Document · PDF

3. 201673415-Programmabegroting Duiven 2025-2028naargemeenteraad

Raadsavond 12 november 2024, gemeente DuivenBij agendapunt: Programmabegroting Duiven 2025-202840.457 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Programmabegroting Duiven 2025-2028

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Inleiding Begroting in een notendop Programma 1 Bestuur Programma 2 Maatschappĳ Programma 3 Omgeving Algemene Dekkingsmiddelen Beleidsbegroting - Paragrafen Paragraaf 1 Lokale heffingen Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaalgoederen Paragraaf 4 Financiering Paragraaf 5 Bedrĳfsvoering Paragraaf 6 Verbonden partĳen Paragraaf 7 Grondbeleid Paragraaf 8 Openbaarheid Paragraaf 9 Duurzaamheid Financiële begroting - Baten en Lasten Baten en lasten per programma 2025 Mutaties reserves per programma Voorcalculaties in meerjarenperspectief Financiële begroting - Financiële positie Begrotingsrichtlĳnen Begrotingsresultaten en maatregelen Financiële begroting - Conclusie Bĳlagen Kerngegevens Berekening tarieven afvalstoffenheffing Berekening tarieven rioolrecht Overzicht van reserves en voorzieningen Vervangingsinvesteringen EMU-saldo Baten en Lasten per Taakveld Overheadkosten Indicatoren Model E Bezuinigingsmaatregelen

3 4 5 13 21 39 44 44 51 64 70 74 77 85 90 90 91 91 91 91 93 93 94 106 108 108 109 110 111 127 129 129 131 131 133 134

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Inleiding

Inleiding Samen aan de slag voor de gemeente Duiven Voor u ligt de meerjarenbegroting 2025-2028. In deze meerjarenbegroting zĳn de voorstellen verwerkt zoals die aan de gemeenteraad zĳn voorgelegd met de Voorjaarsnota 2024. De Nederlandse samenleving heeft te maken met grote uitdagingen. Dat geldt dus ook voor de gemeente Duiven. Diverse opgaven spelen een belangrĳke rol voor gemeenten. Voor een deel zĳn deze opgaven vastgelegd in wettelĳke taken en al vastgesteld beleid. Daarnaast worden we geconfronteerd met een aantal belangrĳke ontwikkelingen, met voor onze gemeente – en dus ook voor onze inwoners- ingrĳpende gevolgen. De Nederlandse samenleving heeft te maken met grote uitdagingen. Dat geldt dus ook voor de gemeente Duiven. Diverse opgaven spelen een belangrĳke rol voor gemeenten. Onze inwoners nemen hierin een belangrĳke plek in. De financiële situatie voor gemeenten kun je momenteel omschrĳven als ‘bereid je voor op het ergste en hoop op het beste’. Spannende tĳden dus waarin het verstandig is na te denken over maatregelen. Tegelĳkertĳd willen we voorkomen dat de gemeente te vroeg onnodige en onomkeerbare ombuigingen in gang zet. Maar we moeten wel bezuinigingen doorvoeren en de financiën op orde brengen en houden. Daarom is bĳ het opstellen van deze meerjarenbegroting een blik naar de toekomst van Duiven belangrĳk. We moeten verder kĳken dan 2025.

Dit doen we niet alleen door bezuinigingsmaatregelen te treffen en het project ‘Duiven financieel gezond 2026’, maar ook door het onderzoek naar de ‘Toekomst van de gemeente Duiven’. Het college hecht aan de vĳf bestuurlĳke hoofdthema’s uit het collegeprogramma, dat in augustus 2024 is vastgesteld. Uitgangspunt is dat wĳ het goede behouden van Loo, Groessen en Duiven, onze (financiële) verantwoordelĳkheid nemen en omzien naar elkaar. Het collegeprogramma ‘Met vertrouwen naar de toekomst’ (augustus 2024) is dan ook voor het college het uitgangspunt voor de te maken keuzes Het gaat om de volgende thema’s: 1. Doorpakken op woningbouw 2. Pragmatische aanpak duurzaamheid 3. Herĳking sociaal domein 4. Samenleving faciliteren in zelf te doen 5. Werken aan onze bestuurscultuur We houden vast aan ambities en kĳken ook naar de (on)mogelĳkheden om deze uit te voeren. Belangrĳke keuzes zĳn nodig. Keuzes waarop in de Voorjaarsnota 2024 al is voorgesorteerd. Samen met de samenleving gaan we aan de slag om te zorgen voor een stabiel, financieel gezond Duiven. Een gemeente waar we naar elkaar omkĳken en die toekomstbestendig is. Duiven, 04 oktober 2024.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Begroting in een notendop

Begroting in een notendop Highlights per programma BESTUUR

MAATSCHAPPĲ

Goed bestuur draagt bĳ aan vertrouwen in de overheid van inwoners. De gemeente wil inwoners het gevoel geven welkom te zĳn. We zorgen voor laagdrempelige, vlotte en servicegerichte dienstverlening. Voor laagdrempelige en vlotte contacten en heldere communicatie. En we komen afspraken na. We betrekken inwoners actief bĳ het vormgeven van hun eigen (veilige) leefomgeving. Dit versterkt de onderlinge verbinding en leefbaarheid in wĳk en dorp versterkt. Deze betrokkenheid en verbinding dragen ook bĳ aan de positieve gezondheid van inwoners.

De gemeente draagt bĳ aan een In Duiven is het goed vitale samenleving en een leefbare leven, wonen en werken. omgeving. Hierdoor kunnen De gemeente werkt aan een inwoners zo zelfstandig mogelĳk aantrekkelĳke toekomstgerichte een betekenisvol en veerkrachtig en duurzame werk-, woon- en leven kunnen leiden. Waar nodig leefomgeving. Met ruimte voor reiken handvatten aan waarmee gerichte ontwikkeling, initiatief mensen zichzelf kunnen redden, en innovatie. elkaar ondersteunen en meedoen Veel zaken in de omgeving (participatie). De leefwereld en hebben uiteindelĳk effect op omgeving van inwoners staan hierbĳ centraal. Zodat de gemeente het geluksgevoel van inwoners. Denk aan werkgelegenheid, de - waar nodig - de juiste en kwaliteit van de werk-, woonpassende ondersteuning biedt. en leefomgeving, de mogelĳkheid De systematiek van positieve tot ontmoeting, verbondenheid in gezondheid is daarbĳ leidend. de buurt en maatschappelĳke We gaan uit van wat iemand voorzieningen. De gemeente wel kan en belangrĳk vindt zet hier steeds meer op in en denken in mogelĳkheden. bĳ de werkwĳze en aanpak We bedenken oplossingen die en de belangrĳke keuzes die meedoen makkelĳker maken en gemaakt worden. aansluiten bĳ de leefwereld van de inwoner. Speerpunten: Speerpunten:

Speerpunten: Digitale veiligheid Uitvoering geven aan participatie

Versterken en afstemmen van de verschillende toegangen, Poort voor de Poort

OMGEVING

Uitvoeren Woonvisie/ versnellen woningbouw Flexwoningen Biezenkampen

Verbeteren van de schriftelĳke dienstverlening

Herontwikkeling Centrum

Implementatie Wet Open Overheid

Transitie naar definitief Omgevingsplan

Cyberveiligheid eigen organisatie

Uitbreiding bedrĳventerreinen Centerpoort-Noord en Graafstaete Liemerse Ambassade Borgen inpassing doortrekking A15 en verbreding A12 Duurzaamheid

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 1 Bestuur

Programma 1 Bestuur 1.1 Wat willen we bereiken? Het programma Bestuur gaat over de relatie van de gemeente met inwoners, ondernemers, medewerkers en samenwerkingspartners. Het gaat om overheidsparticipatie (het ondersteunen van initiatieven vanuit de bevolking en bedrĳfsleven), dienstverlening en de samenwerking met andere gemeenten en organisaties. Maar ook om het creëren van een veilige omgeving voor inwoners en bedrĳven. En om een financieel gezonde huishouding en de bedrĳfsvoering van de eigen (ambtelĳke) organisatie. Binnen dit programma vallen onder andere de werkzaamheden die ondersteunend zĳn aan de gemeentelĳke taken uit de programma’s 2 en 3. Zoals communicatie, participatie, juridische zaken en dienstverlening. Onder dienstverlening vallen de publieksbalies/Burgerzaken, het telefonisch klantcontactcentrum, de website en sociale media. Daarnaast vallen het financiële beleid van de gemeente, de ontvangsten vanuit het gemeentefonds, de lokale lasten zoals OZB, leges en heffingen en de reserves onder dit programma. Verder omvat dit programma de werkzaamheden die passen bĳ de verantwoordelĳkheid van de gemeente voor openbare orde en veiligheid. Binnen dit programma werken we samen aan de veiligheid in de gemeente. Dit doen we met de veiligheidspartners (veiligheidsregio, politie, brandweer, openbaar ministerie), inwoners en bedrĳven.

Prioriteiten in het lokale veiligheidsplan zĳn zorg & veiligheid, ondermĳning, digitale veiligheid en crisisbeheersing. De gemeente wil een betrouwbare, transparante en financieel gezonde partner zĳn voor inwoners, ondernemers en (overheids)instellingen. De speerpunten in dit programma dragen bĳ aan een goede dienstverlening aan en samenwerking met onze inwoners en partners. Speerpunten zĳn: • Digitale veiligheid voor inwoners en bedrĳven. • Uitvoering geven aan participatie. • Verbeteren van de schriftelĳke dienstverlening. • Integraal werken. • Implementatie Wet open overheid. • Cyberveiligheid van de eigen organisatie. Externe ontwikkelingen Informatisering en de digitale samenleving Door diverse wet- en regelgeving moeten we de digitale mogelĳkheden en toepassingen voor inwoners voortdurend uitbreiden en vernieuwen. Denk aan de Wet open overheid (Woo), de Wet modernisering elektronisch bestuur, de Wet digitale overheid en het Besluit digitale toegankelĳkheid. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen. Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren en de betrouwbaarheid van de gemeente. Het bekende voorbeeld van ‘Hof van Twente’ toont aan dat een gemeente kwetsbaar is. In de afgelopen periode zĳn met name de risico’s rondom ransomware toegenomen.

Onze afhankelĳkheid van ICT-middelen neemt toe en tegelĳk willen we goed kunnen blĳven inspelen op alle ontwikkelingen, uitdagingen en bedreigingen. Het is dan ook te verwachten dat er structureel beduidend meer financiële middelen nodig zĳn in de komende periode. Wet open overheid (Woo) De Wet open overheid (Woo) heeft als doel het transparanter maken van overheden en semioverheden. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo geldt sinds 1 mei 2022 en vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Het grote verschil met de Wob is dat de Woo verplicht

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 1 Bestuur

dat documenten in elf informatiecategorieën gefaseerd (5 jaar) actief openbaar worden gemaakt. In 2024 gaat de implementatie van de Woo verder. Daarbĳ zĳn ook het op orde brengen van de informatiehuishouding en training en bewustwording van de medewerkers en bestuurders belangrĳke doelstellingen. Artificial Intelligence (AI) Het is te verwachten dat de gemeente zich ook moet voorbereiden op ontwikkelingen op het gebied van Artificial Intelligence (AI). De wetgeving die in ontwikkeling is, zal waarschĳnlĳk gevolgen hebben voor gemeenten. De implementatie en de gevolgen voor de werkzaamheden van de gemeente op dit vlak zĳn nog onduidelĳk. De gemeente volgt hierbĳ de landelĳke richtlĳnen. Op dit moment doen we nog geen extra inspanning op het gebied van AI. Er is hiervoor nu dus geen capaciteitsvraag ingediend. Bĳ de implementatie van nieuwe wetgeving moet hiermee wel rekening worden gehouden. 1.2 Wat gaan we daarvoor doen? De gemeente is een transparante en betrouwbare overheid in een vitale en veilige samenleving. We faciliteren inwoners en dagen hen uit om initiatief te nemen. De gemeente draagt bĳ aan het welzĳn en de veiligheid van inwoners, het vestigingsklimaat voor bedrĳven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid. De gemeente is daartoe een transparante organisatie, die haar informatiehuishouding en informatieveiligheid op orde heeft.

De manier waarop de dienstverlening, communicatie, participatie en de aandacht voor veiligheid (digitaal en fysiek) zĳn georganiseerd draagt hieraan bĳ. De gemeente heeft een visie op dienstverlening. De vier uitgangspunten uit die visie zĳn: inwoner centraal, servicegericht, duidelĳk en kennis van zaken. Deze uitgangspunten zĳn verankerd dn de gemeentelĳke organisatie. Hierdoor voelen inwoners en ondernemers zich welkom. Zĳ merken in alles dat zĳ centraal staan in het contact met de gemeente. Om de samenwerking en de verbinding tussen gemeente en samenleving te bevorderen, is in 2023 een beleidskader Participatie vastgesteld. De bĳbehorende werkwĳze wordt ontwikkeld en geborgd in de organisatie en de samenleving. Goede en tĳdige communicatie en transparante informatie dragen bĳ aan meer begrip voor elkaar en voor gemaakte keuzes. Zoveel mogelĳk stukken en beraadslagingen zĳn openbaar en eenvoudig opvraagbaar. Alleen als het absoluut noodzakelĳk is, blĳft een document geheim. De gemeente is een veilige plaats om te wonen, te werken en te verblĳven. De gemeente probeert ervoor te zorgen dat kwetsbare personen niet afglĳden naar risico-, overlastgevend of crimineel gedrag. We maken inwoners en bedrĳven bewust van de gevaren van ondermĳning en digitale criminaliteit.

Zodat zĳ dat tĳdig herkennen en weten hoe ze zich hiertegen kunnen wapenen en wat ze moeten doen als ze ermee te maken krĳgen. De gemeente werkt goed samen met andere overheidsinstanties om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken. A. Het bevorderen van de samenwerking tussen gemeente en samenleving Dit zĳn de speerpunten: 1.A.1 Doel

Digitale veiligheid Inwoners en bedrĳven bewust maken van de gevaren van digitale criminaliteit. Zodat zĳ dat tĳdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze ermee te maken krĳgen en zich ertegen kunnen wapenen.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 1 Bestuur

1.A.1 Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

1.A.2 Doel

Toelichting

Risico’s

Planning

Digitale veiligheid Er vindt een verschuiving plaats van traditionele criminaliteit (woning-/auto-inbraken) naar cybercriminaliteit. Cybercrime is een verzamelterm geworden van alle delicten die met een computer en op internet worden gepleegd. Mensen van alle leeftĳden worden het slachtoffer van oplichting via whatsapp of phishingmails. Criminelen kunnen bedrĳfssystemen 'gĳzelen' en losgeld eisen of belangrĳke voorzieningen overnemen. De digitale wereld draagt ook steeds vaker bĳ aan radicalisering, het creëren van maatschappelĳke onrust en het aanjagen van ordeverstoringen. Verder zĳn mensen zich er niet van bewust dat ze onbedoeld dader kunnen worden door bĳvoorbeeld een gevoelig filmpje of foto's door te sturen. Gemeenten kunnen een rol spelen om te voorkomen dat inwoners, bedrĳven en voorzieningen slachtoffer worden van cyber gerelateerde zaken. Met onder andere voorlichting moet meer bewustwording ontstaan. Cybercrime kan leiden tot diefstal van geld en informatie of enorme bedrĳfsschade. En zelfs tot ontwrichting van de samenleving bĳ een hack van bepaalde voorzieningen. In het nieuwe integrale veiligheidsplan 2023-2026 staat digitale criminaliteit als prioriteit. In het plan staat op hoofdlĳnen wat we willen gaan doen. De acties spreiden zich uit over meerdere jaren. Cyberveiligheid is een betrekkelĳk nieuw onderwerp voor gemeenten.

Langzaam komen er projecten en initiatieven rondom dit thema. Wat voor onze gemeente geschikt is, moet nog worden onderzocht of ontwikkeld. De kosten zĳn op voorhand niet aan te geven. Het vraagt vooral om personele inzet. Het vergroten van de cyberveiligheid kan niet zonder de inwoners en ondernemers. Meer bewustwording over de gevolgen van cybercrime is een belangrĳke eerste stap. Hierbĳ zoeken we samenwerking met bĳvoorbeeld ondernemersverenigingen en het Nationaal Cyber Security Centrum. Uitvoering geven aan participatie Participatie gaat over actieve inwonersbetrokkenheid. Over hoe inwoners een rol kunnen spelen bĳ de voorbereiding, besluitvorming, uitvoering en evaluatie van zaken in het publieke domein. Dat kan op initiatief van de gemeente of van inwoners zelf. Participatie is doen. Actief het dorp in (bĳvoorbeeld via dorpsgesprekken) en met elkaar in gesprek over verschillende meningen, ervaringen, ideeën en belangen over verschillende onderwerpen. Achterhalen waar mensen zich voor willen inzetten en dit faciliteren. Uitleggen waar de gemeente mee bezig is. En leren van de ervaringen die de gemeente daarbĳ opdoet. Kortom: participatie is samen aan de slag zĳn. In 2023 is het beleidskader participatie vastgesteld en in 2024 het uitvoeringsplan. Daar geeft de gemeente de komende jaren uitvoering aan.

Medewerkers krĳgen opleiding en advies in het werken volgens de handreiking participatie (nieuwe werkwĳze). Daarnaast zetten we in op begeleiding van burgerinitiatieven (op het gebied van groen en spelen) via een Initiatievenloket. Daar kunnen inwoners een beroep op de gemeente doen voor ondersteuning. Participatieplannen kunnen onvoldoende worden ingericht, waardoor onduidelĳkheid ontstaat tot hoever de geboden participatie reikt. De ontevredenheid van inwoners neemt daardoor toe. De nieuwe werkwĳze maakt dat risico kleiner. Invoering van het Uitdaagrecht vormt een extra uitdaging en risico, omdat de begeleiding van initiatieven op basis van het Uitdaagrecht relatief onbekend terrein zĳn. Bĳ de voorjaarsnota heeft de gemeenteraad een keuze gemaakt vóór invoering van een initiatievenloket. Als dit besluit in stand blĳft bĳ deze begroting, wordt dit loket in Q1 ingericht. Verder wordt de organisatie meegenomen in de nieuwe werkwĳze op het gebied van burgerparticipatie in Q4 2024 en Q1 2025.

1.A.2 Financiën

Participatie

1.A.3 Doel

Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 1 Bestuur

Uitvoering geven aan participatie Met de Voorjaarsnota is het uitvoeringsscenario gekozen dat een extra investering vergt van € 75.000 per jaar. Het heeft als groot voordeel dat het door de inwoners gewenste initiatievenloket robuust kan worden ingericht voor de benodigde begeleiding van burgerinitiatieven. Ook kunnen in dit scenario initiatieven op basis van het Uitdaagrecht worden opgepakt. De € 75.000 komt beschikbaar voor deze coalitieperiode. Daarna wordt gekeken of het loket werkt en verdere doorgang vindt. Dit speerpunt is gericht op het versterken van de kwaliteit van participatieve trajecten. Op basis van ervaringen scherpt de gemeente werkwĳzen en beleid verder aan.

Verbeteren van de schriftelĳke dienstverlening Een belangrĳk onderdeel van de gemeentelĳke dienstverlening is de wĳze van communiceren met inwoners, bedrĳven, instellingen en andere klanten. Iedereen die van de gemeente een (nieuws)brief, e-mail of ander bericht ontvangt, moet begrĳpen waarom hĳ dit bericht krĳgt, waar het over gaat, wat de boodschap is en wat er van hem wordt verwacht. Communicatie vanuit de gemeente moet uitnodigend en servicegericht zĳn, geschreven vanuit de belevingswereld van de ontvanger. Schriftelĳke boodschappen van de gemeente moeten lezersgericht zĳn. Heldere, foutloze teksten met een goede opbouw, een heldere boodschap, een neutrale toon en op een passend taalniveau. In de meeste gevallen is dat B1. Dit taalniveau is voor de meeste mensen begrĳpelĳk. De webteksten zĳn al geschreven op taalniveau B1. Brieven, mails en andere uitingen zĳn nog niet altĳd geschreven op B1-niveau. Lezers begrĳpen hierdoor vaak niet goed wat de gemeente bedoelt. Of wat er van hen wordt verwacht. Daarom is het belangrĳk een verbeterslag te maken in de schriftelĳke communicatie. In 2024 lopen hiervoor al diverse acties. Zoals een leer- en ontwikkeltraject voor medewerkers om lezersgerichte en begrĳpelĳke teksten te schrĳven. En de inzet van de tool Klinkende Taal. Verder komt er in 2024 een versimpelteam, dat moeilĳk leesbare (standaard)brieven gaat herschrĳven.

In 2025 gaan we ook inwoners betrekken bĳ het vereenvoudigen van teksten. Er komt een klantenpanel met inwoners uit diverse doelgroepen om moeilĳke teksten te helpen ‘versimpelen’. Anders schrĳven vraagt om bewustwording en draagvlak binnen de gemeentelĳke organisatie. Medewerkers moeten een nieuwe schrĳfvaardigheid ontwikkelen. In het begin zal het schrĳven van een tekst meer tĳd kosten. Hiermee ontstaat het risico dat medewerkers terugvallen op de oude manier van schrĳven. Een goede inrichting van het leerproces, begeleiding en monitoring ondervangen dit risico. Verder vraagt het vereenvoudigen van teksten veel tĳd. De inzet van medewerkers gebeurt vooralsnog budgetneutraal. Dit betekent dat de voortgang afhankelĳk is van beschikbare tĳd naast het reguliere takenpakket en andere prioriteiten. Vanaf half 2024 gebruikt een groot deel van de medewerkers van 1Stroom de tool Klinkende Taal bĳ vereenvoudigen van teksten. Het in 2024 opgerichte interne versimpelteam gaat aan de slag gaat met het herschrĳven van (standaard)brieven. In 2024 ontwikkelen we binnen de ambtelĳke organisatie een routine voor het herschrĳven van teksten. Zodat ontstaat een goed ingericht proces, waarbĳ we vanaf 2025 ook inwoners kunnen betrekken. De kosten van het leer- en ontwikkeltraject en de tool Klinkende Taal worden gedekt uit bestaande budgetten binnen de begroting van 1Stroom.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 1 Bestuur

1.A.3 Participatie

Verbeteren van de schriftelĳke dienstverlening Er komt een inwonerspanel om moeilĳke teksten te beoordelen. Het inwonerspanel helpt het versimpelteam bĳ het vereenvoudigen van deze teksten. Verder komt er steekproefsgewĳs onderzoek onder de ontvangers van brieven. Dit om te toetsen of de schriftelĳke communicatie echt begrĳpelĳk is. Daarnaast monitoren we af het aantal vragen naar aanleiding van brieven van de gemeente afneemt. Dit gebeurt op basis van inkomende klantvragen.

1.A.4 Doel Toelichting

Implementatie Wet open overheid (Woo) Een transparante organisatie en gemeente, die zĳn informatiehuishouding op orde heeft De Wet open overheid is bedoeld om overheden transparanter te maken. De wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Het grote verschil tussen de Woo en de Wob is de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie in 11 informatiecategorieën. Een belangrĳk onderdeel van de Woo is het op orde brengen van de informatiehuishouding van de gemeenten en 1Stroom. Dit vindt gefaseerd plaats tot en met 2027. De Gemeenschappelĳke Regelingen waarmee onze gemeenten verbonden zĳn moeten zich ook houden aan de Wet open overheid. Zĳ krĳgen hiervoor geen budget vanuit het Rĳk. De implementatie van de Woo duurt nog tot en met 2027. De implementatie van de Woo is in de begroting gedekt uit de middelen die het Rĳk hiervoor beschikbaar heeft gesteld. Er worden geen extra middelen gevraagd. Dit speerpunt is volledig gericht op het verbeteren van de informatievoorziening aan inwoners. Daarnaast gaan we inwoners actief vragen hoe zĳ de informatievoorziening van de gemeenten ervaren. Bĳvoorbeeld via een klankbordgroep.

Risico’s

Planning Financiën Participatie

1.A.5 Doel Toelichting

Risico’s Planning

Financiën

Participatie

Cyberveiligheid eigen organisatie Cyberveiligheid in de organisatie van de gemeente vergroten. De gemeente en de gemeentelĳke organisatie moeten weerbaar zĳn tegen cybercriminelen. Het aantal digitale producten en diensten groeit waardoor de digitale kwetsbaarheid toeneemt. Onze dienstverlening is afhankelĳk van goed werkende ICTsystemen. Daarnaast werken we veel met privacygevoelige informatie. Het gĳzelen of stilvallen van onze systemen heeft grote consequenties. Snel signaleren en bestrĳden van incidenten is dan ook belangrĳk. Cybercrime kan leiden tot diefstal van informatie of andere middelen en bedrĳfsschade. En zelfs tot ontwrichting van de samenleving bĳ een hack van bepaalde voorzieningen. Regionaal ICT en Inkoop Dienstencentrum (RID) en 1Stroom werken voortdurend aan de veiligheid van de gemeentelĳke ICT-systemen. De RID voert de benodigde technische wĳzigingen uit. 1Stroom werkt aan het vergroten van het bewustzĳn rondom informatieveiligheid en aan de digitale vaardigheden van de organisatie. Dit gebeurt met opleidingen en een cyberveiligheidsoefening. De kosten voor de cyberveiligheid van de gemeentelĳke systemen zĳn meegenomen in de begroting van de RID. Kosten voor het vergroten van het interne bewustzĳn en het uitvoeren van een cyberveiligheidsoefening zĳn gedekt vanuit de bestaande middelen.

Participatie is niet van toepassing op het vergroten van de cyberveiligheid van de eigen organisatie.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 1 Bestuur

1.3 Wat gaat het kosten? Kosten bestaand beleid programma Bestuur

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutaties reserves Saldo na bestemming Incidentele baten en lasten Structureel saldo

Rekening 2023 19.606 57.757 38.151 1.685 39.836 1.069 40.905

Begroting 2024 18.339 57.217 38.878 301 39.179 -55 39.124

Begroting 2025 21.042 59.667 38.625 2.691 41.316 -33 41.283

Meerjarenraming 2026 2027 2028 21.020 21.991 22.491 58.189 59.974 62.155 37.169 37.982 39.665 327 45 45 37.496 38.027 39.710 -33 -33 -33 37.463 37.994 39.677

2025

2026

2027

75.000 -75.000

481.759 18.000 -18.000

506.311

531.845

36.000 -50.000 -268.000

36.000 -50.000 -143.000

36.000 -50.000 -186.000

-800.000 500.000 1.017.422

818.134

1.235.637

1.897.638

-185.637 -134.363 -134.168 -40.416 -10.000 -31.150 0 -6.000 -5.500 -15.000 -6.300 -6.300 0 -70.000 -400.000

-185.637 -134.363 -134.168 -40.416 -10.000 -31.150 -1.290 -6.000 -5.500 -15.000 -6.300 -6.300 -3.150 -70.000 -400.000

Bedragen x € 1.000 Nieuwe activiteiten Reeds verwerkt in de cĳfers: Speerpunten: Uitvoering geven aan participatie Dekking Algemene Reserve Wensen: Vervolg toekomstvisie RID Ondersteuning secretaris Dekking Algemene Reserve Autonome ontwikkelingen: Schatkistrente Dekking Algemene Reserve Dierentehuis Arnhem en omstreken OZB niet woningen Gevolgen Voorjaarsnota Rĳk Gevolgen Voorjaarsnota Rĳk (eenmalige post opschalingskorting) Dekking Algemene Reserve Vervallen stelpost gemeenschappelĳke regelingen Begroting 1stroom Bezuinigingsvoorstellen: Verhoging tarief OZB woningen 5% Verhoging tarief OZB niet woningen 5% Kostendekkende tarieven lĳkbezorging Kostendekkende tarieven marktgelden Publicaties gemeentepagina Taakstelling brandweer (VGGM) Taakstelling contributie VNG 3% Representatiekosten bestuur Representatiekosten college Reisdocumenten & rĳbewĳzen Aankoop en onderhoud meubilair Automatiseringsbenodigdheden Investeringskrediet bureaustoelen Voorziening pensioenen oud-wethouders BCF plafond ramen

458.151 36.000 -36.000 -100.000 100.000 36.000 -50.000 357.000 800.000

2028

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 1 Bestuur

Nieuwe activiteiten Voorziening dubieuze debiteuren Inzet Algemeen Reserve Verwerkt in het saldo

2025 -8.700 -1.620.000 -65.771

2026 -8.700

2027 -8.700

2028 -8.700

256.699

823.754

1.468.289

Bedragen in €

1.4 Welke verbonden partĳen zĳn betrokken?

Doel

Taak Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2025

Doel

Taak Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2025

Samenwerking de Liemers Het vergroten van de gemeentelĳke slagkracht, met behoud van bestuurlĳke zelfstandigheid. Dit door bundeling van ambtelĳke expertise op strategisch, tactisch en operationeel niveau. Met als resultaat verhoogde kwaliteit, continuïteit en efficiëntie. Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor sociale dienst, ict en inkoop. Beleidsbepaling blĳft bĳ de individuele gemeenten, maar waar mogelĳk op elkaar afgestemd. De uitvoering en ontwikkeling van het beleid pakt de samenwerking op. Afstemming gebeurt via periodieke overleggen op verschillende niveaus. In 2025 blĳven we ambtelĳk en bestuurlĳk aangesloten op de doorontwikkeling van de RID en RSD. En op de uittreding van de gemeente Zevenaar uit het onderdeel Inkoop en de financiële ontwikkelingen hierover. 1Stroom De ambtelĳke fusie moet ertoe leiden dat de organisatie: • robuuster wordt (minder kwetsbaar); • voldoende flexibel is om twee zelfstandige gemeenten te bedienen en om mee te bewegen met veranderende taken en rollen van de overheid (kracht); • optimale dienstverlening biedt aan inwoners, organisaties en bedrĳven, aan de raden en colleges (kwaliteit); • interessante loopbaanperspectieven biedt aan medewerkers en door zĳn robuustheid strategische kansen kan benutten (kansen); • niet duurder en zo mogelĳk goedkoper is dan de twee huidige organisaties samen (kosten).

Verrichten van beleidsvoorbereidende en uitvoerende taken voor de gemeenten Duiven en Westervoort. Beleidsbepaling – daar waar mogelĳk op elkaar afgestemd – blĳft bĳ de individuele gemeenten. 1Stroom pakt de uitvoering en ontwikkeling van het beleid op. Via periodieke overleggen op bestuurlĳk niveau zoeken de partĳen afstemming met elkaar. In 2025 ligt de focus op het verder ontwikkelen van de lange termĳn strategie van de organisatie. Een strategie die past bĳ de ontwikkelingen die op 1Stroom af komen en die aansluit bĳ de missie, visie en kernwaarden. Daarbĳ wordt ook nadrukkelĳk aandacht besteed aan het versterken van de interne sturing en beheersing. Ook wordt in 2025 een driejarige pilot datagedreven werken gestart. Tot slot wordt ook in 2025 ingezet op het verlenen van goede dienstverlening, een prettige en veilige werkomgeving en aantrekkelĳk werkgeverschap. Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM)

Doel

Taak

Beleidsrisico’s

Onze inzet in 2025

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 1 Bestuur

Behartigen van de belangen van de deelnemers op de terreinen van brandweerzorg, ambulancezorg, publieke gezondheid, geneeskundige hulpverlening, crisisbeheersing en gemeenschappelĳke meldkamer. • In stand houden van brandweer en geneeskundige hulpverleningsorganisatie bĳ rampen (GHOR). • Voorzien in de meldkamerfunctie. • Aanschaffen en beheren van gemeenschappelĳk materieel. • Inventariseren van en adviseren over risico’s. • Voorbereiden op de bestrĳding van branden. • Organiseren van de crisisbeheersing. • Bevorderen van medisch milieukundige zorg, technische hygiënezorg en psychosociale hulp bĳ rampen. • Het geven van prenatale voorlichting aan aanstaande ouders. • Taken op het gebied van jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg en algemene infectieziektenbestrĳding. Om de financiële en beleidsrisico’s in beeld te hebben en te beperken is er een regionaal controllersoverleg. Dat heeft de afgelopen jaren tot forse besparingen geleid en tot beleidsarme begrotingen. Samen met VGGM zorgen we voor een goede uitvoering van de brandweeren gezondheidstaken in onze gemeente. En voor een goede voorbereiding op mogelĳke crisissituaties. Daarbĳ is over 2025 een besparing van 2% op de gemeentelĳke bĳdrage afgesproken. De versterking van de interne bedrĳfsvoering bĳ VGGM wordt in 2025 voortgezet. Dit komt de hele organisatie ten goede.

Bĳ de GGD worden de Jeugdgezondheidszorg en de Algemene Gezondheidszorg toekomstbestendig gemaakt.

Doel Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2025

Doel Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2025

Streekarchief Behartigen van de gemeenschappelĳke belangen van de deelnemers bĳ het beheer van hun archiefstukken volgens de Archiefwet. Beheren en toezicht houden op de overgedragen en niet overgedragen archiefstukken van de deelnemers. Adviseren over de archiefbewaarplaatsen en het verstrekken van informatie uit de archiefstukken. Niet van toepassing. Voortzetten van het project aansluiting E-depot. Zo voldoen we aan de wettelĳke verplichting om permanent digitale archiefbescheiden duurzaam te bewaren. Euregio Grensoverschrĳdende samenwerking tussen territoriale gemeenschappen in Nederland en Duitsland bevorderen. Grensoverschrĳdende samenwerking van de deelnemers ondersteunen en coördineren. De Euregio voert hiertoe projecten uit. Zĳ vraagt aan en ontvangt financiële middelen van derden. Zĳ adviseert de deelnemers bĳ grensoverschrĳdende activiteiten en problemen. Beperkt. De Euregio voert nauwelĳks eigen beleid. De gemeente blĳft lid van deze gemeenschappelĳke regeling. Waar mogelĳk doen we mee in projecten en benutten we subsidiekansen.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 2 Maatschappĳ

Programma 2 Maatschappĳ 2.1 Wat willen we bereiken? Het programma Maatschappĳ omvat alle beleidsvelden van het sociale domein. Denk aan de taken op het vlak van zorg voor kwetsbare inwoners, jeugd en participatie. Maar ook verantwoordelĳkheden op het gebied van sport, cultuur, onderwĳs en ontmoeting. De transformatie in het sociale domein geeft de gemeente vorm op basis van vĳf ontwikkellĳnen. In 2023 heeft de gemeente een start gemaakt met de strategische notitie Sociaal Domein. Deze is begin juli 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. Dit document is het fundament voor de transformatie en voor (lastige) beleidskeuzes in de nabĳe toekomst. De gemeenteraad heeft gekozen voor investeren in het sociaal domein om de transformatie mogelĳk te maken. De transformatie houdt in dat de sociale basis zo stevig staat, dat de meeste mensen met een hulpvraag ondersteuning krĳgen op maat, snel en dichtbĳ. De gemeente stuurt op omzien naar elkaar en op zelfredzame burgers. Maar de gemeente stuurt ook op normaliseren: accepteren dat niet alles opgelost kan worden. De gemeente investeert aan ‘de voorkant’ om grip te houden op stĳgende kosten aan ‘de achterkant’. Met als effect: minder vraag naar dure gespecialiseerde voorzieningen. De gemeentelĳke missie is ‘werken aan positieve gezondheid voor alle inwoners, nu en in de toekomst’.

Inwoners van Duiven kunnen een gezond, betekenisvol en veerkrachtig leven leiden. En er is genoeg ruimte om een bĳdrage te leveren aan de maatschappĳ. Om dit te bereiken, stelt de gemeente zich open en aandachtig op naar inwoners. Via dialoog én inspelend op de veranderingen in de maatschappĳ komt de gemeente tot beleid met als uitgangspunt altĳd de kansen en mogelĳkheden van de inwoners. Participatie, buurtbetrokkenheid en een positieve leefwereld, mét passende ondersteuning, staan hierin centraal.

De vĳf lĳnen binnen de transformatie zĳn: Vitaal deelnemen

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 2 Maatschappĳ

Hierbĳ gaat het om ondersteuning aan volwassenen om energiek en volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving. Wettelĳke kaders voor deze lĳn: Wet maatschappelĳke ondersteuning (Wmo), Wet publieke gezondheid (Wpg), Wet langdurige zorg (Wlz), Woningwet. Gezond en veilig opgroeien Deze lĳn gaat over ondersteuning aan alle gezinnen, kinderen en jongeren omveilig en gezond op te groeien. Wettelĳke kaders van deze lĳn: Jeugdwet, Wet Passend Onderwĳs, Leerplichtwet, Wet publieke gezondheid (Wpg). Beschermd thuis Dit draait om ondersteuning aan mensen met een psychische kwetsbaarheid en/of psychosociale problemen. Wettelĳk kader van deze lĳn: Wet verplichte geestelĳke gezondheidszorg (Wvggz), Wmo. Integratie en vluchtelingen Deze lĳn betreft de ondersteuning aan mensen die in onze gemeente integreren. Wettelĳk kader van deze lĳn: Wmo, Wet Inburgering en Spreidingswet. De dagelĳkse basis op orde Ondersteuning die geboden wordt aan inwoners om het dagelĳks leven op orde te hebben of te krĳgen. Wettelĳk kader van deze lĳn: Participatiewet, Wet gemeentelĳke schuldhulpverlening. Externe ontwikkelingen Er zĳn vier grote maatschappelĳke opgaven voor alle gemeenten in heel Nederland: Jeugdzorg verbeteren en financieel houdbaar maken De Hervormingsagenda Jeugd zet in op het zo dichtbĳ mogelĳk organiseren van de zorg en ondersteuning aan jongeren.

Het doel is om jeugdigen zo lang mogelĳk in hun eigen omgeving te ondersteunen. De landelĳke overheid stuurt sterk op regionale samenwerking en een uniforme (boven)regionale aanpak. Op gemeentelĳk niveau zĳn verschillende basisfuncties benoemd voor de lokale uitvoering: oog houden voor een veilige leefomgeving, tĳdig signaleren van de vraag, handelen vanuit een brede blik, en het vinden van bereikbare en toegankelĳke hulp. Dit vraagt om een integrale aanpak op lokaal niveau. Met een koppeling tussen voorliggende voorzieningen zoals schoolmaatschappelĳk werk en het consultatiebureau, het sociaal loket en geïndiceerde jeugdhulp. De gemeente wil dit doortrekken binnen de Wmo en voorliggende voorzieningen. Zodra de eigen toegang beter is georganiseerd, kan de gemeente inwoners sneller de juiste ondersteuning geven of verwĳzen. Wonen en zorg De gemeente moet de groeiende groep ouderen faciliteren in hun woon-, zorg- en welzĳnsbehoeften. Naar schatting zĳn er in 2040 ongeveer twee keer zoveel 75-plussers als nu. Daar komen zorgvragers zoals statushouders, dak- en thuislozen en mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelĳke opvang nog bĳ. Er zĳn onvoldoende geschikte woningen voor deze groepen. Woningen zĳn vaak ongeschikt om (langer) in te blĳven wonen.

Omdat de benodigde zorg er niet geleverd kan worden, omdat de omgeving onvoldoende voorzieningen biedt of omdat het gedrag van deze inwoners op weerstand van de buurt stuit.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 2 Maatschappĳ

Daarnaast is er een tekort aan (zorg)professionals en daalt het aantal mantelzorgers en vrĳwilligers. Er zĳn meer hulpvragen dan de zorgprofessionals aankunnen. Al deze ontwikkelingen plaatsen de gemeente voor een enorme uitdaging om toekomstige ouderen in een veilige omgeving zo vitaal mogelĳk te laten meedoen in de maatschappĳ. Omzien naar elkaar De gemeente moet het beleid en de uitvoering toekomstbestendig maken. Als de gemeente in de nabĳe toekomst alle inwoners woonruimte en zorg wil bieden, dan moeten we samen met de samenleving zoeken naar andere woonvormen en andere manieren van zorg verlenen aan elkaar. Dat vraagt om een mentaliteitsverandering. We moeten weer meer omzien naar elkaar, vergelĳkbaar met het ‘noaberschap’. Dat vraagt om begrip in de samenleving voor normaliseren: accepteren dat een 6 soms genoeg is. En dat mensen elkaar vaker hulp bieden in plaats van om professionele hulp vragen. Leefbare wĳken en dorpen De samenstelling van wĳken verandert. Er wonen (straks) meer mensen met onbegrepen gedrag in de wĳk. Want mensen moeten langer thuis wonen of uit regionale opvangcentra sneller terug naar de gemeente waar ze ingeschreven staan. Ook duurt langer voordat mensen. Die veranderende samenstelling van wĳken vraagt om aandacht voor ‘prettig samenleven’. Bĳvoorbeeld door nabĳheid te organiseren. Want als je elkaar kent, is er meer begrip voor onbegrepen gedrag.

En door te zorgen voor een goede balans tussen hulpvragers en hulpdragers in wĳken en dorpen. Maar ook door professionele ondersteuning (welzĳn) aan hulpdragers te bieden. Denk verder aan het stimuleren en faciliteren van communities, om omzien naar elkaar te bevorderen. Daarnaast spelen nog andere externe ontwikkelingen: Arbeidsmarktsituatie De arbeidsmarkt is gespannen. Hierdoor is het moeilĳk om goed gekwalificeerd personeel te werven. Dit geldt zowel voor aanbieders van zorg en welzĳn als voor de gemeente. Decentralisatie beschermd wonen naar beschermd thuis De decentralisatie van beschermd wonen is uitgesteld naar 2026. Doel van de decentralisatie is om inwoners met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelĳk in de eigen omgeving op te vangen en te ondersteunen. Ook nadat een inwoner is uitbehandeld en vanuit de intramurale zorg zelfstandig gaat wonen. Vanaf de invoering worden alle gemeenten verantwoordelĳk voor de uitvoering en financiering van beschermd wonen. In tien jaar tĳd wordt het budget dat nu naar centrumgemeente Arnhem gaat, overgeheveld naar alle gemeenten. Dit gebeurt op basis van een objectief verdeelmodel. De toegang tot beschermd wonen wordt lokaal georganiseerd en er komen verbindingen met het voorliggende veld en de maatwerkvoorzieningen beschermd wonen.

Wet van school naar duurzaam werk Naar verwachting treedt per 1 januari 2026 de Wet van school naar duurzaam werk in werking. Deze wet stimuleert de gemeente om vanuit de participatiewet eerder aan te sluiten bĳ scholen en waar nodig jongeren eerder te ondersteunen richting een (leer)werkplek. Op dit moment is de wet nog in ontwikkeling. De gemeente volgt de ontwikkelingen en bereidt zich voor waar mogelĳk. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een programma van de ministeries van J&V en VWS en de VNG - in nauwe samenwerking met de partners in het veld. De organisatie van de jeugdbescherming moet effectiever en slimmer. Volgens de planning is deze stelselwĳziging in 2030 gerealiseerd. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de lokale toegang. De gemeente werkt vanuit de regionale samenwerking mee aan deze ontwikkeling. De kern is: betere en snellere hulp voor gezinnen en kinderen. Met één vaste hulpverlener vanuit de lokale uitvoering voor een gezin.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 2 Maatschappĳ

Waar nodig betrekt deze regievoerder een professional vanuit het op te richten regionale veiligheidsteam. In dat veiligheidsteam zĳn de functies van de gecertificeerde instellingen (GI), Veilig Thuis (VT) en de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK) samengebracht. Abonnementstarief Het kabinet wil de houdbaarheid van de Wet maatschappelĳke ondersteuning (Wmo) verbeteren. Daarom komt er een inkomensafhankelĳke eigen bĳdrage voor alle Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt. De hoogte van de eigen bĳdrage wordt hiermee bĳ alle maatwerkvoorzieningen afhankelĳk van het inkomen. Deze wĳziging gaat per 1 januari 2026 in. Hoe de nieuwe, inkomensafhankelĳke eigen bĳdrage er precies uit komt te zien, wordt in de komende periode verder uitgewerkt. In 2025 bereidt de gemeente zich hierop voor. Volgens de memorie van toelichting zal dit een besparing van 30-32% opleveren. Lokale toegang Vanuit het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming en de Hervormingsagenda Jeugd wordt gekeken hoe de lokale toegang het best vorm krĳgt. De kern is betere en snellere hulp voor cliënten. De gemeente wil ook Wmo-cliënten meenemen in deze ontwikkeling naar betere en snellere hulp. 2.2 Wat gaan we daarvoor doen? Inwoners voelen zich goed omdat ze de koers van hun eigen leven bepalen.

Eventueel met steun door de kracht van de samenleving, laagdrempelige zorg en kortdurende (welzĳns)voorzieningen. De gemeente ondersteunt gezinnen, kinderen en jongeren bĳ het lichamelĳk en psychisch gezond opgroeien in een veilig leefmilieu. Met als uitgangspunt: zo licht als kan en zo zwaar als nodig. Dit doen we door samen met professionele partners in te zetten op preventie binnen een dekkend zorgnetwerk. Mensen met psychische of sociaal-maatschappelĳke problemen maken gewoon deel uit van de samenleving. Dit draagt bĳ aan voorspoedig herstel en afname van problemen. Voorwaarden hiervoor zĳn veilig en betaalbaar wonen, in of dicht bĳ de eigen woonplek. Met passende begeleiding en ondersteuning. Maar ook: zinvol werk, voldoende inkomen, een veilige en gezonde leefomgeving en een welwillende samenleving. We stimuleren nieuwkomers om mee te doen in de maatschappĳ. Door het begrĳpen en spreken van de Nederlandse taal, door een thuis te hebben, mee te doen met werk en op sociaal vlak. Hiermee creëert de gemeente draagvlak bĳ de nieuwkomer en zĳn omgeving. Op deze manier vindt sneller juiste integratie plaats. We vergroten de (financiële) weerbaarheid van onze inwoners. Zodat iedereen volop mee kan doen in de samenleving. We ondersteunen Initiatieven en activiteiten voor maatschappelĳke activering van de steeds groter wordende groep ouderen.

De gemeente doet een groter beroep op onderlinge hulp in de vorm van burenhulp, mantelzorg en vrĳwilligerswerk. Meedoen in een meer inclusieve samenleving vinden we belangrĳk. Om meer grip te krĳgen op het volume en de kosten van maatwerkvoorzieningen zet de gemeente optimaal in op preventie.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 2 Maatschappĳ

2.3 Aanvullende wens Duurzaamheidsmaatregelen maatschappelĳk vastgoed. Om het maatschappelĳk vastgoed aan de wettelĳke duurzaamheidsmaatregelen te laten voldoen is een investeringsbedrag nodig van €780.000. In het Activiteitenbesluit Wet Milieubeheer zĳn regels opgenomen over het verplicht nemen van energiebesparende maatregelen. Voor de uitvoering van de duurzaamheidsmaatregelen worden de hierna volgende bedragen opgenomen in de begroting.

Erkende maatregelen zĳn maatregelen die de gemeente Duiven moet nemen vanuit het activiteitenbesluit wet milieubeheer. Hierna de lĳst, enkele voorbeelden: • Na-isolatie gevel en dak • Vervangen dubbel glas voor HR++ glas • Isoleren leidingen installaties • Realiseren warmteterugwinning • Optimalisatie fases elektriciteit Voornoemde investeringen zĳn onontkoombaar de werkzaamheden moeten uitgevoerd worden om het gemeentelĳk vastgoed aan de wettelĳke eisen van energiezuinigheid te laten voldoen. De gemeente Duiven heeft naast een verplichting ook een voorbeeldfunctie om in ieder geval het minimale te doen aan verduurzaming. De omgevingsdienst die namens de gemeente toe moet zien op de verduurzaming handhaaft dit bĳ bedrĳven maar zal dat ook doen bĳ de gemeente zelf. Uiteraard leveren investeringen in duurzaamheid ook besparingen op. De genoemde erkende maatregelen verdienen zich in het algemeen in 5 jaar terug. Na uitvoering van deze investering in maatschappelĳk vastgoed van € 780.000 wordt de jaarlĳkse kapitaallast € 78.000 per jaar voor de komende 10 jaar. Jaarlĳks zal de besparing op elektrakosten € 113.000 zĳn. Per saldo levert deze investering dus € 35.000 per jaar op. Opgemerkt moet worden dat de huidige grote schommelingen in de energiemarkt het lastig maakt een zuivere terugverdientĳd te berekenen.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 2 Maatschappĳ

2.4 Wat gaat het ons kosten? Kosten bestaand beleid Programma Maatschappĳ

Lasten Baten Saldo voor bestemming Mutaties reserves Saldo na bestemming Incidentele baten en lasten Structureel saldo

Rekening 2023 45.778 12.627 - 33.151 -687 - 33.838 -336 - 34.174

Begroting 2024 42.193 8.467 - 33.726 410 - 33.316 125 - 33.191

Begroting 2025 46.157 8.156 - 38.001 997 - 37.004 0 - 37.004

Meerjarenraming 2026 2027 2028 46.197 44.857 44.555 8.078 7.253 7.253 - 38.119 - 37.605 - 37.302 808 0 0 - 37.311 - 37.605 - 37.302 0 0 0 - 37.311 - 37.605 - 37.302

Bedragen x € 1.000 2025 Reeds verwerkt in de cĳfers: Kunstgrasveld Groessen Kunstwerk! Bibliotheek Liemers Budget SHO Projectleider Blĳfwĳk Dekking Algemene Reserve Accommodatiebeleid Dekking Algemene Reserve Realisatie hangplekken Dekking Algemene Reserve Procesmanager Sociaal Domein Dekking Algemene Reserve Wmo maatwerkvoorzieningen Structurele indexering Afboeken stelpost prĳsstĳgingen Jeugdzorg individuele voorzieningen Structurele indexering Afboeken stelpost prĳsstĳgingen Aanstellen Wmo-consulenten Nieuwe aanvragen AVHO Onderwĳsachterstandenbeleid OAB Rĳksuitkering OAB Doelgroepenvervoer Dekking Algemene Reserve Plusbus 80 jaar vrĳheid Onderhoud openbaar groen Renovatie veld MHC Westerduiven Dekking Algemene Reserve 2 noodlokalen IKC Remigius Dekking Algemene Reserve Gymonderwĳs Aanbesteding openbaar onderhoud groen Dekking Algemene Reserve

94.611 47.000 25.000 -25.000 46.000 -46.000 50.000 -50.000 88.200 -88.200 1.232.000 325.000 -325.000 2.010.000 538.000 -93.000 26.502 8.192 506.704 -506.704 -264.000 264.000 17.000 3.000 205.000 16.000 -16.000 21.250 -21.250 97.500 -25.000 25.000

2026 52.967 94.611 47.000

2027

2028

52.967 94.611

1.615.000 325.000 -322.000 2.010.000

1.810.000 325.000 -322.000 2.010.000

538.000 -33.000 26.502 8.192 506.704 -506.704

538.000

26.502 8.192

17.000

205.000

97.500

88.200 -88.200 1.422.000 325.000 -325.000 2.010.000

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 2 Maatschappĳ

Bezuinigingsvoorstellen: Positieve gezondheid Gemeentepolis afschaffen Extra inzet specialistische ondersteuner Individuele verstrekkingen Wmo Leerlingenprognose Subsidie leerlingbegeleiding Schoolmaatschappelĳk werk Individuele verstrekkingen jeugdzorg Maatwerk jeugdgezondheidszorg Vrĳwilligersdag Mantelzorgcompliment Subsidies MEE en Liemosa Subsidie Raad Sociaal Domein Clientondersteuning Innovatiebudget Jeugd en jongerenwerk Verwerkt in het saldo

2025

2026

2027

2028

-30.000 -175.000 35.000

-175.000 35.000

-220.000 -5.000 -20.000 70.000 -270.000

-10.250 -4.000 -20.000 -5.800 -1.000 -15.000 -50.000 -25.000 3.439.755

-10.250 -4.000 -20.000 -5.800 -1.000 -15.000 -50.000 -25.000 3.739.722

-10.250 -4.000 -20.000 -5.800 -1.000 -15.000 -50.000 -25.000 3.921.722

-10.250 -4.000 -20.000 -5.800 -1.000 -15.000 -50.000 -25.000 4.146.722

Bedragen in €

2.5 Welke verbonden partĳen zĳn betrokken?

Doel Taak Beleidsrisico’s Onze inzet in 2025

Doel

Taak

Beleidsrisico’s Onze inzet in 2025

Gemeenschappelĳke regeling huisvesting voortgezet onderwĳs in de Liemers (GRHVOL) Het adequaat en doelmatig inrichten van het voortgezet onderwĳs in de Liemers en de kosten beheersbaar te houden. Zorgdragen voor een gevarieerd aanbod voortgezet onderwĳs. De GRHVOL heeft geen rechtspersoonlĳkheid en kan geen eigen besluiten nemen. Het risico is daarom nihil. De GRHVOL onderzoekt de haalbaarheid van nieuwbouw voor het Liemerscollege in Zevenaar. Het college en de raad worden hier in de tweede helft van 2024 over geïnformeerd. Zevenaar financiert de onderzoekskosten, te verrekenen in het huisvestingbesluit. Bedrĳfsvoeringsorganisatie doelgroepenvervoer regio Arnhem-Nĳmegen Gezamenlĳke sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. BVO DRAN dient al aanvullend vervoer, de Plusbus Liemers is voorliggend. De sturing en (financiële) beheersing van uitvoeringstaken en uitvoering van ondersteunende processen op het gebied van doelgroepenvervoer en aanvullend vervoer. Op financieel gebied: onvoorziene kostenstĳgingen door inflatie, loonkosten en verhoogde NEA-indexatie. Behouden van kwalitatief en betaalbaar passend vervoer voor verschillende doelgroepen in combinatie met een duurzame blik op de toekomst.

Doel

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 2 Maatschappĳ

Modulaire Gemeenschappelĳke Regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland Het vormgeven van regionale samenwerking in het sociale domein in de vorm van drie programma's: 1. Zorg: op de gebieden Jeugd en Wmo. Zodat gemeenten effectief, efficiënt en in samenhang taken uitvoeren. 2. Onderwĳszaken: het vormgeven van een intergemeentelĳke samenwerking voor volwasseneducatie, leerplicht en Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC).

Taak

3. Participatie: werkgevers te ondersteunen bĳ hun personeelsvoorziening. In het bĳzonder door vacatures te vervullen met kandidaten uit omschreven doelgroepen. Het (formeel) werkgeverschap zoals gedefinieerd in de regeling vormgeven voor de ruim 2.000 SW-medewerkers die sinds 1 januari 2019 een aanstelling hebben bĳ de MGR. 1. Het inrichten en uitvoeren van de aanbesteding van regionale zorg. Inkopen en contracteren van bovenregionale jeugdzorg. 2. Zorgdragen voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en coördinatie volwasseneneducatie.

Beleidsrisico's

3. Werkzoekenden uit omschreven doelgroepen plaatsen bĳ werkgevers. Vorm en inhoud geven aan het werkgeverschap voor SW medewerkers. 1. De organisatie heeft een eigen begroting en kan eigen besluiten nemen. Daardoor kan de gemeente achteraf met de gevolgen van deze besluiten worden geconfronteerd. 2. Er is een vaste verdeling van kosten op basis van het inwoneraantal per gemeente.

Onze inzet in 2025

3. Er is een verschil in de verdeelsleutel van de module Werkgeverschap SW, door verschil in uitstroom van SW medewerkers. Dit kan gevolgen hebben voor de bĳdrage aan deze module. Ook voor 2025 wordt de formele werkgeversrol voor SW-medewerkers ingevuld. Ontwikkelingen die van invloed zĳn op de werkgeversrol worden vanuit de module gesignaleerd en waar nodig vertaald naar beleid en/of regelgeving ten aanzien van de SW-medewerkers. Verder blĳft de focus op de naleving van de afspraken met Scalabor zoals vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst. In 2025 wordt de aanbesteding voorbereid en afgerond voor de behandeling en begeleiding vanuit de jeugdwet. Daarnaast wordt de inkoopprocedure voor de producten beschermd wonen, beschermd thuis in 2025 afgerond. Zodat in 2026 de nieuwe producten kunnen worden ingekocht.

VGGM Zie programma 1

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 3 Omgeving

Programma 3 Omgeving Programmadoel De gemeente Duiven streeft naar het behouden en versterken van een gezonde, veilige, vitale, duurzame, leefbare en aantrekkelĳke leefomgeving. Voor nu én voor de toekomst. Om dit te bereiken, heeft de gemeente een omgevingsvisie opgesteld. Deze vormt de stip op de horizon voor de fysieke leefomgeving van Duiven, Groessen en Loo in 2040.

De omgevingsvisie sluit aan bĳ nationaal, regionaal en lokaal beleid. De inhoudelĳke basis voor deze omgevingsvisie bestaat uit vier onderdelen: • Historie: de gemeente Duiven heeft een rĳke geschiedenis waar op wordt voortgebouwd. • Richtinggevende waarden: belangrĳk zĳn onder andere de vitale, sterk onderling verbonden inclusieve gemeenschap, de aantrekkelĳke leefomgeving en de uitstekende voorzieningen van de gemeente Duiven. • Ruimtelĳke kwaliteiten: de kenmerken van het landschap, het erfgoed en de manier van wonen in Duiven, Groessen en Loo dragen bĳ aan de ruimtelĳke kwaliteit van de gemeente. • Ontwikkelingen & toekomstperspectief: leidraad voor de toekomst is dat de gemeente ruimte wil bieden aan ontwikkelingen en recht doen aan ruimtelĳke kwaliteiten. We willen maatwerk leveren op basis van de leefomgevingskwaliteiten en zorg dragen voor natuur en milieu. Dit gebeurt samen met alle gebruikers van de leefomgeving. Deze onderdelen zĳn vertaald in vĳf ambities met bĳbehorende doelen 2030-2040. Deze thema’s zĳn: A Een duurzaam thuis; B Gezonde, sociale en veilige leefomgeving; C Vitale economie; D Bereikbaarheid; E Klaar voor de toekomst.

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 3 Omgeving

A. Een duurzaam thuis Duiven maakt deel uit van de regionale woningmarkt Arnhem. De vraag op deze markt leidt tot de vraag naar nieuwe woonlocaties. In de eerste plaats streven we naar inbreiding. Maar gelet op de grote woonbehoefte zĳn inbreidingslocaties niet voldoende. Het is ook noodzakelĳk om op korte termĳn woningen te ontwikkelen op drie uitbreidingslocaties van Duiven. Daarnaast hebben we oog voor nieuwe woonvormen en gaan we kĳken naar de mogelĳkheden van kavelen woningsplitsing. Een duurzaam woningaanbod, aansluitend bĳ de wensen en behoeften van de inwoners, vraagt om een ander type woningen dan er op dit moment beschikbaar zĳn in Duiven, Groessen en Loo. De verduurzaming van de woonomgeving krĳgt door het Klimaatakkoord verder gestalte. Concreet betekent dit het terugdringen van de energiebehoefte en het benutten van duurzame warmtebronnen. Ook klimaatadaptatie heeft invloed op de woningen en de openbare ruimte. Dit vraagt om rekening houden met droogte, piekbuien en de behoefte aan koelte. Dit is lokaal gekoppeld aan het programma duurzaamheid met de drie programmalĳnen Klimaatadaptatie, Circulariteit en Energietransitie.

B. Gezonde, sociale en veilige leefomgeving Gezondheid is een randvoorwaarde voor het handelen, de ontwikkelingen en de plannen in de fysieke leefomgeving. We willen in het fysieke domein de gezondheid en veiligheid van inwoners beschermen, bewaken en waar mogelĳk bevorderen en versterken. Ons uitgangspunt is dat iedereen maximaal gezond kan leven en wonen in de gemeente Duiven. Hierbĳ streven we naar een aantrekkelĳke leefomgeving die de inwoners herkennen en waar ze zich thuis voelen. Dit gebeurt samen met inwoners en andere maatschappelĳke partners. Daarnaast vindt de gemeente aandacht voor de medemens belangrĳk. Voor het fysieke domein gaat het dan om thema’s als toegankelĳkheid van gebouwen, openbare ruimte en bereikbaarheid. Door de groene leefomgeving te verbinden aan andere maatschappelĳke vraagstukken, zoals klimaatadaptatie en het vergroten van biodiversiteit, is het mogelĳk om een win-winsituatie te creëren. .

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 3 Omgeving

C. Vitale Economie Duiven heeft zich in korte tĳd ontwikkeld tot een vitaal-economische gemeente die veel bĳdraagt aan de lokale en regionale werkgelegenheid. Kwaliteiten moeten we behouden. Dit vereist permanente aandacht voor uitstraling en bereikbaarheid. Het versterken van de lokale economie en voorzieningen houdt de gemeente Duiven vitaal. Om de vitaliteit van de gemeenschap en voorzieningen verder te versterken, blĳven belangrĳke ontwikkelingen ook de komende jaren op de agenda staan. Denk aan de herontwikkeling van het centrum van Duiven, de spoorzone en de locaties voor de combinatie van wonen en werken. Hierbĳ leggen we de verbinding met de ontwikkelingen in de agrarische sector, vrĳetĳdseconomie, natuur, biodiversiteit en klimaat.

D. Bereikbaarheid Op lokaal niveau zet de gemeente in op duurzaamheid door het stimuleren van meer lopen, fietsen en gebruik van het openbaar vervoer. We zoeken verbeteringen onder andere op het gebied van verkeersveiligheid en weginrichting. Maar ook herkenbaarheid van routes en de bereikbaarheid van het buitengebied. Daarnaast is er aandacht voor de toegankelĳkheid van de openbare ruimte en de bereikbaarheid van voorzieningen voor verkeersdeelnemers met een beperking. Ook houdt de gemeente de doorstroming van het verkeer in de gaten. Op de doorgaande wegen in Duiven en Westervoort is het druk; intensiteiten zĳn hoog. Bĳ de ontwikkeling van inbreidingsen uitbreidingslocaties voor bĳvoorbeeld woningen en bedrĳven is er aandacht voor de impact op de bereikbaarheid en de benodigde ruimte voor aanpassing of uitbreiding van de infrastructuur. Vanuit duurzame mobiliteit en de energietransitie wil de gemeente ontwikkelingen stimuleren. Voor de langere termĳn volgen we daarin de nationale plannen voor transitie naar duurzame mobiliteit. Zo behoudt de gemeente een kwalitatieve, schone, duurzame en gezonde leefomgeving.

E. Klaar voor de toekomst

Programmabegroting Duiven 2025-2028 - Programma 3 Omgeving

De gemeente staat voor tal van uitdagingen. Zo moet de CO2-uitstoot vergaand omlaag en moet de gemeente zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Ook is er een grondstoffentransitie nodig naar een circulaire economie en staat de biodiversiteit onder druk. Met andere woorden: de gemeente staat voor complexe opgaven die we bĳ voorkeur integraal en in samenhang moeten aanpakken. De inzet is gericht op energieneutraal in 2050, in aansluiting op regionaal en nationaal beleid en wetgeving (Klimaatakkoord/Klimaatwet). Dat vraagt enerzĳds om vergaande energiebesparing en anderzĳds meer opwek van duurzame (hernieuwbare) energie. Ook in de gemeente merken we de gevolgen van klimaatverandering. Denk alleen maar aan de toename van hoosbuien, periodes van stĳgende temperaturen en toenemende droogte. Hoewel de gemeentelĳke bĳdrage aan de klimaatverandering maar relatief bescheiden is, neemt de gemeente de verantwoordelĳkheid voor de gevolgen voor het landschap en onze samenleving. De aanpak richt zich op het realiseren van een veerkrachtig en duurzaam water-, natuur, - en bodemsysteem. Een belangrĳke waarde van de inzet is om daarbĳ de biodiversiteit te behouden. De gemeente geeft het goede voorbeeld door bĳ alle beslissingen en investeringen steeds natuur-inclusief te denken.

Naast de energietransitie en klimaatadaptatie is er een grote opgave in het realiseren van een circulaire economie en het sluiten van de kringlopen. Hierbĳ streven we naar minder afval, meer recycling en hergebruik. Integrale ruimtelĳke ordening wordt steeds belangrĳker. Daarom moeten er in relatie tot bodem en ondergrond verschillende disciplines bĳ projecten betrokken zĳn. Daarnaast moeten beheer en uitvoering van de openbare ruimte veel meer met het beleid van het fysiek domein verbonden worden. Kansen en risico’s in de ondergrond worden zo eerder benut en/of gesignaleerd en betrokken bĳ de plan- of beleidsvorming. Externe ontwikkelingen Economische ontwikkeling De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen. Om dat te bereiken, werken we binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nĳmegen samen aan de verschillende opgaven. Binnen de Productieve Regio (Economie) wordt dit jaar gewerkt aan een nieuw Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2025-2028. Met aandacht voor onder meer vraag naar en aanbod van bedrĳventerreinen, herstructurering en intensivering van bestaande terreinen en netcongestie. De gemeente ziet graag dat onderwĳs, bedrĳfsleven en gemeente intensiever met elkaar samenwerken. Hier gaat onder meer de Liemerse Ambassade zich de komende jaren nog nadrukkelĳker mee bezighouden in het kader van het Actieplan Liemerse Economische Visie 2024-2026.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Duiven&id=4e19e547-ce0c-4e0a-9dc4-a0ad7bb52f49