerking met het MKB is hier een belangrijk voorbeeld van. Deze samenwerking vereist een planmatige aanpak in afstemming met bijvoorbeeld de partners van economische zaken en het WSP. ▪ Maak gebruik van creatieve manieren om extra middelen in te zetten, bijvoorbeeld door de doorontwikkeling van Social Return On Investment (SROI).

23

Leer- en Ontwikkelnetwerk (LEON) Het LEON is het netwerk van o.a. aanbieders van re-integratiediensten en onderwijs. Het geeft de medewerkers van de RSD een breed scala aan instrumenten om elke klant een traject op maat te bieden, om zo een stap naar (betaald) werk te zetten. Inzetten wat de klant nodig heeft en sturing op resultaat zijn de basisprincipes. Door eenduidige afspraken met alle LEON-partners wordt ook de administratieve last geminimaliseerd. Aanbieders met vernieuwend en/of een aanvullend aanbod krijgen regelmatig de kans om tot LEON toe te treden. Resultaten ▪ Door maatwerk kan elke klant naar vermogen meedoen in de maatschappij. ▪ Het zo optimaal mogelijk inzetten van het LEON heeft geleid tot het behalen van de doelstellingen in 2019 en 2020. ▪ De resultaten uit de evaluatiegesprekken met de LEON-partners zijn positief. Er blijkt veel en kwalitatief goed aanbod te zijn in de Liemers. ▪ LEON-partners zijn tevreden en geven aan vertrouwen te hebben in de RSD als samenwerkingspartner. Aanbevelingen voor de toekomst ▪ Ontwikkel het LEON door in systeem en proces om sturingsinformatie te verzamelen en kennisontwikkeling te stimuleren. Het thema voor 2021 en verder is dan ook ‘optimalisatie’. ▪ Richt het LEON zo in dat het toepasbaar is op afstand en in de digitale omgeving.

Het ambitieuze samenwerken en netwerken is, mede door de Coronacrisis, nog onvoldoende van de grond gekomen. Er wordt hard gezocht naar mogelijkheden om dit in 2021 wel te laten slagen. ▪ Vanwege de impact van de Coronacrisis, in de lente van 2020, is in oktober 2020 besloten dat alle bestaande contracten met de LEONpartners verlengd worden. Zo kunnen klantmanagers het aanbod volledig leren kennen. Er is geen afnameverplichting, er wordt alleen ingezet waar dat nodig is. ▪ Onderzoek welke partners het beste invulling geven aan de opdracht van de RSD en versterk deze samenwerking.

24

Specialisatie Werk, Zorg en specifieke doelgroepen De medewerkers die het primaire proces van de RSD uitvoeren, zijn opgedeeld in meerdere specialisaties: ▪ De medewerkers van de unit Zorg en Ondersteuning begeleiden de inwoners die een onoverbrugbare of zeer grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. ▪ De medewerkers van de unit Werk (teams Activering en Bemiddeling) begeleiden mensen die perspectief hebben op werk. Door deze begeleiding krijgen klanten de kans om op een passende manier te participeren in de samenleving, (veelal) door de inzet van LEON-partners. Het aanbod is divers: van diagnostiek, tot oriëntatietrajecten en opleidingen. Het bemiddelen van klanten gebeurt in samenwerking met het Werkgeversservicepunt Midden Gelderland en de (Liemerse) werkgevers. ▪ In 2018 is er ook (extra) geïnvesteerd in speciale doelgroepen die onder begeleiding van de RSD vallen. Hiermee doelen we op klanten met een arbeidshandicap of een migratieachtergrond en de jongeren tot 27 jaar. Voor alle klantmanagers geldt dat zij een regiefunctie hebben. Deze functie is minder gericht op de uitvoering en meer op het organiseren en regisseren van de begeleiding. Resultaten ▪ Het behalen van de doelstellingen in 2019 en 2020 heeft o.a. te maken met de scherpte in specialisatie van de klantmanagers.

▪ Klantmanagers delen ervaringen met trajecten binnen de eigen teams en ontwikkelen zo specifieke expertise. Overkoepelend worden zij ondersteund door een kwaliteitsmedewerker die informatie uitwisselt tussen de teams. Aanbevelingen voor de toekomst ▪ Behoud deze specialisaties, maar blijf wendbaar door bijvoorbeeld kennisdeling. ▪ Stimuleer samenwerking en kennisuitwisseling tussen de eigen teams en met externe partners die de dienstverlening uitvoeren.

25

Wendbare organisatie en medewerkers In 2018 is bepaald dat de resultaten van de Businesscase RSD een DNA vereist van de medewerkers. Dit DNA is opgebouwd uit drie kernwaarden: Perspectief, Maatwerk en Vakmanschap. Deze kernwaarden zijn voor de medewerkers van de RSD en zijn gericht op de hulpvraag van de klant. Vanaf begin 2019 is er een verdiepend onderzoek uitgevoerd naar de meningen, wensen en concretisering van deze kernwaarden. Resultaten ▪ De medewerkers geven terug gewend te zijn aan de nieuwe manier van werken en aansturing. ▪ De medewerkers geven terug zich verantwoordelijk(er) te voelen voor het gezamenlijk resultaat. Dit wordt versterkt door de deelname aan het interne leernetwerk waar medewerkers hun algemene, sociale en vakgerichte expertise kunnen verbeteren. ▪ Gedurende de Coronacrisis zijn medewerkers ingezet op andere dan hun reguliere taken. Dit werd als ‘normaal’ ervaren; ‘Samen voor de klant’. ▪ In het kader van bevordering van vakmanschap is een kwaliteitsmedewerker aangesteld. Zij kijkt met klantmanagers mee in caseloads, bespreekt casuïstiek en stuurt aan op een eenduidige werkwijze. Aanbevelingen voor de toekomst ▪ Laat de RSD zich blijven ontwikkelen in de triple helix, zowel op managementniveau als operationeel niveau. ▪ Blijf investeren in de ontwikkeling van de professional. Zowel vakinhoudelijk, als in werk-privé balans.

In Coronatijd is het belang daarvan extra onderstreept. ▪ Externe partners ervaren nog verschil in de manier van begeleiden van de klanten. Toets dit regelmatig, bijvoorbeeld door tevredenheidsonderzoeken. ▪ Zowel de invoering van de Businesscase, met daarmee de verandering in werkwijze, als de omschakeling bij de uitvoering van de Tozo-regelingen hebben in relatief korte tijd veel gevraagd van de medewerkers. Dit heeft (ook) impact gehad op de medewerkers zelf. Houd zoveel mogelijk een voor iedereen herkenbare koers. 26

Opmerkingen van partners Bron: Evaluatiegesprekken met ketenpartners en LEON-aanbieders ‘Mooie baankansen voor Liemerse werkzoekenden en tevreden Liemerse ondernemers door goede samenwerking tussen WSP MiddenGelderland en RSD de Liemers.’

‘De administratie is best veel werk. Offertes maken, daarna pas opdracht en per kwartaal rapporteren. Dit is voor alsnog de afspraak. Er wordt gewerkt aan regionale afspraken. Hopelijk rond de zomer 2021 geldt de nieuwe werkwijze in heel Midden Gelderland, waaronder rapporteren volgens richtlijnen UWV: bij start, na 6 maanden en 2 maanden voorafgaand aan afloop contract.

‘Snel schakelen gaat goed, er is wederzijds vertrouwen.’

‘Positief dat klantmanager zo betrokken zijn en niet nonchalant omgaan met de inkoop. Het zijn kostbare trajecten die cliënten erg aangaan. Compliment, dat klantmanagers hier serieus en nauwgezet mee omgaan.’

Partners LEON

‘Een groot deel van de klanten is niet in staat om te beeldbellen. Kan de RSD de mogelijkheid bieden om dit te stimuleren?’

27

Businesscase RSD

28

Businesscase RSD Om onze klanten beter te bedienen, zijn de Liemerse gemeenteraden in 2018 akkoord gegaan met onderstaande investeringen*: Extra investering t.o.v. vastgestelde begroting 2018 Extra P-budget t.o.v. 1,8 mln P-budget 2017

€

2018 290.000 €

2019 680.000 €

2020 680.000

Extra klantmanagement "Werkfit maken" Uitbreiding interne organisatie (BMC formatiecalculatie + nieuwe opdracht) Externe ondersteuning implementatieproject Onderzoek Leerwerkcentrum, PPS-constructies en MKBA

€ € € €

124.500 € 203.441 € 30.000 50.000 €

249.000 € 469.114 €

178.462 406.882

50.000 €

50.000

Totale extra exploitatiekosten

€

407.941 €

768.114 €

635.344

Totale extra investering

€

697.941 €

1.448.114 €

1.315.344

Verwachte resultaten besparing extra uitstroom regulier besparing extra uitstroom doelgroeper Social Return on Investment (MKBA)

€ € €

2018 227.500 € 42.000 € 69.794 €

2019 1.296.750 € 226.800 € 144.811 €

2020 1.387.750 340.200 131.534

Totale besparing

€

339.294 €

1.668.361 €

1.859.484

Budgetresultaat

€

-358.647 €

220.247 €

544.140

De bedoeling van deze Businesscase was dat de extra investering zich in de toekomst gaat terugverdienen door een besparing op uitkeringen en aanpalende kosten (bijzondere bijstand, WMO, zorg enz.). Dit wordt ‘schadelastbeperking’ genoemd: als we er aan de ene kant geld instoppen, moet dat ertoe leiden dat er aan de uitkeringskant minder geld uitstroomt. We investeren immers niet om de RSD groter te maken, we investeren om mensen meer te laten participeren en bij voorkeur aan een betaalde baan te helpen. De extra uitstroom die is gerealiseerd 2019 en 2020 wordt voor drie jaar doorgerekend. Dit betekent dat het resultaat eind 2022 is behaald.

29

De besparing op de uitkering wordt als volgt berekend: ▪ Bij uitstroom naar werk is uitgegaan van een basisbedrag van € 14.000 per jaar. ▪ Bij uitstroom van een doelgroeper / NUGGER is uitgegaan van een basisbedrag van € 2.800. ▪ Uitstroom in jaar 1 wordt voor 50% meegerekend, aangezien niet iedereen aan het begin van een jaar uitstroomt. Voor het tweede jaar wordt 15% niet meegenomen, aangezien niet alle klanten hun baan weten te behouden. Voor het derde jaar nemen we hiervoor een percentage van 30%. ▪ De landelijke ervaringscijfers geven aan dat de Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) gemiddeld 10% van de investering is. De investering is ingezet voor de exploitatie waarmee de RSD geïnvesteerd heeft in kennis, competenties/vaardigheden, formatie en verbindingen binnen het sociaal en economisch domein. De RSD is ook op dit vlak zo wendbaar mogelijk ingericht. Ook zijn er extra middelen voor de re-integratie van de klanten beschikbaar gesteld. Hiermee zijn meer externe trajecten ingekocht waardoor de klantmanagers meer tijd en ruimte kregen om de klanten te begeleiden. Naast de extra middelen van de business case heeft de RSD-middelen vergaard via A&O-fonds, provinciale subsidie en regionale samenwerking. * De investeringen zoals hierboven weergegeven wijken iets af van de daadwerkelijke investeringen.

Dit omdat de Businesscase pas feitelijk van start is gegaan in 2019. De Businesscase loopt door tot 1 juli 2021, voor dit half jaar is de extra bijdrage totaal € 650.000,-.

30

Resultaat Een financieel voordeel op de uitkeringslasten (zie de tabel hieronder). Voor een gespecificeerd overzicht per gemeente zie de bijlage. 200

Norm uitstroom: 200

200

RSD totaal 2020 2019 Extra uitgaven investering 833.114 599.375 1.432.489

750.075 572.100 1.322.175

346

328

Besparing uitkeringslast 1e jaar Besparing uitkeringslast 2e jaar Besparing uitkeringslast 3e jaar

632.800 821.100 676.200

639.800 514.080 423.360

Totale besparing uitkeringslast Resultaat op uitkeringslast

2.130.100 697.611

1.577.240 255.065

697.611

255.065

Exploitatie P-budget (norm 1,55mln) Totale extra investering

Uitstroom/Plaatsing Gerealiseerde uitstroom investeringsjaar

Totale besparing kosten

952.676

Totale besparing uitkeringslast

Aanbevelingen voor de toekomst ▪ Een sociale dienst werkt met mensen en is geen commerciële instelling. Een ‘bestuurlijke opdracht’ is een passendere naam dan een ‘Businesscase’. ▪ Niet alles is in geld uit te drukken, een ‘zakelijke’ aanpak heeft wel geholpen om de resultaten te bereiken. ▪ Bij een volgende investering kan weer gekeken worden naar de opbrengsten, maar verlies het menselijke aspect niet uit het oog. In veel gevallen is dit ook uit te drukken in middelen door middel van een MKBA. 31

Bijlagen

32

Bestandssamenstelling

Excl. Bbz en Tozo

per 31-12

Waarvan: Migratie achtergrond Waarvan: Statushouder Waarvan: Doelgroepindicatie

Duiven Westervoort Zevenaar RSD 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020 156 153 116 126 266 262 538 541 100 101 110 103 232 233 442 437 127 117 85 94 203 205 415 416 8 16 5 1 12 12 25 29 65 59 31 42 112 103 208 204 13 21 7 16 33 38 53 75 34 38 37 39 82 93 153 170 47 49 29 33 90 91 166 173 6 3 7 2 10 6 23 11 13 26 21 21 38 53 72 100 569 583 448 477 1078 1096 2095 2156 248 250 184 191 279 279 711 720 93 71 66 54 80 73 239 198 64 76 50 54 157 173 271 303

Bestandsopbouw o.b.v. Leeftijdscategoriën 17 en jonger 18-27 28-35 36-45 46-55 56 en ouder Totaal

Duiven Westervoort Zevenaar RSD 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2 0 1 0 1 1 4 1 70 75 55 60 180 182 305 317 76 78 56 63 136 137 268 278 94 92 82 88 204 219 380 399 143 156 123 122 245 253 511 531 184 182 131 144 312 304 627 630 569 583 448 477 1078 1096 2095 2156

Bestandsopbouw o.b.v. Geslacht Man Vrouw Totaal

Duiven Westervoort Zevenaar RSD 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020 240 257 179 198 470 488 889 943 329 326 269 279 608 608 1206 1213 569 583 448 477 1078 1096 2095 2156

Trede 1 Geen aanbod arbeidsmarkt Trede 2a Basis dienstverlening Trede 2b Intensieve dienstverlening Trede 3 Schoolgaand Trede 4 Aanbod < 1 jaar Trede 5 Direct bemiddelbaar Trede 6 Betaald werk mgp Trede 6 Betaald werk zgp Trede 6 Betaald werk niet werkfit Overige Totaal

Uitkeringsduur (excl. BBZ en Tozo)

6 maanden of minder 6 tot 12 maanden 12 tot 24 maanden 24 tot 60 maanden 60 maanden en meer Nuggers geen uitkering gehad Totaal

per 31-12

Duiven Westervoort Zevenaar RSD 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020 36 55 22 44 76 77 134 176 34 45 35 33 75 81 144 159 75 61 45 53 124 123 244 237 167 157 123 113 279 267 569 537 195 202 170 171 389 391 754 764 62 63 53 63 135 157 250 283 569 583 448 477 1078 1096 2095 2156

33

Plaatsing naar werk/scholing/bedrijf

Excl. Bbz en Tozo KPI: Aanv.studie met studiefinanciering KPI: Inkomsten uit arbeid KPI: Parttime werk KPI: Plaatsing scholing NUG KPI: Plaatsing werk NUG KPI: Zelfstandig beroep of bedrijf Totaal

Waarvan: Migratie achtergrond Waarvan: Statushouder Waarvan: Doelgroepindicatie Indirecte uitstroom Totale uitstroom

KPI Uitstroom/Plaatsing obv Leeftijdscategoriën 18-27 28-35 36-45 46-55 56 en ouder Totaal

Plaatsingen tm 31-12-2020

Duiven Westervoort Zevenaar RSD 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020 6 5 2 4 9 13 17 22 51 32 40 28 88 67 179 127 10 23 17 22 39 65 66 110 0 1 3 0 3 2 6 3 21 23 15 9 32 25 68 57 3 5 3 1 4 3 10 9 91 89 80 64 175 175 346 328 29 25 30 21 33 38 92 84 11 9 8 3 6 5 25 17 24 24 19 14 51 36 94 74 68 159

85 174

64 144

65 129

184 359

155 330

316 662

305 633

Duiven Westervoort Zevenaar RSD 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020 28 30 23 13 60 58 111 101 15 12 10 8 27 25 52 45 16 16 17 17 35 33 68 66 16 17 19 16 28 30 63 63 16 14 11 10 25 29 52 53 91 89 80 64 175 175 346 328

34

35

Instroom tm 31-12-2020

Instroom reden (excl. BBZ en Tozo)

Binnen 6 mnd weer ingestroomd Instroom Niet-Uitkeringsgerechtigden Direct (Bijv. Ontslag, einde WW etc.) Indirect (Bijv. echtscheiding) Totaal instroom

Waarvan: Migratie achtergrond Waarvan: Statushouder Waarvan: Doelgroepindicatie

Instroom (excl. Bbz en tozo) o.b.v. Leeftijdscategoriën 17 en lager 18-27 28-35 36-45 46-55 56 en ouder Totaal

RSD Zevenaar Westervoort Duiven 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020 70 57 32 31 20 7 18 19 13 60 46 119 38 14 15

19 73 56 148 48 19 17

14 55 27 96 34 22 9

13 61 43 117 33 11 7

50 144 77 271 60 23 41

30 136 84 250 54 15 31

77 259 150 486 132 59 65

62 270 183 515 135 45 55

RSD Zevenaar Westervoort Duiven 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020 0 1 0 1 0 0 0 0 140 164 76 105 22 27 42 32 98 90 49 52 28 18 21 20 100 72 49 39 26 13 25 20 81 68 34 30 17 13 30 25 96 91 42 44 24 25 30 22 515 486 250 270 117 96 148 119

RSD Zevenaar Westervoort Duiven 2019 2020 2019 2020 2019 2020 2019 2020 120 108 57 49 35 31 28 28 Unit Zorg en Ondersteuning (tr.1,2a,6zgp) 333 301 163 172 69 51 101 78 Unit Werk (tr.2b tm 6) 62 77 30 50 13 14 19 13 Niet-Uitkeringsgerechtigden 515 486 250 271 117 96 148 119 Totaal Instroom (excl. Bbz en Tozo) o.b.v. groep

36

37

Financiële bijlagen en doorrekening Onderstaande tabel geeft de besparing per gemeente weer, op basis van de daadwerkelijke resultaten 2019 en 2020. De besparing zal in 2022 geheel zijn gerealiseerd, aangezien de vermindering op de uitkeringslast, als gevolg van de gerealiseerde uitstroom, voor 3 jaar wordt doorgerekend. Norm uitstroom: 200 Onder verdeeld naar:

Werk/Bedrijf doelgroep Part time

40 9 8

28 6 5

73 17 14

Duiven 2019 2020

Westervoort 2019 2020

Zevenaar 2019 2020

RSD totaal 2019 2020

233.889 168.269 402.158

162.196 116.690 278.886

437.029 314.416 751.446

833.114 599.375 1.432.489

Norm

200

200

200

200

Extra investering Exploitatie P-budget (norm 1,55 mln) Totale extra investering

210.576 160.612 371.188

146.029 111.380 257.409

393.469 300.108 693.578

750.075 572.100 1.322.175

Uitstroom/Plaatsing Gerealiseerde uitstroom

91

89

80

64

175

175

346

328

Besparing uitkeringslast 1e jaar

141.400

131.600

182.000

133.000

309.400

375.200

Besparing uitkeringslast 2e jaar

216.580

94.010

236.810

113.050

367.710

307.020

Besparing uitkeringslast 3e jaar

178.360

77.420

195.020

93.100

302.820

252.840

Totale besparing uitkeringslast

536.340

303.030

613.830

339.150

979.930

935.060

632.800 821.100 676.200 2.130.100

639.800 514.080 423.360 1.577.240

Totale besparing kosten

134.182

-68.158

334.944

81.741

228.484

241.482

697.611

Totale besparing

66.025

416.685

469.966

255.065

952.676

Voor de berekening van de besparing op de uitkeringslast is de norm die gesteld is in de Businesscase RSD afgezet tegen de gerealiseerde uitstroom in 2019 en 2020. Rekeninghoudend met soort uitstroom onderverdeeld in: ▪ ▪ ▪ ▪

Volledige uitstroom (naar werk, zelfstandig, studie+studiefinanciering) Parttime plaatsing NUGGER (werk NUGGER, scholing NUGGER) Doelgroep

De besparing is berekend conform de Legenda bovenin de tabel. De extra investering is toegerekend naar de gemeenten op basis van de standaard verdeelsleutel voor de RSD. Er heeft een verschuiving plaatsgevonden van volledige uitstroom naar parttime uitstroom. Daarom wordt met name in 2020 bij de berekening van 100% uitstroom een negatief bedrag berekend. Omdat het aantal volledig uit de uitkering gestroomde klanten lager is dan de norm van 2018. 38

BUIG

De gegevens die hier vermeld zijn, betreffen uitkeringsdossiers en zijn daarom niet vergelijkbaar met de gegevens die hiervoor vermeld zijn. In de voorgaande bijlagen wordt gerapporteerd over het aantal klanten. Een uitkeringsdossier kan uit meerdere klanten bestaan. Tozo

39

RSD maart 2021

40