A10b. 201704609-Jaarevaluatie huishoudelijk afval en grondstoffen gemeente Duiven 2024

Resultaten huishoudelijk afval en grondstoffen gemeente Duiven 2024 Aanleiding In het Grondstoffenplan ‘Samen minder afval 2020’ staan doelen en maatregelen om het huishoudelijk restafval te verminderen. In deze jaarevaluatie staat een overzicht van de resultaten, ontwikkelingen en genomen maatregelen per afvalstroom. Daarnaast zijn de uitgevoerde communicatieacties opgenomen en zijn de actiepunten voor het jaar 2025 weergegeven. Relevant beleidskader Met het Grondstoffenplan ‘Samen minder afval 2020’ wil de gemeente Duiven verder werken aan minder afval. Het plan richt zich op: het voorkomen van afval (preventie), beter scheiden van afval en meer hergebruik van grondstoffen. De ambitie is het huishoudelijk restafval (zowel fijn als grof) zoveel mogelijk te verminderen. Voor 2025 is het doel: maximaal 90 kilo restafval per inwoner per jaar. Daarnaast kijkt het plan vooruit naar 2030. 2025:

90 kilo restafval

2030:

60-65 kilo restafval

2050:

0 kilo restafval

In het Landelijk Afvalbeheerplan LAP3 staat de VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstof):  In 2020 maximaal 100 kilo restafval per inwoner;  In 2025 maximaal 30 kilo restafval per inwoner;  En minimaal 75% van het huishoudelijk afval scheiden. Het doel van de overheid is om in 2050 volledig circulair te zijn. Dat betekent: geen afval meer, maar alle materialen opnieuw gebruiken. Op dit moment wordt het Circulair Materialenplan (CMP) opgesteld. Dit plan vervangt het LAP3 en helpt bij de overgang naar een circulaire economie. Daarbij is er meer aandacht voor hoogwaardige verwerking. In het nieuwe Uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval ligt de nadruk niet meer alleen op het aantal kilo’s restafval, maar op het percentage gerecycled materiaal. Vanuit Europa geldt voor 2035 een nieuwe norm: 65% van al ons afval moet worden gerecycled. Daarom is het belangrijk om afval beter te scheiden én te zorgen dat de kwaliteit van de gescheiden grondstoffen hoog is. We gaan dus van het tellen van kilo’s restafval naar het meten van hoeveel van de grondstoffen echt opnieuw gebruikt kunnen worden. Inhoud van mededeling In 2024 is de totale hoeveelheid restafval (zowel grof als fijn) in Duiven ongeveer gelijk gebleven op 100 kilo per inwoner. Ook de hoeveelheden Plastic verpakkingen, Metalen verpakkingen en Drinkpakken (PMD), papier en luiers zijn redelijk stabiel.

Het Groente-, Fruit- en Tuinafval en Etensresten (GFT+E) is toegenomen. Het percentage gescheiden huishoudelijk afval is in 2024 stabiel gebleven met 80%. In 2022 zijn maatregelen genomen waardoor het restafval in dat jaar sterk is verminderd.  Restafval wordt nog maar eens per vier weken ingezameld;  Het tarief voor het legen van de restafvalcontainer is verhoogd; 1

 

Luiers en incontinentiemateriaal kunnen apart worden ingeleverd; Er is meer gecommuniceerd om inwoners bewust te maken van afvalpreventie en afvalscheiding. Na 2022 is de hoeveelheid restafval stabiel gebleven. Er zijn verdere stappen nodig om de doelen van de gemeente en het landelijke VANG-programma te bereiken. De gemeente Duiven voldoet al wel aan de recycledoelstelling voor 2035: in 2024 was het percentage gerecycled materiaal 66,7%. Het jaar 2024 stond in het teken van de besluitvorming over de samenwerking met Circulus. Ook zijn de voorbereidingen gestart om per 1 januari 2025 daadwerkelijk te kunnen beginnen met deze samenwerking en de nieuwe manier van inzamelen. De communicatiecampagne "Haal eruit wat erin zit" liep in 2024 door om inwoners te helpen beter afval te scheiden, met extra aandacht voor GFT.

Restafval = de hoeveelheid afval die overblijft na (na)scheiding en naar de afvalverbranding gaat. De percentages in de tabel zijn afgerond op gehele getallen, waardoor het totaal iets kan afwijken.

Scheidingspercentage % 73,50%

75,57%

75,90%

76,33%

75,97%

76,42%

79,77%

79,18%

79,76%

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

53,75%

2015

Afvalscheiding % = het aandeel van het huishoudelijk afval dat (na)gescheiden wordt voor hergebruik en nuttige toepassing.

2

Recyclingpercentage op 66,7 % In 2035 moet volgens de landelijke doelstelling 65% van al ons afval worden gerecycled. De gemeente Duiven voldoet hier in 2024 al aan, met 66,7% gerecycled materiaal uit het huishoudelijk afval. Zie bijlage 1. Ook in 2023 lag het recyclingpercentage boven de norm met 67%. Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft de gemeente Duiven een compliment gestuurd voor dit mooie resultaat. Daarmee hoort de gemeente bij de koplopers in Nederland. CO₂-reductie Door afval goed te scheiden wordt minder CO₂ uitgestoten. In bijlage 1 staat hoeveel CO₂ we besparen door belangrijke grondstoffen te recyclen in plaats van te verbranden. Groente- Fruit- en Tuinafval en Etensresten (GFT-E) GFT is op basis van gewicht het grootste deel in het fijn restafval. Vooral keukenafval (Groente-, Fruit- en Etensresten) biedt nog kansen voor betere scheiding. Uit de sorteeranalyse van 2024 blijkt dat het aandeel GFT/keukenafval in het fijn restafval is gestegen naar 35%. Dat betekent dat inwoners ondanks de maatregelen en communicatie hun GFT niet beter zijn gaan scheiden. Zie bijlage 2. Gemiddelde samenstelling fijn huishoudelijk restafval. Aandachtspunt is de kwaliteit van het GFT. Landelijk zit er meer vervuiling in het GFT, waardoor het soms niet geschikt is om compost van te maken. Het GFT moet dan worden verbrand. Dat zorgt voor hogere kosten.

In Duiven zijn nog geen ladingen GFT afgekeurd. De laatste jaren zijn er gezamenlijke GFT-containers geplaatst voor bewoners in de hoogbouw. De containers hebben duidelijke stickers over het scheiden van afval. Inwoners krijgen communicatie over het scheiden van GFT, biozakjes en een aanrechtbakje. Wij houden het gebruik en de kwaliteit van GFT-containers in de gaten. Goede communicatie en 3

het herhalen hiervan blijft belangrijk voor een goede scheiding. Afhankelijk van de locatie zitten er sloten op de containers. Seizoensinvloeden bepalen sterk de hoeveelheid in te zamelen GFT. 2024 was een nat jaar waardoor er veel tuinafval ontstond. In het Grondstoffenplan is besloten om voorlopig de huidige tweewekelijkse inzameling van GFT te behouden. De gemeente wacht de resultaten van de proef in Westervoort af, waar GFT in de zomer wekelijks wordt ingezameld. Hoewel de inwoners daar de wekelijkse inzameling waarderen, leidt dit niet tot meer scheiding van GFT. Voor Duiven is er daarom geen reden om over te stappen op wekelijkse inzameling. Oud papier en karton In 2024 is het ingezamelde papier en karton stabiel gebleven. Landelijk wordt er steeds minder papier en karton ingezameld door de digitalisering. Het aandeel karton neemt toe door thuisbezorging. Het deel oud papier en karton gemeten in het fijn restafval is afgenomen. Sinds1 november 2023 krijgen inwoners in Duiven alleen nog ongeadresseerde reclame als ze een ja-sticker op hun brievenbus hebben. Hiermee gaan we de Duiven de verspreiding van ongeadresseerd reclamedrukwerk tegen. De oud papiercontainers worden 1 keer per 8 weken ingezameld, hierdoor staan er dozen naast de containers. De huidige frequentie wordt door veel inwoners als laag ervaren.

Plastic-, Metalen verpakkingen en Drinkpakken (PMD) De hoeveelheid gescheiden ingezameld PMD blijft stabiel. Inwoners moeten PMD aanbieden in doorzichtige PMD-zakken. Dit om een goede kwaliteit te bewaken: de inzamelaar kan verkeerd aangeboden PMD afkeuren. Een zak met fout aangeboden PMD krijgt dan een afkeursticker. Zo leren inwoners wat er wel en niet in mag. Door deze aanpak en ons inzamelsysteem zijn er in Duiven nog geen ladingen PMD afgekeurd, in tegenstelling tot veel andere gemeenten. In 2024 heeft de VNG de Ketenovereenkomst Verpakkingen met Verpact opgezegd. Ook de gemeente Duiven heeft haar eigen overeenkomst met Verpact opgezegd. De reden hiervoor zijn discussies over de afkeur PMD, kwaliteit, recycling en de hoogte van de vergoeding voor aan gemeenten. Er wordt gewerkt aan nieuwe, duidelijke en transparante afspraken. In deze afspraken hangt de hoogte van de vergoeding straks af van de kwaliteit van het ingezamelde PMD. Tot 2026 blijven de oude afspraken gelden. Luiers en incontinentiemateriaal In Duiven zijn nu vijf locaties met containers voor het inleveren van luiers en incontinentiemateriaal. Er is een goede spreiding in locaties. Deze zorgen voor een mooie vermindering van het restafval met 5 kilo per inwoner. De containers voorzien in een behoefte nu het restafval 1 keer in de 4 weken wordt ingezameld.

De hoeveelheid ingezameld materiaal is ten opzichte van 2024 licht toegenomen. Textiel De markt voor tweedehands textiel staat onder grote druk. De afzet is moeizaam, opbrengsten dalen en kosten stijgen. Sinds 1 januari 2025 krijgt Kringloopbedrijf 2Switch een vergoeding voor het opschonen en sorteren van textiel vanuit de nieuwe producentenverantwoordelijkheid van de Stichting UPV textiel. De gemeente krijgt van 2Switch een geringe vergoeding. Zo blijft het vooralsnog financieel haalbaar om het textiel in te zamelen. In 2024 heeft 2Switch enkele containers in het dorp bijgeplaatst. Daarnaast staan er nog containers van Curitas. 4

Grof restafval De hoeveelheid ongescheiden grof restafval die inwoners naar het Afvalaanbiedstation brengen (AAS) is stabiel op 26 kilo per inwoner. Dat is hoog vergeleken met vergelijkbare gemeenten, waar dit in 2023 gemiddeld 19 kilo was. (Volgens landelijke Benchmark huishoudelijk afval peiljaar 2023 klasse D). Dit wijst er mogelijk op dat het afval op het AAS minder goed wordt gescheiden dan gemiddeld. En dat er grondstoffen in de container voor grof restafval terecht komen. Ontwikkelingen Afvalaanbiedstation:  Proef inzameling van bruikbaar huisraad door 2Switch Om te onderzoeken of er nog bruikbaar huisraad uit het grof restafval gehaald kon worden, is samen met Kringloopbedrijf 2Switch gekeken naar wat inwoners inleveren. Helaas bleek tijdens deze korte proef dat er te weinig herbruikbare spullen tussen zaten. Daarom is besloten om voorlopig geen aparte inzameling voor huisraad in te richten. De opbrengst woog niet op tegen de inspanning.  Matrassen gratis brengen Sinds 2024 krijgt de gemeente een volledige vergoeding van Matras Recycling Nederland voor het inzamelen, transport en verwerken van matrassen. Het is daarom niet meer nodig inwoners te laten betalen voor het weggooien van een matras. Vanaf 1 januari 2024 is het inleveren van matrassen op het Afvalaanbiedstation dan ook gratis.

Samenstelling fijn restafval Om tot minder restafval te komen is het belangrijk om te kijken welke grondstoffen nog in het restafval zitten. Daarom onderzoeken wij wat er precies in de containers voor het fijn huishoudelijk restafval zit. Hiervoor worden in 4 verschillende wijken monsters fijn restafval ingezameld. Zo krijgen we een goed beeld van de gemiddelde samenstelling. In het fijn restafval vinden we nog steeds veel GFT, maar ook papier, PMD en textiel. Opvallend is dat in 2024 meer GFT in het restafval is gemeten dan in 2023 en minder papier.

5

Zie bijlage 2 voor een meerjarenoverzicht. Ook dit jaar neemt Duiven deel aan de Benchmark Huishoudelijk Afval (peiljaar 2024), nu via Circulus. De Benchmark laat zien hoe Duiven het doet vergeleken met andere gemeenten per afvalstroom en hoeveelheid restafval. De resultaten verwachten we in november. Communicatie en gedragsverandering De communicatiecampagne “Haal eruit wat erin zit” liep door tot het najaar 2024. Deze campagne had als doel om inwoners bewust te maken van afval en hen te helpen minder restafval te produceren. De campagne was te zien op sociale media en in de Duiven Post (bijvoorbeeld wat wel of niet in het restafval hoort). In de berichten werd verwezen naar www.samenminderafval.nl en www.afvalwijzer.nl en de AfvalWijzerapp. Er was extra aandacht voor het scheiden van GFT en etensresten. Groente- Fruit- en Tuinafval en Etensresten (GFT+E) In het voorjaar 2024 is de campagne Frisse Tips gestart. Het doel was de kwaliteit van het ingezamelde GFT+E te verbeteren. En het apart houden van etensresten te stimuleren en overlast van stank en maden te beperken. Aan GFTcontainers hingen we containerhangers met een zakje bloemzaadjes als bedankje (zie bijlage 3). We gaven Frisse Tips en inwoners kregen keukenbakjes met biozakjes om de etensresten makkelijk apart te houden.

Er zijn 2.000 aanrechtbakjes uitgedeeld met behulp van ingehuurde afvalcoaches in het centrum van Duiven en tijdens Duuve te Gek. De campagne werd gepromoot via advertenties op Facebook en Instagram en berichten in Duiven Post. Kennismaken met Circulus In november en december zijn inwoners geïnformeerd over de overgang naar Circulus, de nieuwe afvalinzamelaar. De communicatie verliep via de websites van Circulus en de gemeente, persberichten, sociale media (met video met Joyce Zwaga), de Duiven Post, Mijn AfvalWijzer en huis-aan-huis brieven. Inwoners kregen een introductiebrief, een brief met de nieuwe Circulus Milieupas en een brief over het ruilen van de GFT-containers. Een belangrijk onderdeel van de communicatie was de promotie van de Circulus-app. Inwoners zijn hier meerdere keren op gewezen. Overige communicatie Inwoners konden bij het Afvalaanbiedstation Duiven gratis zakken compost ophalen. Dit was een bedankje voor het scheiden van hun GFT-afval. Daarnaast is via de gebruikelijke kanalen gecommuniceerd over afvalinzameling, afvalscheiding en acties tegen zwerfafval Actiepunten 2025 Vanaf 2025 werkt Duiven samen met Circulus voor het afvalbeheer. Wij werken samen verder aan een goede en efficiënte dienstverlening en betere afvalscheiding en recycling. 6

Acties voor 2025: 

Omzetten van de paslezers van ondergrondse containers van 4G naar 5G. Dit heeft Circulus begin januari 2025 uitgevoerd. 5G is betrouwbaarder en meer toekomstbestendig voor de een goede data-uitwisseling.



Onderzoek of we de ondergrondse containers kunnen legen op basis van hoe vol ze zijn, in plaats van op vaste momenten. Niet alle containers hoeven even vaak geleegd te worden;



Bij nieuwbouw- en herinrichtingsprojecten met Circulus beoordelen hoe we deze het beste kunnen inrichten voor afvalinzameling, bijv. met zijbelading;



Kwaliteit stromen. De kwaliteit van grondstoffen is belangrijk voor een goede recycling, het voorkomen van afkeur en een goede vergoedingen. De gemeente ontvangt vergoedingen van de producenten voor de gescheiden inzameling van de verpakkingen papier, PMD en glas. Vanaf 2026 is de hoogte van de vergoeding voor PMD afhankelijk van de kwaliteit. Wij onderzoeken met sorteeranalyses de kwaliteit van de stromen restafval, GFT en PMD. In het najaar van 2025 starten we het project Schone Stromen PMD met Circulus. Dit bestaat uit communicatie, controle op PMD-zakken en afkeur bij verkeerd afval. Voor de uitvoering van dit project is cofinanciering beschikbaar vanuit Verpact.



Situatie op de textielmarkt. Sinds 1 januari 2025 ontvangt 2Switch een vergoeding voor het opschonen en sorteren van textiel vanuit de producentenverantwoordelijkheid van de Stichting UPV textiel. De gemeente ontvangt van 2Switch een kleine vergoeding. Hiermee is de inzameling en sortering van textiel vooralsnog financieel haalbaar. Wij blijven samen met 2Switch de markt en afzet van het textiel volgen.



De gemeenten Duiven en Westervoort onderzoeken gezamenlijk de toekomst van beide Afvalaanbiedstations. In dit onderzoek kijken wij ook naar de mogelijkheden voor een verdergaande samenwerking met Circulus en 2Switch. Een onderdeel van dit traject is de verkenning van de ontwikkeling van een Circulair Ambachtscentrum. Dit concept biedt kansen om hergebruik, reparatie en recycling samen te brengen en zo de circulaire economie te versterken.



Het huidige contract met 2Switch voor het inzamelen van herbruikbaar huisraad, elektrische apparaten, oud ijzer en textiel loopt af per 1 januari 2026. Wij onderzoeken hoe wij de inzameling in 2026 kunnen organiseren.



Leefbaarheid en het scheiden van afval in de wijken verbeteren. Op plekken waar vaak afval wordt gedumpt, zoals bij ondergrondse containers komt extra aandacht. Samen met woningcoöperatie Vivare, opbouwwerkers van Santé Partners en Circulus willen we bijvoorbeeld afvalfestivals organiseren. Hiermee willen we dit najaar starten. Tijdens zo’n afvalfestival kunnen bewoners uit de wijk verschillende soorten afval en grondstoffen inleveren. Bewoners krijgen van tevoren een uitnodiging. Alleen met deze uitnodiging en de Circulus Milieupas kunnen ze afval brengen. Het inleveren van afval is kosteloos. Een belangrijk onderdeel van het afvalfestival is de communicatie: we gaan in gesprek met bewoners. Ook kunnen afvalcoaches worden ingezet.

7



Communicatie in samenwerking met Circulus: o Inloopbijeenkomst in januari 2025: inwoners kunnen kennis maken met Circulus en vragen stellen over de veranderingen; o Aanpassing gemeentelijke website. Voor informatie verwijzen we door naar Circulus; o Met stickers en containerhangers op/aan minicontainers laten zien hoe inwoners deze moeten aanbieden bij de nieuwe manier van inzamelen met zijbeladers; o Delen van berichten door Circulus, zoals een Circulus kwartaalpagina in de Duiven Post. De gemeente blijft ook eigen berichten maken en plaatsen; o Algemene flyer van Circulus maken voor op het gemeentehuis, zo weten inwoners waar ze moeten zijn voor vragen; o Wel/niet flyers per afvalsoort uitdelen, bijvoorbeeld door opbouwwerkers van Santé Partners of tijdens evenementen. Zo weten bewoners wat er wel en niet bij een bepaalde afvalsoort hoort; o Verzamel- en ondergrondse containers krijgen nieuwe stickers van Circulus. Op deze stickers staat informatie over hoe je afval kunt scheiden; o Project Schone Stromen PMD: we letten meer op een goede kwaliteit van het PMD. Zakken met vervuiling worden afgekeurd. We leggen duidelijk uit wat er en wel en niet bij het PMD hoort; o Website en app van Circulus worden vernieuwd, zodat inwoners makkelijker informatie kunnen vinden; o Ook de website samen1nergie wordt vernieuwd. Hier komt extra informatie over afval, grondstoffen en zwerfafval.



(Zwerf)afvaleducatie op scholen; De Cruise2Reduce-bus van Circulus bezoekt de scholen. De leerlingen krijgen een les over afval en zwerfafval. Ze leren hoe je afval kunt verminderen, hergebruiken en voorkomen. In Duiven doen dit jaar bijna alle scholen mee aan deze lessen. Scholen kunnen ook een les over zwerfafval met opruimactie aanvragen bij GoClean.



Samen met Circulus starten met het opstellen van een nieuw grondstoffenplan. In het plan staat hoe we in de toekomst beter kunnen omgaan met afval en grondstoffen.

Bijlagen: 1. Recyclingpercentage en CO₂-reductie (openbaar) 2. Gemiddelde samenstelling huishoudelijk restafval 2016-2024 (openbaar) 3. Flyer Frisse Tips (openbaar)

8

Bijlage 1: Recyclingpercentage en CO₂-reductie (openbaar) Recyclepercentage 2024

Bron: https://www.benchmarkafval.nl/tools/vangrecycletool/

Pagina 9

CO2-Reductie 2024

Bron: https://www.benchmarkafval.nl/tools/vangco2calculator/

Pagina 10

Bijlage 2: Gemiddelde samenstelling huishoudelijk restafval 2016-2024 (openbaar)

Pagina 11

Bijlage 3: Flyer Frisse Tips (openbaar)

Pagina 12

Pagina 13