3. 201727479-Jaarstukken Duiven 2025
Tekst van het document
Ligt het netto besteedbare inkomen op of onder het bijstandsniveau, dan wordt volledige kwijtschelding verleend. Bij een gering hoger inkomen kan sprake zijn van een gedeeltelijke kwijtschelding. In al deze gevallen zal het beschikbare vermogen beneden de toegestane norm moeten liggen. Na invoering van de maatregelen uit de Kadernota is in het kwijtscheldingsbeleid een prikkel opgenomen voor afvalreductie. Zeer incidenteel wordt er ook kwijtschelding voor OZB verleend. In 2025 is voor een totaalbedrag van € 95.089 kwijtschelding verleend ten opzichte van een begrote last van €104.300. Kwijtschelding Rekening 2021 | Rekening 2022 | Rekening 2023 | Rekening 2024 | Rekening 2025 101.788 | 86.465 | 71.933 | 82.438 | 95.089 Bedragen in € Ontwikkeling van de lokale lastendruk In de begroting 2025 was een lastendrukverhoging van 24,7% voorzien. De werkelijke lastendruk 2025 steeg met 32,5%. Dit wordt met name veroorzaakt door de grotere stijging van de afvalstoffenheffing. In onderstaand overzicht is de lastendruk voor 2025 weergegeven. Deze berekening is op basis van de volgende aannames: OZB-waarde woning € 370.000 (begroot € 354.000), afvalstoffenheffing vastrecht en 8 ledigingen (240-liter container), rioolheffing 140 m3 (waterverbruik gezin met 4 personen).
Ontwikkeling lastendruk 2025 Onderdeel | Werkelijk 2024 | Begroot 2024 (in €) | Werkelijk 2025 | Stijging (in %) (in €) | (in €) | tov 2024 OZB-eigenaar | 245,27 | 395,43 | 402,19 | 63,9% Afvalstoffenheffing | 277,24 | 313,09 | 366,85 | 32,3% Rioolheffing | 263,20 | 272,28 | 271,60 | 3,2% Totaal | 785,71 | 979,67 | 1040,64 | 32,5% In onderstaand overzicht is de lastendruk per inwoner van de gemeente Duiven weergegeven in vergelijking tot een aantal andere Gelderse gemeenten. Hiervoor maken we gebruik van cijfers uit de Provinciale databank. Hierin wordt de gemiddelde totale belastingdruk per inwoner berekend. Om een vergelijk te kunnen maken, zijn de cijfers voor 2024 ook weergegeven. Vergelijking lokale lastendruk per inwoner 2024 met een aantal andere Gelderse gemeenten Gemeente | 2024 | positie 2024 | 2025 | positie 2025 Nijmegen | 712 | 1 | 707 | 1 Arnhem | 632 | 3 | 641 | 4 Brummen | 584 | 7 | 597 | 7 Doetinchem | 514 | 16 | 523 | 24 Zevenaar | 537 | 12 | 551 | 13 Doesburg | 476 | 32 | 534 | 19 Duiven | 476 | 33 | 538 | 18 Montferland | 494 | 23 | 511 | 29 Westervoort | 484 | 29 | 504 | 31 52 | Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 1 Lokale heffingen Rheden | 484 | 28 | 548 | 14 Aalten | 341 | 51 | 360 | 51 Bron: http://ftgelderland.databank.nl/ De gemeente Nijmegen is in dit vergelijk over 2025 en 2024 de duurste gemeente. De gemeente Duiven is op de lijst 15 plaatsen gedaald.
Duiven zit 2% boven het Gelderse gemiddelde van € 524. In 2024 zat Duiven licht onder dit gemiddelde. Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen Inleiding Het weerstandsvermogen van een gemeente bestaat uit de relatie tussen de componenten risico's en de weerstandscapaciteit. De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft aan hoe robuust het weerstandsvermogen is. Dit is van belang wanneer zich een financiële tegenvaller voordoet. Door een goed inzicht in het weerstandsvermogen kan worden voorkomen dat elke financiële tegenvaller onmiddellijk dwingt tot bezuinigingen. Het weerstandsvermogen kan betrekking hebben op een specifiek jaar. Men spreekt dan van het statische weerstandsvermogen. Er kan ook op een meer dynamische manier naar het weerstandsvermogen worden gekeken. De aandacht richt zich dan op de effecten op middellange termijn (dynamisch weerstandsvermogen). De gemeente Duiven kiest ervoor op dynamische wijze met het weerstandsvermogen om te gaan. Risico's In de Nota Weerstandsvermogen worden de risico’s onderverdeeld in vier categorieën: 1.Risico's van de bedrijfsvoering. 2.Risico op eigendommen. 3.Aansprakelijkheidsrisico’s. 4.Financiële risico’s. Niet alle risico’s worden uitputtend behandeld. Een volledig overzicht staat in de begroting. 1.
Risico's van de bedrijfsvoering Apparaatskosten Grondexploitatie Een deel van de apparaatskosten wordt afgewend op de grondexploitatie. De winstmarge op het beperkte aantal resterende complexen staat onder druk. Indien complexen verlies laten, komen die ten laste van de gemeente-exploitatie. Wachtgelden bestuurders Bestuurders die na de verkiezingen niet terug komen hebben recht op wachtgeld. De gemeente moet hiervoor een voorziening vormen die toereikend is. In de voorziening wordt de volledige meerjarige wachtgeldverplichting opgenomen inclusief bedragen die benodigd zijn om de bestuurder naar de arbeidsmarkt te begeleiden. Pensioenvoorziening wethouders Voor de pensioenvoorziening van wethouders is de rekenrente een belangrijke variabele. Met de huidige gestegen rentestand kost het de gemeente Duiven minder geld om de voorziening op peil te houden. De overgang van de pensioenen naar het ABP zorgt ervoor dat de voorziening moet worden aangevuld. Dat heeft te maken met de verplichte dekkingsgraad van het ABP. Zie ook de nota reserves en voorzieningen. Algemene risico's Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | 53 Bij de risico-inventarisatie gaat het om risico's met een materieel belang. Dat neemt niet weg dat veel kleine risico's samen toch een substantieel bedrag kunnen worden.
Daarom is in de kwantificering een bedrag opgenomen voor algemene risico's. Daarbij wordt uitgegaan van de norm van 6% van de Algemene Uitkering en de belastingcapaciteit die door de toezichthouder wordt gehanteerd voor de vrij aanwendbare reserve. Renterisico Het uitgangspunt voor de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico's op de langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen in een keer opnieuw moet worden afgesloten met het risico van snel oplopende rentelasten. De renterisiconorm wordt berekend als percentage van de totale vaste schuld. Uit de paragraaf Financiering blijkt dat op grond van de norm in 2025 € 16.427.000 aan leningen opnieuw hadden mogen worden afgesloten. In 2025 is er geen nieuwe lening afgesloten. 2. Risico op eigendommen Grondexploitatie Gelet op de planperiode (einddatum van het langstlopende complex is ultimo 2028) en de geprognosticeerde omzetten zijn aan het exploiteren van gronden risico’s verbonden. Afhankelijk van het stadium waarin de exploitatie c.q. uitvoering van het betreffende complex zich bevindt, zal het risico afnemen naarmate de einddatum van de grondexploitatie nadert. Te onderscheiden zijn: - Algemene economische risico’s. - Projectgebonden risico’s.
De risico’s die het exploiteren van gronden met zich meebrengt, zijn in de paragraaf Grondbeleid beschreven en gekwantificeerd. In onderstaand overzicht wordt de vertaling van de risico’s via de Monte Carlo-analyse per complex weergegeven. Risico per project | Huidige stand | waarschijnlijke | Verschil situatie Innofase | € 6.493.183 | € 6.458.618 | € -34.565 De Nieuweling | € 638.422 | € 610.776 | € -27.646 Graafstaete II | € 1.912.264 | € 1.831.718 | € -80.547 Centerpoort noord II | € 6.359.926 | € 5.774.927 | € -584.999 Woonzorg/WPRI | € -54.611 | € -72.224 | € -17.613 Woonpark | € -296.990 | € -319.518 | € -22.528 Droopad | € 983.858 | € 983.961 | € 103 € -767.794 Het totale risico is met € 527.382 toegenomen van € 240.412 naar € 767.794 ten opzichte van de begroting 2025. Het is voor de tweede keer dat de Monte Carlo-analyse per complex is gehanteerd. Eerder werd een inschatting gemaakt van de minimum en maximum risico's per onderdeel (rente, inflatie, gronduitgifte, vertragingen e.d.). De stijging is in grote lijnen toe te rekenen aan onzekerheden rondom de uitgifte van gronden. De cijfers in de tabel zijn louter een momentopname. In de begroting 2027 zullen de consequenties van de nu gekwantificeerde risico’s van de grondexploitatie geactualiseerd worden op basis van voortschrijdende inzichten voor zowel de ondergrens als de bovengrens van de Algemene Reserve verwerken.
Uiteindelijk wordt dit verrekend met toekomstige (nog te realiseren) winsten vanuit de Grondexploitatie. Bodemverontreiniging Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing54 Voor bekende verontreinigingen zijn de saneringskosten meegenomen in de kosten van de complexen van de Grondexploitatie. 3. Aansprakelijkheidsrisico’s Gewaarborgde geldleningen In 2025 stond de gemeente garant voor het betalen van rente en aflossing voor in totaal € 29.418.859. Het grootste deel hiervan, namelijk € 29.128.000 wordt gegarandeerd in de achtervang van het WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw). Voor deze laatste groep leningen kan de gemeente Duiven voor 50% worden aangesproken. Van het restant van € 290.860 staat de gemeente borg voor verenigingen. Schadeclaims Het algemene beeld is dat de burgers de overheid vaker aansprakelijk stellen en schade claimen. De afgelopen vier jaar was er geen stijging in het aantal claims en ook geen stijging van het geclaimde bedrag. De gemeente is verzekerd voor wettelijke aansprakelijkheid en voor het eigen risico is in de begroting een budget opgenomen. Toch kunnen zich schadeclaims voordoen waar de gemeente niet voor verzekerd is. Gemeenschappelijke regelingen De gemeente Duiven participeert in een aantal gemeenschappelijke regelingen. Eventuele tekorten kunnen ten laste komen van de participerende gemeenten. 4.
Financiële risico’s Open-einde regelingen De gemeente heeft te maken met de volgende open-einde regelingen: • De drie grote decentralisatie's voor de Participatiewet, de AWBZ/Wmo en de Jeugdzorg. Voor een analyse zie programma 2. • Wet voorzieningen gehandicapten (WVG) onderdeel van de Wet maatschappelijke ondersteuning): voor analyse zie programma 2. • De uitvoeringskosten door de RSD. Deze zijn hoger uitgevallen. Algemene Uitkering Door de aanpassing van de hoeveelheden bij een aantal maatstaven (bijstandsontvangers, inwoners en jongeren) en voornamelijk door de gevolgen van de decembercirculaire komen de uitkeringen uit het Gemeentefonds per saldo € 184.000 hoger uit. In de loop van de komende twee jaar worden de aantallen bij de maatstaven definitief vastgesteld. In de totale opbrengst 2025 zijn de aanpassingen van de maatstaven voor 2023 -€ 3.000 en 2024 € 326.000 ook verwerkt. Beleggingen Hoewel veel bedrijven streven naar een stabiel dividendniveau kan het jaarlijkse dividend toch mee- of tegenvallen. Dubieuze debiteuren De vorderingen zijn gecontroleerd op invorderbaarheid. De inschatting voor de belastingdebiteuren is gemaakt op basis van ervaringscijfers en de publieke debiteuren op basis van een ouderdomsanalyse. Het resultaat is dat de voorziening in 2025 met € 11.000 is afgenomen.
De ontwikkelingen en de hiermee verbonden risico’s en gevolgen voor het financiële resultaat 2025 en verder worden voortdurend gemonitord. Waar mogelijk worden dan ook beheersmaatregelen genomen. Mochten de actuele ontwikkelingen leiden tot aangepaste prognoses voor 2026 dan wordt dit verwerkt in de tussentijdse rapportages. Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | 55 Weerstandsvermogen Onderstaande tabel is ook in de begroting 2025 opgenomen. We hebben hierin het onderdeel grondexploitatie aangepast aan de in deze jaarrekening berekende risico's op de actuele stand van zaken. Risico | Risico | Risico Basis | Min. | Max. | % minimum | maximum | gemiddeld Risico's omtrent de bedrijfsvoering Apparaatskosten | 2fte-4fte | 160.000 | 320.000 | 60% | 96.000 | 192.000 | 144.000 grondexploitatie Deskundigheid | 10.000 | 50.000 | 20% | 2.000 | 10.000 | 6.000 personeel Verzekeringen | 0 | 4.000.000 | 20% | 0 | 800.000 | 400.000 Wachtgeld ambtenaren | 1fte-2fte | 70.000 | 140.000 | 60% | 42.000 | 84.000 | 63.000 Bovenformatieven | 1fte | 0 | 70.000 | 40% | 0 | 28.000 | 14.000 Vennootschapsbelasting | 0 | 500.000 | 20% | 0 | 100.000 | 50.000 Algemeen risico | norm Gld | 2.846.000 | 2.846.000 | 100% | 2.846.000 | 2.846.000 | 2.846.000 6% au / bel.cap.
Renterisico | 10 mln | 0 | 400.000 | 60% | 0 | 240.000 | 120.000 rente 0%-4% Risico's omtrent eigendommen Innofase | 34.565 | 34.565 | 100% | 34.565 | 34.565 | 34.565 De Nieuweling | 27.646 | 27.646 | 100% | 27.646 | 27.646 | 27.646 Graafstaete II | 80.547 | 80.547 | 100% | 80.547 | 80.547 | 80.547 Centerpoot Noord II | 584.999 | 584.999 | 100% | 584.999 | 584.999 | 584.999 Woonzorg/WPRI | 17.613 | 17.613 | 100% | 17.613 | 17.613 | 17.613 Woonpark | 22.528 | 22.528 | 100% | 22.528 | 22.528 | 22.528 Droopad | -103 | -103 | 100% | -103 | -103 | -103 Bodemverontreiniging | 1-5 | 100.000 | 500.000 | 40% | 40.000 | 200.000 | 120.000 (onbekende) | saneringen Aansprakelijkheids risico's Gewaarborgde | 100.000 | 1.000.000 | 40% | 40.000 | 400.000 | 220.000 geldleningen Schadeclaims | 10.000 | 1.000.000 | 40% | 4.000 | 400.000 | 202.000 Gem.
regelingen | 25.000 | 1.000.000 | 60% | 15.000 | 600.000 | 307.500 Financiële risico's Open-einde regelingen: -Jeugdzorg | 1.000.000 | 3.000.000 | 80% | 800.000 | 2.400.000 | 1.600.000 -Bijzondere bijstand | 1-10% | 4.007 | 40.070 | 60% | 2.404 | 24.042 | 13.223 budget -Leerlingenvervoer | 1-10% | 4.137 | 41.372 | 60% | 2.482 | 24.823 | 13.653 budget -Wmo | 1-10% | 9.377 | 93.774 | 80% | 7.502 | 75.020 | 41.261 budget -RSD | 50-100% | 50.000 | 100.000 | 100% | 50.000 | 100.000 | 75.000 Algemene Uitkering | 200.000 | 1.200.000 | 80% | 160.000 | 960.000 | 560.000 Beleggingen | 10-25% | 13.800 | 34.500 | 60% | 8.280 | 20.700 | 14.490 dividend 56 | Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risico | Risico | Risico Basis | Min. | Max.
| % | minimum | maximum | gemiddeld Afvalinzameling | 0 | 225.000 | 80% | 0 | 180.000 | 90.000 Referendum | 64.000 | 70.000 | 20% | 12.800 | 14.000 | 13.400 Inburgering | 50.000 | 100.000 | 20% | 10.000 | 20.000 | 15.000 nieuwkomers Prijsstijging | 100.000 | 300.000 | 40% | 40.000 | 120.000 | 80.000 aanbesteding groen Ontbinden | 0 | 300.000 | 40% | 0 | 120.000 | 60.000 contract groenaannemer bovengrens | ondergrens Totaal | 5.583.916 | 18.098.311 | 4.946.063 | 10.726.179 | 7.836.121 Als alle risico’s die tot nu toe zijn gekwantificeerd zich ook daadwerkelijk zouden voordoen, dan zou er sprake zijn van minimaal € 5,6 miljoen en maximaal € 18,1 miljoen schade (ongewogen risico’s). Maar de kans dat dit zich allemaal in één jaar voordoet, is zeer klein. Vandaar dat wordt uitgegaan van een gewogen risico: de kans dat een risico zich voordoet maal de hoogte van het bedrag dat daarmee gemoeid is. Deze kwantificering van risico’s waarbij rekening is gehouden met de kans dat een risico zich voordoet, komt uit op een gemiddeld bedrag van afgerond € 7,8 miljoen. Het gaat om het gemiddelde van het gewogen minimumrisico (€ 4,9 miljoen) en het gewogen maximumrisico (€ 10,7 miljoen). Weerstandscapaciteit De hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door de risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die een grote impact kunnen hebben op de financiën van Duiven.
Het risicoprofiel is een dynamisch geheel gelet op ontwikkelingen in de in- en externe omgeving, het bijstellen van doelstellingen en de werking van beheersmaatregelen. Op het moment dat een bepaald risico in de begroting is geraamd, is het geen risico meer. Op basis van de inschatting van de risico's in de programmabegroting heeft de gemeente Duiven een weerstandscapaciteit nodig van afgerond € 7,3 miljoen. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen waarover de gemeente beschikt om onverwachte, niet-begrote kosten, dat wil zeggen risico's, op te vangen. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de Algemene Reserve en bedraagt per 31 december 2025 € 29,3 miljoen. Ratio Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, wordt de benodigde weerstandscapaciteit (risico's) afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Beschikbare weerstandscapaciteit | 29.300.000 Ratio weerstandsvermogen= | = 3,76 Benodigde weerstandscapaciteit | 7.800.000 De ratio voor het weerstandsvermogen kan worden ingedeeld in een aantal waarderingscijfers.
Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | 57 Ratio weerstandsvermogen A | > 2 | Uitstekend B | 1,4 < x < 2,0 | Ruim voldoende C | 1,0 < x < 1,4 | Voldoende D | 0,8 < x < 1,0 | Matig E | 0,6 < x < 0,8 | Onvoldoende F | < 0,6 | Ruim onvoldoende De nu berekende ratio van de gemeente Duiven valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen om de gewogen gemiddelde risico's af te dekken. Onder- en bovengrens Algemene Reserve Op basis van de nota Weerstandsvermogen 2005 zijn de onder- en de bovengrens van de Algemene Reserve vastgesteld. Aan de hand van de herziening van de kwantificeringen kan een nieuwe onder- en bovengrens worden bepaald. Om schommelingen te voorkomen, zullen deze grenzen niet meteen worden aangepast. Wel zal het vergelijk worden opgenomen en bij grote verschillen de grenzen aangepast. Bij de begroting 2026 is besloten om de onder- en bovengrens van de Algemene Reserve aan te passen, de ondergrens is verhoogd naar € 7,6 miljoen, de bovengrens is verlaagd naar € 10,4 miljoen. Bij de begroting 2027 zullen de effecten van de geactualiseerde gekwantificeerde risico's opnieuw worden verwerkt.
Vastgestelde grenzen | Begroting 2024 | Begroting 2025 | Begroting 2026 Ondergrens | 6.800.000 | 7.300.000 | 7.600.000 Bovengrens | 9.400.000 | 10.500.000 | 10.400.000 Financiële kengetallen In onderstaande tabel stat het verloop van de kengetallen zoals deze zijn voorgeschreven door de provinciale toezichthouder. Na vaststelling van de jaarrekening 2025 door de raad zal de toezichthouder opnieuw de kengetallen gaan beoordelen en een advies uitbrengen. Verloop van de kengetallen | Jaarrekening | Jaarrekening | Begroting 2024 | 2025 | 2025 Netto schuldquote | 12,4% | 4,9% | 29,2% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen | 12,9% | 6,3% | 28,6% Solvabiliteitsratio | 40,1% | 41,0% | 32,4% Structurele exploitatieruimte | -4,1% | 1,5% | 4,1% Grondexploitatie | 7,9% | 7,4% | 10,9% Belastingcapaciteit | 93,2% | 97,6% | 98,1% De netto schuldquote zegt iets over de financiële vermogenspositie van de gemeente. Heeft een gemeente ruimte om te investeren of moet het juist voorzichtig zijn? Bij een score onder de 100% is er financiële ruimte, bij een score boven de 130% moet de gemeente voorzichtig zijn met haar financiën. Duiven scoort met een netto schuldquote van 4,9% goed. Bij netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen worden schulden die de gemeente heeft, gecorrigeerd met gelden die zijn doorgeleend aan scholen, woningstichtingen of verenigingen.
Dit zorgt voor een beter beeld van de financiële vermogenpositie van de gemeente dan de ongecorrigeerde netto schuldquote omdat de gemeente schulden op de balans heeft staan waartegenover vorderingen staan op deze organisaties. Deze schulden hebben namelijk geen Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing58 invloed op de beoordeling of de gemeente in staat is te investeren of dat ze juist moet oppassen. De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is voor Duiven 6,3% in 2025 ten opzichte van 12,9% in 2024. De solvabiliteitsratio is het percentage eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen van de gemeente. Dit is voor gemeente Duiven onveranderd boven de 40%. Dit percentage voldoet aan het streefpercentage van 35%. De structurele exploitatieruimte geeft aan hoeveel ruimte er is in de jaarrekening tussen structurele uitgaven en structurele inkomsten van gemeenten. Dit getal zegt iets over of de gemeente in staat zal zijn aan haar verplichtingen te voldoen. De structurele exploitatieruimte komt uit op 1,5%. Het kengetal grondexploitatie is de verhouding tussen de bouwgronden in de balans en de totale baten van de gemeente. Deze ratio is van 7,9% in 2024 gedaald naar 7,4% in 2025.
De belastingscapaciteit is de verhouding tussen de belastingen die er geheven zijn in 2025 in de gemeente Duiven voor meerpersoonshuishouden met een eigen woning ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De belastingcapaciteit is gestegen van 93,2% in 2024 naar 97,6% in 2025. Conclusie Op basis van de ontwikkeling van de verschillende kengetallen kan geconcludeerd worden dat de gemeente veel van de streefpercentages haalt. De verschillende kengetallen ontwikkelen zich gunstiger dan eerder was verwacht. De schuldquote is minder hard gestegen dan werd aangenomen. Dat komt voornamelijk omdat er door de meevallers in de kosten en uitgestelde investeringen minder geld hoefde te worden aangetrokken. Als gevolg van de jaarrekeningresultaten van de afgelopen drie jaar neemt het eigen vermogen toe en daarmee ook de solvabiliteit. De ratio van het weerstandsvermogen is uitstekend en dat betekent dat er voldoende middelen zijn om risico's tegelijkertijd op te kunnen vangen. Structureel dienen zich echter wel uitdagingen aan. De begrotingssaldi van de komende jaren geven aan dat de gemeente op zoek moet naar financiële oplossingen. Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Het onderhoud van de kapitaalgoederen legt een beslag op een deel van de financiële middelen. De Kapitaalgoederen zijn verdeeld naar de categorieën wegen, water en riolering, groen en gebouwen.
In deze paragraaf wordt ingegaan op het beleidskader, de beheerplannen en de financiële consequenties. In de beleidsplannen legt de gemeenteraad de kaders vast voor de uitvoering van het onderhoud aan de kapitaalgoederen. Het niveau van het onderhoud en de kwaliteit van de kapitaalgoederen zijn bepalend voor het voorzieningenniveau en de jaarlijkse lasten. Met de vaststelling van de programmabegroting machtigt de raad het college van burgemeester en wethouders om de uitgaven ten laste van de betreffende onderhoudsvoorzieningen te doen. Deze voorzieningen worden gevuld door een jaarlijkse storting vanuit de diverse taakvelden. De kosten van het onderhoud worden rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht. Vervangingen worden apart geactiveerd. Eind 2022 is het integrale Beleidsplan Openbare Ruimte vastgesteld. Lange tijd heeft het opstellen van het integrale beheerplan stilgelegen door capaciteitsproblemen en het niet ingevuld krijgen van vacatureruimtes. Vanaf begin 2025 was het concept-beheerplan in grote lijnen gereed. Vanaf medio 2025 is gestart met het toetsen en verbeteren van de processen uit dit concept beheerplan. Dit heeft geleid tot definitieve plan het ‘Integraal Beheerkader Openbare Ruimte’ dat Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen 59 begin 2026 door het college is vastgesteld.
Het opstellen van een beheerplan is een eis vanuit de provincie. Het beleid voor het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen is verwoord in de volgende nota’s: • Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (vastgesteld in 2022) • Watertakenplan 2022-2026 (vastgesteld in 2022) • Groot Onderhoud Gebouwen (vastgesteld in 2015) Ten behoeve van het beheer hebben we in 2025 een aanbesteding gedaan voor de aanschaf van een nieuw beheersysteem. Dit is in de voorjaarsnota geaccordeerd. De migratie van de data van de verschillende gemeenten was omvangrijker dan vooraf was ingeschat en kostte daardoor meer tijd. Hierdoor is de implementatie in 2025 niet volledig gelukt. De kosten zijn hierdoor ook niet volledig gemaakt. Het resultaat vervalt in het saldo maar zal in de voorjaarsnota opnieuw opgevoerd gaan worden. De implementatie loopt in 2026 immers door. Wegen Onder ‘Wegen’ wordt grofweg verstaan: • Het klein en groot onderhoud aan verhardingen, inclusief 1 op 1 vervangingen; • Het klein en groot onderhoud aan civiele kunstwerken, inclusief 1 op 1 vervangingen; • Werkzaamheden door netbeheerders aan kabels en leidingen in gemeentegrond. Beleidskader In 2022 is het Integrale Beleidsplan Openbare Ruimte (IBOR) vastgesteld door de gemeenteraad. Dit beleid is vertaald in een integraal beheerplan dat begin 2026 is vastgesteld door het college.
In 2024 heeft de gemeenteraad als bezuiniging het onderhoudsniveau van element verharding verlaagd van B naar C, uitgezonderd het centrum Duiven, Eilandplein, Mondriaanstraat (Ontmoetingsplein), treinstation en Thuvine, welke op onderhoudsniveau B bleef staan. Uitvoering wegonderhoud In 2025 is relatief veel onderhoud uitgevoerd. Een deel hiervan betrof eerder uitgesteld onderhoud. Daarnaast is het aanbrengen van de deklaag op de Westsingel vervroegd. Naar verwachting zouden de werkzaamheden aan de A12 en A15 dit op een later moment vrijwel onmogelijk maken. Door het werk naar voren te halen, kon het bovendien worden gecombineerd met de realisatie van de aansluiting Ploen Noord. Er zijn in 2025 diverse onderhoudsmaatregelen uitgevoerd zoals: • Vervanging van asfalt door beton op delen van de Kerkstraat en de Nieuwgraafsestraat. • Asfalteringswerkzaamheden op delen van de Westsingel, Graafsingel, Impuls, ’t Holland, Binnenweg en Ratio. • Straatwerkzaamheden in delen van de Rottumstraat, Terschellingstraat, Bevelandstraat, Tholenstraat en Walcherenstraat, evenals op diverse kleinere locaties. • Oplossen van klein onderhoud dat tijdens de inspectie is geconstateerd, evenals meldingen van klein onderhoud die via Fixi, het KCC of andere kanalen zijn doorgegeven.
Aandachtspunten zijn dat vanwege de leeftijdsopbouw van het areaal op de middellange termijn aanzienlijke onderhouds- en vervangingsopgaven worden verwacht. Daarnaast treedt steeds vaker klimaatschade op. Langdurige droogte, maar ook verzadiging van de bodem tijdens zeer natte perioden, hebben invloed op de beweging in de klei-ondergrond. Dit werkt vervolgens door in de verhardingen, waar steeds meer scheurvorming en/of verzakkingen zichtbaar worden. Uitvoering kabels en Leidingen 60 | Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen In 2025 waren de werkzaamheden aan kabels en leidingen qua omvang weer meer in lijn met wat gebruikelijk is, in tegenstelling tot het uitzonderlijk drukke jaar 2024. Toch is er nog steeds veel nieuwe infrastructuur aangelegd. Het ging onder andere om: • Aanleg van glasvezel op de bedrijventerreinen, gestart na de zomer van 2025 (circa 23 km), uitgevoerd door een nieuwe netbeheerder en aannemer. Het project loopt door in 2026. • Vervolg van de uitbreiding van het middenspanningsnet van Liander, onderdeel van de energietransitie. Dit project begon in het najaar van 2023 en liep door in 2025. • Vervanging van waterleidingen door Vitens bij ongeveer 200 woningen in de Rozenstraat en omgeving. De werkzaamheden startten begin 2024 en gingen in 2025 verder.
• Verschillende grote werkzaamheden aan de stadsverwarming, met startmomenten verspreid vanaf begin 2025. De ontvangen degeneratievergoeding blijft relatief hoog en is bedoeld voor het herstellen van schade die na de garantieperiode ontstaat door werkzaamheden aan kabels en leidingen. En de kosten voor de formatie zoals vastgesteld in de voorjaarsnota 2025 (1 Fte extra bekostigd uit de inkomsten). Daarom wordt het grootste deel toegevoegd aan de voorziening voor onderhoud aan wegen. Voor 2026 wordt opnieuw een druk jaar verwacht, onder andere door een nieuw glasvezelproject, de verzwaring van het elektriciteitsnet, de ombouw van de stadsverwarming en noodzakelijke verleggingen vanwege de aanleg van de A15. Kwaliteitsniveau verhardingen Eens per twee jaar wordt een CROW-inspectie uitgevoerd van alle verhardingen. Een CROW-inspectie is een beoordeling van wegverhardingen volgens de CROW-richtlijnen, waarbij schadebeelden zoals scheuren, verzakkingen en gaten in asfalt op een uniforme manier worden herkend en beoordeeld. Uit de laatste inspectie in 2025 bleek dat de kwaliteit van het asfalt ongeveer gelijk is gebleven. Het is van belang om asfalt op een redelijk kwaliteitsniveau te houden om kapitaalvernietiging te voorkomen. De kwaliteit van de elementenverharding is ten opzichte van de inspectie in 2023 licht gestegen.
Dit komt doordat in de tussenliggende periode meer onderhoud aan deze verhardingen is uitgevoerd.Op basis van de inspectie is een geactualiseerde onderhoudsplanning opgesteld. Kwaliteitsniveau kunstwerken Voor de civiele kunstwerken is een inspectieplan opgesteld waarbij jaarlijks een deel van de objecten wordt geïnspecteerd en/of geschouwd. Houten constructies hebben daarbij een kortere inspectiecyclus dan betonnen constructies. Tijdens de inspectie wordt per hoofdonderdeel vastgesteld welke schade aanwezig is. Voor elke schade wordt een hersteladvies opgesteld; dit kan ook een renovatie of vervanging zijn als daar aanleiding toe is. Indien nodig wordt aanvullend onderzoek uitgevoerd. Het geconstateerde kwaliteitsniveau sluit aan bij de verwachtingen en past bij de leeftijd van het areaal. Voorziening onderhoud wegen | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Stand per 1 januari | 12.543 | 12.609 | 13.593 | 13.799 Toevoeging aan de voorziening | 1.682 | 1.377 | 1.397 | 1.401 Onttrekking aan de voorziening | -1.617 | -393 | -1.191 | -636 Stand per 31 december | 12.609 | 13.593 | 13.799 | 14.563 Bedragen x € 1.000 Groen Beleidskader Volgens het beleidskader IBOR is het onderhoud uitgevoerd op niveau B volgens de CROW-richtlijnen, de landelijke standaarden van het Nederlandse kennisinstituut CROW voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte.
Op de A-locaties, zoals het centrum en de begraafplaats is dit niveau A. Bij het uitvoeren van het onderhoud is gewerkt volgens Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen | 61 de natuurregelgeving uit de Omgevingswet. Bomen zijn onderhouden volgens het landelijke Handboek Bomen. Uitvoering Het groenonderhoud is begin 2025 opnieuw aanbesteed. Door de stijging van de marktconforme prijzen moest het budget hiervoor worden bijgesteld. Het groenareaal is in twee delen aanbesteed. Een van de aannemers had meer moeite om het afgesproken kwaliteitsniveau te halen, wat resulteerde in inhoudingen op de aanneemsom. Ook de inwoners zagen in een deel van Duiven dat het onderhoud achter bleef, waardoor we in de wijk van één van de aannemers meer Fixi- meldingen binnenkregen. Daarnaast vergde deze situatie extra inzet van ons groenteam. Het areaal van openbaar groen en bomen wordt ouder, waardoor renovaties noodzakelijk zijn. Uit de kwaliteitsschouw die in 2024 is uitgevoerd blijkt dit ook. Veel plantvakken moeten binnen de komende jaren worden gerenoveerd. Het boombeheer is in 2025 uitgevoerd volgens het Handboek Bomen. In Duiven zijn in totaal 428 stuks nieuwe bomen aangeplant in 2025. Dit bestaat uit vervanging door kapwerkzaamheden (bv de compensatie bij de Impact) en door uitbreiding bomenareaal vanuit projecten (bv Werkterp de Ploen).
Tevens zijn er vanuit klimaatadaptatie bomen toegevoegd (bv omgeving Vergertlaan en vergroening ’t Holland). Vanuit de Boom Veiligheidscontrole zijn in Duiven 74 bomen geveld en in het Horsterpark 60 bomen. De gekapte bomen stonden verspreid over de gemeente en waren dood of in zeer slechte conditie, onder andere door ouderdom en ziekte. Tevens zijn een aantal bomen door storm omgewaaid of dusdanig beschadigd dat ze niet gehandhaafd konden worden. In 2025 is veel tijd gestoken in het beantwoorden van binnengekomen meldingen over met name groenonderhoud en klachten over bomen. De hoeveelheid en complexiteit van de meldingen is in 2025 weer toegenomen. Op het personele vlak heeft het groenteam in 2025 te maken gehad met vacatureruimte, opstartfase na invulling van vacatures en ziekte, waardoor er achterstanden zijn ontstaan in werkzaamheden waar kredieten voor beschikbaar waren. Eind van het jaar was het team weer compleet, zodat achterstanden ingelopen kunnen worden. In 2025 is veel tijd besteed aan het onderwerp 'honden'. De overlast van hondenpoep in de openbare ruimte en de situering en uitvoering van hondenlosloopterreinen roept veel discussie op. Door gerichte communicatie proberen we de overlast van hondenpoep terug te brengen en de aanleg van nieuwe hondenlosloopterreinen proberen we zo goed mogelijk te verankeren in nieuw te ontwikkelen gebieden.
Actualisatie van hondenbeleid staat gepland in 2027. Begroting 2025 | begroting 2025 na wijziging | Rekening 2025 Voorcalculaties | 1.869 | 2.126 | 1.854 Totaal | 1.869 | 2.126 | 1.854 bedragen x € 1.000 Spelen Beleidskader Het vastgestelde BOSS-beleid en het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte zijn de lokale beleidskaders voor beheer en onderhoud van speeltoestellen. Voor de veiligheid met bijbehorende controle is landelijke wetgeving van toepassing. Uitvoering In 2025 kregen we te maken met veel afgekeurde speeltoestellen uit de controle. De afgelopen jaren was er geen geld gereserveerd voor vervanging, en in combinatie met een groot aantal verouderde toestellen uit de groei-jaren van Duiven zorgde dit voor een piek in de 62 | Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen onderhoudsbehoefte. Aan het einde van het jaar is extra budget beschikbaar gesteld voor reparatie of vervanging. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor het beheerplan spelen en een raadsvoorstel om de structurele vervanging van bestaande speelplekken te waarborgen. Het beheerplan Buitenspelen in Duiven is begin 2026 vastsgesteld door het college. Het raadsvoorstel voor de vervanging van speeltoestellen is begin 2026 ook aangenomen.
Riolering, gemalen en randvoorzieningen Beleidskader Het rioleringssysteem is een essentieel onderdeel van de infrastructuur en draagt bij aan een gezonde en veilige leefomgeving. De basis voor het onderhoud ervan is vastgelegd in het Watertakenplan (WTP), dat eens per vier tot zes jaar wordt geactualiseerd. In 2022 is het Watertakenplan vastgesteld, waarin ook een deel van de kosten voor het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (DPRA) is opgenomen. Om financiële stabiliteit te waarborgen en de lasten voor inwoners beheersbaar te houden, is het kostendekkingsmodel doorgerekend. Dit garandeert dat de heffing niet hoger is dan strikt noodzakelijk, terwijl investeringen in een toekomstbestendig rioleringssysteem gewaarborgd blijven. Uitvoering Het reguliere beheer en onderhoud van het hoofdriool, de gemalen, kolken, drukunits en BBB’s (Berg Bezink Bassin) is volledig volgens planning uitgevoerd, waardoor de infrastructuur optimaal blijft functioneren. Eind 2025 is de aanbesteding voor het beheer, onderhoud en storingsdienst voor de mechanische riolering op de markt gekomen. Remondis heeft de aanbesteding gewonnen net als voorgaande keer. De prijzen zijn vergelijkbaar met voorgaande jaren waardoor het beheer, onderhoud en storingsdienst past binnen de gestelde budgetten. Daarnaast is er een nieuw beheerpakket aangeschaft specifiek voor de mechanische riolering.
Hierdoor hebben we meer grip op onze assets en de status van alle afzonderlijke onderdelen. Dit is een mooie stap voorwaarts in het data gestuurd beheer van de riolering. Voorziening Riolering artikel 44 lid 2 BBV | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Stand per 1 januari | 12.860 | 13.167 | 12.917 | 12.667 Toevoeging aan de voorziening | 307 | 0 | 0 | 0 Onttrekking aan de voorziening | 0 | 250 | 250 | 250 Stand per 31 december | 13.167 | 12.917 | 12.667 | 12.417 Bedragen x € 1.000 Water Beleidskader Waterbeheer is een cruciaal onderdeel van een veilige en leefbare gemeente. He onderhoud van het rioleringssysteem is vastgelegd in het Watertakenplan (WTP), dat eens per vier tot zes jaar wordt geactualiseerd. In 2022 is het nieuwe watertakenplan vastgesteld, waarin een deel van de kosten voor het Delta Plan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) is opgenomen. De DPRA- projecten die onder dit plan vallen, dragen bij aan klimaatadaptatie en waterveiligheid en zijn hierboven benoemt. Uitvoering Met Waterschap Rijn en IJssel is een plan opgesteld om beschoeiingen te onderhouden, vervangen of om te vormen naar natuurvriendelijke oevers. Werkzaamheden voeren we uit als er werk met werk gemaakt kan worden.
Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen 63 Onderhoud gebouwen Beleidskader Het planmatig Groot-Onderhoud-Gebouwen (GOG) geschiedt volgens de opzet en systematiek zoals omschreven in het Beleidsplan en vastgesteld door de Gemeenteraad op 16 april 2012. Rond de zomer 2026 wordt nieuw vastgoedbeleid voor maatschappelijk vastgoed verwacht waarin de GOG-systematiek wordt herzien. Hoewel we 2 tot 25 jaar vooruit kijken zullen we voor de begroting de beschouwingshorizon voor onderhoud gaan beperken tot 10 jaar. Dit omdat we iedere 4 jaar het Meer Jaren Onderhouds Plan (MJOP) volgens de NEN2767 herzien. Verder vooruit kijken heeft dan geen zin omdat inhoudelijk beleid ook invloed heeft op de huisvestingsbehoefte. Voorgesteld wordt voor de gehanteerde systematiek voor het opstellen van de MJOP’s in O- prognose het volgende beleidskader te gaan hanteren: • In de eerste plaats leggen we in huisvestingsplannen voor Vastgoed voor Bedrijfsvoering, Onderwijs (IHP), Sport en Accommodaties (accommodatiebeleid) vast wat het toekomstperspectief is van dat vastgoed. • Op basis daarvan weten we wanneer gebouwen voor Vervanging dan wel Hoog niveau renovatie in aanmerking komen.
Tot die tijd zal via een duurzaamheidsplan en een onderhoudsplan gewekt worden aan het voldoen aan de routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed en het gewenste onderhoudsniveau: • Aan een duurzaamheidsplan is in 2025 hard gewerkt, de werkzaamheden lopen nog door tot in 2026. • Onderhoud vind plaats via jaarlijks onderhoud en groot onderhoud. Dit loopt via een voorziening goot onderhoud gebouwen en onderstaand beheerplan. Beheerplan Voor het planmatig Groot-onderhoud wordt onderscheid gemaakt in de volgende twee categorieën: • Groot-onderhoud met een cyclus van 2-25 jaar: te dekken uit de Voorziening; • Groot-onderhoud met een cyclus van > 25 jaar: kapitaliseren (rente en afschr.). Uitgangspunt is dat de voorzieningen op peil gehouden worden met dotaties en een Rentetoekenning / inflatiecorrectie (voor inflatie/prijsstijgingen). Met de onttrekkingen voor het gepland Groot Onderhoud wordt gezorgd dat het niveau van de voorziening over een periode van de (komende) 25 jaar niet onder de 0-grens komt. Jaarlijks worden de individuele onderhoudsplannen (MJOP) van de gebouwen voor de komende vier jaar geactualiseerd en de consequenties/mutaties hiervan verwerkt. De mutaties zijn samengevat het gevolg van: • inmiddels uitgevoerd groot-onderhoud/renovatieonderhoud; • wijzigingen van een onderhoudscomponent (b.v.
materiaalkeuze); • verwerking van inspectieresultaten; • geplande onttrekking en gerealiseerde sloop van accommodaties; • wijziging in onderhoudsverantwoordelijkheid (eigenaar-verhuurder/huurder-gebruiker). Mutaties leiden veelal tot een gewijzigde dotatie in de Voorziening GOG en zijn als zodanig verwerkt in de voorcalculaties. Bij de actualisatie van de MJOP’s blijkt dat met de voorgestelde dotaties en geplande onderhoudsactiviteiten het niveau van de drie Voorzieningen GOG voor de komende periode van 25 jaar niet onder de 0-grens daalt. De Meerjarenonderhoudsplannen zijn herzien in 2023 omgezet naar een nieuw softwaresysteem O-prognose. In 2026 wordt een her inspectie uitgevoerd welke kunnen leiden tot een actueel beeld en een herziening van het MJOP. Uitvoering Onderwijsaccommodaties / gymzalen De Gemeente is alleen verantwoordelijk voor het Groot- Onderhoud en de Functionele Verbeteringen van de gymzalen van de Joannesschool en de Bernadetteschool. Bij de vaststelling van het IHP-basisonderwijs heeft een onderzoek plaatsgevonden m.b.t. de onderhoudssituatie van de gymzalen van de Bernadetteschool en 64 | Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Joannesschool. Hierbij werd vastgesteld dat beide gymzalen in een goede staat van onderhoud verkeren voor een instandhoudingstermijn van ca. 15 jaar. Het project frisse scholen is in 2024 voorbereid.
De uitvoering is in 2025 grotendeels afgerond. Vanwege de aanwezigheid van vleermuizen moest na-isolatie van een van de projecten worden uitgesteld. Overig Rondom het pand Vitaal Centrum Fase 2, ook wel bekend als het pand van de OGtent lopen diverse zaken. De huur van Grand Café bij Welling is beëindigd cq niet verlengd. Dit heeft geleid tot een verlies van inkomsten. Het pand staat momenteel te koop. Het pand Remigiusplein 3 in onderhandeling voor verkoop tegen de getaxeerde marktwaarde. Er is een verkoopproces opgestart voor alle commerciële ruimten die de gemeente verhuurd met uitzondering van de midden-etage, dat proces loopt nog. De VVE is in 2025 actief gemaakt en gaat voor de gezamenlijke eigenaren het onderhoud uitvoeren. De VVE zal een eigen voorziening gaan vormen voor het Groot Onderhoud en zal ook het dagelijks onderhoud uit de jaarbegroting bekostigen. De gemeente zal via de Servicekosten bijdragen aan haar belang in de VVE. Voortgang Uitvoeringsprogramma GOG 2023-2026 De 4-jaarlijkse planning (2023-2026) Groot-Onderhoud-Gebouwen is onlangs op basis van de MJOP’s en schouw-/opname-inspecties geactualiseerd en wordt in een Uitvoeringsplan ter vaststelling voorgelegd.
Mutaties in de vastgoedportefeuille zijn daarbij ook verwerkt Op basis van het Beleidsplan GOG wordt een deel van de uitvoeringscomponenten gedekt uit de desbetreffende Voorziening en een ander deel geactiveerd en de kapitaallasten opgevoerd. Op basis van deze planning worden aan diverse panden het geplande Groot-Onderhoud uitgevoerd. Het kwaliteitsniveau van de gebouwen is momenteel Redelijk. Op onderdelen is aandacht voor vervangend onderhoud wat ook wordt opgepakt. Voorziening Groot onderhoud algemene accommodaties | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Stand per 1 januari | 293 | 390 | 469 | 294 Toevoeging aan de voorziening | 143 | 143 | 143 | 143 Onttrekking aan de voorziening | 47 | 64 | 318 | 96 Stand per 31 december | 390 | 469 | 294 | 341 Voorziening Groot onderhoud vcd | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 sportaccommodaties Stand per 1 januari | 1.605 | 1.679 | 1.649 | 1.478 Toevoeging aan de voorziening | 164 | 139 | 139 | 139 Onttrekking aan de voorziening | 90 | 169 | 310 | 313 Stand per 31 december | 1.679 | 1.649 | 1.478 | 1.305 Voorziening Groot onderhoud culturele accommodaties | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Stand per 1 januari | 666 | 769 | 747 | 622 Toevoeging aan de voorziening | 103 | 89 | 89 | 89 Onttrekking aan de voorziening | 0 | 112 | 216 | 41 Stand per 31 december | 769 | 747 | 622 | 670 Voorziening pand Vitaal Centrum Duiven | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Stand per 1 januari |
34 | 125 | 232 | 315 Toevoeging aan de voorziening | 182 | 182 | 182 | 182 Onttrekking aan de voorziening | 91 | 75 | 100 | 100 Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen | 65 Voorziening pand Vitaal Centrum Duiven | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 Stand per 31 december | 125 | 232 | 315 | 397 Paragraaf 4 Financiering Algemeen De treasuryfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. De treasuryfunctie streeft naar een optimaal evenwicht tussen de uitgaven en inkomsten. Bij het uitzetten van gelden is met inachtneming van de regels het optimaliseren van het rendement het doel. Voor het aantrekken van geld is het doel andersom, namelijk het minimaliseren van de kosten. De uitvoering ervan vereist snelle beslissingen in een complexer geworden geld- en kapitaalmarkt. Er zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie budgettaire gevolgen verbonden, onder meer afhankelijk van het risicoprofiel. Het risico is inherent aan het rendement. Het laatste beleid hiervan is door de raad vastgelegd op 29 februari 2016 in het treasurystatuut van de gemeente Duiven. De publieke taak was reeds vastgesteld in de raad van 25 januari 2010. Opgenomen in de publieke taak zijn: - Het verstrekken van garanties aan plaatselijke verenigingen en instellingen met het doel om met deze zekerheid geld te kunnen lenen bij reguliere banken en andere financieringsinstellingen.
- Het blijven verstrekken van waarborgen en geldleningen tot (her)financiering van sociale woningbouw conform het hiervoor reeds eerder (1997) genomen besluit Raamovereenkomst tot (her)financiering van de sociale woningbouw. In het actuele treasurystatuut zijn de kaders opnieuw vastgelegd van financiële instellingen waarbij de gemeente Duiven geld kan lenen of uitzetten. Voor het aantrekken van geld is de rating verdwenen omdat de gemeente Duiven daar geen risico voor loopt. Het uitzetten van geld is niet meer toegestaan door de invoering van het schatkistbankieren. Wel is het nog toegestaan aan een andere decentrale overheid geld te lenen. Dit is alleen mogelijk als er geen verticale toezicht relatie bestaat tussen beide decentrale overheden. Rentebeleid In de financieringsparagraaf van de begroting 2025 is van een licht dalende rente voor kort en lang geld uitgegaan. In werkelijkheid is de rente voor kort geld iets gedaald in 2025 en de rente voor lang geld licht stijgend. De gemeente Duiven heeft in 2025 aan het eind van het jaar kasgeld moeten aantrekken voor een bedrag van € 8.000.000. Gedurende het gehele jaar is er een bedrag ontvangen van € 59.353 voor rente op de rekening schatkistbankieren voor de momenten dat het saldo op de bank positief stond. Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 4 Financiering66
Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 4 Financiering 67 Renterisico's De specifieke risico’s die samenhangen met de uitvoering van de treasuryfunctie bestaan voornamelijk uit renterisico’s, die worden getoetst aan twee normen. 1. De kasgeldlimiet. Deze geeft het maximale bedrag aan dat een gemeente aan vlottende financieringsmiddelen (looptijd korter dan een jaar) mag opnemen. 2. De renterisiconorm. Hiermee wordt bedoeld het renterisico dat gelopen wordt op toekomstige renteniveaus. Per jaar mag maximaal op 20% van de leningen renterisico worden gelopen. 1. Kasgeldlimiet Het uitgangspunt van de kasgeldlimiet is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten door een grens te stellen aan korte financiering (korter dan één jaar). Juist voor korte financiering kan het renterisico aanzienlijk zijn. De kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage van de jaarbegroting en geldt voor het gehele begrotingsjaar. Berekening kasgeldlimiet Bedragen x € 1.000 1 januari 2025 Omvang begroting 82.133 Toegestane kasgeldlimiet 8,5% Toegestane kasgeldlimiet 7.0 Gemiddeld vlottende middelen 2025 1.2 Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 4 Financiering68 Berekening kasgeldlimiet Gemiddeld 2025 ruimte 8.2 Bedragen x € 1.000 Berekening ruimte in 2025 t.o.v.
kasgeldlimiet 2025 1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal gemiddeld Gemiddelde vlottende middelen -1.3 1.9 3.4 0.6 1.2 Kasgeldlimiet per 1 januari 2025 7.0 7.0 7.0 7.0 7.0 Ruimte boven de limiet 5.7 8.9 10.4 7.6 8.2 Bedragen x € 1 miljoen De gemeente Duiven is in 2025 het gehele jaar gemiddeld onder de kasgeldlimiet gebleven.. 2. Renterisiconorm Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van snel oplopende rentelasten. De renterisiconorm wordt berekend als percentage van de totale vaste schuld. Uit dit overzicht blijkt dat de gemeente op grond van deze norm in 2024 € 15.474.400 aan leningen opnieuw had mogen afsluiten. In 2024 is er geen nieuwe langlopende lening afgesloten. Wel is er voor een bedrag van € 4.604.851 aan leningen regulier afgelost. (bedragen x € 1.000) Begroot Berekening rente risiconorm Totale lasten 82.133 Percentage regeling 20,0% Rente risiconorm in bedrag € 16.427 Berekening rente risico Werkelijk Rente herziening € - +/+ aflossingen (model E) € 4.230 Rente risico € -4.230 Toetsing renterisiconorm Rente risiconorm (begroot) € 16.427 Rente risico (werkelijk) € 4.230 Ruimte (+) c.q.
overschrijding (-) € 12.197 Kredietrisico Naast bovengenoemd renterisico wordt door de gemeente ook kredietrisico gelopen over de door de gemeente uitgeleende gelden en de door de gemeente aan plaatselijke verenigingen en instellingen, in het kader van de publieke taak, gegarandeerde geldleningen. Het kredietrisico betreft het risico dat de leningen niet worden terugbetaald. In 2025 is er geen nieuwe lening verstrekt. Het bedrag van het stimuleringsfonds volkshuisvesting is toegenomen tot € 110.863 vanwege ontvangen rente. Het saldo van de verstrekte hypotheken aan ambtenaren was op 1-1-2025 € 2.049.320. In 2025 is dat saldo afgenomen met € 231.698 tot € 1.817.622. Gewaarborgde geldleningen Op 31-12-2025 stond de gemeente garant voor het betalen van rente en aflossing voor in totaal € 29.418.859. Het grootste deel hiervan, namelijk € 29.128.000 wordt gegarandeerd Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 4 Financiering 69 in de achtervang van het WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw). Voor het restant van € 290.859.wordt garant gestaan voor het betalen van rente en aflossing van sportverenigingen. Interne financiering Onder interne financiering wordt verstaan het gebruikmaken van eigen reserves en voorzieningen voor de financiering van de gemeente Duiven.
Op 1 januari 2025 was het bedrag aan reserves € 41.215.859 (inclusief het saldo € 449.765 (van 2024) en aan voorziening € 37.471.561. In totaal € 78.687.420. Dit bedrag werd ook in 2025 gebruikt als financieringsmiddel voor inkomsten en uitgaven van de gemeente Duiven. Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat lagere overheden zoals gemeenten, provincies en waterschappen hun geld niet meer kunnen onderbrengen bij reguliere banken, maar verplicht zijn dit bij het Rijk dan wel mede overheid te doen. Dit geldt vanaf 2013. Het tijdelijk uitzetten van geld bij derden is verleden tijd. Alle overtollige middelen in de schatkist moeten we aanhouden. Er zijn vier uitzonderingen; nazorgfondsen zoals die zijn ingesteld op basis van de wet Milieubeheer, middelen op een geblokkeerde rekening bij de belastingdienst, bestaande beleggingen (peildatum 4 juni 2012) en een drempelbedrag. Het drempelbedrag is een minimumbedrag dat gemiddeld buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag voor de gemeente Duiven is 2,0% (dit percentage wordt gehanteerd bij een begrotingstotaal lager dan € 100 miljoen). Voor 2024 was het drempelbedrag 2% van het begrotingsbedrag € 82.133.000 = € 1.642.000. Het minimum bedrag is € 1.000.000. Dagelijks wordt het overschot van de liquide middelen gestort naar het Rijk middels een rekening-courantrekening. In 2025 is het drempelbedrag niet overschreden.
Hieronder de kwartaalcijfers van gelden die buiten de BNG worden aangehouden. Bij de BNG wordt er automatisch geld afgeroomd naar de schatkist. Ook is het van belang naast de BNG geld beperkt aan te houden. Vanaf september 2022 wordt er rente ontvangen op de schatkist. In 2025 is er totaal een bedrag van € 59.393 ontvangen aan rente schatkist. Het rentepercentage bij de schatkist is in 2025 licht dalende geweest. Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 4 Financiering70 Liquiditeit Om te komen tot een goede en effectieve financiering voor de gemeente voor de korte en lange termijn is een goede en volledige liquiditeitsprognose noodzakelijk. De liquiditeitsprognose in de begroting 2025 voorspelde een positief saldo saldo van € 2.3 miljoen eind 2025. In werkelijkheid was het saldo € 5.2 miljoen negatief wanneer er geen kasgeldlening van 8.0 miljoen was aangetrokken. Hieronder treft u de werkelijke liquiditeit aan van de gemeente Duiven per maand in 2025. Het verschil wordt grotendeels verklaard door een lager beginsaldo in 2025.
Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 4 Financiering 71 Renteschema 2025 A De externe rentelasten over de korte en lange financiering 378.514 B Externe rente baten Schatkistbankieren en bank -59.391 Saldo van rentelasten en rente baten 319.123 C1 Rente baat van de grondexploitatie 0 C2 Rente baat voorzieningen 0 C3 Rente baat van Hypotheken -58.089 C4 Rente baat Alliander en Kredietbank -25.415 Totaal inkomsten -83.504 Saldo --235.619 D1 Rente over het eigen vermogen D2 Rente over de voorzieningen -302.145 Totaal aan taakvelden toe te rekenen -537.764 E Aan taakvelden toe gerekende rente 533.115 F Rente resultaat 2025 negatief 4.649 Debiteuren- en crediteurenbeheer Alles is erop gericht dat vorderingen tijdig, dus uiterlijk op de vervaldatum, worden geïnd. Wanneer dit niet wordt gerealiseerd, worden kort na de vervaldatum, volgens een vaste procedure, invorderingsmaatregelen genomen. Zogenaamde dubieuze debiteuren worden via een kosten/ baten-analyse en op juridische haalbaarheid beoordeeld waarna óf verdere invordering via de gerechtsdeurwaarder plaatsvindt óf de vordering oninbaar wordt verklaard. Debiteuren financieel beheer Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 4 Financiering72 Er lopen invorderingsmaatregelen eind 2025 bij de deurwaarder voor een totaal bedrag van € 265.033 voor 3 verschillende debiteuren.
Debiteuren belastingen De invordering van de belastingdebiteuren 2025 is reeds opgestart. In 2025 zijn er herinneringen, aanmaningen en dwangbevelen verzonden. Het totale saldo aan belastingdebiteuren bij de gerechtsdeurwaarder per 31 december 2025 bedraagt € 79.861. Het betreft 228 vorderingen. Deze zijn in behandeling bij het incassobureau dat de invordering verzorgt voor de gemeente. De overige belastingdebiteuren komen binnen via een betalingsregeling. Paragraaf 5 Bedrijfsvoering Inleiding De gemeente levert een scala aan producten. Om de levering van deze producten te garanderen, is het werk op een bepaalde wijze georganiseerd; de bedrijfsvoering. De bedrijfsvoering heeft betrekking op de totale gemeentelijke organisatie: zowel de ‘ambtelijke’ als de ‘bestuurlijke’. Onder bedrijfsvoering rekenen we de inzet van (productie-)middelen en de toepassing van processen bij de totstandkoming van producten. De bedrijfsvoering is met ingang van 1 januari 2018 ondergebracht in de werkorganisatie 1Stroom. De bedrijfsvoering aspecten over ICT en Inkoop zijn ondergebracht in Samenwerking de Liemers (een ambtelijk samenwerkingsverband van de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar). Aanpassing gemeenschappelijke regeling 1Stroom De wijzigingen voortkomend uit de Wet gemeenschappelijke regelingen zijn geïmplementeerd in de regeling van 1Stroom.
In het 2e kwartaal van 2025 is een wijziging voorgelegd aan het bestuur en de colleges en burgemeesters van Duiven en Westervoort in verband met de gewijzigde directiestructuur en de nieuwe systematiek voor de berekening van de verdeelsleutel. Financiën, doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid De interne regels met betrekking tot de financiële beheersing van de organisatie met de daarbij behorende verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn neergelegd in de verordeningen ex artikel 212, 213 en 213a van de Gemeentewet. De relevante instrumentaria behorende bij de planning en control zijn hierop afgestemd. Het college legt over de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording af. In de verantwoording wordt aangegeven of het college van oordeel is dat er in 2025 rechtmatig gehandeld is ten aanzien van de baten en lasten en balansmutaties. Fraude Er is sprake geweest van een integriteitsschending. Er heeft direct nader onderzoek plaatsgevonden. Hieruit is gebleken dat er niet volgens de normen en waarden waar 1Stroom voor staat is gehandeld. Het dienstverband van de betreffende medewerker is beëindigd. Naar aanleiding van deze casus is een aantal stappen gezet om het risico verder te minimaliseren.
Enkele voorbeelden zijn het aanscherpen van de budget- en mandaatregeling, het aanstellen van een specialist/adviseur integriteit & sociale veiligheid en het aandacht hebben voor nevenfuncties in het onboardingsprogramma. Integriteitsbeleid Op grond van de Ambtenarenwet legt het college verantwoording af over het gevoerde integriteitsbeleid en de naleving van de gedragscode. Begin 2025 heeft een schending plaatsgevonden, waarna maatregelen zijn getroffen. Informatiebeleid Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering 73 Informatisering De toenemende digitalisering van de samenleving en de daaruit voortvloeiende wet- en regelgeving, waaronder de Wet open overheid, de Wet modernisering elektronisch bestuur, de Wet digitale overheid en het Besluit digitale toegankelijkheid, blijven ook in het verslagjaar een belangrijke invloed uitoefenen op de gemeentelijke organisatie. Deze ontwikkelingen vragen om een voortdurende aanpassing en uitbreiding van digitale dienstverlening aan inwoners. Daarbij ligt de nadruk niet langer op de vraag óf de gemeente hierin moet meebewegen, maar op de wijze waarop dit zo effectief en toekomstbestendig mogelijk kan worden vormgegeven. In dit krachtenveld van toenemende digitalisering, strengere eisen en groeiende dreigingen is het noodzakelijk om blijvend te investeren in ICT en informatievoorziening.
Gezien de beschikbare financiële middelen is in het verslagjaar invulling gegeven aan het minimale scenario uit de I&A-visie. Dit betekent dat de focus ligt op het in stand houden van een basisniveau van dienstverlening en veiligheid, terwijl ruimte voor innovatie beperkt is. Tegelijkertijd blijven de ambities binnen diverse beleidsterreinen hoger dan wat binnen dit scenario kan worden gerealiseerd. Vervolg toekomstvisie RID De uitvoering van de I&A-visie verloopt volgens het gekozen scenario. Hierbij is te merken dat dit scenario knelt met de ambities. De keuze voor de minimum variant geeft voor de bedrijfsvoering geen ruimte en middelen om in te zetten op de broodnodige innovatie. In 2026 zal gewerkt gaan worden aan een vervolg op de huidige I&A-visie. Artifical Intelligence (AI) Er is ondanks het ontbreken van (financiële) middelen een start gemaakt met het vergroten van kennis over AI. De individuele ervaringen met de razendsnelle ontwikkelingen worden gedeeld binnen de Liemers. Samen met Zevenaar en de RID is afgesproken om een AI-beleid te formuleren en op basis daarvan in 2026 Experimenten uit te gaan voeren. Bij het slagen van een experiment zal dat gepromoveerd worden tot een voorstel voor implementatie. Uiteindelijk zien we AI ook als een instrument om – waar wenselijk – efficiency binnen de organisatie te realiseren.
Daarbij is het uitgangspunt telkens dat we de menselijke maat willen behouden en bovendien de risico's op het gebied van cybersecurity en privacy zo goed mogelijk willen beheersen. Waar mogelijk en bruikbaar werken we hierop samen in de regio. Datagedreven werken Het plan van aanpak voor datagedreven werken is vastgesteld. In dit plan van aanpak is een keuze gemaakt om datagedreven werken in lijn met de I&A-visie op te pakken. Samenwerking met gemeente Zevenaar en de RID is erop gericht om een toekomstbestendige omgeving te creëren, waarin de huidige voorlopers van datagedreven werken in ingepast gaan worden. Na de vaststelling van het rapport is gestart met het uitvoeren van de aanbevolen vervolgstappen. Allereerst zijn vacatureteksten opgesteld voor twee functies: een BI-specialist en een data- engineer. De BI-specialist zal zich richten op het uitvoeren en begeleiden van de pilots binnen 1Stroom. De data-engineer gaat, in samenwerking met de gemeente Zevenaar en de RID, werken aan de ontwikkeling van de technische infrastructuur voor datagedreven werken. De werving is succesvol afgerond: beide functies zijn ingevuld en de nieuwe medewerkers zijn gestart op 1 februari 2026. Daarnaast is in afstemming met gemeente Zevenaar en RID een start gemaakt om de techniek op elkaar af te stemmen, zodat dit tot een gezamenlijke aanpak leidt.
Door datagedreven werken brengen we de informatiebehoefte van inwoners beter in beeld en passen daar onze communicatie op de website en de media op aan. Bovendien helpt het inzicht ons om onze processen te verbeteren en daarmee ook de dienstverlening aan de samenleving. De BI-specialist heeft vanuit zijn huidige rol de lopende experimenten verder opgepakt en uitgebreid. De eerste positieve effecten van datagedreven werken binnen de organisatie zijn inmiddels zichtbaar. Enkele concrete resultaten zijn: Jaarstukken Duiven 2025 - Paragraaf 5 Bedrijfsvoering74 • Verbeterde afhandeling van Fiximeldingen Door beter inzicht in de aard en status van Fiximeldingen is de afhandelsnelheid aanzienlijk verbeterd. In 2023 bedroeg de gemiddelde doorlooptijd nog 23 dagen; in de eerste helft van 2025 is dit teruggebracht naar gemiddeld 8 dagen. Ook de servicenormen laten verbetering zien: van 59% in 2023 naar gemiddeld 71% in 2025. Hierdoor kunnen we sneller en adequater reageren op meldingen en feedback van inwoners. • Procesverbetering bij de aanvraag voor gehandicaptenparkeerkaarten Door het proces te analyseren en datagedreven te optimaliseren, is de doorlooptijd aanzienlijk verkort. Daarnaast is de betrokkenheid van de inwoner vergroot doordat zij meer regie ervaren tijdens het aanvraagproces.