A10e. bijlage - De ingetrokken bijlage 2 met de ruimtelijke kaarten voor de 7 focusgebieden.pdf
Tekst van het document
IN
GE
Ruimtelijk Perspectief Gelderland, 7 focusgbieden Arnhem, 29 juni 2022 www.must.nl
TR
O
KK
EN Ruimtelijk I N Perspectief Gelderland GE TR 7 focusgebieden O KK EN
VOORWOORD
IN
Waar we eerder dachten dat Nederland wel zo’n beetje
GE
volgens de lagenbenadering (occupatie, netwerken en
af is staan we ook in Gelderland voor grote opgaven. Er
ondergrond): ruimteclaims en ruimtedruk in de Gelderse
moeten veel huizen bijgebouwd worden, windmolens en
ruimte. We merken op dat ons beleid op dit moment een
zonnepanelen moeten een plek krijgen om onze energie
weinig ruimtelijk sturend karakter heeft, met als gevolg
TR
duurzaam op te wekken. Ook klimaatverandering en de
dat de ruimtelijke afweging dikwijls op locatieniveau
verduurzaming van de landbouw vragen ruimte. Als we
plaatsvindt. Ruimtelijke sturing op grote opgaven is op
alles naast elkaar leggen hebben we 1,8 keer Gelderland
een hoger niveau nodig: regionaal en provinciaal. Dit is
nodig. Hoe gaan we die puzzel leggen? De ruimtelijke
bij uitstek een verantwoordelijkheid van de provincie als
O
ordening is terug van weggeweest, ook met een nieuwe
middenbestuur. Interessant is dat een belangrijk basaal
minister voor ruimtelijke ordening. De provincie heeft
ruimtelijk uitgangspunt is (her)ontdekt door het bodem en
hier een belangrijk rol te spelen.
Waar we eerder dachten dat Nederland wel zo’n beetje af is staan we ook in Gelderland voor grote opgaven. Er moeten veel huizen bijgebouwd worden, windmolens en zonnepanelen moeten een plek krijgen om onze energie duurzaam op te wekken. Ook klimaatverandering en de
verduurzaming van de landbouw vragen ruimte. Als we alles naast elkaar leggen hebben we 1,8 keer Gelderland nodig. Hoe gaan we die puzzel leggen? De ruimtelijke ordening is terug van weggeweest, ook met een nieuwe minister voor ruimtelijke ordening. De provincie heeft hier een belangrijk rol te spelen. De provincie werkt aan een provinciaal ruimtelijk perspectief voor Gelderland. Een perspectief dat voor onszelf inzicht geeft hoe wij het Gelderland van de toekomst zien en welke keuzes en prioriteit dat van ons vraagt. En daarnaast basis is om het gesprek hierover aan te gaan met de partners waarmee wij samenwerken. Zowel in Gelderland als met het Rijk. We zeggen: een wenkend en werkend provinciaal ruimtelijk perspectief geeft – vertrekkend vanuit lange termijnambities met bijbehorende ruimteclaims – richting aan ruimtelijke keuzes op korte termijn. Een richtinggevende ruimtelijke visie/instrument waarmee het gesprek gevoerd kan worden met de Provinciale Staten, waterschappen, gemeenten. In een verkennende startfase 1.0 (najaar 2021) hebben we alle provinciale beleidsambities op kaart gezet
KK
watersysteem leidend te laten zijn (“de bodem de basis”); vergelijkbaar met het uitgangspunt van het kabinet.
EN
Dit document geeft gebundelde kaarten van zeven focusgebieden weer. Deze kaarten geven inzicht in ontwikkelrichtingen van ruimtelijke opgaven in deze gebieden. Ze zijn bedoeld om het gesprek over ruimtelijke keuzes te voeren.
IN
GE
TR
O
KK
EN
Legenda
7 FOCUSGEBIEDEN IN DE GELDERSE RUIMTE
IN
GE
Reliëf en grondvlak Hoogtelijn Hoger gelegen gebieden (AHN) Rivierkom-kleigebied
TR
Kop van Veluwe
Ontwikkelen als onderdeel van de regio Zwolle of niet? Infrastructureel netwerk Waterloop
O
Dijk
KK
Vallei Oost
Snelweg Provinciale weg Spoorweg
EN
Optimaliseren van huidige functie en grondgebruik of investeren in een gebied met een nieuw gezicht?
Food Valley Zuid
Focus op losse stads- en dorpskernen of het geheel als echt stedelijk vestigingsklimaat?
Bestaand stedelijk gebied Steden, dorpen, bedrijventerreinen etc.
11 Gelderse streken IJsselvallei e.a.
IN
GE
Liemers
Middengebied A/N
Optimaal verstedelijken of natuurlijk systeem toekomstbestendig versterken?
Rivierenland West
Kans voor grote nationale opgaven en productielandschap of bedreiging voor identiteit?
TR
Meer sturen op gewenste ruimtelijke ontwikkeling of afwachten en reageren op de impact van de A15 en overloop Arnhem
Centrale Achterhoek
Harde scheiding opgaven stad en platteland (zoneren) of meer functiecombinaties in landelijk gebied?
O
KK
EN
7 FOCUSGEBIEDEN
IN
In het eerste kwartaal van 2022 is als versnelde
GE
koppelkansen en een aantal noties om het vizier op het
tussenfase gewerkt aan zogenaamde focusgebieden.
gebied vast te houden en verder te brengen naar de
Deze zeven focusgebieden zijn bedoeld om meer
toekomst toe. Elk focusgebied is nader gekarteerd met
grip te krijgen op de (door)werking van de botsing
een structuurbeeld en een verbeelding van het huidig
van beleidsambities in gebieden en om snel gebruik
grondgebruik, aangevuld met een illustratie van stapeling
te kunnen maken bij afspraken met het Rijk zoals de
van ambities en opgaven in het betreffende gebied. Voor
Nationale Aanpak Landelijk Gebied (NPLG), maar ook
precieze duiding van deze kaartjes verwijzen we naar het
in lopende processen zoals de verstedelijkingsstrategie,
document Ruimtelijk Perspectief Gelderland 1.0, d.d. 9
het droogtevraagstuk, de GMS aanpak, het Panorama
februari 2022.
TR
Gelderse Rivieren, de gebiedsagenda’s etc. Tevens
zijn het oefeningen om de werking van opgestapelde
O
KK
Op hoofdlijnen komen de bevindingen van de ruimtelijke
ambities en opgaven in specifieke gebieden – dus op een
“crashtests” in de zeven focusgebieden op het volgende
kleiner schaalniveau – door te krijgen ten behoeve van het
neer.
opstellen van het Ruimtelijk Perspectief Gelderland. De focusgebieden zijn: 1.
Kop van de Veluwe
2. Food Valley Zuid 3. Vallei Oost 4. Middengebied Arnhem Nijmegen 5. Liemers 6. Centrale Achterhoek 7. Rivierenland West Deze gebieden zijn gekozen omdat de ruimtelijke stapeling van opgaven in deze gebieden richting vraagt en omdat we samen met partners op het punt staan ruimtelijke keuzes te maken in deze gebieden die doorwerken op lange termijn. In deze tussenfase van het Ruimtelijk Perspectief Gelderland zijn in maart 2022 zeven goed bezochte interne gebiedsateliers georganiseerd. Per bijeenkomst zijn aan de hand van de integrale inbreng van diverse beleidsprogramma’s ambities en opgaven verdiept en toegesneden op de betreffende focusgebieden. Gezamenlijk zijn zogenaamde verhaallijnen of denkrichtingen verkend en verder uitgewerkt. De uitkomsten zijn weergegeven in dit document als gebundelde perspectiefschetsen. Met daarop onder andere een selectie van prioritaire opgaven, mogelijke
EN
Kop van de Veluwe Dit is een gebied met twee gezichten. De randmeerkust met de A28 corridor (snelweg en spoorlijn) als bepalende drager en de IJsselvallei waar de rivier het meest sturende element is. In dit gebied speelt de fundamentele keuze of de Kop van de Veluwe zich gaat ontwikkelen als onderdeel/ overloopgebied van de regio Zwolle (inclusief passende voorzieningen, verbindingen) en/of zich vooral ontwikkelt als zelfstandig gebied met de focus op de ‘eigen’ opgaven. De overgangszone van de Veluwe naar de Randmeerkust (de oude zeekust) rond de A28 en de spoorlijn verdient extra richting ten aanzien van de ruimte voor verstedelijking, landbouw en natuur.
IN
Vallei Oost Een transitiegebied waar het huidige grondgebruik hard botst met de waarden van de naastgelegen Veluwe. De huidige concentratie van intensieve veehouderij past niet bij de ambities van de omgevingsvisie. Dit vergt een herinrichting van het gebied met een kapitaalkrachtige hefboom om die transitie voor elkaar te krijgen. Kan de woningdruk vanuit het westen en de Vallei deze hefboom zijn om dit gebied te ontwikkelen als nieuw woongebied (hoge ligging naast A1/A30 en spoorlijn)? Daarnaast vergt het robuust maken van de Veluwe extra inzet op het bodem en watersysteem van de Veluwe. Middengebied Arnhem Nijmegen Dit gebied ligt tussen Rijn en Waal waar Park Lingezegen het groene hart is. De Linge is de hoofdader voor de waterbeschikbaarheid binnen dit gebied. Een klimaatbestendig middengebied vergt investeringen in een groenblauw raamwerk met de Linge als hoofdader. Is verdere verstedelijking hier wel verstandig? Water vormt hier immers een reële toekomstige bedreiging. Moet Nijmegen zich niet meer focussen op een sprong in zuidelijke richting over de stuwwal?
GE
Food Valley Zuid Dit gebied bestaat uit vier kernen – Wageningen, Ede, Veenendaal, Rhenen – met een behoorlijke verstedelijkingsambitie – 25.000 – 30.000 woningen (= een extra Veenendaal erbij) terwijl dit gebied nu niet als hoog ‘stedelijk’ is aan te merken. De druk op het tussenliggende landbouw-/ natuurgebied (Binnenveld) neemt toe. Past dit hier wel? En welke combinaties zijn mogelijk om het gebied toekomstbestendig in te richten met bodem en water als belangrijk drager?
TR
Liemers Dit gebied wordt bij doortrekking van de A15 een nieuw knooppunt van de A15/A12/A18. Dit geeft een extra impuls aan het gebied als logistiek cluster en internationale verbinding (in verbinding met Emmerich). Ook de regioexpress draagt bij aan de bereikbaarheid van dit gebied. Naast de eigen woningbouwopgave (4.000 – 5.000 woningen) is dit gebied een overloopgebied van Arnhem maar ook een landbouwgebied dat onder druk staat. Daarbij is het gebied vanuit bodem en watersysteem kwetsbaar te noemen. Hoe zorgen we voor een goede balans tussen stedelijke en groenblauwe ontwikkeling. Wat kan de Liemers aan?
O
KK
EN
IN
Centrale Achterhoek Dit gebied is groot door kleinschalig te zijn. Met een sterke en gespecialiseerde maakindustrie. Maar ook een gebied dat zich ontwikkelt van krimpregio naar groeiregio en zich wil presenteren als ‘place to be’ en hoopt op een volwaardige A18. Ook de regioexpress draagt daar aan bij. Waar een deel gericht is op de stadsregio Arnhem en deels op Twente. Droogte vergt ingrijpende ruimtelijk ingrepen in het watersysteem om het gebied te blijven kunnen gebruiken voor grondgebonden landbouw. Met ruimtelijk consequenties maar ook kansen. Investeren we vooral bij bestaande regionale knooppunten en bestaande voorzieningen (concentreren)? Of biedt meer spreiding kansen om opgaven te koppelen?
GE
TR
O
Rivierenland West De landschappelijke lijnen en het open karakter in dit gebied bieden ruimte voor de realisatie van nationale opgaven. De A15 als logistieke en energiecorridor en de A2 als verbinding tussen Amsterdam-Utrecht-Eindhoven kruisen elkaar hier. Veel arbeidsmigranten en praktisch geschoolde arbeidskrachten werken in dit gebied. Een gebied in de uithoek van Gelderland maar centraal tussen 4 verstedelijkingsgebieden – Utrecht, Brabant, ArnhemNijmegen, Food Valley en Zuidelijke Randstad. Met de Hollandse waterlinie als cultuurhistorische drager. Wordt dit gebied vooral productiegebied voor Nederland of ontwikkelt ze een eigen regionale ruimtelijke kwaliteit?
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
K Focusgebied KE N Kop van de Veluwe IN GE TR O KK EN Ontwikkelen als onderdeel van de regio Zwolle of niet? Dit is een gebied met twee gezichten. De randmeerkust met de A28 corridor
(snelweg en spoorlijn) als bepalende drager en de IJsselvallei waar de rivier het meest sturende element is. In dit gebied speelt de fundamentele keuze of de Kop van de Veluwe zich gaat ontwikkelen als onderdeel/overloopgebied van de regio Zwolle (inclusief passende voorzieningen, verbindingen) en/of zich
vooral ontwikkelt als zelfstandig gebied met de focus op de ‘eigen’ opgaven. De overgangszone van de Veluwe naar de Randmeerkust (de oude zeekust) rond de A28 en de spoorlijn verdient extra richting ten aanzien van de ruimte voor verstedelijking, landbouw en natuur.
IN
+5.000
GE
1 2
+5.000 VANUIT ZWOLLE
TR
3 4
O
5 6 7
RANDZONE
KK
+5.000
EN
BEDRIJVENPARK H2O
8
COMBINATIE natuurinclusieve landbouw
+ +
+
Binnenstedelijk verdichten Ruimte voor bodem en watersysteem
N2000
1. Gangbaar 2. .... 3... 4. Top
Overgangsgebied rond Natura 2000 gebieden Natuurincl. kringlooplandbouw
+ P+R
IN
GE
INLAAT WATERACCU
Vitaliseren centra Doorontwikkelen mobility hubs Zoekgebieden zon en wind
1
Gebied is onderdeel van Daily Urban System Zwolle
O
4
Sturing op gewenste RO kan ook door het richten van investeringen in bepaalde gebieden.
2
Gebied heeft hoge landschappelijke waarde met veel gradienten (rivier/stuwwal/open gebieden / randmeren) behoud en ontwikkel dit.
5
5.000 wo eigen behoeften + Overloop Zwolle 5000. Zoekgebieden wonen bij voorkeur op flanken stuwwal en binnenstedelijk op 1,5 km van stations.
3
Veel dynamiek/stapeling opgaven zone corridor A28/spoorlijn op flank van stuwwal: ontwerpen moet want kans op verrommeling ligt op de loer.
6
Verbinden natuurgebieden Uitloopgebieden
TR
Landbouwtransitie west grootschalig
KK
EN
7
Rivier leidend Oost/West Veluwe
8
Randmeren kunnen deel recreatiedruk opvangen
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
VISUALISATIE STAPELKAART KOP VAN DE VELUWE
UW MENS EN GOEDEREN IN N EN WERKEN IN G BEWEGING NATUUR EN LANDBOUW
ET
WONEN EN WERKEN
RO
NUTSVOORZIENINGEN
MENS EN GOEDEREN IN BEWEGING Natuur Bestaand en beschermde natuur N2000 GNN
KK
Agrarisch met natuurfunctie
EN
MILIEURUIMTE RNSTROOMT ND RKEN - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND
Legenda
Weidevogelgebied en ganzen rustgebied
Ontwikkelnatuur
IN
WATER STROOMT
Natuurverbindingen
Legenda
(Groen ontwikkelzone en ecologische verbindingszone)
GE
MILIEURUIMTE Natuurbuffer rondom Natura 2000 (2km)
Reservering 8/16 nieuwe onderstations
Toekomstbestendig elektranet
TR
Hoogspanningsnet 150KV Hoogspanningsnet 380KV
O
Onderstations
KK
Regel- en schakelstations
EN
Potentie warmtebronnen Landen tuinbouw Warmtenetten VAB 2012-2030
Clusters collectieve warmtevraag Potentiëel leegstaand agrarische 60.000+ GJ per jaar 600m buffer bebouwing BRP 2019 gewas, inclusief bedrijfstype Niet grondgebonden veehouderij
IN
GE
TR
O
KK
EN
Focusgebied
IN Food Valley Zuid G ET
Focus op losse stads- en dorpskernen of het geheel als echt stedelijk vestigingsklimaat?
RO
Dit gebied bestaat uit vier kernen – Wageningen, Ede, Veenendaal, Rhenen –
KK
met een behoorlijke verstedelijkingsambitie – 25.000 – 30.000 woningen (=
een extra Veenendaal erbij) terwijl dit gebied nu niet als hoog ‘stedelijk’ is aan te
merken. De druk op het tussenliggende landbouw-/ natuurgebied (Binnenveld) neemt toe. Past dit hier wel? En welke combinaties zijn mogelijk om het gebied toekomstbestendig in te richten met bodem en water als belangrijk drager?
EN
IN
TOT 2040
GE
1 2
+10.000
TR
3 4 5 6 7
+10.000
O
HOV-RING
KK
VERDICHTEN RONDOM KNOPEN HOV-RING
EN RANDEN BINNENVELD
+10.000
€
€€
€
€ €
€
Vestigingsklimaat, versterken economische clusters en campusvorming Uitloopgebieden (Binnenveld als stedelijk park) Ruimte voor bodem en watersysteem
10%
10% groenblauwe dooradering 1. Gangbaar 2. .... 3... 4. Top
Natuurinclusieve kringlooplandbouw Gemengd gebied (wonen, werken, voorzieningen)
P+R
Doorontwikkelen mobility hubs
1 = 1 BAAN = 27.500 ARBEIDSPLAATSEN
COMBINATIE STADSPARK landbouw, natuur, recreatie, klimaatadaptatie
HOV-RING
8
+27.500 TOTAAL
IN
1
Focus in dit gebied is vestigingsklimaat (top kenniscluster) vraagt om versterken agglomeratiekracht met gemengde woon-werkmilieus én aantrekkelijke woon- en leefomgeving met goede voorzieningen en groen.
2
Grote opgave in een beperkt gebied met veel kwaliteiten. Gaat waarschijnlijk niet passen zonder aantasting.
3
Bodem-/watersysteem leidend: moet je dan aan grootschalige woningbouw bij Veenendaal-De Klomp beginnen? Of alleen onder bepaalde voorwaarden? Er is een OV station maar verder is locatie lastig geen verbinding met centrum Veenendaal.
GE
TR
O
KK
4
Schaalsprong vereist een andere mindset in de regio. Geen dorpen en stadjes meer, maar bouwen in hoge dichtheden meer hoogbouw en gemengde stedelijke milieus rond OV knopen.
5
Forse ambitie verstedelijkingsstrategie 27.500 woningen tot 2040. Daarnaast voor elke woning ook 1 baan.
6
Dit vraagt ook mobiliteitsoplossing voor hoogwaardig OV (ring).
7
EN
Binnenveld als stedelijk uitloopgebied/stadspark met accent op natuur, landschap, recreatie, klimaatadaptatie. Is dit te combineren met verstedelijking van de randen van het Binnenveld? (ontwerp randen stad en land).
is een flinke opgave. Dus reductie 8 Landbouwtransitie Stikstof + inzet op natuurversterking en watersysteem.
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
MILIEURUIMTE - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND NETWERKEN - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GE
ONDERGROND - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND OCCUPATIE - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GEL
VISUALISATIE STAPELKAART FOOD VALLEY ZUID
IN
GE
NATUUR EN LANDBOUW
WONEN EN WERKEN
TR
s Warmte Bedrijf
O
3521
19.382
9475
8846
MENS EN GOEDEREN IN BEWEGING
KK
EN
NUTSVOORZIENINGEN 7398
LP
D
IN
WATER STROOMT
4121
6089
6834
1091
7948
GE
MILIEURUIMTE
5002
TR 3573
O 3806
Z
KK 3817
1931
2953
2958
1408
EN
G
IN
GE
TR
O
KK
EN
Focusgebied
IN Vallei Oost G
ET
Optimaliseren van huidige functie en grondgebruik of
RO
investeren in een gebied met een nieuw gezicht? Een transitiegebied waar het huidige grondgebruik hard botst met de waarden
KK
van de naastgelegen Veluwe. De huidige concentratie van intensieve veehouderij past niet bij de ambities van de omgevingsvisie. Dit vergt een herinrichting van het gebied met een kapitaalkrachtige hefboom om die transitie voor elkaar te
krijgen. Kan de woningdruk vanuit het westen en de Vallei deze hefboom zijn om dit gebied te ontwikkelen als nieuw woongebied (hoge ligging naast A1/A30 en
spoorlijn)? Daarnaast vergt het robuust maken van de Veluwe extra inzet op het bodem en watersysteem van de Veluwe.
EN
IN
TOT 2040
GE
TR
+4.000
1 2 3 4 5 6
+12.500 TOTAAL
+4.000
O
+25.000
KK
EN
RECREATIEVE DRUK DE VELUWE
IN
GE
RECREATIEVE POORT NAAR NATIONALE PARK DE HOGE VELUWE
RECREATIEVE DRUK DE VELUWE
VERBINDING water
+ +
+
N2000
1. Gangbaar 2. .... 3... 4. Top
Verstedelijking (uitbreiding wonen en werken)
Zoekgebieden wonen nabij (1,5 km) van stations
Overgangsgebied rond Natura 2000 gebieden
Landbouw (techniek, innovatie en kennisontwikkeling)
Natuurinclusieve kringlooplandbouw Beter aansluiten op bodem- en watersysteem
De boer centraal
+
1.000.000 bomen toevoegen. Verbinden natuurgebieden
1
Groenblauw raamwerk als versterking van ruimtelijke, landschappelijk en ecologische structuur van de Gelderse Vallei (de gradiënt ‘aanzetten’):
3
— Bodem- en natuurherstel — Robuuste verbindingen tussen Veluwe en Utr. Heuvelrug (o.a. landgoederenzone - Groene Valleilint), ten noorden van Barneveld — Buffer / overgangszone langs Veluwe (verzachten) — Beken ‘aanzetten’, ten zuiden van Barneveld (ruimte voor beken) — Gradiëntbossen
2
Stroe City heeft veel potentie. Vanuit ligging vanuit bodemwater systeem, potentie nieuw treinstation. Voorwaarde is koppeling met sanering landbouw (vliegwiel). Denk aan 10.000 en 20.000 woningen, richten op overloop en betaalbare woningen.
4
TR
O
KK
Landbouwtransitie: af- en ombouwen intensieve veehouderij (verschillende richtingen mogelijk):
— Niet gericht op bulkproductie maar op kennis- en kwaliteitsproductie — Minder richten op beesten houden en meer richten op specialisatie in keten, kennis en maakindustrie rond pluimvee. — Kalverhouderij stoppen — Pluimveehouderij in kringlopen — Varkenshouderij stelt weinig voor — Naar meer grondgebonden natuurinclusieve landbouw — Nieuwe teelten: insecten — Radicaal: stoppen met intensieve veehouderij — Koppelkansen met energie
Ruimte voor recreatie, de druk afleiden vanaf de stuwwallen van deVeluwe
5
EN
Ruimte voor verstedelijking (i.r.t. verstedelijkingsstrategie ANF en Utrecht/Amersfoort: extra of overloop), incl. ruimte voor werklocaties: — Intensiveren in en rond Barneveld en Voorthuizen (Het Ei) — Nieuwe ‘groene’ vestedelijking in Stroe-stad — Nieuwe woonconcepten, knooperven etc. meer verspreid, VAB, vervlochten in (kleinschalig) landschap — Samen met landschappelijk inrichten als uitloopgebied (voor WERV, Oostflank Randstad)
6
Woonopgave/ambities verstedelijkingsstrategie 12.500 woningen voor eigen behoefte en overloop Randstad. Ook behoefte aan ruimte voor werklocaties.
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
MILIEURUIMTE - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND NETWERKEN - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND
ONDERGROND - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND OCCUPATIE - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND
MILIEURUIMTE ORZIENINGEN WATER STROOMT VISUALISATIE STAPELKAART VALLEI-OOST NATUUR EN LANDBOUW
WONEN EN WERKEN
TR
O
7398
3521
19.382
9475
8846
T
MENS EN GOEDEREN IN BEWEGING
KK
LP
EN
NUTSVOORZIENINGEN
s Warmte Bedrijf
Reservering 8/16 nieuwe onderstations
IN
WATER STROOMT
4121
6089
MILIEURUIMTE
GE
TR
D
O
KK
1091 3573
6834
7948
5002
3806
3817
EN 1931
2953
Z 2958
1408
IN
GE
TR
O
KK
EN
Focusgebied
Middengebied IN Arnhem/Nijmegen G ET
Optimaal verstedelijken of natuurlijk systeem toekomstbestendig versterken?
RO
KK
Dit gebied ligt tussen Rijn en Waal waar Park Lingezegen het groene hart is. De Linge is de hoofdader voor de waterbeschikbaarheid binnen dit gebied.
Een klimaatbestendig middengebied vergt investeringen in een groenblauw raamwerk met de Linge als hoofdader. Is verdere verstedelijking hier wel
verstandig? Water vormt hier immers een reële toekomstige bedreiging. Moet Nijmegen zich niet meer focussen op een sprong in zuidelijke richting over de stuwwal?
EN
IN
GE
1 2
TR
3 4 5 6 7
O
KK
EN
LINGEZEGEN contralmal verstedelijking
8
IN
GE
T +3.000 R TOT 2040
à 4.000
O
+ +
+
Gemengd gebied Uitloopgebied Beter aansluiten op bodem en watersysteem Concentreren xxl-logistiek Doortrekken A15
stadsrand
P+R
Stadsdistributie Doorontwikkelen mobility hubs Zoekgebieden wind en zon Benutting restwarmte
1 2
Realiseren railterminal Gld
3
Grote opgave om watersysteem robuust te krijgen (inlaat Linge/bodemerosie rivier) vraagt ver vooruit kijken. Circa 3000 à 4000 woningen tot 2040 (verstedelijkingsstrategie). Vanuit bodem/watersysteem geen grootschalige woningbouw gewenst. Park Lingezegen 2.0. het park is en blijft van belang als groene contramal voor verstedelijking.
4
KK
Gezien lange termijn klimaatperspectief afronden verstedelijking en d.m.v. Park Lingezegen (en evt uitbreiding daarvan) zorgen voor klimaatadaptatie hierbij kan de lingekruising specifiek genoemd worden.
5
Verstedelijkingsopgave inzetten om te zorgen voor goede afronding van stadsranden park Lingezegen.
6
Op lange termijn ook nadenken of glastuinbouwcluster nog gewenst is.
7
8
EN
Naast park Lingezegen zijn rivieren onderdeel van robuuste blauwgroene structuur. Als op de langere termijn vanuit klimaatoverwegingen woningbouw tussen de rivieren en in laaggelegen gebieden niet meer gewenst is en de stuwwallen en rivierduinen voor natuur en recreatie behouden moeten blijven, licht het in de rede om een deel van de woningbouwopgave in Cuijk-Boxmeer op te vangen.
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
MILIEURUIMTE - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND NETWERKEN - RUIMTELIJK PERS
Potentie warmtebronnen Land- en tuinbouw Warmtenetten
VISUALISATIE STAPELKAART MIDDENGEBIED ARNHEM/NIJMEGEN
IN
7398
3521
9475
8846
GE
NATUUR EN LANDBOUW
WONEN EN WERKEN
TR
Overige land- en tuinbouw
KK
EN
6089
1091
Drinkwaterwinning Waterwingebied Transportnet drinkwater
IN
WATER STROOMT 3573
6834
BRP 2019 gewas, inclusief bedr
Niet grondgebonden veeh
O
4121 NUTSVOORZIENINGEN
MENS EN GOEDEREN IN BEWEGING
VAB 2012-2030 Clusters collectieve warmtevra 60.000+ GJ per jaar 600m bu Potentiëel leegstaand agra bebouwing
7948
5002
GE
MILIEURUIMTE
3806
3817
Zoeklocaties zon en wind 1931
TR
2953
2958
1408
Zoekgeb. wind voor 2030
Zoekgeb. combi wind en zon
O
0
KK
Invloedzone windenergie Ve N 4
8
2 6 10 Potentiegebied zonnevelden
EN
Gastransport systeem Hoofdpijpleiding systeem
Regionaalpijpleiding systeem
IN
GE
TR
O
KK
EN
Focusgebied
IN Liemers G
ET
Meer sturen op gewenste ruimtelijke ontwikkeling of afwachten
RO
en reageren op de impact van de A15 en overloop Arnhem. Dit gebied wordt bij doortrekking van de A15 een nieuw knooppunt van de
KK
A15/A12/A18. Dit geeft een extra impuls aan het gebied als logistiek cluster en internationale verbinding (in verbinding met Emmerich). Ook de regioexpress draagt bij aan de bereikbaarheid van dit gebied. Naast de eigen
woningbouwopgave (4.000 – 5.000 woningen) is dit gebied een overloopgebied van Arnhem maar ook een landbouwgebied dat onder druk staat. Daarbij is het gebied vanuit bodem en watersysteem kwetsbaar te noemen. Hoe zorgen we
voor een goede balans tussen stedelijke en groenblauwe ontwikkeling. Wat kan de Liemers aan?
EN
IN
TOT 2030
GE
1
TR
+5.000
2
+4.400 TOTAAL
3 4 5 6 7
O
KK
DUIVENSBROEK LANDBOUW
EN
8 9
REGIO EXPRESS 5x per uur
IN
GE
DUITSE DIJK van invloed op overstromingsrisico in Nederland
TR
BEDRIJVENPARK Dock NL
O
+ +
+
Verstedelijking (uitbreding wonen en werken)
10%
10% groenblauwe dooradering Regioexpress
Doortrekken A15
Zoekgebieden wonen op 1,5 km van stations.
Ruimte voor bodem- en watersysteem 1. Gangbaar 2. .... 3... 4. Top
Uitloopgebieden (groenblauw raamwerk als contramal verstedelijking) Concentreren XXL logistiek
Natuurinclusieve landbouw
1
Zevenaar is als knooppunt (kruispunt A12/A15/ A18/regio express) goede plek voor concentratie verstedelijking in Liemers.
2
Harde clash tussen bodem, water, verstedelijking, logistiek.
3
Hoge dynamiek A12 corridor vraagt structuur anders verdere verrommeling.
KK
4
A12 als ‘etalage’ vraagt om goede ruimtelijke inrichting met bebouwing en open ruimte langs snelweg (geen lint maar een snelwegpanorama).
5
Groenblauw raamwerk als geleding voor stedelijke ontwikkeling.
6
Kan Liemers woonvraag Arnhem opvangen: is vanuit bodem lastig (laag slappe klei): kan maar vraagt anders bouwen. Naast overstromingsrisico speelt ook funderingsproblematiek een rol. Delen van gebied bestaat uit zandgrond maar niet alles kan daar.
7
8 9
EN
Vraagteken bij open gebied noordkant: geschikt voor landbouw. Aanwezige weteringen in dit open gebied als drager voor groenblauwe dooradering. Relatie met Rijn en Pannerdens kanaal sterker maken, potenties van Gelders Eiland kansrijk benutten: natuur, recreatie, natuurinclusieve landbouw 4400 woningen eigen behoefte tot 2030. Vraag kan regio deel van woonbehoefte Arnhem opvangen.
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
Regel- en schakelstations
Pote
Logistie Ruim
VISUALISATIE STAPELKAART LIEMERS
IN
GE
Potentie warmtebronnen Landen tuinbouw
NATUUR EN LANDBOUW
O
KK
EN
6089
5002
BRP 2019 gewas, inclusief bedrijfstype Niet grondgebonden veehouderij
Region Bes
Waterwingebied
IN
WATER STROOMT
3806
3817
Reg
Drinkwaterwinning
1091
7948
Uiterw Reg
Regio
3573 6834
Hoofdw Wonen
Waterk Ste
Overige land- en tuinbouwbedrijven
NUTSVOORZIENINGEN
4121
Warmtenetten VAB 2012-2030 MENS EN GOEDEREN IN BEWEGING Clusters collectieve warmtevraag Potentiëel leegstaand agrarische 60.000+ GJ per jaar 600m buffer bebouwing
WONEN EN WERKEN
TR
Water (kw
1931
2953
Uitloo
Transportnet drinkwater
GE
MILIEURUIMTE
2958
Voorzien
TR
1408
Stad
Overstrom
Zoeklocaties zon en wind
O
Zoekgeb. wind voor 2030
KK
Grote
Zoekgeb. combi wind en zonnevelden
0
N
Invloedzone windenergie Veluwe 8km 2
4
8
6
10
EN
Potentiegebied zonnevelden
Gastransport systeem
Hoofdpijpleiding systeem Regionaalpijpleiding systeem
Midd
0 Klein
IN
GE
TR
O
K KE Focusgebied N Centrale Achterhoek IN GE TR O KK EN Harde scheiding opgaven stad en platteland (zoneren) of meer functiecombinaties in landelijk gebied?
Dit gebied is groot door kleinschalig te zijn. Met een sterke en gespecialiseerde
maakindustrie. Maar ook een gebied dat zich ontwikkelt van krimpregio naar een regio met meer ontwikkelpotenties. Achterhoek wil zich presenteren als ‘place
to be’ voor jonge mensen en gezinnen en hoopt op een volwaardige A18. Waar een deel gericht is op de stadsregio Arnhem en een deel op Twente. De regio-
express maakt de regio beter toegankelijk. Droogte vergt ingrijpende ruimtelijk ingrepen in het watersysteem om het gebied te blijven kunnen gebruiken voor grondgebonden landbouw. Met ruimtelijk consequenties maar ook kansen. Investeren we vooral bij bestaande regionale knooppunten en bestaande
voorzieningen (concentreren)? Of biedt meer spreiding kansen om opgaven te koppelen?
IN
+2.800
GE
1 2
+15.000 / 30.000
TR
3 4 5 6
GEBRUIK PASSEND met natuurlijk systeem’
O
KK
EN
‘ACHTERHOEK Als woonplek voor de toekomst ’
IN
GE
REGIO EXPRESS 5x per uur
10%
Ruimte voor bodemen watersysteem
1. Gangbaar 2. .... 3... 4. Top
Korte ketens Nieuw bos Agro-forestry e.a. nieuwe landbouw-concepten
Natuurinclusieve kringloop landbouw +
Steden en dorpen vergroenen
Vitaliseren (dorps)centra
1
Ruimte voor beken (natte laagtes), droogteresistent tot in de haarvaten, opzetten grondwater; kwantiteit maar ook de kwaliteit (KRW) regelen
2
Groenblauw raamwerk als versterking van ruimtelijke, landschappelijk en ecologsiche structuur
3
Landbouwtransitie accommoderen: kleinschalig, natuurinclusief, afgestemd op ‘vernatting’, korte ketens, nieuwe teelten. Het Toscane van Nederland. Mooie functiecombinaties mogelijk in landelijk gebied.
Regio Express
+
+
+
O
10% groenblauwe dooradering
+
Aanpak droogte
TR
+ +
Versterken elektriciteitsnetwerk Zoekgebieden zon en wind
4
Ook in Achterhoek verstedelijken, in en aan de dorpen, nieuwe woonconcepten; aantrekkelijk maken voor jonge generaties; ook voor stages en werkgelegenheid.
5
De electra-infrastructuur ligt als een ring om het gebied. Daardoor zijn de aansluitafstanden lang én is de capaciteit op het net te beperkt is waardoor de energietransitie op het platteland van de centrale Achterhoek beperkt wordt.
KK 6
EN
Mate van bereikbaarheid: hoofdnetwerk is o.k. (incl. RegioExpress), aanvullend vervoer optimaliseren en verfijnen; positie van A18/N18 bescheiden houden. Als de N18 volledig snelweg wordt is dit alleen maar voor doorgaand verkeer waar de A’hoek zelf niet van profiteert. Een volledige snelweg trekt ook grootschalige verstedelijking aan en zal daarmee karakter regio veranderen
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
Hoogspanningsnet 150KV Hoogspanningsnet 380KV
VISUALISATIE STAPELKAART CENTRALE ACHTERHOEK
IN
GE
Economische brandpunt Lager gelegen gebied Onderwijs/kenniscluster
Onderstations
Economisch Ruimte voor water brandpunt/cluster
Regel- en schakelstations
NATUUR EN LANDBOUW
Potentiële natte gebieden Logistiek MENS EN GOEDEREN Ruimte voor de beken IN BEWEGING Clusters XXL logistiek (Posad Maxwan)
WONEN EN WERKEN
TR
Potentie warmtebronnen Landen tuinbouw
Water (kwantiteit)
Warmtenetten VAB 2012-2030
O
Hoofdwatersysteem / rivier Wonen
Clusters collectieve warmtevraag Potentiëel leegstaand agrarische 60.000+ GJ per jaar 600m buffer bebouwing
KK
Uiterwaarden Regiogrenzen Waterkering dijk Stedelijke/regio
BRP 2019 gewas, inclusief bedrijfstype
EN
NUTSVOORZIENINGEN
Regionaal watersysteem / beek Bestaand stedelijk gebied
Niet grondgebonden veehouderij
Regioniveau woningebehoefte Binnenstedelijk tot 2030 Buiten stedelijk tot 2030
Overige land- en tuinbouwbedrijven
Regioniveau plancapaciteit wonen Zachte plancapaciteit Harde plancapaciteit
IN
WATER STROOMT Drinkwaterwinning
MILIEURUIMTE
GE
Uitloopgebied
Waterwingebied
TR
Transportnet drinkwater
1091
Zoeklocaties zon en wind
3573 5002
3806
3817
1931
2953
2958
1408
Zoekgeb. wind voor 2030 Zoekgeb. combi wind en zonnevelden 0
N
Invloedzone windenergie Veluwe 8km 4
2
8
6
10
Potentiegebied zonnevelden
O
Voorzieningen
KK
Stadscentra Grote centrumgebied Overstromingsrisico’s 2050 Middelgrote centrumgebied
EN
Grote kans Regionale locatie voor perifere detailhandel Middel grote kans 0
4
Kleine kans 2
N
8
6
10
IN
GE
TR
O
KK
EN
Focusgebied
IN Rivierenland-West G ET
Kans voor grote nationale opgaven en productielandschap of bedreiging voor identiteit?
RO
De landschappelijke lijnen en het open karakter in dit gebied bieden ruimte voor
KK
de realisatie van nationale opgaven. De A15 als logistieke en energiecorridor
en de A2 als verbinding tussen Amsterdam-Utrecht-Eindhoven kruisen elkaar hier. Veel arbeidsmigranten en praktisch geschoolde arbeidskrachten werken
in dit gebied. Een gebied in de uithoek van Gelderland maar centraal tussen 4
verstedelijkingsgebieden – Utrecht, Brabant, Arnhem-Nijmegen, Food Valley en Zuidelijke Randstad. Met de Hollandse waterlinie als cultuurhistorische drager. Wordt dit gebied vooral productiegebied voor Nederland of ontwikkelt ze een eigen regionale ruimtelijke kwaliteit?
EN
IN
GE
1 2
STRATEGISCH WATERVOORRAAD voor de drinkwatervoorziening
TR
3 4 5
LOGISTIEK CLUSTER TIEL
O
KK
6 6 7 8 9
EN
IN
GE
10
T +8.000 R TOT 2030 +5.000 EXTRA
Negatieve gevolgen van overstromingen beperken
Beter aansluiten op bodem en watersysteem 10%
Techniek, innovatie en kennisontwikkeling Elektriciteitsvoorziening Nieuwe zoeklocaties drinkwaterwingebieden Concentreren XXL logistiek
10% groenblauwe dooradering
+ +
1
+
Binnenstedelijk verdichten Zoekgebieden zon en wind
2
Geef het systeem van de rivieren hoogwaterveilige ruimte (incl. knelpunten oplossen) gecombineerd met waterbeschikbaarheid (aanpak droogte)
5
3 4
Hét verkeerskruispunt van NL (A15 coridor/A2 corridor), met druk om dit logistiek uit te buiten.
Het gebied als de binnentuin, gelegen tussen de stedelijke gebieden van Utrecht, Gorinchem, Den Bosch, Arn-Nijm, FV-zd)
Verstedelijking in en rond hoofdkernen met levendige centra (positie Tiel?) — — Ruimte voor starters — Uitloopgebieden inrichten, met versterken landschappelijke kwaliteit — Koester de waarden van Nieuwe Hollandse Waterlinie — Hightech (glas)landbouw, Fruitdelta, combineren met grondgebonden natuurinclusieve veehouderij — Groenblauwe dooradering, meer aandacht voor natuurontwikkeling binnendijks
Het best beschermde diepe grondwater van Gelderland: min. drie nieuwe drinkwaterw. van meer dan 12 miljoen m3 Groenblauw raamwerk als versterking van ruimtelijke, landschappelijk en ecologsiche structuur
O
6
Ruimte voor grootschalige en duurzame energiewinning, incl. Verhoogde aandacht voor duurzame vervoersmodaliteiten
KK
EN
7
Kwaliteiten gebied staan onder druk door logistieke functies (ook in de fruitteelt) en doordat dit steeds meer de open kommen inzakt.
8
Gebied verdient sociaal-economisch aandacht (bijv. Evenwichtige bevolkingsopbouw Tiel). Veel economie met arbeidsmigranten.
9
Enerzijds gebied met veel waarden (rivieren, dijken, Linge, historische stadjes, H. Waterlinie). Anderzijds gebied met grootsch. bovenregionale functies (infrastr., logistiek, energie, glas etc.).
10 Centrale vraag: wat voor een gebied wil je zijn.
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
TR
O
KK
EN
IN
GE
NATUUR EN LANDBOUW
WONEN EN WERKEN
TR
Gelders Warmte Infra Bedrijf
O
19.382
NUTSVOORZIENINGEN
MILIEURUIMTE - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND NETWERKEN - RUIMT
ONDERGROND - RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND OCCUPATIE - RUIMTE
VISUALISATIE STAPELKAART RIVIERENLAND-WEST
KK 7398
EN 9475
3521
MENS EN GOEDEREN IN BEWEGING
4121
WATER STROOMT
1091 3573
IN
8846
6089
6834
7948
5002
GE
MILIEURUIMTE
TR
O
KK
EN
3806
3817
OPMAAT VOOR HET RUIMTELIJK PERSPECTIEF GELDERLAND
IN
De gebundelde kaarten voor de zeven focusgebieden
GE
functioneren als bouwstenen voor de lopende planprocessen
van iedere Gelderlander en iedere bezoeker moet kunnen
en mentaliteit. Wat bindt Gelderland als provincie en waar
genieten van wat de provincie te bieden heeft.
onderscheiden de verschillende regio’s zich van elkaar?
en trajecten. Bouwstenen om integrale denkrichtingen te
Het gaat richting een inclusieve samenleving in balans. 2. Een sterk besef van gezonde bodem- en watersystemen
Gelderland is van iedere Gelderlander en iedere bezoeker
Te beschouwen als aansporingen om vooral ruimtelijke en
als leidend principe voor de inrichting van de Gelderse
moet kunnen genieten van wat de provincie te bieden heeft.
gebiedsgerichte vraagstukken, soms met sectorale insteek,
leefomgeving. De druk op de bodem neemt toe door
Gelderland is een thuis voor vele doelgroepen en draagt bij
met een brede blik aan te vliegen. De perspectiefschetsen
bijvoorbeeld geothermie en drinkwaterwinnen. Dit vraagt om
aan goede huisvesting van vluchtelingen, arbeidsmigranten
agenderen, om in afzonderlijke trajecten verder te exerceren.
TR
O
geven aanzetten daartoe en verdienen in bredere verbanden te worden bediscussieerd. Bovenal bevordert deze manier
een ruimtelijke ordening van de bodem.
en kenniswerkers. Dit vraagt om het juiste draagvlak voor voorzieningen, betaalbare woningen en uitstekende
KK
van denken over de ruimtelijke inrichting van Gelderland de
3. Groot enthousiasme voor het groenblauwe raamwerk,
recreatieve voorzieningen. Een verstedelijking in harmonie
verschillende stedelijke en landschappelijke kwaliteiten van
een aantrekkelijk visitekaartje van Gelderland en uitnodiging
met zijn omgeving. Het Ruimtelijk Perspectief 2.0 gaat
de provincie te versterken en Gelderland mooier te maken!
voor een toekomstbestendige ruimtelijke ontwikkeling.
de uitdagende vraag aan: ‘wie willen we zijn’; voor heel
EN
Gelderland en haar onderdelen. Het krachtenveld, per regio
Maar bovenal zijn de zeven focusgebieden ook een oefening
4. Een rijkdom aan landelijke gebieden die staan voor
en van de daaronder liggende gebieden, is daarbij van belang
voor de verdere uitwerking van het Ruimtelijk Perspectief
de transformatieopgaven uitmondend in het combineren
en heel specifiek posities van grondeigendom.
voor heel Gelderland. Met de startfase RPG 1.0 (najaar
of zoneren van opgaven en functies. Rekening houdend
2021) en deze tussenfase van zeven focusgebieden (1e
met de kwaliteiten van het landschap en natuur. Dit vraagt
Bodem & watersysteem als leidend principe
kwartaal 2022) staan we aan het begin van het ‘echte werk’.
nadrukkelijk om keuzes maken!
Bodem & watersysteem leidend laten zijn betekent dat we
In de pas met de planning van het Ministerie voor VRO zal
IN
in 2022 verder gewerkt worden aan Ruimtelijk Perspectief
5. De energietransitie vraagt om meer dan windmolens
voor heel Gelderland en haar te onderscheiden regio’s:
en zonnepanelen op daken. De versterking van het
hoofdrichtingen, scenario’s, ruimtelijke (gids)principes.
electriciteitsnetwerk is hierbij cruciaal.
Uitmondend in het maken van keuzes, zorgvuldig en voortvarend!
Noties voor Ruimtelijk Perspectief Gelderland 2.0
inzicht (gaan) hebben in vijf hydrologische en ecologische systemen:
GE 1.
Veluwe (stuwwallencomplex plus flanken)
2. Montferland (stuwwalcomplex plus flanken)
TR
6. Een focus op groene en klimaatpositieve verstedelijking,
3. Rijk van Nijmegen (stuwwalcomplex plus flanken)
wat een aantrekkelijk vestigingsklimaat oplevert voor burgers
4. Achterhoek (uitgestrekt dekzandlandschap)
en bedrijven, in alle Gelderse streken en gebieden.
5. Rivierengebied (riviervlakten van Maas en Rijn en Rijntakken, zie ook Panorama Gelderse Rivieren)
O
Uit de tussenfase van zeven focusgebieden is een aantal
7. Over de volle provinciale breedte telkens inzetten op
gevolgtrekkingen te maken. Noties om mee te nemen naar
bereikbaar maken en houden van steden, streken en regio’s.
En hoe deze systemen sturing geven aan het gewenste
het ‘echte werk’. Inhoudelijke noties die naar boven zijn
Daarbij de kracht van knooppunten onderkennend
grondgebruik en de evenwichtige toedeling van functies
KK
aan locaties. Voorbeeld voor de Achterhoek: indien je
gekomen tijdens onze interne gebiedsateliers en andere
Naar een inclusieve samenleving in balans en rijk geschakeerd
kiest voor de verhoging van de grondwaterstand en
Het lijkt erop dat het Ruimtelijk Perspectief Gelderland de
Nogal betekenisvolle vragen: wat voor samenleving willen
andere ruimtelijke ontwikkelingen/transities in het gebied
volgende bewegingen gaat samenbrengen.
we zijn, wat voor regio wil je zijn en wat voor stad, dorp,
(landbouw, wonen, recreatie).
streek, gemeente wil je zijn? Welke provinciale samenleving
Met name de grote en kleinere wateren in Gelderland
Een helder beeld van wat voor samenleving we willen
willen we vormen en uit welke delen bestaat de provincie?
(rivieren, laaglandrivieren, kanalen, beken, weteringen, en
zijn, als provincie in geheel en in haar onderdelen, en welke
Waar willen verschillende gebieden voor staan wat betreft
sloten tot in de kleinste haarvaten) vormen een markant
waarden deze samenleving belangrijk vindt. Met versterkte
economie, vestigingsklimaat, verstedelijking, leefbaarheid,
patroon dat structuur en dynamiek geeft aan de inrichting
aandacht voor de governance, leefbaarheid en burgerschap.
bereikbaarheid, klimaatadaptatie, veiligheid en gezondheid,
van de Gelderse leefomgeving. Door de bank genomen zal er
Het gaat richting een inclusieve samenleving. Gelderland is
landschappelijke en ruimtelijke waarden, erfgoed, identiteit
meer ruimte voor water nodig zijn, zoals natte laagtes, buffers,
tussentijdse beraadslagingen.
1.
EN
beekdalontwikkeling dan is dit ook richtinggevend voor
IN
een uitdagende opgave waar het landelijk gebied voor
betekent stedenbouw ook landschapsbouw. Met het
en watersysteem is de bakermat voor klimaatadaptatie
staat, in relatie tot de bestaande bebouwde gebieden.
ontwikkelen van steden en dorpen zal ook gewerkt
en biodiversiteit. Naast het patroon van grote en kleine
Gebiedsspecifieke perspectieven moeten uitsluitsel
worden aan een aantrekkelijk landschap dat bijdraagt
wateren is het reliëf van Gelderland een belangrijke
gaan geven welke kant het op gaat met de verschillende
aan het vestigingsklimaat: de groene contramal van de
structuurdrager. Met name de gradiënten van hoog naar
landbouwsectoren. Hoofdtrend is natuurinclusieve
stad, aansluitend op het groenblauw raamwerk. Bij uitstek
laag, de flanken rondom complexen van stuwwallen zijn
kringlooplandbouw, zo mogelijk aangevuld met ruimte
geschikt voor recreatieve uitloopgebieden in de vorm van
interessante gebieden voor talrijke functies zoals wonen,
voor korte ketens en nieuwe teelten. Niet zozeer gericht
metropolitane stadsparken en landschapsparken.
beekdalen, nevengeulen en verbrede oevers. Het bodem-
GE
TR
natuurontwikkeling, water, recreatie en natuurinclusieve
O
op bulkproductie als wel op kwaliteitsproductie. Een andere trend is de hightech land- en (met name) tuinbouw,
Inzetten op optimale bereikbaarheid
gericht op kennisintensieve productie. Overal geldt een
Nadenkend over de provincie als geheel (en haar ruimere
meer op bodem- en watersystemen afgestemd agrarisch
context), haar te onderscheiden regio’s, streken en gebieden,
grondgebruik. Daar waar ‘water wordt opgezet’ inzetten op
komt de vraag op hoe bereikbaar willen we zijn, voor wie
nieuwe waterrobuuste teelten. Daar waar natuurherstel nodig
en voor wat? Met welke intensiteit, met welke modaliteit?
bestaande uit o.a. de volgende structuren:
is, als gevolg van bovenmatige stikstofdepositie, zal sterke
Waarbij zowel sprake kan zijn van aantrekkende als van
·
Het patroon van grote en kleine wateren
herstructurering van de veehouderij uitgangspunt zijn, vooral
wegstromende bewegingen. In het algemeen het verschil
·
Gelders natuurnetwerk en Groene ontwikkelzones
in de overgangsgebieden rond Natura2000 gebieden. Het
tussen dynamische positie van een gebied en ligging in de
·
Landgoederen en zones van landgoederen en
gaat om beëindigen, verplaatsen of transformeren van de
luwte. We kijken dan zowel naar bereikbaarheid over de weg
buitenplaatsen
niet-grondgebonden veehouderij. Het is aan te bevelen om
met de auto, de fiets, de bus en lopend en via het spoor met
·
Landschapsparken
per gebied nieuwe verdienmodellen te ontwikkelen.
de trein.
·
Patronen van markante landschapselementen
landbouw.
Groenblauw raamwerk als dragende structuur
Mede op basis van de bodem & watersystemen is voor
heel Gelderland een groenblauw raamwerk te ontwerpen,
KK
EN
IN
Voor delen van Gelderland, bijvoorbeeld Achterhoek, kan
GE
bewust worden ingezet om de bereikbaarheid van deze
Het groenblauw raamwerk is de dragende structuur om de
De energietransitie vraagt niet alleen om ruimte maar ook om slimme netwerken
landschappelijke kwaliteiten van Gelderland te ervaren en
De energietransitie vraagt om meer dan windmolens
de haarvaten met nieuwe mobiliteitsconcepten bedienen.
vormt de basis voor hoge ruimtelijke en landschappelijke
en zonnepanelen op daken. De versterking van het
kwaliteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en groene
elektriciteitsnetwerk is hierbij cruciaal. Denk hierbij
verstedelijking. Aan het raamwerk dient actief te worden
bijvoorbeeld aan kabels die meer elektriciteit kunnen
ontworpen. Met name in de te verstedelijken regio’s
transporteren en onderstations die de elektriciteit van
moeten we zorgen dat de verstedelijking gepaard gaat
het hoogspanningsnet kunnen omzetten naar het
met investeringen in groen. Het groenblauwe raamwerk is
gebruiksniveau (en vice versa). Door deze netwerken te
ook plekken die vanwege hun uitstekende bereikbaarheid
het visitekaartje van Gelderland en de uitnodiging van de
versterken kunnen bedrijven gebruik maken van schone
geschikt zijn voor wonen, werken en voorzieningen.
provincie om er te verblijven, te investeren en van te genieten.
energie en kunnen leveranciers van schone energie bijdragen
Als provincie onderkennen we eveneens de kracht van
aan een groener en schoner Gelderland.
netwerken en corridors. We willen daarbij de impact van
Koester de rijkdom aan landelijke gebieden
streek slim te optimaliseren: het hoofdnetwerk is af, maar
TR
Om Gelderland bereikbaar en haar leefomgeving gezond te houden is het essentieel om locatiekeuzes voor wonen, werken en voorzieningen beter af te stemmen op het mobiliteitsnetwerk. Met name knooppunten (hubs) bieden
O
kansen. Het zijn meer dan gewone overstappunten. Het zijn
KK
EN
infrastructuur op de omgeving beperken en mensen en
Gelderland wordt gekend door haar uitgestrekte landelijk
Vizier op groene en klimaatpositieve verstedelijking
goederen verleiden tot de schoonste en slimste manier van
gebieden; de variaties daarin wat betreft landschapstypen,
Heel Gelderland heeft te maken met verdergaande
reizen.
agrarisch cultuurgronden, natuurterreinen en erfgoed. Maar
verstedelijking. Soms intensief en dynamisch, soms
ook het gebruik van het ‘platteland’ voor recreatie, defensie,
bescheiden maar noodzakelijk. In alle gebieden moet
delfstof-, energie- en drinkwaterwinning. Het landelijk
gezocht worden naar een goede balans tussen binnen-
gebied is ook het terrein waar verspreide stedelijke functies
en buitenstedelijke oplossingen. Meer dan voorheen
van wonen, werken en voorzieningen een plek hebben.
dient verstedelijking meer te zijn dan ‘stenen stapelen’.
Maar bovenal vormt de noodzakelijke landbouwtransitie
In lijn met verschillende verstedelijkingsstrategieën