3. Bijlage - Grondstoffenplan Samen minder afval gemeente Duiven.pdf

GRONDSTOFFENPLAN GEMEENTE DUIVEN

GRONDSTOFFENPLAN GEMEENTE DUIVEN

Weergave van de inhoud van een gemiddelde restafvalcontainer uit de gemeente Duiven (2019)

de Jonge Milieu Advies, [13-01-2021] Utrechtseweg 9, 3704 HA Zeist T. 030 699 15 99 - info@jma.nl www.jma.nl

1.

Inleiding ............................................................................................................................................................ 8

1.1

Samenvatting.................................................................................................................................................................................. 9

2.

Beleidskaders ...............................................................................................................................................12

2.1

Nederlands afvalbeleid ........................................................................................................................................................... 12

2.2

VANG-HHA ................................................................................................................................................................................... 12

2.3

Fiscale vergroening .................................................................................................................................................................. 12

2.4

Producentenverantwoordelijkheid ................................................................................................................................... 13

2.4.1 Elektrische en elektronische apparaten ......................................................................................................................... 13 2.5

Afvaldriehoek .............................................................................................................................................................................. 13

3.

Evaluatie .........................................................................................................................................................15

4.

Huidige resultaten ......................................................................................................................................17

4.1

Service ............................................................................................................................................................................................ 17

4.2

Restafval naar landelijke doelstellingen ......................................................................................................................... 19

4.3

Resultaten ..................................................................................................................................................................................... 20

4.4

Bronscheiding en scheidingspotentieel .......................................................................................................................... 20

4.4.1 Scheidingspercentage huishoudelijk restafval............................................................................................................. 21

5.

Samenvatting resultaten participatie..................................................................................................22

5.1

Tevredenheid afvalinzameling algemeen ....................................................................................................................... 22

5.1.1 Ledigingsfrequentie ................................................................................................................................................................. 23 5.1.2 Afvalscheiding............................................................................................................................................................................. 23 5.2

Hoofd afvalstromen .................................................................................................................................................................. 24

5.2.1 Keukenafval ................................................................................................................................................................................. 24 5.2.2 PMD ................................................................................................................................................................................................. 24 5.2.3 Oud Papier en Karton (OPK) ................................................................................................................................................ 24 5.3

Informatievoorziening ............................................................................................................................................................ 24

5.4

Afvalaanbiedstation en Kringloop ..................................................................................................................................... 25

5.5

Inspiratiesessie/bewonersavond ...................................................................................................................................... 25

5.6

Groen(e)Markt ........................................................................................................................................................................... 25

3 Grondstoffenplan gemeente Duiven

5.7

Klankbordgroep ......................................................................................................................................................................... 25

5.8

Terugkoppeling inwoners ..................................................................................................................................................... 26

6.

Visie op de toekomst ..................................................................................................................................27

7.

Communicatie ...............................................................................................................................................30

7.1

Circulaire economie en communicatie ............................................................................................................................ 30

7.2

Verder gaan we doen ............................................................................................................................................................... 31

7.3

Kernboodschap(pen) .............................................................................................................................................................. 32

7.4

Het gewenste resultaat ........................................................................................................................................................... 33

7.5

Samen met Westervoort ........................................................................................................................................................ 33

7.6

Educatie en afvalscheiding op scholen ............................................................................................................................ 33

7.7

Resultaten communicatie ...................................................................................................................................................... 33

8.

Mogelijke interventies...............................................................................................................................35

8.1

Basis op orde ............................................................................................................................................................................... 36

8.2

Zomerinzameling GFT ............................................................................................................................................................. 36

8.2.1 GFT in hoogbouw ...................................................................................................................................................................... 37 8.3

Oud papier en karton ............................................................................................................................................................... 37

8.4

PMD ................................................................................................................................................................................................. 37

8.5

Luiers .............................................................................................................................................................................................. 37

8.6

Textiel ............................................................................................................................................................................................. 38

8.7

Verlagen inzamelfrequentie restafval .............................................................................................................................. 38

8.7.1 Flankerend beleid ..................................................................................................................................................................... 40 8.8

Verhogen tarief lediging restafval ..................................................................................................................................... 40

8.9

Combinatie scenario, verlaging ledigingsfrequentie, verhoging prijs ............................................................... 41

9.

Voorgestelde besluiten .............................................................................................................................42

4 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Aansluitingen:

Het aantal huishoudens dat gebruik maakt van het inzamelsysteem.

AEEA:

Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparaten (voorheen Wit- en Bruingoed) Dit is een apart afgescheiden gedeelte van het huishoudelijk afval.

Afval

Stoffen, materialen en/of producten waarvan de eigenaar zich wil ontdoen.

Afval beheerkosten:

Alle directe en indirecte kosten die gemaakt worden ten behoeve van het afvalbeheer.

Afvalaanbiedstation:

Een locatie die specifiek bestemd is voor het brengen van gescheiden huishoudelijk afval en grofvuil.(Afvalaanbiedstation: Aas)

Afvaldriehoek:

De afvaldriehoek toont in één oogopslag de beïnvloedbare aspecten van het afvalbeleid: dienstverlening, milieu en kosten. De gemeente voert op al die aspecten regie. Hoe, dat is de uitkomst van de politieke keuzes die de gemeenteraad maakt in het grondstoffenplan. Zo ontstaat evenwicht tussen wensen van burgers, financiële middelen en milieurendement. De landelijke ontwikkeling in het streven naar een circulaire economie zet vooral in op de laatstgenoemde aspect.

Afvalstoffenheffing:

De heffing aan huishoudens in de gemeente waarmee de afvalbeheerkosten bekostigd worden.

Dienstverlening:

Onderdeel van de afvaldriehoek. Hiermee wordt uitgedrukt op welke wijze de verschillende afvalstromen worden ingezameld: het omvat de beschikbare inzamelmiddelen, -frequenties en de te scheiden fracties.

Diftar:

Gedifferentieerd tarief. De afvalstoffenheffing wordt gesplitst in een vast tarief en een variabel tarief. Het vaste tariefdeel wordt bij elk huishouden in rekening gebracht. Per huishouden wordt geregistreerd hoeveel afval aangeboden wordt. Hoe meer afval een burger aanbiedt hoe hoger het variabele deel van de afvalstoffenheffing zal zijn. Omgekeerd levert betere afvalscheiding en het aanbieden van minder afval een lagere variabele afvalstoffenheffing op.

Fractie:

Een fractie is de relatieve hoeveelheid van een bepaald bestanddeel in een mengsel. Fracties zijn daarmee een van de manieren om een concentratie uit te drukken. De relatieve hoeveelheid kan op verschillende manieren worden uitgedrukt.

Glas:

Glazen verpakkingsmateriaal, afgescheiden gedeelte van het huishoudelijk afval, bestaande uit flessen, potten en dergelijke.

5 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Grof huisvuil:

Restafval dat te groot en-/of te zwaar is om in de container te stoppen. Denk daarbij aan oude meubels, vloerbedekking en dergelijke

Hoogbouwklasse

Het percentage hoogbouwwoningen in een gemeente. Duiven valt onder hoogbouwklasse D, 0-19% hoogbouw met ca. 13% hoogbouw.

Inzamelfrequentie:

Het aantal keer dat een fractie aan huis wordt ingezameld.

KCA:

Klein Chemisch Afval: Een deel van het huishoudelijk afval waar chemische stoffen in zitten die schadelijk zijn voor de gezondheid en voor het milieu. Het afval bevat bijvoorbeeld lood, kwik, cadmium, chroom of organische oplosmiddelen. Deze stoffen verontreinigen reststoffen (slakken en rookgasreinigingsresidu) waardoor die moeilijk nuttig kunnen worden toegepast. Ook veroorzaken ze bij verbranding luchtvervuiling en bij storting vervuilen ze het grondwater. KCA wordt gescheiden ingezameld op de milieustraat en met de chemokar.

Kosten:

Hier worden de afval beheerkosten inzichtelijk gemaakt. Onderdeel van de afvaldriehoek.

Milieurendement:

Hiermee worden de inzamel- en scheidingsprestaties uitgedrukt in kilogram per inwoner per jaar of scheidingspercentage. Onderdeel van de afvaldriehoek.

Minicontainer:

Inzamelmiddel aan huis. Minicontainers hebben een volume van 140 of 240 liter.

Omgekeerd Inzamelen:

Het verhogen van de service op in te zamelen grondstoffen en het verlagen van de service op restafval (bijvoorbeeld door het restafval minder frequent in te zamelen of het te laten wegbrengen naar een verzamelcontainer).

OPK:

Oud Papier en Karton. Dit is een apart afgescheiden gedeelte van het huishoudelijk afval.

PMD:

Plastic, Metaal en Drankenkartons. Afkorting voor verpakkingsafval.

Restafval:

Het gedeelte van de afvalstroom van particuliere huishoudens dat overblijft nadat alle bruikbare en recyclebare afvalstromen van de hoofdstroom zijn gescheiden.

Scheidingspercentage:

Het deel van het totale aanbod aan afvalstoffen van huishoudens dat gescheiden wordt aangeleverd.

Textiel:

Verzamelnaam voor een apart afgescheiden gedeelte van het huishoudelijk afval, bestaande uit kapotte of hele kleding, schoeisel en woontextiel zoals gordijnen.

VANG:

Het landelijke programma Van Afval Naar Grondstof. www.vang-hha.nl

Verzamelcontainer:

Inzamelmiddel voor afvalstoffen in de buurt. Verzamelcontainers kunnen bovenof (semi)ondergronds geplaatst zijn.

6 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Ook de gemeente Duiven is op weg Van Afval Naar Grondstof. In dit plan gaan we achtereenvolgens in op het landelijke beleid en de huidige stand van zaken, met een korte evaluatie van het aflopende beleid. Vervolgens belichten we de inwonersparticipatie. Daarna beschrijven we visie en doelstellingen voor het nieuwe beleid en mogelijke scenario’s die we vervolgens langs de doelstellingen leggen. We eindigen met de voorgestelde interventies om het nieuwe beleid vorm te geven.

N.B Het beleid in Nederland is er op gericht om van afval naar grondstof te gaan. Veel gemeenten (ook Duiven) kiezen er daarom voor om te spreken over Grondstoffenbeleid in plaats van Afvalbeleid. In het dagelijkse spraakgebruik wordt nog vaak het woord afval gebruikt. In dit plan spreken we meestal over grondstoffen en grondstoffenbeleid. Soms als het logischer is over afval en afvalbeleid.

Afval en grondstoffenbeleid is een zaak van lange adem. Beleidsinterventies in het afvaldomein hebben vaak tijd nodig om in te slijpen. Logisch, want het scheiden van afval heeft veel te maken met het gedrag van mensen in hun eigen huis. Gedragsveranderingen hebben doorgaans tijd nodig. De Corona pandemie heeft een zeer plotselinge verandering in het gedrag rond afval laten zien. De hoeveelheid huishoudelijk afval nam in korte tijd enorm toe (tussen de 10 en 20%). Het thuiswerken was hiervan een belangrijke oorzaak. Ook de aard van het afval veranderde; bijvoorbeeld door de stijging van de bestellingen via internet nam de hoeveelheid karton enorm toe. Het thuis blijven heeft blijkbaar ook een impuls gegeven aan het opruimen van het huis. De Afvalaanbiedstations in Nederland zijn overspoeld met bezoekers die grof huishoudelijk afval kwamen aanbieden. Het jaar 2020 is dus zeker niet representatief als het gaat om de ontwikkelingen rond afval en grondstoffen. Voor het maken van dit plan maken we gebruik van de gegevens tot en met 2019.

Dit grondstoffenbeleidsplan is gemaakt door: Anita de Graaf Anne van Seters Lisa Polman Dorothe Jacobs Lucinda Berendsen Piet Burgering

Beleidsmedewerker afval Medewerker afval Communicatieadviseur Medewerker Participatie duurzaamheid en energie Adviseur Financiën Extern adviseur

7 Grondstoffenplan gemeente Duiven

De gemeente Duiven heeft al goede resultaten behaald met haar Grondstoffenbeleid, met ca. 122 kg restafval per persoon per jaar is Duiven goed op weg. Een volgende stap is wel nodig om aan de ambities uit het Rijksprogramma VANG te voldoen. Momenteel lukt het scheiden van afvalstromen in de gemeente Duiven al goed. Mede als gevolg van de diftar-strategie behoort Duiven wat betreft afvalscheiding bij de voorlopers in Nederland. Zowel in de eigen hoogbouwklasse als in het totaal. In 2018 is een coalitieakkoord gesloten waarbij is aangegeven dat de inwoners zo veel mogelijk moeten worden betrokken bij beleidsontwikkeling.

Om aan de klimaatdoelstellingen te voldoen zijn de gemeenten Westervoort en Duiven in 2018 gezamenlijk gestart met het programma ‘Circulaire Economie’. Dit programma is erop gericht om de veranderingen die op ons afkomen op het gebied van energietransitie, circulaire economie en klimaatadaptatie op te pakken. Circulariteit: ‘’Door de schaarste van grondstoffen moeten we anders nadenken hoe we met deze grondstoffen omgaan.

Circulaire economie is gericht op het optimaal gebruik en hergebruik van grondstoffen in het hele proces van productie tot gebruik.’’ Zodoende dient afvalbeleid te worden bezien in het licht van het grotere geheel van de circulaire economie, waarbij afval juist als grondstof voor nieuwe producten kan gelden. Samen met haar inwoners streeft de gemeente daarom naar een leven met minder afval. In dit rapport wordt in kaart gebracht op welke manier inwoners op dit moment hun afval scheiden en wat de gemeente kan doen om het scheiden van afval te stimuleren en nog eenvoudiger te maken. Een ander onderdeel is het verkennen van mogelijke scenario’s die kunnen zorgen voor een betere afvalscheiding en minder restafval. Er wordt onderzocht welke interventies kunnen bijdragen aan het behalen van de Rijksdoelstellingen die zijn vertaald in de VANGdoelstellingen. Aansluitend is het van belang de gevolgen voor kosten en service van de scenario’s in kaart te brengen.

8 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Voorafgaand aan het bewonersonderzoek in september 2019 is er een werksessie met de gemeenteraad geweest. Tijdens deze werksessie is een overzicht gegeven van het huidige Nederlandse afvalbeleid. Ook is besproken waar gemeente Duiven staat ten opzichte van de landelijke doelstellingen en ten opzichte van vergelijkbare gemeenten. De uitgangspunten van het nieuwe te vormen afvalbeleid zijn besproken. Daarnaast zijn ook de doelen voor het participatietraject vanuit de gemeente met haar inwoners besproken.

1.1 Samenvatting De gemeente Duiven is op weg naar een nieuw grondstoffenbeleid. Dit nieuwe beleid is tot stand gekomen door een goede samenspraak met de inwoners van de gemeente en met de gemeenteraad. Iedereen is zich bewust van het belang om de hoeveelheid restafval af te laten nemen en de afvalscheiding te verbeteren. Alhoewel de VANG (Van Afval Naar Grondstof) doelstelling voor 2020 niet is gehaald, heeft de gemeente Duiven wel forse stappen gezet. In dit grondstoffenplan geven we aan welke stappen we voorstellen om de hoeveelheid restafval verder te doen afnemen. De ambitie van het Uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval is om in 2020 te komen tot 75% afvalscheiding. Deze ambitie is geconcretiseerd in een hoeveelheid huishoudelijk restafval (fijn én grof huishoudelijk restafval samen) van maximaal 100 kilogram per inwoner in 2020.

Ook is een ‘wensbeeld’ benoemd: maximaal 30 kilogram huishoudelijk restafval per inwoner per jaar in 2025.

In de onderstaande tabel staat de huidige situatie in de gemeente Duiven aangegeven. Uit de sorteeranalyse blijkt dat er nog grondstoffen in het restafval zitten. Door een betere afvalscheiding kan de hoeveelheid restafval dalen en kunnen de ingezamelde hoeveelheden grondstoffen toenemen. Tabel 1.1 gescheiden ingezamelde hoeveelheden Gemeente Duiven 2019

kg/inw

Restafval totaal

122

Restafval Fijn Huishoudelijk

100

Restafval Grof Huishoudelijk

22

GFT

126

Oud Papier en Karton

53

PMD

28

Textiel

4

Glas

22

KCA

1

AEEA

5

De doelstelling van de gemeente Duiven is om van 122 kilo restafval in 2019 (fijn- en grof restafval) te komen tot 90 kilo in 2025 en circa 60 kilo in 2030. Net als bij de landelijke VANG doelstellingen willen we daarbij oog houden voor de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen. Het doel is immers om naar een circulaire economie te komen. Voor die circulaire economie zijn goed herbruikbare grondstoffen van het grootste belang.

9 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Fig. 1.1 Doelstelling kilo’s restafval

kg/inw 140 120 100 80 60 40 20 0 2015

2020

2025

2030

2035

2040

2045

2050

2055

Het proces Om het proces om te komen tot een nieuw beleid goed van start te laten gaan en werd gestart met een raadsinformatiebijeenkomst. Aan de hand van het landelijke afvalbeleid werd vastgesteld waar de gemeente Duiven nu staat en wat de ambities zijn. Daarnaast werd gesproken over de inwonerparticipatie. De participatie kreeg in eerste instantie vorm door een uitgezette enquête. Daarna was er een inspiratiesessie met inwoners om te onderzoeken welke interventies op draagvlak kunnen rekenen. De input van de inwoners werd, gecombineerd met ervaringen elders in het land omgezet naar voorlopige scenario’s. Deze scenario’s werden vervolgens besproken met een klankbordgroep van inwoners en tijdens een raadssessie. Het totaal van het voorgaande proces vormt de basis voor dit grondstoffenbeleid. De uitkomsten Zoals aangegeven is de inwonerparticipatie opbouwend en prettig verlopen. Uit de enquête kwamen veel suggesties om tot een vermindering van de hoeveelheid restafval en verbetering van de afvalscheiding te komen. Bij de totstandkoming van het beleid is gekeken naar haalbaarheid van deze wensen en suggesties. Niet alles wat gewenst is kan immers (op korte termijn). Wel is steeds is aangegeven waarom wel of niet voor een interventie wordt gekozen.

Uit het gehele participatietraject bleek duidelijk het enorme belang dat door inwoners werd gehecht aan goede communicatie over afval en afvalscheiding. Om resultaat te bereiken is het van belang om doorlopende communicatie op te zetten. Het voorstel is hiervoor jaarlijks vanaf 2022, € 32.000,- vrij te maken. Daarbij willen we bij het ontwikkelen en uitrollen samenwerken met de gemeente Westervoort waar dat kan. De belangrijkste interventie om te komen tot een afname van het restafval (en een betere afvalscheiding) bestaat uit een combinatie van een tweetal interventies. Het verlagen van de inzamelfrequentie van restafval. We gaan het restafval niet 1 maal per twee weken inzamelen, maar 1 maal per 4 weken. Zowel in de enquête als in de huidige praktijk zien we dat deze interventie haalbaar is. Daarbij zullen we wel flankerend beleid ontwikkelen, bijvoorbeeld voor gezinnen met kinderen in de luiers. In combinatie met de verlaging van de inzamelfrequentie zullen we de prijs per lediging van een restafvalcontainer (en van stortingen in een restafval verzamelcontainer) verhogen. Daarbij zullen we ook, zoals aangegeven in het aangehouden amendement bij de begroting 2021, kijken naar de verhouding tussen het vaste- en het variabele tarief.

10 Grondstoffenplan gemeente Duiven

De inzameling van GFT blijft voorlopig hetzelfde. We wachten af wat de resultaten van een proef met wekelijkse GFT inzameling in de warmere periode in de gemeente Westervoort zijn. De inzameling van OPK (Oud Papier en Karton) blijft voorlopig hetzelfde. De contractperiode van de huidige inzameling loopt tot 1 januari 2023. We gebruiken de tussenliggende periode om onderzoek te doen naar de meest optimale inzameling van OPK, daarbij overleggen we ook met verenigingen over hun rol van bij de inzameling. De inzameling van PMD laat nog steeds een stijgende lijn zien. Vanwege de goede kwaliteit van het ingezamelde PMD in de gemeente Duiven is ervoor gekozen om de huidige inzameling met zakken te handhaven. Voor wat betreft de textielinzameling kijken we samen met 2Switch hoe de textielinzameling verder geoptimaliseerd kan worden. Op de middellange termijn willen we graag dat het Afvalaanbiedstation zal worden tot een Circulair Ambachtscentrum waarbij ook kringloop en repaircafé geïntegreerd worden. Zodat meer de nadruk komt op afvalpreventie en hergebruik. Maar ook op het huidige Afvalaanbiedstation valt nog werk te maken van betere scheiding van de verschillende aangeboden stromen. Minder grofvuil heeft immers ook gevolgen voor het behalen van de VANG resultaten.

11 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Het Europees beleid stelt kaders waaraan het afvalbeleid in de landen van de EU moet voldoen. Het Europees beleid streeft naar een circulaire economie. Europa beschikt in beperkte mate over grondstoffen en wil daarvoor op lange termijn niet afhankelijk zijn van anderen. Het Europees beleid wordt overgenomen in het landelijk afvalbeleid en door de gemeenten overgenomen in het eigen beleid voor afvalbeheer. Hieronder staat een korte samenvatting van het landelijk beleid en de op dit moment relevante actuele onderwerpen voor een nieuw grondstoffenbeleid voor de gemeente Duiven.

2.1 Nederlands afvalbeleid De Europese afvalwetgeving is geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving in de vorm van de Wet milieubeheer (Wm) en het Landelijk afvalbeheerplan (LAP). De Wet milieubeheer verplicht de gemeenten zorg te dragen voor inzameling en verwijdering van afvalstoffen van huishoudens. Deze zorgplicht kent zijn oorsprong in het beschermen van de volksgezondheid. Gemeenten hebben de plicht om het huishoudelijk restafval en het (gescheiden aangeboden) GFT-afval bij elk perceel in te zamelen. Ook zijn zij verplicht papier en karton, verpakkingsafval, glas, textiel, klein chemisch afval, elektr(on)ische apparaten en asbesthoudend afval, gescheiden in te zamelen.

2.2 VANG-HHA1 Om de doelen van het programma ‘Nederland Circulair in 2050’ te halen, moet het huishoudelijk afval beter worden gescheiden. De ambitie is om te komen tot 100 kg restafval per persoon per jaar in 2020. In 2025 zouden we dan moeten komen tot slechts 30 kg restafval per persoon per jaar, om uiteindelijk richting 100% te gaan. In het uitvoeringsprogramma VANG huishoudelijk afval is verder uitgewerkt hoe deze doelstelling wordt bereikt. Dit programma bestaat uit vier actielijnen met daaronder een breed scala aan activiteiten waarop wordt ingezet: preventie, afvalscheiding en recycling krijgen de aandacht. Een logisch gevolg van dit beleid is dat de hoeveelheid huishoudelijk restafval dat verwerkt wordt in verbrandingsinstallaties sterk zal gaan afnemen de komende jaren. De vier actielijnen die het uitvoeringsprogramma hanteert zijn als volgt: 1. 2. 3. 4.

Gemeenten formuleren ambitieuze beleidsdoelen Gemeenten zijn in staat om werk te maken van de eigen beleidsdoelen Burgers zijn gemotiveerd bij te dragen aan afvalpreventie en afvalscheiding Ketenpartijen werken samen aan het sluiten van ketens.

2.3 Fiscale vergroening In het regeerakkoord is de ambitie uitgesproken om de vergroening van het belastingstelsel te versterken. De verhoging van de afvalstoffenbelasting is één van deze milieubelastingen. In het belastingplan voor 2019 heeft de regering besloten om per 1 januari 2019 de afvalstoffenbelasting fors te verhogen van € 13,21 naar € 32,12 per ton. Sinds 2020 wordt deze belasting geheven op al het (rest)afval dat in Nederland ontstaat en dat in Nederland of in het buitenland gestort of verbrand wordt. Op deze manier wil het kabinet dat Nederland meer grondstoffen gaat hergebruiken en minder afval gaat verbranden. Deze belasting bedraagt in 2020 € 32,63, voor 2021 is dit € 33,15.

1 VANG-HHA staat voor: Van Afval Naar Grondstof, huishoudelijk afval. Dit is het uitvoeringsprogramma van het overheidsbeleid op

het gebied van afvalpreventie en stimulering van de circulaire economie. Zie http://www.vang-hha.nl .

12 Grondstoffenplan gemeente Duiven

2.4 Producentenverantwoordelijkheid In de raamovereenkomst Verpakkingen 2013-2022 staan afspraken over de inzameling en het hergebruik van verpakkingsmaterialen en de aanpak van zwerfafval. Het verpakkende bedrijfsleven heeft de verantwoordelijkheid voor het ontwerp en de productie van verpakkingen, alsook voor het halen van de recyclingdoelstellingen voor deze verpakkingen. De gemeenten hebben vanaf 2015 de regie over de inzameling en verwerking voor de verpakkingen gekregen. Het verpakkende bedrijfsleven, vertegenwoordigd door het Afvalfonds Verpakkingen, vergoedt de kosten die gemeenten hiervoor maken. In 2017 heeft een tussenevaluatie van de raamovereenkomst plaatsgevonden. Hierin wordt geconcludeerd dat in de resterende periode van de overeenkomst het verpakkende bedrijfsleven meer moeten inzetten op de recyclebaarheid en duurzaamheid van de verpakkingen. Ook zal er meer gedaan moeten worden om de marktvraag voor recycling van kunststoffen te stimuleren. De Europese doelstellingen worden wel gehaald, maar de nationale doelstelling van 90% hergebruik nog niet. Nieuwe afspraken om de inzameling en recycling van verpakkingen te verbeteren en te vereenvoudigen zijn vastgelegd in ‘De Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020-2029’. Gemeenten kunnen er vanaf 2020 namelijk voor kiezen om hun rol in de kunststofketen te beperken tot inzameling.

Daarnaast kunnen ze ervoor kiezen zich aan te sluiten bij een samenwerkingsverband van gemeenten. Gemeente Duiven heeft gekozen voor het bronscheidingsmodel. Zij zamelt het PMD in bij huishoudens en levert het in op een overslaglocatie. De gemeente draagt het geaccepteerde materiaal over aan samenwerkingsorganisatie Regie Kunststoffen Nederland (RKN) voor de sortering en de vermarkting. Zij houdt nog wel zicht op de sortering en de vermarkting door aansluiting bij samenwerkingsverband RKN. De voordelen van deze methodiek:  De gemeente ontvangt een vergoeding over al het ingezameld PMD (bruto) (inclusief metalen, nietverpakkingen en niet-recyclebare verpakkingen). Er komt een landelijk protocol voor visuele inspectie en afkeurgronden bij de overslag.  De verrekening van kosten en vergoedingen voor het sorteren/recyclen/vermarkten is een zaak tussen Afvalfonds en het samenwerkingsverband. Hiermee ontstaat een transparanter systeem en verdwijnt het financieel risico voor gemeenten.  Administratieve last gemeenten vermindert. 2.4.1 Elektrische en elektronische apparaten De “Regeling voor afgedankte elektronica en elektrische apparatuur” (AEEA) stimuleert hergebruik, recycling en nuttige toepassing van AEEA. Bedrijven die elektr(on)ische apparatuur als eerste in Nederland in de handel brengen, krijgen te maken met producentenverantwoordelijkheid.

Zij zijn (mede) verantwoordelijk voor het afvalbeheer van de elektrische en elektronische apparaten die afgedankt worden. Zo zijn ze verantwoordelijk voor het behalen van minimum inzamelpercentages ten opzichte van het op de markt gebrachte gewicht aan apparaten en de inzameling en verwerking. : in 2019 17 kg/inwoner. De producenten hebben zich daarvoor aangesloten bij Wecycle en WEEE.

2.5 Afvaldriehoek De maatregelen en scenario’s zullen steeds worden gerelateerd aan de afvaldriehoek. Dit wil zeggen dat we bij alle maatregelen kijken wat hun invloed is op de service, de kosten en de milieuresultaten.

13 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Het milieuresultaat dat binnen het landelijke VANG-programma wordt gedefinieerd, is de hoeveelheid restafval per persoon per jaar. Als kosten definiëren we de totale kosten voor afvalbeheer voor de gemeente, uiteraard kan dit door vertaald worden naar de hoogte van de afvalstoffenheffing. Service is minder éénduidig te definiëren, waar de één het hebben van een eigen minicontainer als goede service zal beoordelen, zal een ander minder containers in de tuin juist prettiger vinden.

14 Grondstoffenplan gemeente Duiven

In september 2014 heeft de gemeenteraad de Kadernota Bezuinigingen 2015 – 2018 vastgesteld. In deze kadernota is voor het domein afval een aantal doelstellingen vastgelegd: o o o

een bezuiniging op afvalgebied van € 868.000; meer eigen verantwoordelijkheid van de huishoudens (de vervuiler betaalt); kweken van milieubewustzijn.

De doelstellingen werden uitgewerkt in een zevental maatregelen: o Invoering diftar voor huishoudelijk afval; o Afschaffen gratis huis aan huis inzameling grof afval (rest en tuin); o Stoppen inzamelen luiers en incontinentiemateriaal (per 1-7-2015); o Invoeren pasjessysteem op afvalaanbiedstation (AAS); o Afschaffen duobakken: schot uit de duobak en tweede minicontainer uitzetten; o Afvalaanbiedstation uit de afvalstoffenheffing halen/ poorttarief innen; o Aanbesteding huishoudelijk rest- en gft-afval (per 1-1-2015). Vanaf 2015 is vaart gemaakt met het invoeren van de maatregelen. De oude duobakken zijn ‘ontschot’ en gechipt en worden gebruikt als GFT container. Er zijn gechipte restafval containers uitgezet en ondergrondse containers met een toegangssysteem geplaatst. Diftar is ingegaan met ingang van januari 2016. In 2016 en in 2017 zijn evaluaties gemaakt van het beleid. Belangrijke uitkomsten van deze evaluaties zijn: o De doelstellingen uit de kadernota zijn gerealiseerd. In een korte tijd is een enorme slag gemaakt in het behalen van de doelstellingen uit de kadernota en de benodigde veranderingen daarvoor in de afvalinzameling in de brede zin van het woord. De veranderingen zijn overall een succes. o De veranderingen hebben een flinke kostenbesparing opgeleverd. De bezuinigingsopgave uit de kadernota is ruimschoots gehaald.

o Doelstellingen voor vervuiler betaalt en milieubewustzijn: het principe van de “vervuiler betaalt” is ingevoerd en het milieubewustzijn is toegenomen. Door de invoering van de maatregelen is het scheidingsrendement toegenomen van 53.75% in 2015 naar 73.5% in 2016. De invoering heeft de gemeente dus een flinke stap dichterbij de (landelijke) doelstelling van 75% in 2020 gebracht. (Voor verdere afvalresultaten zie hoofdstuk 4. Huidige resultaten). Uit de evaluatie kwamen ook andere punten naar voren die nader aandacht vroegen:  Het AAS (Afvalaanbiedstation) is niet kostendekkend;  Er zijn aansluitingen zonder GF(T) voorzieningen (in de wijken de Ploen en Lombok en in de gestapelde- en hoogbouw);  Is het mogelijk de haalvoorziening van grof huishoudelijk afval (rest en groen) af te schaffen;  Problematiek rond kapotte containers voor Oud Papier en Karton (OPK) en de inzamelfrequentie van OPK. Op basis van de evaluatie uit 2017 en de daarin benoemde uitkomsten en aandachtspunten, is het college van burgemeester en wethouders met de volgende onderwerpen aan de slag gegaan. 

Onderzoeken of inwoners van de gemeente Westervoort aangesloten kunnen worden op het AAS van de gemeente Duiven.

15 Grondstoffenplan gemeente Duiven

 



Gebleken is dat de capaciteit hiervoor onvoldoende is. Over verder onderzoek is bestuurlijk overleg tussen de twee gemeenten noodzakelijk.

Grondgebonden woning met tuin of uitpandige buitenruimte facultatief een minicontainer voor GFT ter beschikking te stellen.  Minicontainers zijn ter beschikking gesteld. Ook zijn hiervoor clusterplaatsen aangewezen. Onderzoeken of het juridisch mogelijk is de betaalde voorziening van aan huis ophalen van grof rest en groen afval af te schaffen.  Sinds 1 januari 2018 wordt geen grof huishoudelijk restafval meer ingezameld aan huis. Grof groen afval

wordt nog wel ingezameld. 

   

Vanuit veiligheidsoverwegingen kapotte containers voor Oud Papier en Karton (OPK) niet meer te ledigen totdat deze vervangen zijn.  Kapotte containers vervangen. De inzamelfrequentie van OPK niet te verhogen.  Inzamelfrequentie van OPK is ongewijzigd. Tegen betaling een volumewissel voor OPK en/of GFT containers toe te staan.  Dit is opgenomen in de verordening afvalstoffenheffing. Geen rol te spelen in vervuilingsproblematiek in verzamelruimtes bij hoogbouw.  Hier speelt de gemeente inderdaad geen rol. Zo nodig container capaciteit in verzamelruimtes bij hoogbouw bij te plaatsen  Als hier vragen over zijn gaat de gemeente hierop in.

De belangrijkste conclusie uit de evaluatie is dat het invoeren van diftar een sterke vermindering van restafval tot gevolg heeft gehad. Gemeente Duiven heeft daarmee een belangrijke eerste stap gezet naar het behalen van de VANGdoelstellingen.

16 Grondstoffenplan gemeente Duiven

In dit hoofdstuk treft u de gegevens aan van de gemeente Duiven. Deze informatie gebruiken we voor het opstellen van de scenario’s. Algemene gegevens Gemeente Duiven Aantal inwoners (gemiddeld 2019)

25.332

Aantal huishoudens

10.555

Huishoudens laagbouw

9.393

Hoogbouwklasse

D

Stedelijkheidsklasse

3 (matig stedelijk)

4.1 Service De service omvat de dienstverlening aan de inwoners waardoor het mogelijk is het afval (gescheiden) aan te bieden. Tabel 4.1 .

Huidige situatie service in Duiven

Service

Gemeente Duiven Haalvoorziening

Restafval

Laagbouw: Minicontainer 140 of 240 liter Hoogbouw: Ondergrondse container 1 keer per 2 weken

GFT

Laagbouw: Minicontainer 140 of 240 liter Hoogbouw: Minicontainer op verzoek bij tuin/berging 1 keer per 2 weken

Oud Papier en Karton

Laagbouw: Minicontainer aan huis 1x per 8 weken Hoogbouw: Ondergronds of inpandig

PMD

Laag- en hoogbouw: plastic zakken

1 keer per 2 weken

Ophalen grofvuil

Uitsluitend brengen naar Afvalaanbiedstation

Ophalen grof tuinafval

Op afroep tegen betaling

17 Grondstoffenplan gemeente Duiven

kringloopgoederen

Halen is op afroep Herbruikbare goederen (huisraad, AEEA en ijzer) op afspraak ophalen door 2Switch. Dit is gratis.

AEEA

Halen is op afroep (zie ophalen kringloopgoederen ) brengen naar Afvalaanbiedstation

gemiddeld aantal ledigingen restcontainer

12 x per jaar

gemiddeld aantal stortingen rest ondergrondse containers

35 x per jaar

Tabel 4.1.2

Afvalstoffenheffing en tarieven

Afvalstoffenheffing

Gemeente Duiven

Basis tarief afvalstoffenheffing

2021

Vastrecht

€ 190,00

Restafvalcontainer

Per aanbieding

240 liter

€ 5,75

140 liter

€ 3,34

Ondergrondse container

€ 1,14

GFT container

Per aanbieding

240 liter

€ 0,00

140 liter

€ 0,00

Afvalaanbiedstation per keer (max 1m3)

€ 12,00 (betaalde stromen)

Grof Tuinafval per keer (max 2m3)

€ 26,15

Een container omruilen

€ 27,50

Vervangen afvalpas

€ 10,00

18 Grondstoffenplan gemeente Duiven

4.2 Restafval naar landelijke doelstellingen Sinds 2016 is in de gemeente Duiven de hoeveelheid (fijn) restafval per persoon per jaar redelijk stabiel (zichtbaar in Grafiek 3.1.2). In dat jaar is de inzameling gewijzigd, de interventie met vermoedelijk het meeste effect is de invoering van diftar. Voor de gemeente Duiven is een vergelijking gemaakt met gemeenten uit dezelfde hoogbouwklasse (D) uit de Benchmark Huishoudelijk afval Peiljaar 2019. De gemeente Duiven doet mee aan deze benchmark. Tabel 4.2 Restafval 2019 naar vergelijkbare gemeenten hoogbouwklasse D, 2019 De gemiddelde hoeveelheid restafval

gemeente Duiven

Benchmark klasse D

restafval fijn & grof

122 kg/inw

127 kg/inw

fijn restafval

100 kg/inw

111 kg/inw

grof (verbouwings)restafval

22 kg/inw

17 kg/inw

Duiven doet het redelijk tot goed in vergelijking met andere gemeenten uit Hoogbouwklasse D. De hoeveelheid fijn restafval is lager dan vergelijkbare gemeenten, de hoeveelheid grof restafval is wat hoger dan in vergelijkbare gemeenten. Grafiek 4.1.2 Bron: CBS Statline kg/inwoner fijn huishoudelijk restafval Vanaf 2016:invoering Diftar.

Fijn restafval kg/inw 250

222

220

234

221

218

204

200 150 100

100

100

102

100

2016

2017

2018

2019

50 0 2010

2011

2012

2013

2014

2015

Bij de overige grondstoffenfracties valt het volgende op. GFT wordt gemiddeld minder ingezameld dan bij vergelijkbare gemeenten (hoogbouwklasse D). Dit kan er mee samenhangen dat Duiven wat meer verstedelijkt is dan de meeste hoogbouwklasse D-gemeenten. Gemeente Duiven zit in stedelijkheidsklasse ‘matig stedelijk’. Dit geeft aan dat er wel veel laagbouwwoningen zijn met relatief kleine perceeloppervlakten. Hierdoor ontstaat minder tuinafval (een groot bestanddeel van GFT). De lagere hoeveelheid OPK (Oud Papier en Karton) kan samenhangen met de relatief lage inzamelfrequentie van OPK (1 maal per 8 weken waar in Nederland 1 maal per 4 weken gebruikelijk is).

19 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Figuur 4.2.1

Vergelijking grondstoffenstromen Duiven en gemeenten hoogbouwklasse D (Benchmark, 2019)

Grondstoffenstromen

Vergelijkbare gemeenten Hoogbouwklasse D

Kg per inwoner gemeente Duiven 2019

Kg per inwoner GFT- en etensresten

126

137

Oud papier en karton

53

58

PMD

28

32

Textiel

4

6

Glas

22

22

KCA

1,31

1,4

AEEA

5

4.3 Resultaten Figuur 4.2.2

Vergelijking afvalfracties 2018 - 2019 gemeente Duiven alle fracties kg/inw 2018

2019

Restafval totaal

120

122

Restafval Fijn Huishoudelijk

102

100

Restafval Grof Huishoudelijk

18

22

GFT

126

126

Oud Papier en Karton

53

53

PMD

26

28

Textiel

7

4

Glas

22

22

KCA

1

1

AEEA

5

5

Er zijn geen spectaculaire wijzigingen geweest in de inzamelresultaten van 2018 naar 2019. De stijging van het restafval is volledig toe te schrijven aan de toename van het grof huishoudelijk afval. Dit wordt landelijk toegeschreven aan de economische voorspoed in 2019. Er is van 2018 naar 2019 weer een toename van de hoeveelheid PMD te zien naar 28 Kg.

4.4 Bronscheiding en scheidingspotentieel Om tot minder restafval te komen is het belangrijk om te kijken naar welke grondstoffen nog in het restafval zitten. Daarom wordt jaarlijks een sorteeranalyse gehouden. Hierbij wordt de inhoud van restafvalcontainers gesorteerd, zodat een beeld ontstaat hoeveel verschillende andere grondstoffen nog in het restafval voorkomen. De sorteeranalyses voor de jaren 2013 tot 2019 geven het volgende beeld:

20 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Grafiek 4.2.2

Sorteeranalyse gemeente Duiven (Bron Eureco)

Sorteeranalyses 2013-2019

Duidelijk is dat de hoeveelheid GFT in het restafval het grootst is. De hoeveelheid PMD in het restafval is niet zo groot qua gewicht maar wel qua volume (PMD betreft 24% van het volume van het restafval). Waar goed scheiden van GFT (en etensresten) kan leiden tot een behoorlijke gewichtsbesparing van het restafval, zo kan goed scheiden van PMD zorgen voor volumebeperking van het restafval. Scheidingspotentieel Het scheidingspotentieel zijn de grondstoffen die nu nog in het fijn restafval zitten en die, door betere scheiding er uit kunnen. In het fijn restafval is het scheidingspotentieel dus vooral PMD (nog ca. 7 kg) en GFT (nog ca. 36 kg). Daarmee is ook zichtbaar dat door alleen goed afval scheiden de VANG doelstelling van 30 kg restafval per persoon per jaar niet haalbaar is. Daarvoor is ook inzet op preventie nodig. 4.4.1 Scheidingspercentage huishoudelijk restafval Het wenselijk om uiteindelijk als gemeente een scheidingpercentage van 100% te bereiken voor bronscheiding van het restafval. Bij de benchmark hoogbouw D ligt dit percentage op 75%. Voor gemeente Duiven geldt een percentage van 76%. Daarmee voldoet de gemeente Duiven aan de VANG doelstellingen waar het gaat om het afvalscheidingspercentage. Een duidelijke illustratie dat de gemeente op de goede weg is. Tabel 4.4.3 Scheidingspercentage Huishoudelijk restafval Scheidingspercentage huishoudelijk restafval

gemeente Duiven 2019

Bronscheiding fijn huishoudelijk rest afval

71%

Bronscheiding grof huishoudelijk afval

88%

Bronscheiding huishoudelijk afval totaal

76%

21 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Als onderdeel van het inwonersparticipatietraject is onder de inwoners een enquête uitgezet. In september 2019 werden 4.412 inwoners schriftelijk benaderd om online deel te nemen aan een enquête. Papieren enquêtes konden ook worden opgehaald bij het gemeentehuis. Het opstellen van de vragenlijst en het verwerken werd gedaan door een professioneel onderzoeksbureau. Door het uitzetten van de enquête aan een aselecte groep inwoners wordt een representatief beeld van de mening van de inwoners verkregen. Met 832 ingevulde enquêtes is dit een representatieve uitslag. Deze respons van 20% is hoog te noemen.

5.1 Tevredenheid afvalinzameling algemeen Er heerst een algemene tevredenheid over de afvalinzameling in Duiven.

Drie op de vijf inwoners (62%) vinden de afvalinzameling in de gemeente Duiven goed geregeld; zij geven één van de twee groene smileys. Nog eens een kwart (24%) antwoordt neutraal en 14% laat zich negatief uit. Inwoners in de leeftijd van 25 t/m 44 jaar zijn gemiddeld het meest kritisch op de afvalinzameling. Ook inwoners die gehuwd/samenwonend zijn, en thuiswonende kinderen hebben, zijn gemiddeld kritischer.

Een aantal verbeterpunten werd regelmatig genoemd. Verbeterpunten afvalscheiding gemeente Duiven

 Een deel van de respondenten geeft aan dat de frequentie van het ophalen van containers in de zomer omhoog moet in verband met stankoverlast. GFT-afval zou in de zomer wekelijks kunnen worden opgehaald.  De frequentie van de papierinzameling kan omhoog  Verbeterpunten lagen voornamelijk bij de plastic zakken voor PMD-afval Inwoners ergeren zich hier regelmatig aan. Bij het bewaren gaat het stinken en wanneer ze langs de weg worden gezet, waaien de zakken bij harde wind over de weg. Ook komt het voor dat katten en/of andere dieren de zakken open maken, waardoor vuilnis op straat ligt.  De kosten van het Afvalaanbiedstation zijn veel inwoners een doorn in het oog: het werkt dumpen of aanbieden bij het restafval in de hand. Graag ziet men meer differentiatie bij de tarieven; ook bij een minimaal aanbod moet nu namelijk €12,- worden betaald. Een aantal inwoners merkt op dat de eerste paar keer aanbieden van afval bij het Afvalaanbiedstation gratis zou moeten zijn.

22 Grondstoffenplan gemeente Duiven

5.1.1 Ledigingsfrequentie De respondenten is gevraagd naar hun voorkeur voor het legen van de grijze containers. Op de vraag: kunt u per seizoen aangeven hoe vaak u wilt dat de restafval container geleegd wordt? antwoorden de respondenten als volgt: Grafiek 5.1

Aantal gewenste ledigingen

De grijze container wordt op dit moment één keer per twee weken geleegd. Volgens meer dan de helft kan deze frequentie, zelfs in de zomermaanden, wel omlaag. Gemiddeld opteert men afgerond voor eens in de vier weken; waarbij de zomer met een gemiddelde van eens in de 3,5 weken de hoogste gewenste ophaalfrequentie kent. Inwoners in de leeftijd van 25 t/m 44 jaar opteren gemiddeld voor een hogere ophaalfrequentie dan oudere inwoners. Dit is ook het geval voor gezinnen met thuiswonende kinderen. 5.1.2 Afvalscheiding Bijna de helft van de inwoners (46%) typeert zichzelf als een voorbeeldige afvalscheider.

Naarmate men ouder wordt, is men bewuster bezig met afval scheiden; van de 25 t/m 44 jarigen ziet 36% zich als voorbeeldige afvalscheider, terwijl 61% van de inwoners van 65 jaar en ouder zichzelf zo typeert. Gezinnen met thuiswonende kinderen scheiden verder hun afval minder nauwkeurig dan inwoners zonder thuiswonende kinderen.

23 Grondstoffenplan gemeente Duiven

5.2 Hoofd afvalstromen 5.2.1 Keukenafval Wat betreft keukenafval is er een grote groep die deze afvalsoort altijd scheidt, maar geeft ook 12% aan dit maar soms of helemaal nooit te doen. De meest genoemde reden om keukenafval niet altijd te scheiden is de geuroverlast. Nog eens één op de vijf (21%) zegt dat het meegaat in de restafvalcontainer als deze eerder wordt opgehaald. De GFT-bak wordt volgens 18% niet vaak genoeg geleegd, waardoor men er weleens voor kiest om keukenafval niet te scheiden. 5.2.2 PMD De inzameling van plastic (PMD) kan worden verbeterd: de frequentie van ophalen zou omhoog kunnen en de plastic zakken zouden vervangen kunnen worden voor containers. Het vaker ophalen geeft minder geuroverlast (vooral in de zomer) en de invoer van containers zou kunnen zorgen voor een schoner straatbeeld. De plastic zakken worden namelijk soms niet goed dichtgemaakt of worden opengehaald door katten, waardoor het PMD over straat waait. 5.2.3 Oud Papier en Karton (OPK) Papier en karton wordt veelal niet gescheiden door de te lage ophaalfrequentie (36%).

5.3 Informatievoorziening Inwoners zijn gemiddeld tevreden over de huidige informatievoorziening van de gemeente; de gemiddelde beoordeling op de aspecten ligt, op een 5 puntenschaal tussen de 3,7 en de 4,0. Opvallend is dat minimaal 10% aangeeft de informatievoorziening niet te kunnen beoordelen. De informatievoorziening is volgens tweederde van de respondenten begrijpelijk. Nog eens 61% is het er (helemaal) mee eens dat de informatie eenvoudig te vinden is en 59% vindt dat er voldoende informatie over afval en afvalscheiding beschikbaar is. Relatief de meeste ontevredenheid heerst er over het moment dat de informatie wordt aangeboden/wordt gecommuniceerd. Dit gebeurt volgens 12% niet altijd op het juiste moment. Overigens vindt 52% dat dit wel het geval is. De Afvalwijzer-app wordt door 49% genoemd als manier om door de gemeente geïnformeerd te worden. Andere veel genoemde digitale manieren zijn de website van de gemeente (38%) en de website www.mijnafvalwijzer.nl (24%). Nog eens één op de vijf noemt verder de digitale nieuwsbrief. Offline is de gemeentepagina in Duiven Post een manier waar veel inwoners de voorkeur aan geven (45%). Andere veel genoemde offline manieren zijn een bewonersbrief in de bus (39%) en de gemeentegids (24%). Een kwart van de inwoners gebruikt de Afvalwijzer-app. Onder inwoners van 25 t/m 44 jaar is het gebruik het hoogst (36%).

24 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Figuur 5.3

Gewenste informatievoorziening afvalscheiding onder inwoners Duiven

5.4 Afvalaanbiedstation en Kringloop De inwoners storen zich aan het hoge tarief bij het Afvalaanbiedstation. Zo moet bij het wegbrengen van maar één item toch €12,- worden betaald. Op zijn minst zou er echter een differentiatie in de tarieven moeten komen.

5.5 Inspiratiesessie/bewonersavond Na de enquête is op 1 oktober 2019 een inspiratieavond gehouden met inwoners in het Schutterijgebouw Willem Tell (in Loo). Het was een avond waarbij zowel raadsleden, de portefeuillehouder als inwoners van Duiven aanwezig waren. Het programma bestond uit een plenair deel, waarbij gesproken werd over het Nederlandse afvalbeleid en de resultaten van de enquête. Daarnaast was er een interactief deel. Groepjes inwoners konden hun eigen afvalkalender maken en er waren gesprekken over keukenafval en PMD. Duidelijk werd dat de bezoekers vooral inwoners waren die al met afvalscheiding bezig waren. De reacties van de bezoekers waren zeer positief: “goed dat de gemeente dit doet”.

5.6 Groen(e)Markt Op 11 oktober vond in het kader van de dialoogweek Duiven een Groen(e)Markt plaats in het Schutterij gebouw Willem Tell (in Loo). Op deze markt konden Inwoners kennismaken met diverse ‘groene organisaties’ uit de gemeente. Zo waren ook 2switch en Goclean de liemers aanwezig en inwoners ontvingen een keukenbakje. Daarbij werd informatiegegeven over afval en afvalscheiding. De markt werd niet heel drukbezocht, maar wel erg gewaardeerd door de bezoekers.

5.7 Klankbordgroep Een aantal bewoners heeft bij de enquête en bij de inspiratiesessie aangegeven verder mee te willen denken over het afval- en grondstoffenbeleid. Op 21 oktober is een bijeenkomst geweest van deze klankbordgroep. Daarbij zijn de mogelijke interventies besproken. Daarbij is ook gebruik gemaakt van ‘persona’s’, om een breder perspectief op de gevolgen van de interventies te kunnen krijgen. Een aantal deelnemers is inmiddels aangesloten bij de klankbordgroep Samen1nergie en denkt daarin breder mee op thema’s rondom duurzaamheid.

25 Grondstoffenplan gemeente Duiven

5.8 Terugkoppeling inwoners Het is belangrijk om inwoners op de hoogte te houden van ontwikkelingen en de besluitvorming. En ze zo te blijven betrekken bij het onderwerp en het doel. Momenten om een terugkoppeling te geven op het proces aan inwoners zijn:    

Voorafgaand aan de bespreking tijdens een politieke avond of raadsvergadering. Na besluitvorming in de Raadsvergadering. Deelnemers aan de klankbordgroep informeren we over de voortgang. Natuurlijk is goede communicatie en informatie ook belangrijk bij de verdere uitwerking van het grondstoffenplan en het invoeren van eventuele maatregelen.

26 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Uit de evaluatie in hoofdstuk 3 blijkt dat in Duiven goede stappen zijn gezet op weg naar een gemeente zonder afval. De hoeveelheid fijn huishoudelijk restafval is in 4 jaar tijd gehalveerd tot 100 Kg per persoon per jaar. De volgende stap om te zetten is de VANG doelstelling van 30 kg restafval (fijn en grof) per persoon per jaar. Uiteraard is ook voor het toekomstige grondstoffenbeleid de afvaldriehoek van toepassing. Om te komen tot de door de gemeente gewenste resultaten moeten we kijken naar de samenhang van de service, de kosten en het milieu. Milieu In 2019 is een informele sessie met de raad geweest over het op te stellen grondstoffenbeleid. De algemene indruk was dat het behalen van de VANG doelstelling (30 kg per persoon per jaar in 2025) een moeilijke opgave zou zijn. Maar dat het goed zou zijn hiernaar te streven zonder de realiteitszin uit het oog te verliezen. Binnen de VANG doelstelling wordt ook de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen als een belangrijke maatstaf gezien. Veel PMD inzamelen van slechte kwaliteit (en veel afgekeurde vrachten) is niet zinvol. De kwaliteit van de ingezamelde fracties moet dus meegenomen worden in de afwegingen. Kosten Door externe factoren wordt de verwerking van met name restafval steeds duurder. Hierbij speelt vooral de verbrandingsbelasting (opgelegd door het Rijk) een grote rol.

De verwachting is dat de verbrandingsbelasting de komende jaren verder zal stijgen. De consequentie hiervan is dat de kosten autonoom zullen stijgen. Zelfs bij een gelijkblijvend afvalscheidingsresultaat zullen de kosten toch toenemen. En met de kosten zal ook de afvalstoffenheffing stijgen. Doelstelling is dan ook de kosten van het grondstoffenbeheer zoveel als mogelijk gelijk te houden. Alhoewel externe invloeden zoals verhoging van de verbrandingsbelasting daar natuurlijk ook invloed op hebben. Service In de bewonersenquête hebben de inwoners richting gegeven aan wat ze als een goede service zien. Daarbij is het aanpassen van de ledigingsfrequentie van restafvalcontainers zeker een mogelijkheid. De service doelstelling moet wel bijdragen aan zowel de milieu als ook aan de kosten doelstelling. Ook in de enquête geven de inwoners aan dat ze goede, transparante communicatie als een noodzakelijke service zien om tot goede afvalscheiding te komen. Beperkte rol gemeente Het is duidelijk dat de gemeente (en vooral haar inwoners) een schakel in de keten is. Alleen maximaal scheiden en hergebruik op gemeenteniveau is onvoldoende om de Circulaire Economie te realiseren. De keten moet gesloten zijn om het doel te bereiken. Belangrijke schakels zijn: 1. 2. 3. 4. 5.

bij het ontwerp van een product rekening houden met hergebruik; demontage in verschillende materiaalsoorten; materialen gebruiken die goed te recyclen zijn; gerecycled materiaal maximaal inzetten; op gemeenteniveau maximaal scheiden en hergebruik promoten.

Als de keten gesloten is komt de Circulaire Economie dichterbij. Het Kennisinstituut voor Duurzame Verpakkingen (KIDV) geeft in het rapport ‘The State of Sustainable Packaging’ (juli 2020) aan dat op dit moment maximaal 70% van

27 Grondstoffenplan gemeente Duiven

het plastic geheel gerecycled wordt. De ontwikkeling van duurzame verpakkingen is volgens het KIDV noodzakelijk om de doelen van 2050 te realiseren.

VANG-doelstellingen De ambitie van het Uitvoeringsprogramma VANG-Huishoudelijk Afval is om in 2020 te komen tot 75% afvalscheiding. Deze ambitie is geconcretiseerd in een hoeveelheid huishoudelijk restafval (fijn én grof huishoudelijk restafval samen) van maximaal 100 kilogram per inwoner in 2020. Ook is een ‘wensbeeld’ benoemd: maximaal 30 kilogram huishoudelijk restafval per inwoner per jaar in 2025. Dit kan alleen als de verschillende ketens gesloten zijn. Dat is in de huidige situatie nog niet het geval. In het Rijksprogramma voor de Circulaire Economie is het sluiten van ketens een van de belangrijke doelen voor de komende jaren. Het realiseren van de ambitie van 30 kilogram moet dan ook in dat licht worden bezien.

Doelstellingen gemeente Duiven In 2050 bestaat afval niet meer. Wij formuleren haalbare en realistische tussendoelen voor de korte en middellange termijn. Gemeente Duiven richt haar ambitie op het zoveel mogelijk verlagen van de hoeveelheid grof en fijn huishoudelijk restafval. Voor 2025 richt het plan zich op maximaal 90 kilo restafval per inwoner per jaar. Met de voorgestelde maatregelen in de periode 2021-2025 is dit een realistisch, maar ook uitdagend doel. Behalve een doelstelling voor 2025 formuleren we ook een ambitie en doorkijk voor 2030. In vergelijking met het jaar 2019 waarin per persoon nog 122 kilo restafval werd verbrand is dit een pittige uitdaging. Gezien de samenstelling van het afval is dit echter niet onmogelijk. 2025: 90 kilo restafval 2030: 60-65 kilo restafval 2050: 0 kilo restafval

Belangrijk is om nogmaals te vermelden dat naast het verlagen van de kilo’s restafval, de kwaliteit van de ingezamelde grondstofstromen van belang is. Textiel en PMD dat niet gerecycled kan worden door vervuiling is geen bijdrage aan de Circulaire Economie. Het grondstoffenbeleid maakt onderdeel uit van het Programma Circulaire Economie, een gezamenlijk programma van de gemeenten Westervoort en Duiven om aan de klimaatdoelstellingen te voldoen.

Route naar 2025, 2030 Er is nog een lange weg te gaan naar 2050. Activiteiten in de nabije toekomst zijn makkelijker te benoemen dan eventuele activiteiten verder in de toekomst. Allerlei technologische ontwikkelingen kunnen in de toekomst versnellen waardoor de zeer ambitieuze doelen misschien makkelijker en sneller realiseerbaar zijn. Anderzijds heeft de gemeente, zoals eerder aangegeven, maar beperkt invloed op een aantal andere schakels in de keten (ontwerp en productie bijvoorbeeld). Dat maakt voorspellen van de toekomstige ontwikkeling lastig.

28 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Doelstelling 2021-2025

onderwerp

doelstelling

indicator

kritische succesfactor

Verlagen inzamelfrequentie restafval

Betere afvalscheiding

kilo

-

Afvalscheiding

8 kg

Verhogen tarief Diftar

Betere afvalscheiding

kilo

-

Afvalscheiding

14 kg

Communicatie

Bewustwording Vergroten, resulterend in het nog beter scheiden van afvalstromen

Kilo

-

Mate waarin bewoner meedoet Plan van aanpak plan Mate waarin bewustwording vergroot wordt

-

Beoogd resultaat Kg minder restafval/inw/jr.

5 - 10 kg.

Totaal effect ca. 32 kg

Grofvuil en circulair ambachtscentrum De gemeente Duiven maakt gebruik van het Afvalaanbiedstation. De gemeente Duiven wil met de gemeente Westervoort in overleg om een onderzoek te starten naar de mogelijkheid van een gezamenlijk Afvalaanbiedstation, liefst in de vorm van een circulair ambachtscentrum. Ook op het huidige Afvalaanbiedstation zijn nog verbeteringen door te voeren om te komen tot een beter scheidingspercentage. Daar waar mogelijk zullen deze natuurlijk worden doorgevoerd. Een circulair ambachtscentrum is een locatie of netwerk waarbij partijen samenwerken om een hoogwaardig producten materiaalhergebruik te realiseren. Een circulair ambachtscentrum bestaat bijvoorbeeld uit samenwerking tussen een milieustraat, kringloopwinkel en reparatiewerkplaats (repaircafé). Denk aan recycling en upcycling van bruikbare materialen die naar de milieustraat zijn gebracht. Voor een circulair ambachtscentrum moeten de juiste partners worden gevonden, is er een fysieke locatie nodig en moet er financiering zijn. In de dienstverleningsovereenkomst met kringloopbedrijf 2Switch is nadrukkelijk ingezet op toename van het volume herbruikbare goederen en op product- en materiaalhergebruik.

29 Grondstoffenplan gemeente Duiven

Om de VANG doelstellingen te bereiken zijn een aantal interventies mogelijk. Een interventie die van groot belang is betreft de communicatie. In dit hoofdstuk beschrijven we de communicatie die nodig is om de inwoners van Duiven de kennis en motivatie te geven hun afval nog beter te scheiden. In augustus 2019 was de kick-off van de campagne Samen 1Nergie. Onder die vlag communiceren de gemeenten Duiven en Westervoort over alles wat met het programma “Circulaire Economie” te maken heeft. Dit programma is erop gericht om de veranderingen die op ons afkomen op het gebied van energie, circulaire economie en klimaatadaptatie op te pakken. Afvalscheiding en recycling vormen een belangrijk onderdeel van dit programma. De strategie van Samen 1Nergie is bewustwording door positieve effecten de aandacht te geven. Het voornaamste doel van de communicatie is begrip en acceptatie te krijgen voor de maatregelen die genomen moeten worden om de VANG-doelstelling te bereiken. Het is belangrijk om inwoners in een vroeg stadium te betrekken. Communicatie is belangrijk bij alle opties die in dit plan genoemd worden. Niet alleen bij de opties, maar zeker in het algemeen. Vandaar dat communicatie naar inwoners als apart onderdeel wordt opgenomen in het overzicht van interventies. Daarnaast vinden ook inwoners communicatie en informatie vanuit de gemeente belangrijk.