21. 201707737-Bijlage 16 bij toelichting - Ecologische voortoets

De Ploen-Noord Duiven Voortoets stikstofeffecten

Van Wanrooij Projectontwikkeling B.V. 27 augustus 2025

Inhoudsopgave 1

2

3

Inleiding .................................................................................................................................................................. 4 1.1

Aanleiding voor de voortoets .................................................................................................................................. 4

1.2

Opzet van de voortoets ........................................................................................................................................... 5

Wettelijk kader ........................................................................................................................................................ 6 2.1

Natuurbeschermingsrecht in de Omgevingswet ................................................................................................... 6

2.2

Natura 2000............................................................................................................................................................ 6

2.3

Kader en uitgangspunten voortoets ....................................................................................................................... 7

AERIUS berekening .................................................................................................................................................. 9 3.1

Uitgangspunten ...................................................................................................................................................... 9

3.2

Resultaten ............................................................................................................................................................... 9

4

Ecologische effecten van geringe depositietoenames .............................................................................................12

5

Gevolgen voor het Natura 2000-gebieden ..............................................................................................................14 5.1

Beoordelingsmethode ........................................................................................................................................... 14

5.2 Natura 2000-gebied Veluwe ................................................................................................................................. 15 5.2.1 Beknopte gebiedsbeschrijving ..................................................................................................................... 15 5.2.2 Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitattypen en leefgebiedtypen ........................ 16 5.2.3 H2310 Stuifzandheiden met struikhei.......................................................................................................... 17 5.2.4 H2330 Zandverstuivingen ............................................................................................................................ 19 5.2.5 H4010A Vochtige heiden.............................................................................................................................. 22 5.2.6 H4030 Droge heiden .................................................................................................................................... 25 5.2.7 H6230dka Heischrale graslanden, droog kalkarm........................................................................................ 27 5.2.8 H9120 Beuken- en eikenbossen met hulst...................................................................................................

30 5.2.9 H9190 Oude eikenbossen ............................................................................................................................ 32 5.2.10 H91E0C Beekbegeleidende bossen .............................................................................................................. 35 5.2.11 Lg09 Droog struisgrasland ............................................................................................................................ 37 5.2.12 Lg13 Bos van arme zandgronden ................................................................................................................. 39 5.2.13 Lg14 Eiken- en beukenbos van lemige zandgronden ................................................................................... 42 5.2.14 L4030 Droge heiden, leefgebied .................................................................................................................. 45 5.3 Natura 2000-gebied Rijntakken ............................................................................................................................ 48 5.3.1 Beknopte gebiedsbeschrijving ..................................................................................................................... 48 5.3.2 Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitattypen en leefgebiedtypen ........................

50 5.3.3 H6510A Glanshaverhooilanden ................................................................................................................... 51 5.3.4 H91E0C Beekbegeleidende bossen .............................................................................................................. 53 5.3.5 Lg02 Geïsoleerde meander & petgat ........................................................................................................... 56 5.3.6 Lg08 Nat, matig voedselrijk grasland ........................................................................................................... 58 5.3.7 Lg11 Kamgrasweide & Bloemrijk weidevogelgrasland van het rivieren- en zeekleigebied (inclusief zoekgebied) ................................................................................................................................................................... 61 5.4 6

Cumulatieve effecten ............................................................................................................................................ 65

Conclusies...............................................................................................................................................................66

7

Bronnen..................................................................................................................................................................67

Bijlage 1 Stikstof als ecologische drukfactor....................................................................................................................70 De rol van stikstof in ecosystemen ..................................................................................................................................... 70 Effecten van verhoogde beschikbaarheid van stikstof ....................................................................................................... 71 Kritische depositiewaarden ................................................................................................................................................ 73 Gebruikte rekeneenheden .................................................................................................................................................. 73 Bijlage 2 Ecologische effecten van geringe stikstofdeposities .........................................................................................74 Inleiding ............................................................................................................................................................................. 74 De bijdrage van geringe stikstofdeposities aan de stikstoflast in Natura 2000-gebieden .................................................

74 Gevolgen voor depositie-ontwikkeling ............................................................................................................................... 74 Gevolgen voor habitattypen .............................................................................................................................................. 76 Bijlage 3 Achtergrondinformatie habitats .......................................................................................................................80 H2310 Stuifzandheiden met struikhei ................................................................................................................................ 80 H2330 Zandverstuivingen .................................................................................................................................................. 81 H4010A Vochtige heiden (hogere zandgronden) ............................................................................................................... 82 H4030 Droge heiden .......................................................................................................................................................... 83 H6230 Heischrale graslanden ............................................................................................................................................

85 H9120 Beuken-eikenbossen met hulst ............................................................................................................................... 85 H6510A Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (glanshaver) ......................................................................................... 87 H9190 Oude eikenbossen ................................................................................................................................................... 88 H91E0C Vochtige alluviale bossen (beekbegeleidend) ....................................................................................................... 89 Lg02 Geïsoleerde meander en petgat ................................................................................................................................ 91 Lg08 Nat, matig voedselrijk grasland ................................................................................................................................ 92 Lg11 Kamgrasweide & Bloemrijk weidevogelgrasland van het rivier- en zeekleigebied ................................................... 93 Lg13 Bos van arme zandgronden .......................................................................................................................................

94 Lg14 Eiken- en beukenbos van lemige zandgronden ......................................................................................................... 95 L4030 Droge heiden ........................................................................................................................................................... 97

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 3 van 99

1 Inleiding 1.1 Aanleiding voor de voortoets Aan de noordzijde van Duiven is aan de Westsingel plangebied ‘De Ploen Noord’ gelegen (percelen 1057 en 2092). Het gebied ligt op korte afstand van het dorpscentrum en sluit aan op bestaande woonwijken. Aan de noord- en westzijde van het plangebied ligt het agrarische buitengebied. Ten zuiden van het plangebied zijn de laatste dorpsuitbreidingen ‘Duiven-Noord’ en ‘De Ploen Zuid’ gesitueerd. Van Wanrooij heeft deze percelen verworven en wil op deze gronden een woningbouwontwikkeling te realiseren met maximum 130 woningen (Figuur 1-1).

Figuur 1-1 Ligging plangebied(in rode cirkel) t.o.v. delen van de Natura 2000-gebieden Veluwe (groen) en Rijntakken (paars) (www.natura2000.nl).)

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 4 van 99

Bij de aanleg van de woningen worden mobiele werktuigen en transportmiddelen ingezet die stikstof uitstoten. Uit een berekening met het rekenprogramma AERIUS Calculator 2024 blijkt dat deze emissies leiden tot een tijdelijke depositietoename van stikstof in de Natura 2000-gebieden Veluwe en Rijntakken. Toenames van stikstofdepositie in daarvoor gevoelige natuurgebieden kunnen in beginsel leiden tot negatieve gevolgen voor de daar aanwezige habitattypen en leefgebieden. Het is volgens de Omgevingswet verboden zonder vergunning van gedeputeerde staten een project te realiseren dat afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor Natura 2000-gebieden. In een zogenaamde voortoets kan worden beoordeeld of uitgesloten kan worden dat significante gevolgen voor Natura 2000-gebieden optreden als gevolg van de eenmalige en geringe depositieverhoging.

1.2 Opzet van de voortoets Het doel van de ecologische beoordeling is om vast te stellen of kan worden uitgesloten dat de depositietoenames als gevolg van de bouw van de woningen in de Ploen-Noord leiden tot significante gevolgen voor Natura 2000-gebieden in de omgeving. Dit is het geval wanneer op voorhand en op grond van objectieve gegevens vaststaat dat deze toename niet leidt tot een zodanig ecologisch effect op de betrokken habitattypen en leefgebieden dat sprake is van een significante verslechtering ten opzichte van de huidige situatie waarin deze habitattypen en leefgebieden verkeren. Deze ecologische beoordeling gaat uit van de juridische kaders die de Omgevingswet en recente jurisprudentie stellen (beschreven in hoofdstuk 2). De depositietoenames in Natura 2000-gebieden zijn berekend met het rekeninstrument AERIUS Calculator versie 2024, op basis van een analyse van de ligging en uitvoering van het project, de daarbij ingezette emissiebronnen en eventuele emissiebeperkende maatregelen. De resultaten van deze berekening bepalen de scope voor de ecologische beoordeling: de Natura 2000-gebieden, habitats en leefgebieden die in de ecologische beoordeling moeten worden betrokken.

De beoordeling van de significantie van ecologische gevolgen van de depositietoenames is opgezet in twee stappen, en gebaseerd op wetenschappelijke inzichten over de rol van stikstof in ecosystemen (samengevat in bijlage 1): 1. Een algemene beschouwing over de ecologische gevolgen van geringe toenames van stikstof in al met stikstof overbelaste ecosystemen (bijlage 2; samengevat in hoofdstuk 4). Deze beschouwing geeft de ecologische uitgangspunten waarmee de specifieke effecten moeten worden beoordeeld. 2. Een gebiedsspecifieke beoordeling van de ecologische gevolgen van de in de het Natura 2000-gebied berekende depositietoenames voor de afzonderlijke habitats en leefgebiedtypen (hoofdstuk 5). Deze effectbeoordeling gaat uit van de huidige staat van instandhouding van de habitats en leefgebieden in het Natura 2000-gebied. Vervolgens is ook beoordeeld of significante effecten in cumulatie met andere plannen en projecten kunnen worden uitgesloten (paragraaf 5.4).

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 5 van 99

2 Wettelijk kader

2.1 Natuurbeschermingsrecht in de Omgevingswet Sinds 1 januari 2024 is de natuurbeschermingswetgeving opgenomen in de Omgevingswet. Daarbij is de Wet natuurbescherming vervallen. De integratie van de natuurwetgeving in de Omgevingswet is beleidsneutraal verlopen. Inhoudelijk is daardoor weinig veranderd aan de wijze waarop Natura 2000-gebieden beschermd worden, en de verplichtingen die dit geeft aan initiatiefnemers en bevoegde gezagen. In grote lijnen geeft de Omgevingswet voor een initiatiefnemer drie belangrijke verplichtingen: - Uitvoeren van voldoende onderzoek om effecten van zijn activiteit te kunnen bepalen en beoordelen - Naleven van de zorgplichten ten aanzien van beschermde gebieden en soorten; - Aanvragen van een omgevingsvergunning. Paragraaf 2.2 gaat in op de regels die volgens de Omgevingswet gelden voor activiteiten met mogelijke gevolgen voor Natura 2000-gebieden. Deze regels zijn opgenomen in de Omgevingswet (Ow) zelf en in een tweetal Algemene maatregelen van bestuur, te weten: - het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Dit besluit bevat de algemene rijksregels voor activiteiten in de leefomgeving. Diegene die de activiteit uitvoert moet zich aan deze regels houden; - het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Hierin staan regels over omgevingswaarden, instructieregels en regels voor monitoring. Het Bkl geldt voor het Rijk en decentrale overheden.

2.2 Natura 2000 De Omgevingswet maakt het mogelijk gebieden aan te wijzen als beschermde natuurgebieden, waaronder Natura 2000- gebieden. Deze gebieden worden aangewezen ter uitvoering van de verplichtingen die voortvloeien uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn. In ieder besluit tot aanwijzing van een Natura 2000-gebied zijn de instandhoudingsdoelstellingen voor het betreffende gebied beschreven. Daarbij gaat het in ieder geval om instandhoudingsdoelstellingen ten aanzien van de leefgebieden van vogels, voor zover nodig ter uitvoering van de Vogelrichtlijn en/of ten aanzien van habitats en habitats van soorten, voor zover nodig ter uitvoering van de Habitatrichtlijn. Gedeputeerde staten, of in bijzondere gevallen waaronder de grote wateren vallen, het Rijk zijn verplicht zorg te dragen voor het treffen van instandhoudingsmaatregelen voor de in de provincie gelegen Natura 2000gebieden en moeten ook -als daar aanleiding voor bestaat- passende maatregelen nemen om verslechtering van de kwaliteit van Natura 2000-gebieden te voorkomen. Voor ieder Natura 2000-gebied wordt een beheerplan opgesteld, dat elke 6 jaar wordt geactualiseerd.

In dit plan zijn de instandhoudingsdoelstellingen nader uitgewerkt, zijn maatregelen beschreven die nodig zijn om deze doelen te realiseren en zijn kaders voor vergunningverlening voor menselijke activiteiten binnen de Natura 2000-gebieden aangegeven.

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 6 van 99

De Omgevingswet regelt de bescherming van Natura 2000-gebieden ten aanzien van activiteiten die mogelijke effecten hebben op de natuurlijke kenmerken van de gebieden, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen die van kracht zijn. Dergelijke projecten worden ‘Natura-2000-activiteiten’ genoemd 1. Voor Natura 2000-activiteiten geeft het Besluit activiteiten leefomgeving (verder afgekort als Bal) een specifieke zorgplicht (Bal, art. 11.6). Deze zorgplicht verplicht een initiatiefnemer: - Alle maatregelen te nemen die redelijkerwijs kunnen worden gevraagd om nadelige gevolgen voor het Natura 2000-gebied te voorkomen, of wanneer dat niet kan zoveel mogelijk te beperken of ongedaan te maken; - voorafgaand aan het verrichten van de activiteit kennis te nemen van de informatie in het aanwijzingsbesluit van het gebied over de leefgebieden voor vogelsoorten, natuurlijke habitats en habitats van soorten waarvoor het gebied is aangewezen en de daarvoor geldende instandhoudingsdoelstellingen; - na te gaan of op voorhand op grond van objectieve gegevens verslechterende of significant verstorende gevolgen kunnen worden uitgesloten; - als die gevolgen niet kunnen worden uitgesloten na te gaan welke gevolgen de activiteit kan hebben voor de leefgebieden, natuurlijke habitats en habitats van soorten, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen; - alle passende preventieve maatregelen te treffen om

verslechterende of significant verstorende gevolgen, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen, voor het betrokken gebied te voorkomen; - tijdens en na het verrichten van de activiteit na te gaan of de getroffen maatregelen te beoogde effecten hebben; - als nadelige gevolgen niet kunnen worden voorkomen de activiteit te staken, of wanneer dat redelijkerwijs niet meer mogelijk is, passende herstelmaatregelen te treffen als zich, ondanks de getroffen maatregelen, verslechterende of significant verstorende gevolgen voordoen voor de leefgebieden, natuurlijke habitats of habitats van soorten waarvoor het gebied is aangewezen. De Omgevingswet (art. 5.1) geeft aan een Natura 2000-activiteit de verplichting om een omgevingsvergunning aan te vragen. Het is volgens de wet verboden zonder vergunning een project uit te voeren dat, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen van een Natura 2000-gebied, de kwaliteit van de natuurlijke habitattypen of leefgebieden van soorten in dat gebied kan verslechteren of een significant verstorend effect kan hebben op de soorten waarvoor dat gebied is aangewezen.

Wanneer het een project betreft dat niet direct verband houdt met, of nodig is voor het beheer van een gebied, en dat afzonderlijk of in cumulatie significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied, wordt de vergunning niet verleend totdat uit een voortoets is gebleken dat de natuurlijke kenmerken van het gebied niet worden aangetast.

2.3 Kader en uitgangspunten voortoets De toepassing van de artikelen 2.7 en 2.8 van de Wnb, waarin de toestemmingsverlening voor plannen en projecten met mogelijk significante gevolgen was geregeld voor de invoering van de Omgevingswet, heeft inmiddels geleid tot uitvoerige jurisprudentie. Daardoor zijn de uitgangspunten en eisen die aan een (stikstof gerelateerde) voortoets worden gesteld steeds duidelijker geworden. In de uitspraak van de ABRvS over het Porthos-project van 16 augustus 2023 zijn deze uitgangspunten nogmaals vastgelegd. Deze uitgangspunten en eisen vormen ook het vertrekpunt voor deze voortoets, en zijn daarom hieronder samengevat. Het doel van de voortoets is om vast te stellen of kan worden uitgesloten dat de eenmalige en geringe depositietoename door de bouw van de woningen in de Ploen-Noord significante gevolgen heeft voor de Natura 2000-gebieden Veluwe en Rijntakken. Dit is het geval wanneer op voorhand op grond van objectieve 1 Onder een Natura 2000-activiteit wordt verstaan: een activiteit, inhoudende het realiseren van een project als bedoeld in artikel 6, derde lid, van de

habitatrichtlijn dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied, maar afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied (bijlage bij art. 1.1. Ow).

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 7 van 99

gegevens vaststaat dat deze toename niet leidt tot een zodanig effect op de betrokken habitattypen dat sprake is van een significant effect ten opzichte van de huidige situatie waarin deze habitattypen verkeren (en daarmee niet tot aantasting van de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied). De effecten van stikstofdeposities die in het verleden hebben plaatsgevonden, zijn betrokken in de beschrijving van de huidige kwaliteit van de habitattypen – de achtergrond waartegen de effecten van het project bezien moeten worden - maar maken geen deel uit van het effect van het project. De effecten van een plan of project moeten gebiedsspecifiek worden beschreven en beoordeeld. De effecten van een toename van stikstofdepositie moeten worden beoordeeld op basis van objectieve gegevens en in het licht van de lokale, specifieke omstandigheden in het gebied. Bij de beoordeling van het effect van de bouw van de woningen in de Ploen-Noord op Natura 2000-gebieden wordt rekening gehouden met de instandhoudingsdoelstellingen en de staat van instandhouding van de habitats in dit Natura 2000-gebied. Het is niet vereist dat de habitats die gevolgen van het project ondervinden zich in een goede staat van instandhouding bevinden. Ook hoeft in de voortoets geen onderzoek te worden gedaan naar de oorzaken van de actuele staat van instandhouding van het Natura 2000-gebied.

Vast moet staan dat er geen aantasting van de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied optreden als gevolg van het project. Dat betekent niet dat een project positieve effecten moet hebben op de instandhoudingsdoelstellingen alvorens toestemming kan worden verleend. De significantie van de effecten moet worden beoordeeld ten opzichte van de staat van instandhouding van het gebied op het moment dat dit effect optreedt. De staat van instandhouding van de habitats kan mede afhankelijk zijn van de mate waarin de totale stikstofdepositie hoger is dan de kritische depositiewaarde (KDW). Overschrijding van deze waarde betekent niet dat vaststaat dat een aantasting van de kwaliteit van het habitattype plaatsvindt, maar uitsluitend dat de mogelijkheid van een aantasting niet zonder meer afwezig is. Wanneer deze KDW niet overschreden wordt door de achtergronddepositie en de projectbijdrage samen, is een significant gevolg voor dat habitattype op voorhand uitgesloten. Deze voortoets richt zich daarom alleen op die (delen van) habitattypen en leefgebieden waarvoor de KDW (bijna) overschreden wordt. Vaste beheermaatregelen en al uitgevoerde herstelmaatregelen (juridisch aangeduid als instandhoudingsmaatregelen en passende maatregelen) mogen in de voortoets betrokken worden voorzover deze van invloed zijn (geweest) op de huidige staat van instandhouding van het gebied.

Ze mogen echter niet gebruikt worden om het effect van een project te mitigeren en daarmee negatieve gevolgen te voorkomen. Autonome ontwikkelingen, zoals een eventuele dalende trend in de achtergronddepositie, mogen eveneens betrokken worden bij het bepalen van de staat van instandhouding van het gebied, maar niet meegewogen worden bij de beoordeling van de significantie van het effect van de project gerelateerde depositieverhoging.

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 8 van 99

3 AERIUS berekening 3.1 Uitgangspunten

Als gevolg van de bouw van de woningen in de Ploen-Noord vindt een tijdelijke toename van de emissie van stikstof plaats in de bouwfase en een permanente emissie in de gebruiksfase. De emissies zijn afkomstig van mobiele werktuigen en aan werkzaamheden en (in de gebruiksfase) aan het gebruik verbonden verkeer. De berekeningen zijn uitgevoerd met AERIUS Calculator, versie 2024 (aanlegfase: kenmerk RgJDvold3Va2, 27 augustus 2025; gebruiksfase: kenmerk RhccyXsiwPPE, 27 augustus 2025). De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen de periode van één jaar. De depositietoename in de aanlegfase is daarom eenmalig. De depositietoenames in de gebruiksfase zijn permanent. De berekeningen zijn uitgevoerd voor het rekenjaar 2026 (aanlegfase) en 2027 (gebruiksfase). Bij de berekeningen is geen gebruik gemaakt van externe of interne saldering.

3.2 Resultaten Uit de berekening volgt dat er tijdelijke depositietoenames zijn in de Natura 2000-gebieden Veluwe en Rijntakken tijdens de aanlegfase. Uit de berekening voor de gebruiksfase blijkt dat er geen permanente depositietoenames optreden. In Tabel 3-1 en Tabel 3-2 zijn de berekende depositietoenames in de aanlegfase aangegeven. In de tabellen zijn alleen de habitats opgenomen waarop een toename is berekend op delen met een overschrijding van de KDW. Op de overige habitats zijn effecten op voorhand uitgesloten. In Figuur 3-1 is aangegeven waar de depositietoenames plaats vinden in de aanlegfase. Tabel 3-1 Berekende depositietoename in Natura 2000-gebied Veluwe in de aanlegfase. Aangegeven is de toename van de depositie en de oppervlakte van het habitattype waarover deze toename plaatsvindt. Ook is het deel van de oppervlakte waar overschrijding van de KDW plaatsvond in 2022 gegeven (Bron: AERIUS Monitor, 2024). Habitattype

H2310 Stuifzandheiden met struikhei H2330 Zandverstuivingen H4010A Vochtige heiden H4030 Droge heiden H6230dka Heischrale graslanden, droog kalkarm H9120 Beuken-eikenbossen met hulst H9190 Oude eikenbossen H91E0C Beekbegeleidende bossen Lg09 Droog struisgrasland Lg13 Bos van arme zandgronden Lg14 Eiken- en beukenbos van lemige zandgronden L4030 Leefgebied Droge heiden

Overschrijding KDW 2022 % oppervlak 100 100 45,1 100 100 100 99,9 27,5 90,0 99,9 99,7

Depositietoename Mol N/ha 0,01 0,01 0,01 0,02 0,02 0,02 0,01 0,02 0,01 0,01 0,02

Berekende oppervlakte ha 8,53 6,58 0,06 87,10 19,64 933,89 131,52 0,65 3,97 1.812,26 3.049,80

% totale oppervlakte

100

0,02

77,89

1,8

0,7 0,3 0,04 1,0 2,7 15,9 11,4 2,7 0,6 6,7 10,2

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 9 van 99

AERIUS Calculator heeft een depositietoename berekend op het habitattype H2320 Binnenlandse kraaiheibegroeiingen, maar dit habitattype komt volgens AERIUS Monitor niet voor op het zuidelijke deel van de Veluwe.

Figuur 3-1 Spreiding van de berekende depositietoenames in de aanlegfase (paarse hexagonen) (AERIUS Calculator, 2024).

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 10 van 99

Tabel 3-2 Berekende depositietoename in Natura 2000-gebied Rijntakken in de aanlegfase (Bron: AERIUS Monitor, 2024). Habitattype

H6510A Glanshaverhooilanden H91E0C Beekbegeleidende bossen Lg02 Geïsoleerde meander & petgat Lg08 Nat, matig voedselrijk grasland Lg11 Kamgrasweide & Bloemrijk weidevogelgrasland

Overschrijding KDW 2022 % oppervlak 4,1 37,0 0,3 0,7 7,3

Depositietoename Mol N/ha 0,01 0,01 0,01 0,01 0,01

Berekende oppervlakte ha 0,46 9,10 0,58 0,68 3,51

% totale oppervlakte 0,2 21,4 0,1 0,3 0,8

AERIUS Calculator heeft een depositietoename berekend op het habitattype H6120 Stroomdalgraslanden, maar deze depositietoename vindt niet plaats op delen van het habitattype met een overbelasting van stikstof.

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 11 van 99

4 Ecologische effecten van geringe depositietoenames In dit hoofdstuk is een generieke beschouwing opgenomen van de doorwerking van de zeer geringe depositieverhogingen als gevolg van de bouw van de woningen in de Ploen-Noord op de algemene depositieontwikkeling en de staat van instandhouding van habitattypen en leefgebiedtypen in Natura 2000gebieden. Deze beoordeling plaatst de gebiedsspecifieke effectbeoordeling per Natura 2000-gebied en daarbinnen per habitattype/leefgebiedtype, die in hoofdstuk 5 is uitgevoerd, in perspectief. Deze gebiedsspecifieke effectbeoordeling kan niet los worden gezien van de algemene effectmechanismen die in dit hoofdstuk en in bijlage 2 zijn beschreven. De rol van stikstof en de gevolgen van te hoge stikstofniveaus in ecosystemen is beschreven in bijlage 1. De stikstofverbindingen nitraat (NO3-) en ammonium (NH4+) zijn belangrijke bouwstoffen voor zowel mens, dier als plant. Stikstof is nodig bij de vorming van eiwitten, enzymen en DNA. De beschikbaarheid van (opneembaar) stikstof is één van de belangrijke sturende factoren die de opbouw en werking van ecosystemen bepaalt. In veel ecosystemen is stikstof van nature schaars, waardoor dieren en planten die aangepast zijn aan lage stikstofbeschikbaarheid kansen krijgen. De soortenrijkdom en kwaliteit van veel habitats is mede het gevolg van deze schaarste.

Bij een overschot aan stikstof, waar momenteel in veel natuurgebieden sprake van is, nemen snel groeiende planten de overhand en verdwijnen veel van aan schaarste aangepaste soorten planten. Ook de verzurende werking van stikstof in de bodem leidt tot het afnemen van gunstige omstandigheden voor veel soorten planten. Met het verdwijnen van veel soorten planten worden deze habitats ook ongeschikt voor veel diersoorten die voor voedsel en voortplanting van deze plantensoorten afhankelijk zijn. Stikstof is niet de enige drukfactor die bepalend is voor de kwaliteit van natuurgebieden. Ook andere drukfactoren spelen een rol, zoals verdroging, verstoring, versnippering van leefgebieden, vermindering van dynamiek en andere vormen van verontreiniging. De effecten van deze drukfactoren versterken elkaar vaak. De al decennia durende overbelasting met stikstof heeft, samen met deze andere drukfactoren, in veel stikstofgevoelige natuurgebieden geleid tot een sterke afname van de biodiversiteit. Ook in de komende jaren blijft in veel gebieden sprake van een te grote stikstoflast. Het behalen van instandhoudingsdoelen voor de Natura 2000-gebieden staat daardoor sterk onder druk. In bijlage 2 is uitgewerkt wat de ecologische gevolgen kunnen zijn van geringe depositieverhogingen tegen de achtergrond van de actuele autonome stikstofdeposities in Natura 2000-gebieden. -

De bijdrage van geringe stikstofdeposities aan de stikstoflast in Natura 2000-gebieden is zeer gering. Ten opzichte van de actuele achtergronddeposities, die in Nederland in 2021 varieerden tussen grofweg 1000 en 2500 mol N/ha/jaar, valt een bijdrage van in maximaal 0,02 mol N/ha/jaar volledig weg. Deze hoeveelheid bedraagt tussen de 0,002% en 0,008% van de stikstoflast die toch al op deze Natura 2000gebieden terecht zou komen, en tussen de 0,02% en 0,08% van de jaarlijkse variaties in de achtergronddeposities. Rekening houdend met de onzekerheidsmarge in de berekeningen van de depositieberekeningen met AERIUS, die niet gekwantificeerd maar wel zeer groot zijn (Commissie Hordijk, 2020) zijn dergelijke hoeveelheden statistisch gezien insignificant en daarmee van geen betekenis.

-

Een geringe en een tijdelijke verhoging van de depositie heeft geen gevolgen voor het verloop van de autonome trend in stikstofbelasting van Natura 2000-gebieden, ongeacht hoe deze trend als gevolg van autonome omstandigheden verloopt. De tijdelijke depositieverhoging leidt daarmee niet tot vermindering

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 12 van 99

van de effectiviteit van stikstof reducerende maatregelen en vertraging van het moment waarop deze kunnen worden geëffectueerd. Er is daarom geen effect van de tijdelijke toename van de stikstofdepositie op het (kunnen) realiseren van de met stikstofdepositie gerelateerde instandhoudingsdoelstellingen voor de betreffende Natura 2000-gebieden. -

De huidige concentraties van NH3, NOx zijn in Nederland (inmiddels) op een niveau waarop directe toxische schade aan planten (bijna) niet meer voorkomt. Dit effectmechanisme speelt in daarom Nederland t.a.v. atmosferische depositie van stikstof geen rol. Een geringe toename van depositie van stikstof leidt daarom niet tot directe schade aan planten.

-

Een geringe toename van de depositietoename met maximaal 0,02 mol N/ha/jaar levert te weinig stikstof op om te leiden tot meetbare verschillen in groeisnelheid van individuele planten. Daarom ontstaan geen verschuivingen in concurrentiepositie, en geen veranderingen in de verhouding waarmee individuele soorten in de vegetatie voorkomen. Ongeacht de huidige kwaliteit van de betrokken habitattypen en/of de instandhoudingsdoelstellingen voor een specifiek Natura 2000-gebied leidt de geringe depositietoename die door het project wordt veroorzaakt niet tot significante gevolgen voor de betrokken Natura 2000gebieden.

-

De bijdrage van een geringe depositietoename van maximaal 0,02 mol N/ha/jaar aan de accumulatie van stikstof in de bodem is verwaarloosbaar vergeleken met de in de afgelopen decennia opgebouwde stikstofaccumulatie. Zij valt eveneens in het niets met de verdere opbouw daarvan door autonome stikstofdeposities in de toekomst.

-

Een geringe depositietoename leidt niet tot significante effecten als gevolg van verzuring. Voor de meeste habitattypen verloopt het natuurlijk en/of door stikstofdepositie versterkte verzuringsproces gradueel. Een geringe depositietoename van 0,02 mol N/ha/jaar heeft, gezien de veel hogere achtergronddeposities (globaal 50.000 tot 125.000 keer zo hoog) geen wezenlijk effect op dit proces. Er is een aantal habitattypen en leefgebiedtypen waarbij effecten niet gradueel verlopen en waar sprake kan zijn van ‘omslag’ van het ecosysteem bij het bereiken van een bepaalde, afhankelijk van de context wisselende, depositiewaarde (Goderie & Vertegaal, 2020). Het optreden van eventuele omslagpunten in habitattypen kan echter niet veroorzaakt worden door een project met een geringe depositiebijdrage. Deze omslagpunten zullen hoe dan ook worden bereikt als gevolg van de (veel grotere) autonome deposities. Door een geringe depositietoename kan dit moment in theorie eerder bereikt worden, maar dit is in de orde van minuten tot maximaal enkele uren, en daarmee voor het realiseren van de instandhoudingsdoelstellingen van het betreffende habitattype van geen belang.

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 13 van 99

5 Gevolgen voor het Natura 2000-gebieden 5.1 Beoordelingsmethode

In dit hoofdstuk is per habitattype of leefgebiedtype uitgewerkt wat de effecten kunnen zijn van de berekende depositieverhogingen als gevolg van de bouw van de woningen in de Ploen-Noord. Deze beoordelingen gaan uit van de specifieke huidige situatie t.a.v. de staat van instandhouding van habitats en leefgebiedtypen in de afzonderlijke gebieden. De effectbeoordeling refereert aan de inzichten over effecten van stikstof op ecosystemen die opgenomen zijn in bijlage 1 en bijlage 2. Bij de effectbeoordeling is uitgegaan van de (juridische) uitgangspunten die in paragraaf 2.3 zijn opgenomen. Voor elk habitattype/leefgebiedtype is beoordeeld: - Wat de hoogte van de toename van de stikstofdepositie is en over welk deel van het areaal van het habitattype of leefgebiedtype deze plaatsvindt. - is de huidige mate van overschrijding van de KDW (in % van het areaal) is. Deze gegevens zijn afkomstig van AERIUS Monitor, versie 2024. - Een korte typering van het habitattype, met name gericht op kenmerken die gerelateerd kunnen zijn aan (effecten van) stikstof. - De huidige kwaliteit, op basis van de natuurdoelanalyse van de provincie Gelderland. - De gevolgen van de depositietoename voor het verloop van de trend in de achtergronddepositie en de daaraan gerelateerde instandhoudingsdoelen.

- De gevolgen van de depositietoename voor de kwaliteit van de vegetatie als gevolg van eventuele vermestingseffecten. - De gevolgen van de depositietoename voor de kwaliteit van de vegetatie als gevolg van eventuele verzuringseffecten. - De gevolgen van de depositietoename voor het voorkomen van typische soorten. - De gevolgen van de depositietoename voor kenmerken van goede structuur en functie. De beoordeling sluit af met een beoordeling van (de significantie van) de gevolgen voor het habitattype/leefgebiedtype, waarbij beoordeeld is of kan worden uitgesloten dat de depositietoename het behalen van de instandhoudingsdoelen in gevaar dreigt te brengen.

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 14 van 99

5.2 Natura 2000-gebied Veluwe 5.2.1

Beknopte gebiedsbeschrijving

De Veluwe bestaat overwegend uit droge bossen, droge en natte heide, vennen en stuifzanden. In de voorlaatste ijstijd, zo'n 150.000 jaar geleden, duwden de ijslobben van het landijs enorme hoeveelheden door de rivieren aangevoerd zand en grond voor zich uit en opzij en vormden zo de stuwwallen. Hoewel de hoogteverschillen sindsdien door wind en water zijn afgevlakt, reiken de hoogste delen van de Veluwe tot ruim 100 m boven NAP. Tot 1900 was de Noord-Veluwe één uitgestrekt stuifzandgebied. Tegenwoordig is er in totaal nog 1400 hectare stuifzand op de Veluwe. Bij Kootwijk is één van de grootste actieve stuifzandgebieden van Europa. Plaatselijk komen in de heiden natte (o.a. Leemputten bij Staverden) of droge (o.a. Harskamp) heischrale graslanden, jeneverbesstruwelen, vennen, natte heide en hoogveenkernen (Mosterdveen) voor. In het beekdal van de Hierdense en Staverdense Beek worden schraallanden aangetroffen. Langs de randen van de Veluwe ontspringen de (sprengen)beken, waar beekvegetaties en zeer plaatselijk bronbossen voorkomen. (www.natura2000.nl)

Figuur 5-1 Begrenzing Natura 2000-gebied Veluwe (groen) in de omgeving van het project.

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 15 van 99

5.2.2 Instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid habitattypen en leefgebiedtypen De mate van overschrijding van de KDW op habitattypen en leefgebiedtypen in het Natura 2000-gebied Veluwe waarop als gevolg van het project een depositietoename plaatsvindt is aangegeven in Tabel 5-1. In de tabel zijn ook de instandhoudingsdoelstellingen voor het habitattype opgenomen. Aan leefgebiedtypen zijn geen specifieke instandhoudingsdoelstellingen verbonden, wel aan de soorten waarvoor het leefgebied fungeert. Dit is uitgewerkt in de volgende paragrafen. Figuur 5-2 geeft de verwachte ontwikkeling van de gemiddelde stikstofdepositie in het Natura 2000-gebied over de periode 2020-2030. Tabel 5-1 Samenvatting van de instandhoudingsdoelstellingen en stikstofgevoeligheid van beïnvloede habitattypen en leefgebiedtypen, Natura 2000-gebied Veluwe. In de tabel is aangegeven over welk percentage van de oppervlakte van het habitattype en leefgebied overschrijding van de KDW plaatsvond in 2022. Habitattype/Leefgebiedtype

H2310 H2320 H2330 H3160 H4010A H4030 H6230dka H9120 H9190 H91E0C Lg09 Lg13 Lg14 L4030

Stuifzandheiden met struikhei Binnenlandse kraaiheibegroeiingen Zandverstuivingen Zure vennen Vochtige heiden Droge heiden Heischrale graslanden droog kalkarm Beuken- en eikenbossen met hulst Oude eikenbossen Beekbegeleidende bossen Droog struisgrasland Bos van arme zandgronden Eiken- en beukenbos van lemige zandgronden Droge heiden, leefgebied

Instandhoudingsdoelstelling Oppervlakte Kwaliteit > > = = > > = > > > > > > > > > > > = > n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t.

KDW (mol N/ha/j) 714 1071 714 714 1071 714 714 1071 1071 1857 1000 1071 1071 714

overschrijding KDW (%) 2022 100 25,8 100 100 45 100 100 100 99,9 27,5 90.0 99,9 99,7 100

Legenda: Instandhoudingsdoelstellingen: = behoudsdoelstelling; > verbeter- of uitbreidingsdoelstelling; = (<) behoudsdoelstelling maar afname t.b.v. uitbreiding specifiek ander habitattype mag.

Figuur 5-2 Ontwikkeling stikstofdepositie, Veluwe (Bron: AERIUS Monitor versie 2024).

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 16 van 99

5.2.3

H2310 Stuifzandheiden met struikhei

Ecologische beschrijving, Ecologische condities en stikstofgevoeligheid Zie Bijlage 3. Instandhoudingsdoelstelling voor de Veluwe De instandhoudingsdoelstelling voor H2110 Stuifzandheiden met struikhei voor de Veluwe is uitbreiding van de oppervlakte en verbetering van de kwaliteit.

Figuur 5-3 Verspreiding en mate van overbelasting van het habitattype H2310 Stuifzanden met struikhei in het zuidoostelijk deel van het Natura 2000-gebied Veluwe (Bron: AERIUS Monitor, versie 2024). Legenda: groen: geen overschrijding; lichtpaars: matige overschrijding (> 70 mol N/ha/jaar boven KDWE tot 2 x KDW); donkerpaars: > 2 x KDW.

Voorkomen en kwaliteit op de Veluwe H2310 Stuifzandheiden met struikhei komt op de Veluwe met een oppervlakte van in totaal 1205 ha voor. Binnen het invloedsgebied van De Ploen-Noord komen ze vooral voor in het Rozendaalsche Zand, het WorthRederzand en de Zilvensche Heide (zie Figuur 5-3). Het habitattype is per definitie beperkt tot stuifzandbodems en komen hierdoor alleen voor in en langs stuifzandgebieden, zowel op de stuwwal van de oostelijke Veluwe (verstoven dekzandruggen) als op de westelijke en noordelijke Veluwe (verstoven dekzandruggen- en vlakten).

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 17 van 99

De kwaliteit is in de Natuurdoelanalyse van de provincie Gelderland (Arcadis et al., 2023) als volgt beoordeeld: - Het habitattype scoort overwegend voldoende tot goed op het criterium ‘landschappelijke positie en samenhang omdat het in veel deelgebieden voorkomt als ongestoorde randzone van een al dan niet actief stuifzandgebied. - In driekwart van de deelgebieden wordt bovendien voldaan aan de oppervlaktebehoefte. - De kwaliteit op basis van structuur varieert sterk. In veel deelgebieden is weinig sprake van kenmerkende eilandpatronen van dwergstruiken, open zand en korstmossen. - In de meeste deelgebieden is sprake van een historische continuïteit in begrazing door herten, runderen, konijnen of schapen. - De functie voor karakteristieke soorten is overwegend goed voor flora maar overwegend slecht voor fauna. Het aantal karakteristieke soorten flora en vegetatie varieert tussen de deelgebieden, maar in ruim de helft is het aantal beperkt. Achtergronddepositie huidige situatie De KDW voor H2310 Stuifzandheiden met struikhei is 714 mol N/ha/jaar (Wamelink et al., 2023). In 2022 was er op de hele oppervlakte sprake van een matige tot sterke overschrijding van de KDW. De achtergronddepositie varieerde in 2022 tussen 983 en 1825 mol N/ha/jaar (10- en 90-percentielen) en was gemiddeld 1192 mol N/ha/jaar. De gemiddelde depositie is dus 478 mol N/ha/jaar hoger dan de KDW.

Overige drukfactoren, knelpunten en maatregelen De Natuurdoelanalyse van de Veluwe (Arcadis et al., 2023) noemt voor habitattypen van heiden en stuifzanden de volgende knelpunten: - De voortgaande zeer hoge stikstofdepositie met als gevolg, vermesting, verruiging, bodemverzuring, een nutriëntenonbalans in voedsel voor kleine fauna en in de verdere voedselketen en verhoogde kwetsbaarheid voor klimaatverandering. - Het verlies aan landschapsecologische samenhang als gevolg van versnippering waardoor leefgebieden te klein zijn geworden en soorten lokaal uitsterven, maar gebieden ook niet meer kunnen herkoloniseren vanuit de plekken waar ze nog wel zitten. - Vervuiling door gebiedsvreemde stoffen. - Klimaatverandering en de effecten ervan, zoals verdroging, vernatting, verandering preferente windrichting, hebben effecten op de standplaatscondities. - Verdroging, name als gevolg van het veranderende landgebruik (van heide en stuifzanden naar bos en landbouwgronden). Voor de resterende vochtige delen op de Veluwe kent het inzijggebied nu geheel of gedeeltelijk een ongunstig gebruik (landbouw of bos), waardoor de watertoevoer in bijvoorbeeld droge periodes ontoereikend is (of een mindere kwaliteit kent). - Gebiedsvreemde stoffen, waaronder pesticiden en biociden, PFAS en microplastics. - (Noodgedwongen) intensief beheer en te hoge dynamiek van wroeten door wilde zwijnen.

- Verstoring door geluid, licht of aanwezigheid van mensen. Veel van deze effecten kunnen worden gerelateerd aan recreatie of defensieactiviteiten. - Plaatselijk kunnen (invasieve) exoten inheemse soorten verdringen. Bijdrage aan de stikstofdepositie als gevolg van de bouw van woningen in de Ploen-Noord De depositietoename op het habitattype H2310 Stuifzandheiden met struikhei in de aanlegfase is maximaal 0,01 mol N/ha/jaar en is berekend voor een oppervlakte van 8,53 ha (0,7% van de oppervlakte van dit habitattype in het Natura 2000-gebied). De depositie op het habitattype neemt daardoor tijdelijk toe van gemiddeld 875 naar 875,01 mol N/ha/jaar.

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 18 van 99

Effectbeoordeling - Op de hele oppervlakte van het habitattype (100%) was in 2022 sprake van overschrijding van de KDW. - Op 0,7% van de oppervlakte van het habitattype vindt een tijdelijke bijdrage aan de stikstofdepositie plaats van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar door de aanleg van de woningen. Op ruim 99% van de oppervlakte van het habitattype zijn effecten daarom op voorhand uitgesloten. - Omdat de depositietoename tijdelijk is heeft deze geen invloed op de trend in de stikstofbelasting in het gebied, ongeacht welke trend hierbij optreedt. De depositietoename heeft dan per definitie geen gevolgen voor het behalen van de instandhoudingsdoelen voor zover deze te maken hebben met de trend in stikstofdepositie in de komende jaren. - Omdat de depositietoename zeer gering is leidt deze niet tot een meetbare verandering in het nutriëntenaanbod voor het habitattype. Er zijn daarom geen meetbare veranderingen in de biomassaproductie van de vegetatie als gevolg van vermestingseffecten. De structuur en soortensamenstelling van de vegetatie verandert daarom niet als gevolg van de depositietoename. De depositietoename leidt daarom ook niet tot verdere vergrassing en vermossing van het habitattype. - De bodem van het habitattype is van nature weinig gebufferd, en verzuurt van nature door geleidelijke uitspoeling van basen.

Ten opzichte van de verzurende invloed van de achtergronddepositie (op de Veluwe gemiddeld 1192 mol N/ha in het jaar 2022) heeft een tijdelijke en zeer geringe depositietoename van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar een verwaarloosbare invloed op de snelheid van het verzuringsproces. - De samenstelling van de vegetatie, de aanwezigheid van typische soorten, de abiotische kenmerken en de structuurkenmerken van het habitattype worden zullen niet meetbaar veranderen door de zeer geringe toename van de stikstofdepositie als gevolg van het project. Dit heeft daarom geen gevolgen voor de oppervlakte en de kwaliteit van het habitattype H2310 Stuifzandheiden met struikhei op de Veluwe, en heeft geen invloed op de effecten van maatregelen die de provincie Gelderland en andere partijen uitvoeren om uitbreiding en kwaliteitsverbetering van het habitattype te realiseren. Conclusie Een tijdelijke en zeer geringe toename van de stikstofdepositie met 0,01 mol N/ha/jaar leidt niet tot veranderingen in de oppervlakte en kwaliteit van het habitattype H2310 Stuifzandheiden met struikhei in het Natura 2000-gebied Veluwe. De geringe depositieverhoging heeft bovendien geen permanente invloed op de mogelijkheden om de oppervlakte van het habitattype uit te breiden en de kwaliteit te verbeteren. Er zijn daarom geen gevolgen voor het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen voor het habitattype. 5.2.4

H2330 Zandverstuivingen

Ecologische beschrijving, Ecologische condities en stikstofgevoeligheid Zie Bijlage 3. Instandhoudingsdoelstelling voor de Veluwe De instandhoudingsdoelstelling voor H2130 Zandverstuivingen is uitbreiding van de oppervlakte en verbetering van de kwaliteit. Voorkomen en kwaliteit op de Veluwe H2330 Zandverstuivingen komt op de Veluwe met een oppervlakte van in totaal 2058 ha voor. Binnen het invloedsgebied van De Ploen-Noord komen ze vooral voor in het Rozendaalsche Zand, het Worth-Rederzand en de Zilvensche Heide (Zie Figuur 5-4). De kwaliteit is in de Natuurdoelanalyse van de provincie Gelderland (Arcadis et al., 2023) als volgt beoordeeld:

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 19 van 99

-

-

Het habitattype scoort overwegend voldoende tot goed op het criterium ‘landschappelijke positie en samenhang’ omdat het in veel deelgebieden voorkomt in een al dan niet geomorfologisch intacte stuifzandcel of lokaal verstoven dekzandrug met actief stuifzand; In de meeste deelgebieden wordt bovendien voldaan aan de oppervlaktebehoefte; De kwaliteit op basis van structuur varieert sterk. Complete zoneringen van successiestadia komen weinig voor; Ook de kwaliteit op basis van functie varieert. Begrazing vindt in de meeste clusters plaats en de functie op basis van karakteristieke soorten flora is goed. Er is echter in veel clusters sprake van grijs kronkelsteeltje (hoewel meestal niet aspectbepalend) en een hoge recreatiedruk. De kwaliteit op basis van karakteristieke soorten fauna is overal onvoldoende. In de meeste deelgebieden is sprake van een historische continuïteit in begrazing door herten, runderen, konijnen of schapen; De functie voor karakteristieke soorten is overwegend goed voor flora maar overwegend slecht voor fauna. Het aantal karakteristieke soorten flora en vegetatie varieert tussen de deelgebieden, maar in ruim de helft is het aantal beperkt.

Figuur 5-4 Verspreiding en mate van overbelasting van het habitattype H2330 Zandverstuivingen in het zuidoostelijk deel van het Natura 2000-gebied Veluwe (Bron: AERIUS Monitor, versie 2024). Legenda: zie Figuur 5-3

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 20 van 99

Achtergronddepositie huidige situatie De KDW van H2330 Zandverstuivingen is 714 mol N/ha/jaar (Wamelink et al, 2023). Volgens AERIUS Monitor versie 2024 was er in 2022 nog sprake van overschrijding van de KDW op de hele oppervlakte van het habitattype. De achtergronddepositie varieerde in 2022 tussen 1005 en 1696 mol N/ha/jaar (10- en 90percentielen) en was gemiddeld 1161 mol N/ha/jaar. De gemiddelde depositie ligt dus 447 mol N/ha/jaar hoger dan de KDW (AERIUS Monitor, 2024) (Figuur 5-4). Overige drukfactoren, knelpunten en maatregelen De Natuurdoelanalyse van de Veluwe (Arcadis et al., 2023) noemt voor habitattypen van heiden en stuifzanden de volgende knelpunten: - De voortgaande zeer hoge stikstofdepositie met als gevolg, vermesting, verruiging, bodemverzuring, een nutriëntenonbalans in voedsel voor kleine fauna en in de verdere voedselketen en verhoogde kwetsbaarheid voor klimaatverandering. - Het verlies aan landschapsecologische samenhang als gevolg van versnippering, waardoor leefgebieden te klein zijn geworden en soorten lokaal uitsterven, maar gebieden ook niet meer kunnen herkoloniseren vanuit de plekken waar ze nog wel zitten. - Vervuiling door gebiedsvreemde stoffen. - Klimaatverandering en de effecten ervan, zoals verdroging, vernatting, verandering preferente windrichting, hebben effecten op de standplaatscondities.

- Verdroging, name als gevolg van het veranderende landgebruik (van heide en stuifzanden naar bos en landbouwgronden). Voor de resterende vochtige delen op de Veluwe kent het inzijggebied nu geheel of gedeeltelijk een ongunstig gebruik (landbouw of bos), waardoor de watertoevoer in bijvoorbeeld droge periodes ontoereikend is (of een mindere kwaliteit kent). - Gebiedsvreemde stoffen, waaronder pesticiden en biociden, PFAS en microplastics. - (Noodgedwongen) intensief beheer en te hoge dynamiek van wroeten door wilde zwijnen. - Verstoring door geluid, licht of aanwezigheid van mensen. Veel van deze effecten kunnen worden gerelateerd aan recreatie of defensieactiviteiten. - Plaatselijk kunnen (invasieve) exoten inheemse soorten verdringen. Deze knelpunten hebben ook betrekking op het habitattype zandverstuivingen, dat deel uitmaakt van het heide- en stuifzandlandschap. Bijdrage aan de stikstofdepositie als gevolg van de bouw van woningen in de Ploen-Noord De depositietoename op het habitattype H3130 Zandverstuivingen in de aanlegfase is maximaal 0,01 mol N/ha/jaar en is berekend voor een oppervlakte van 6,58 ha (0,3% van de oppervlakte van dit habitattype in het Natura 2000-gebied). De depositie op het habitattype neemt daardoor tijdelijk toe van gemiddeld 875 naar 875,01 mol N/ha/jaar.

Effectbeoordeling - Op de hele oppervlakte van het habitattype (100%) was in 2022 sprake van overschrijding van de KDW. - Op 0,3% van de oppervlakte van het habitattype vindt een tijdelijke bijdrage aan de stikstofdepositie plaats van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar door de aanleg van de woningen. Op ruim 99% van de oppervlakte van het habitattype zijn effecten daarom op voorhand uitgesloten. - Omdat de depositietoename tijdelijk is heeft deze geen invloed op de trend in de stikstofbelasting in het gebied, ongeacht welke trend hierbij optreedt. De depositietoename heeft dan per definitie geen gevolgen voor het behalen van de instandhoudingsdoelen voor zover deze te maken hebben met de trend in stikstofdepositie in de komende jaren. - Omdat de depositietoename tijdelijk en zeer gering is leidt deze niet tot een meetbare verandering in het nutriëntenaanbod voor het habitattype. Er zijn daarom geen meetbare veranderingen in de biomassaproductie van de vegetatie als gevolg van vermestingseffecten. De structuur en

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 21 van 99

-

-

soortensamenstelling van de vegetatie verandert daarom niet als gevolg van de depositietoename. De depositietoename leidt daarom ook niet tot verdere vergrassing en vermossing van het habitattype. De bodem van het habitattype is van nature weinig gebufferd, en verzuurt van nature door geleidelijke uitspoeling van basen. Ten opzichte van de verzurende invloed van de achtergronddepositie (op de Veluwe gemiddeld 1156 mol N/ha in het jaar 2022) heeft een tijdelijke en zeer geringe depositietoename van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar een verwaarloosbare invloed op de snelheid van het verzuringsproces. De samenstelling van de vegetatie, de aanwezigheid van typische soorten, de abiotische kenmerken en de structuurkenmerken van het habitattype worden zullen niet meetbaar veranderen door de zeer geringe toename van de stikstofdepositie als gevolg van het project. Dit heeft daarom geen gevolgen voor de oppervlakte en de kwaliteit van het habitattype H2330 Zandverstuivingen op de Veluwe, en heeft geen invloed op de effecten van maatregelen die de provincie Gelderland en andere partijen uitvoeren om uitbreiding en kwaliteitsverbetering van het habitattype te realiseren.

Conclusie Een tijdelijke en zeer geringe toename van de stikstofdepositie met 0,01 mol N/ha/ leidt niet tot veranderingen in de oppervlakte en kwaliteit van het habitattype H2330 Zandverstuivingen in het Natura 2000-gebied Veluwe. De geringe depositieverhoging heeft bovendien geen permanente invloed op de mogelijkheden om de oppervlakte van het habitattype uit te breiden en de kwaliteit te verbeteren. Er zijn daarom geen gevolgen voor het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen voor het habitattype. 5.2.5

H4010A Vochtige heiden

Voorkomen en kwaliteit op de Veluwe H4010A Vochtige heiden (hogere zandgronden) komt op de Veluwe met een oppervlakte van in totaal 138 ha voor. Binnen het invloedsgebied van De Ploen-Noord komen ze vooral voor aan weerszijden van de A50 (De Stompen en Terlet; zie Figuur 5-5). De kwaliteit is in de Natuurdoelanalyse van de provincie Gelderland (Arcadis et al., 2023) als volgt beoordeeld: - Het habitattype scoort in de helft van de deelgebieden ‘goed’. Hier komt het habitattype ook in natte vorm voor in een heidelandschap met intacte bodem en hydrologie. In de andere helft scoort het habitattype ‘voldoende omdat natte heide hier afwezig is, en het habitattype in de randzone van vennen voorkomt. - In de meeste deelgebieden wordt niet voldaan aan de oppervlaktebehoefte. - De kwaliteit op basis van structuur en functie varieert sterk, maar is in de meeste deelgebieden minimaal voldoende. Complete zoneringen van successiestadia komen weinig voor. - De kwaliteit op basis van karakteristieke soorten flora en fauna is bijna overal goed. Het aantal karakteristieke soorten flora en vegetatie varieert tussen de deelgebieden, maar in ruim de helft is het aantal beperkt. Achtergronddepositie huidige situatie De KDW voor H4010A Vochtige heiden is 1071 mol N/ha/jaar (Wamelink et al., 2023).

Volgens AERIUS Monitor versie 2024 was er in 2022 nog sprake van overschrijding van de KDW op 45,1% van de oppervlakte van het habitattype. De achtergronddepositie varieerde in 2022 tussen 982 en 1460 mol N/ha/jaar (10- en 90percentielen) en was gemiddeld 1134 mol N/ha/jaar. De gemiddelde depositie ligt dus 63 mol N/ha/jaar hoger dan de KDW (AERIUS Monitor, 2024) (Figuur 5-5)

Voortoets stikstofeffecten de Ploen-Noord, Duiven | KE170-02 | 27 augustus 2025 | Pagina 22 van 99

Figuur 5-5 Verspreiding en mate van overbelasting van het habitattype H4010A Vochtige heiden (hogere zandgronden) in het zuidoostelijk deel van het Natura 2000-gebied Veluwe (Bron: AERIUS Monitor, versie 2024). Legenda: zie Figuur 5-3 Overige drukfactoren, knelpunten en maatregelen De KDW van H4010A Vochtige heiden (hogere zandgronden) is 1071 mol N/ha/jaar (Wamelink et al, 2023). De Natuurdoelanalyse van de Veluwe (Arcadis et al., 2023) noemt voor habitattypen van heiden en stuifzanden de volgende knelpunten: - De voortgaande zeer hoge stikstofdepositie met als gevolg, vermesting, verruiging, bodemverzuring, een nutriëntenonbalans in voedsel voor kleine fauna en in de verdere voedselketen en verhoogde kwetsbaarheid voor klimaatverandering. - Het verlies aan landschapsecologische samenhang als gevolg van versnippering, waardoor leefgebieden te klein zijn geworden en soorten lokaal uitsterven, maar gebieden ook niet meer kunnen herkoloniseren vanuit de plekken waar ze nog wel zitten. - Vervuiling door gebiedsvreemde stoffen. - Klimaatverandering en de effecten ervan, zoals verdroging, vernatting, verandering preferente windrichting, hebben effecten op de standplaatscondities. - Verdroging, name als gevolg van het veranderende landgebruik (van heide en stuifzanden naar bos en landbouwgronden). Voor de resterende vochtige delen op de Veluwe kent het inzijggebied nu geheel of