14. Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland.pdf
Tekst van het document
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland
Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2019
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2019
De uitvoering van de PWE 2019 vond plaats in opdracht van de onderstaande instanties: • Gemeenten in Gelderland • Provincie Gelderland
Provincie Gelderland Onderwijs en Arbeidsmarkt Bureau Economisch Onderzoek Postbus 9090 6800 GX Arnhem 026 359 91 91 pwe@gelderland.nl Overname van cijfers is toegestaan mits bron duidelijk vermeld wordt: PWE-Gelderland 2019 Een digitale versie van dit rapport is te vinden op: www.gelderland.nl/pwe
2
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Over het materiaal De PWE voert jaarlijks onderzoek uit naar de Gelderse werkgelegenheid. De uitkomsten van het onderzoek 2019 (peildatum 1 april 2019) worden in dit document gepresenteerd. Hoewel veel bedrijven reageren op de enquête is de respons geen 100%, bij het onderzoek 2019 is uiteindelijk een respons bereikt van 77% van de werkgelegenheid. Daarom is aanvullend, middels ophoging/bijschatting voor elk non-responsbedrijf (vestiging), een schatting van de werkgelegenheid gemaakt. Daarnaast wordt steeds gekeken in hoeverre de gegevens corresponderen met die uit voorgaande jaren. Anders dan bij andere bronnen is sprake van een compleet register waarin ook de historie van individuele bedrijven wordt bijgehouden. Dat maakt het mogelijk om analyses te doen op elk gewenst ruimtelijk en/of sectoraal niveau. De PWE onderscheidt zich daarmee van andere bronnen. De PWE verbetert continu haar historische gegevens. Eventueel geconstateerde fouten, omissies of dubbeltellingen worden met terugwerkende kracht hersteld. Maar ook gemeentelijke herindelingen en SBI-conversies worden op deze wijze verwerkt. Dat maakt het mogelijk om consistente ontwikkelingen weer te geven door de tijd. Het is daardoor niet mogelijk de gegevens uit deze rapportage naast die van eerdere rapportages te leggen, analyses dienen plaats te vinden binnen de actuele database, d.w.z.
met de (historische) gegevens zoals die momenteel in het PWE-bestand zijn opgenomen. In dit rapport worden cijfers voor uiteenlopende perioden gepresenteerd. Daar is voor gekozen om zo veel mogelijk kleur te geven aan ontwikkelingen en omslagen. Wel is getracht zo veel mogelijk de ontwikkelingen 2018-2019 en 2010-2019 in beeld te brengen. Het PWE-register bevat cijfers vanaf 1986. In beginsel kan vanaf dat jaar elke periode gepresenteerd worden. Als gevolg van afrondingen en weglaten van cellen met zeer weinig waarnemingen kan het voorkomen dat de totalen afwijken van de som der cellen. De totalen zijn dan leidend.
3
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Samenvatting • Het afgelopen jaar bedroeg de groei van de werkgelegenheid in Gelderland 2,8%. Inmiddels is de werkgelegenheid uitgekomen op 1.044.780 banen, een toename van 28.870 banen. • In vergelijking met de andere provincies zijn de ontwikkelingen in Gelderland gunstig. De groei voor Nederland komt uit op 2,5%. Alleen de provincies Noord Holland, Utrecht en Flevoland hebben het afgelopen jaar nog een gunstiger groei doorgemaakt. • De werkgelegenheid in de industrie blijft zich herstellen, sinds 2016 valt een forse toename van het aantal banen waar te nemen. Dit jaar zijn er bijna 2.900 banen bijgekomen (+2,5%). Met ruim 115.000 banen zit de werkgelegenheid inmiddels weer boven het niveau van 2011. • Ook de bouw heeft met een opvallend herstel te maken heeft. Tot 2014 is een behoorlijke hoeveelheid banen verloren gegaan. De recente jaren laten weer een forse groei zien, het afgelopen jaar kwamen er weer ruim 3.500 banen bij. Met 6,0% lag de groei dit jaar ver boven de gemiddelde sectorale groei van 2,8%. • In de groothandel zijn er het afgelopen jaar 2.360 banen bijgekomen, goed voor een groei van 3,2%. • De detailhandel groeit weer sinds 2015. Dit jaar kwamen er 2.240 banen bij en kwam het totaal aantal banen daardoor uit op 119.590, goed voor 11,4% van de Gelderse werkgelegenheid.
• Het afgelopen jaar was de sector vervoer/opslag en communicatie goed voor 2.640 nieuwe banen (3,7%), daarmee lag de groei boven het gemiddelde groeicijfer van 2,8%. • De horeca blijft zich opvallend goed ontwikkelen. Dit jaar zijn er weer 1.680 banen bijgekomen. Ten opzichte van 2010 bedroeg de toename maar liefst 8.500 banen. • De werkgelegenheid in de zakelijke dienstverlening is ook het afgelopen jaar fors gegroeid. De sector nam toe met 5.900 banen (+4,1%) en groeide tot totaal 150.520 banen. Het sectoraandeel ligt momenteel op 14,4% en is langzamerhand gegroeid vanaf 8,2% in 1986. • Sinds 2015 groeit het aantal banen in het onderwijs weer. Het afgelopen jaar kwamen er 2.070 banen bij. De groei van 2,9% lag daarmee zelfs iets boven de gemiddelde groei. • Het aantal banen in de zorg blijft groeien na de forse dip in de periode 2012-2015. Het afgelopen jaar nam de werkgelegenheid toe met 5.360 (+3,0%) tot 185.270 banen. Inmiddels is het banenverlies uit de periode 2012-2015 weer gecompenseerd. • De Cleantech regio telde in 2019 173.000 banen. Met een groei van 2,3% lag de ontwikkeling (-0,6%-punt) wat onder het Gelderse beeld. In de gezondheidszorg (+1.190) en de zakelijke dienstverlening (+670) zijn er veel banen bijgekomen. Ook de bouwnijverheid was goed voor +620 banen. Banenverlies was er bij het openbaar bestuur, grotendeels toe te schrijven aan defensie.
Het banenverlies bij de landbouw, financiële sector en overige dienstverlening was beperkt. • De Achterhoek kende het afgelopen jaar met een groei van 4.170 banen (+3,4%) net als vorig jaar een gunstige ontwikkeling. Er was een bovengemiddelde groei in de gezondheidszorg (+1.300), maar ook de industrie (+560), zakelijke dienstverlening (+580) en groothandel (+530) waren goed voor de nodige nieuwe banen.
4
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
• Het afgelopen jaar nam de werkgelegenheid in Arnhem-Nijmegen toe met 10.350 banen (+2,7%) en de regio was daarmee goed voor 36% van de totale werkgelegenheidsgroei in Gelderland. De zakelijke dienstverlening zorgde met bijna 2.000 banen voor de meeste nieuwe banen, maar ook de gezondheidszorg (+1.500) en vervoer (+1.400) waren goed voor veel nieuwe banen. • Net als vorig jaar lag ook dit jaar de groei (+3,4%) in Rivierenland weer boven het Gelderse gemiddelde (+2,8%). Er kwamen 3.870 banen bij waardoor het totaal nu op 117.440 staat. Nieuwe banen waren er dit jaar vooral in de sectoren zakelijke dienstverlening (+770), vervoer (+630) en bouw (+560). • De regio Food Valley kende de afgelopen jaren veruit de hoogste banengroei. Daar waar de meeste regio’s in de periode 2012-2015 een fors banverlies kenden is in Food Valley het aantal banen slechts beperkt afgenomen. Het afgelopen jaar groeide de werkgelegenheid met 4.460 banen (+3,2%). De groei vond vooral plaats in de sectoren zakelijke dienstverlening (+1.520), bouwnijverheid (+760) en industrie (+730). • De groei op de Noord Veluwe heeft het afgelopen jaar (+2,4%) net onder het Gelderse gemiddelde gelegen. Er kwamen vooral banen bij in de bouw (+540), gezondheidszorg (+440) en de zakelijke dienstverlening (+410). • Het aantal bedrijven blijft snel groeien.
Werden er vorig jaar ongeveer 7.670 nieuwe bedrijven geteld (netto toename), dit jaar waren dat er weer 6.840. Daarmee herbergt Gelderland inmiddels 191.790 bedrijven. 20 jaar geleden waren dat er nog slechts 105.890. • De eenmansbedrijven (meestal ZZP-ers) maken inmiddels 69% uit van de bedrijven populatie. In termen van banen is de bijdrage van bijna 13% een stuk bescheidener. De afgelopen 20 jaren kwamen er ruim 95.000 eenmansbedrijven bij, goed voor evenzoveel banen. • Gelderland kent momenteel ca. 460 bedrijventerreinen. In totaal gaat het om 10.466 ha. bruto waarvan 8.546 ha. netto beschikbaar is voor bedrijven. Er was 7.868 ha al uitgegeven aan bedrijven. Op deze terreinen zijn 19.580 bedrijven gevestigd, goed voor 341.750 banen. Terreinen herbergen daarmee 10% van de Gelderse bedrijvigheid en 33% van de werkgelegenheid. Gemiddeld genomen werken er 43 mensen per ha. bedrijventerrein. Op de nieuwe logistieke terreinen zijn dat er minder.
5
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Inhoud
Over het materiaal
3
Samenvatting
4
Algemeen
7
Sectoren
8
1 2
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14
Ontwikkeling aantal banen naar sector afgelopen jaar Landbouw Industrie Bouw Groothandel Detailhandel/autohandel Vervoer, opslag en communicatie Horeca Financiële sector Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs (Gezondheids-) Zorg Overige dienstverlening
8 9 9 11 11 12 13 13 14 14 15 15 16 18
Regionaal
19
4
Type baan
26
5
Bedrijven
27
6
Bedrijventerreinen
29
3
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6
Cleantech regio Achterhoek Regio Arnhem-Nijmegen Rivierenland Food Valley Noord Veluwe
Bijlage A: O ntwikkelingen aantallen banen Gelderland, regio’s naar sector Bijlage B: Ontwikkelingen aantallen banen naar gemeente Bijlage C: O verzicht banen, bedrijven en bedrijventerreinen waar 25ha of meer is uitgegeven Bijlage D: Indeling regio’s Kaart: WGR regio’s Kaart: Gemiddelde jaarlijkse werkgelegenheidsgroei 2015-2018 per gemeente Kaart: Werkgelegenheidsgroei 2018-2019 per gemeente
6
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
19 21 22 23 24 25
32 41 44 49 50 51 51
1 Algemeen De werkgelegenheid in Gelderland groeit inmiddels al weer een flink aantal jaren op rij. In 2018 was het aantal banen voor het eerst boven de 1 mln. uitgekomen. De groei bedroeg in 2018 2,4%. Het afgelopen jaar was de groei met 2,8% nog hoger dan vorig jaar. Inmiddels is de werkgelegenheid uitgekomen op 1.044.780 banen, een toename van 28.870 banen.
Grafiek 1.1
Aantal banen Gelderland 1.050.000 1.025.000 1.000.000 975.000 950.000 925.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
In Nederlands perspectief zijn de ontwikkelingen gunstig te noemen. De groei in Gelderland lag met 2,8% boven de gemiddelde ontwikkeling van 2,5%. Alleen de provincies Noord Holland, Utrecht en Flevoland wisten een hogere groei te realiseren. Provincie
Vestigingen
Banen
Ontwikkeling 2018-2019
Groningen
49.140
290.520
2,1%
Friesland
62.030
302.460
1,2%
Drenthe
42.640
221.610
2,2%
Overijssel
103.720
609.380
2,0%
Gelderland
191.790
1.044.780
2,8%
Flevoland
42.020
194.590
3,6%
Utrecht
148.910
765.800
3,0%
Noord Holland
353.380
1.632.070
3,2%
Zuid Holland
325.920
1.774.590
2,3%
Zeeland
39.630
183.850
1,5%
Brabant
244.150
1.335.610
2,7%
Limburg
97.670
537.380
1,3%
1.700.920
8.892.340
2,5%
Nederland Bron: LISA-2019
7
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
2 Sectoren 2.1 Ontwikkeling aantal banen naar sector afgelopen jaar Met uitzondering van de financiële sector, landbouw en overheid lieten alle sectoren het afgelopen jaar een groei van het aantal banen zien. Het totale banenverlies in de eerste drie sectoren was zeer beperkt, in totaal gingen hier 790 banen verloren. De grootste banengroei was er in de zakelijke dienstverlening (+5.900). De gezondheidszorg blijft ook hard groeien, dit jaar +5.360 banen. Daarnaast leverden de bouw (+3.540) en industrie (+2.860) een forse bijdrage aan de banengroei. Handel (groothandel en detailhandel) en transport waren samen goed voor 7.240 nieuwe banen.
Ontwikkeling banen naar sector Gelderland, alle banen
Banen 2019
Absoluut 2018-2019
In procenten 2018-2019
Sectoraandeel 2019
A
Landbouw/Visserij
27.090
-220
-0,8%
2,6%
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
115.340
2.860
2,5%
11,0%
DE
Nutsbedrijven
13.560
440
3,4%
1,3%
F
Bouwnijverheid
63.070
3.540
6,0%
6,0%
GA
Groothandel
63.310
2.360
3,9%
6,1%
GB
Detailhandel/autohandel
119.590
2.240
1,9%
11,4%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
74.180
2.640
3,7%
7,1%
I
Horeca
50.710
1.680
3,4%
4,9%
K
Financiële instellingen
14.570
-470
-3,1%
1,4%
LN
Zakelijke dienstverlening
150.520
5.900
4,1%
14,4%
O
Openbaar bestuur
49.770
-100
-0,2%
4,8%
P
Onderwijs
73.520
2.070
2,9%
7,0%
Q
Gezondheidszorg
185.270
5.360
3,0%
17,7%
RS
Overige dienstverlening
44.290
560
1,3%
4,2%
1.044.780
28.870
2,8%
100,0%
Alle sectoren
8
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
2.2 Landbouw Grafiek 2.2
Ontwikkeling banen landbouw Gelderland 32.000 31.000 30.000 29.000 28.000 27.000 26.000 25.000 24.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Het aantal banen in de landbouw is de afgelopen jaren structureel afgenomen. In dat licht bezien is het banenverlies van 220 het afgelopen jaar bescheiden te noemen. Rond 1990 werden er in Gelderland nog rond de 46.000 banen geteld. Inmiddels is dat aantal afgenomen tot 27.100. Er zijn bijna 20.000 banen verloren gegaan. Het sectoraandeel daalde daarmee van 8,0% in 1990 tot 2,6% in 2019.
2.3 Industrie1 Grafiek 2.3
Ontwikkeling banen industrie Gelderland 118.000 116.000 114.000 112.000 110.000 108.000 106.000 104.000 102.000 100.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
De werkgelegenheid in de industrie blijft zich herstellen, sinds 2016 valt een forse toename van het aantal banen waar te nemen. Dit jaar zijn er bijna 2.900 banen bijgekomen (+2,5%). Met ruim 115.000 banen zit de werkgelegenheid inmiddels weer boven het niveau van 2011, echter nog niet op het niveau van het topjaar 2000 toen 135.000 mensen werkzaam waren in de industrie. Het sectoraandeel schommelt sinds 2012 rond de 11%. Binnen de industrie valt op dat vooral de voedingsmiddelenindustrie zich de afgelopen jaren goed heeft ontwikkeld. De afgelopen 5 jaren kwamen er bijna 4.000 banen bij, waarvan het afgelopen jaar een kleine 600. Ook de metaalproductiesector (sbi-25) en machine-industrie (sbi-28) waren goed voor veel nieuwe banen. Het banenverlies bij Vervaardiging van overige goederen (sbi-32) is geheel toe te schrijven aan banenverlies bij Sociale Werkvoorziening. Wordt deze deelsector buiten beschouwing gelaten dan is het groeicijfer van de industrie nog gunstiger en rest een groei van ongeveer 12.000 banen in de afgelopen 5 jaren.
1
9
Exclusief delfstoffenwinning. In de delfstoffenwinning zijn ca. 250 mensen werkzaam.
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Ontwikkeling werkgelegenheid industrie Gelderland 2015-2019 Sector
Banen 2019
Toename 2018-2019
Toename 2015-2019
23.840
580
3.890
490
120
190
0
0
0
10
Vervaardiging van voedingsmiddelen
11
Vervaardiging van dranken
12
Vervaardiging van tabaksproducten
13
Vervaardiging van textiel
1.770
-50
-120
14
Vervaardiging van kleding
420
-30
-40
15
Vervaardiging van leer, lederwaren en schoenen
250
20
-30
16
Primaire houtbewerking en vervaardiging van artik. van hout
3.530
290
900
17
Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren
3.800
-70
130
18
Drukkerijen, reproductie van opgenomen media
2.370
-150
-600
19
Vervaardiging van cokesovenproducten en aardolieverwerking
20
0
0
20
Vervaardiging van chemische producten
3.450
40
490
21
Vervaardiging van farmaceutische grondstoffen en producten
840
30
60
22
Vervaardiging van producten van rubber en kunststof
5.320
130
640
23
Vervaardiging van overige niet-metaalhoudende minerale prod.
4.090
50
270
24
Vervaardiging van metalen in primaire vorm
2.150
-80
130
25
Vervaardiging van prod. van metaal (geen machines en app.)
15.870
1.080
2.720
26
Vervaardiging van computers, elektronische en optische mach.
6.400
190
690
27
Vervaardiging van elektrische apparatuur
2.360
-20
-70
28
Vervaardiging van overige machines en apparaten
13.730
470
1.530
29
Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers
1.700
-40
170
30
Vervaardiging van overige transportmiddelen
2.020
90
140
31
Vervaardiging van meubels
4.150
200
440
32
Vervaardiging van overige goederen
11.220
-260
-4.910
33
Reparatie en installatie van machines en apparaten
5.320
280
520
115.110
2.870
7.140
Totaal Industrie (exlc. Delfstoffen)
10
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
2.4 Bouw Net als de industrie geldt dat de bouw met een opvallend herstel te maken heeft. Tot 2014 is een behoorlijke hoeveelheid banen verloren gegaan. De recente jaren laten weer een forse groei zien, het afgelopen jaar kwamen er weer ruim 3.500 banen bij. Met 6,0% lag de groei ver boven de gemiddelde sectorale groei van 2,8%. Het totaal aantal banen ligt met 63.000 banen nog net niet op het niveau van het eerste crisisjaar (2008) toen er nog bijna 67.000 mensen in de bouw werkzaam waren. Het aantal eenmansbedrijven in de bouw blijft toenemen. Zo kwamen er het afgelopen jaar opnieuw bijna 1.000 eenmansbedrijven bij. Het aantal andere bedrijven bleef gelijk. Wel realiseerden deze bedrijven ook een aanzienlijk deel van de groei. Grafiek 2.4
Ontwikkeling banen bouw Gelderland 65.000 60.000 55.000 50.000 45.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2.5 Groothandel In de groothandel zijn er het afgelopen jaar 2.360 banen bijgekomen, goed voor een groei van 3,9%. Niet eerder waren er zo veel mensen werkzaam in deze sector. In het topjaar (2008) waren er 61.820 mensen werkzaam. Door de gunstige groeicijfers is het sectoraandeel iets toegenomen van 5,9% in 2014 tot 6,1% in 2019.
Grafiek 2.5
Ontwikkeling banen groothandel Gelderland 64.000 63.000 62.000 61.000 60.000 59.000 58.000 57.000 56.000 55.000 2010
11
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
2019
2.6 Detailhandel/autohandel Grafiek 2.6
Ontwikkeling banen detailhandel Gelderland 120.000 118.000 116.000 114.000 112.000 110.000 108.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Net als de groothandel groeit de detailhandel weer sinds 2015. In 2019 kwamen er 2.240 banen bij (iets minder dan vorig jaar) en kwam het totaal aantal banen daardoor uit op 119.590, goed voor 11,4% van de Gelderse werkgelegenheid. Het aantal banen groeide het afgelopen jaar met 1,9%, de groei lag daarmee onder het gemiddelde groeicijfer van 2,8%. Detailhandel/autohandel: deelsectoren met grootste absolute toename of afname aantal banen 2015-2019 Banen
Ontwikkeling
Ontwikkeling
2019
2018-2019
2015-2019
4711
Supermarkten e.d. winkels met een algemeen assort. (v&g)
36.420
1.200
3.790
4791
Detailhandel via internet
7.520
760
2.210
4511
Handel in en reparatie van personenauto's
11.420
180
1.020
4752
Winkels in doe-het-zelfartikelen
4.930
160
530
2.450
10
370
3.580
10
250
1.090
-30
250
3.050
60
200
150
-10
-40
3.790
-30
-60
180
-30
-70
1.220
-50
-70
1.030
-30
-80
570
-30
-80
980
0
-100
650
-20
-100
260
-90
-120
580
-60
-130
4.150
100
-160
Sector
4519 4774 4799 4520 4751 4776 4782 4724 4781 4777 4743 4762 4741 4789 4719
Handel in en reparatie van zwaardere bedrijfsauto’s Winkels in drogisterij-, medische en orthopedische artikelen Colportage, straathandel en bijbeh. detailhandel Gespecialiseerde reparatie van auto's Winkels in kledingstoffen, huishoudtextiel en fournituren Winkels in bloemen, planten, zaden, tuinbenodigdheden Markthandel in textiel, kleding en schoenen Winkels in brood, banket, chocolade en suikerwerk Markthandel in voedings- en genotmiddelen Winkels in juweliersartikelen en uurwerken Winkels in audio- en videoapparatuur of in algemeen assort. Winkels in kranten, tijdschriften en kantoorbehoeften Winkels in computers, randapparatuur en software Markthandel in non-food artikelen (geen textiel, kleding) Warenhuizen e.d. winkels met een algemeen assort. (nonfood)
4765
Winkels in speelgoed
330
-120
-230
4771
Winkels in kleding en mode-artikelen; textielsupermarkten
7.690
-200
-710
4772
Winkels in schoenen en lederwaren
1.360
-120
-750
12
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
De ontwikkelingen binnen de detailhandel lopen nogal uiteen. Zo geldt dat veel deelsectoren nauwelijks groei laten zien of zelfs fors banenverlies, vooral in de kleding-, schoenen- en speelgoedbranche. Dat de sector als geheel aanzienlijk groeit is vooral toe te schrijven aan de gunstige ontwikkeling bij de supermarkten, internetwinkels, autobranche en winkels in doe-het-zelf artikelen.
2.7 Vervoer, opslag en communicatie Grafiek 2.7
Ontwikkeling banen vervoer/opslag en communicatie Gelderland 74.000 73.000 72.000 71.000 70.000 69.000 68.000 67.000 66.000 65.000 64.000 63.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Het afgelopen jaar was in de sector vervoer/opslag en communicatie goed voor 2.640 nieuwe banen (3,7%), daarmee lag de groei boven het gemiddelde groeicijfer van 2,8%. De groei in banen werd binnen de sector vooral gerealiseerd door de het goederenvervoer over de weg (+1.010), expediteurs (+600) en distributiecentra (+320). Het sectoraandeel is de afgelopen langzaam gegroeid van 6,6% in 2010 tot 7,1% in 2019.
2.8 Horeca Grafiek 2.8
Ontwikkeling banen horeca Gelderland 52.000 51.000 50.000 49.000 48.000 47.000 46.000 45.000 44.000 43.000 42.000 41.000 40.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
De horeca blijft zich opvallend goed ontwikkelen. Dit jaar zijn er weer 1.680 banen bijgekomen. Ten opzichte van 2010 bedroeg de toename maar liefst 8.500 banen. Alleen de zakelijke dienstverlening groeide in die periode nog harder. Het sectoraandeel groeide als gevolg hiervan van 4,3% in 2010 tot 4,9% in 2019.
13
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
2.9 Financiële sector Grafiek 2.9
Ontwikkeling banen financiële dienstverlening Gelderland 24.000 22.000 20.000 18.000 16.000 14.000 12.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
De financiële sector verliest al sinds 2000 banen. Na 2008 is het banenverlies in een stroomversnelling gekomen. Waren er in 2000 nog 29.000 mensen werkzaam in de financiële sector, inmiddels is dat afgenomen tot 14.570, een halvering. Het sectoraandeel is hierdoor gedaald van 3,2% tot 1,4%. Ook het afgelopen jaar was weer sprake van banenverlies, -470 banen ofwel -3,1%.
2.10 Zakelijke dienstverlening Grafiek 2.10
Ontwikkeling banen zakelijke dienstverlening Gelderland 155.000 150.000 145.000 140.000 135.000 130.000 125.000 120.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
De werkgelegenheid in de zakelijke dienstverlening is ook het afgelopen jaar fors gegroeid. De sector nam toe met 5.900 banen (+4,1%) en groeide tot totaal 150.520 banen. Het sectoraandeel ligt momenteel op 14,4% en is langzamerhand gegroeid vanaf 8,2% in 1986.
Grootste deelsector binnen de zakelijke dienstverlening Banen 2019
Toename 2018-2019
Toename 2010-2019
8121
Interieurreiniging v. gebouwen
17.890
360
3.570
70221
Organisatie-adviesbureaus
16.780
330
3.510
7112
Ingenieurs/ov. techn.ontwerp
14.140
680
1.660
7311
Reclamebureaus
8.650
60
80
78202
Uitleenbureaus
6.820
80
2.090
69209
Overige administratiekantoren
6.560
230
720
8130
Landschapsverzorging
5.420
270
1.240
70222
Advisering gebied management
4.460
290
1.740
3.030
200
-230
2.940
80
610
69202 69203
14
Accountantsadministratieconsulenten Boekhoudkantoren
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Binnen de zakelijke dienstverlening is de interieurreiniging de grootste deelsector gevolgd door de organisatie-adviesbureaus. Beide deelsectoren waren de afgelopen 10 jaar goed voor ieder meer dan 3.500 nieuwe banen. Naast groeiers waren er ook een aantal deelsectoren met opvallend banenverlies: zo gingen bij de particuliere beveiliging bijna 1.000 banen verloren. Bij architecten gingen 310 banen verloren. Het afgelopen jaar gingen binnen deze deelsector overigens bijna nergens banen verloren.
2.11 Openbaar bestuur Grafiek 2.11
Ontwikkeling banen openbaar bestuur Gelderland 55.000 53.000 51.000 49.000 47.000 45.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Het aantal banen bij de overheid is sinds 2016 min of meer stabiel. Dit jaar gingen er 100 banen verloren waardoor het totale aantal banen nu op 49.770 uitkomt. Vanaf 2005 is het aantal in de loop van de tijd aanzienlijk afgenomen. In 2009 werden nog 54.730 banen geteld.
2.12 Onderwijs Grafiek 2.12
Ontwikkeling banen onderwijs Gelderland
75.000 74.000 73.000 72.000 71.000 70.000 69.000 68.000 67.000 66.000 65.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2017
2019
Sinds 2015 groeit het aantal banen in het onderwijs weer. Het afgelopen jaar kwamen er 2.070 banen bij. De groei van 2,9% lag daarmee zelfs iets boven de gemiddelde groei. Het aantal banen in deze sector was nog niet eerder zo hoog. Het sectoraandeel is de afgelopen 20 jaren nauwelijks gewijzigd en ligt rond de 7,0%. Over lange termijn bezien is de groei in de pas gelopen met de gemiddelde ontwikkeling.
15
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Ontwikkeling banen binnen onderwijs Sector
Banen 2019
Ontwikkeling 2018-2019
Ontwikkeling 2010-2019
8520
Primair en speciaal onderwijs
21.830
670
-1.750
8531
Algemeen vormend voortgezet onderwijs
16.190
-270
-420
8532
Middelbaar beroepsonderwijs en educatie
5.220
0
330
8541
Niet-universitair hoger onderwijs
5.930
160
1.400
8542
Universitair hoger onderwijs
9.120
120
620
8551
Sport- en recreatieonderwijs
2.510
370
1.800
8552
Cultureel onderwijs
1.790
120
210
8553
Auto- en motorrijscholen
1.460
80
0
8559
Overig onderwijs (rest)
8.900
810
2.800
8560
Dienstverlening voor het onderwijs
580
20
370
73.520
2.070
5.350
Totaal onderwijs
Bijna een derde van de onderwijssector wordt gevormd door het basisonderwijs. De afgelopen 10 jaar is hier, ondanks de groei van de afgelopen jaren, netto nog steeds een banenverlies geteld (-1.750). De ontwikkelingen bij het algemeen vormend voortgezet onderwijs zijn nog steeds niet gunstig, dit jaar -270 banen. De groei van het aantal banen bij “Overig Onderwijs” wordt vooral bepaald door bedrijfs opleidingen en studiebegeleiding, de afgelopen 10 jaren respectievelijk +1.520 en +1.250 nieuwe banen.
2.13 (Gezondheids-) Zorg Grafiek 2.13
Aantal banen zorg Gelderland 190.000 185.000 180.000 175.000 170.000 165.000 160.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Het aantal banen in de zorg blijft groeien na de forse dip in de periode 2012-2015. Het afgelopen jaar nam de werkgelegenheid toe met 5.360 (+3,0%) tot 185.270 banen. Inmiddels is het banenverlies uit de periode 2012-2015 weer gecompenseerd. Niet eerder waren zo veel mensen in de zorg werkzaam. Hiermee is de sector de grootste in Gelderland. Een beeld dat de zorg onevenredig hard groeit is echter niet terecht, het sectoraandeel in de afgelopen 10 jaren gedaald van 18,1% naar 17,7%.
16
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Ontwikkeling banen binnen de zorg, grootste groeiers en dalers Banen 2019
Ontwikkeling 2018-2019
Ontwikkeling 2010-2019
86919
Ov.paramed.praktijken
7.130
160
3.850
86922
Arbobegeleiding/reïntegratie
3.950
-50
2.620
8621
Praktijken van huisartsen
5.940
340
2.060
8720
Huizen verstand. gehandic.
22.260
420
1.600
86913
Prakt.psychothera,-logen,pedag
4.470
300
1.190
86912
Praktijken fysiotherapeuten
4.200
200
1.140
8891
Kinderopvang
11.040
310
1.100
86102
Algemene ziekenhuizen
21.400
330
1.000
88102
Welzijnswerk voor ouderen
400
10
-10
88999
Overig maatschappelijk advies
2.270
180
-40
88993
Lokaal welzijnswerk
1.330
80
-290
86103
Categorale ziekenhuizen
2.110
-60
-370
86104
Geestelijke gezondheidszorg
7.640
-60
-460
88991
Ambulante jeugdzorg
1.750
110
-580
8710
Verpleeghuizen
14.700
250
-1.130
88992
Maatschappelijk werk
3.590
60
-1.890
86923
Preventieve gezondheidszorg
2.550
30
-3.600
88101
Thuiszorg
19.240
600
-5.830
Totaal zorg
185.270
5.360
6.760
De groei van de werkgelegenheid bij de paramedische praktijen (o.a. acupunctuur, ergotherapie, logopedie, voetzorg) is hoofdzakelijk toe te schrijven aan een forse toename van het aantal nieuwe eenmansbedrijven. De groei bij arbobegeleiding/reïntegratie kan voor een groot deel worden toegeschreven aan het “overhevelen” van banen uit de sociale werkvoorziening. Opvallend zijn ook de ontwikkelingen bij de thuiszorg; in de periode 2010-2017 zijn in totaal 6.440 banen verloren gaan. De afgelopen jaren zijn er weer banen bij gekomen, 600 in 2019. In de kinderopvang doet zich een vergelijkbaar fenomeen voor; in de periode 2011-2015 gingen er 1.470 banen verloren waardoor er in 2015 nog 9.060 banen waren. Inmiddels is dat weer toegenomen tot 19.240, mede door een groei van 310 banen afgelopen jaar. In tegenstelling tot de thuiszorg is hier de afgelopen 10 jaren bezien wel sprake van een netto groei van 1.100 banen.
17
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
2.14 Overige dienstverlening Grafiek 2.14
Ontwikkeling banen overige dienstverlening Gelderland 45.000 44.000 43.000 42.000 41.000 40.000 39.000 38.000 37.000 36.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Met een sectoraandeel van 4,2% is de overige dienstverlening een van de kleinere sectoren in Gelderland. Sinds 2013 neemt het aantal banen gestaag toe. Dit jaar goed voor een groei van bijna 560 banen. Het groeipercentage lag met 1,3% onder het Gelders gemiddelde.
Ontwikkeling banen binnen de overige dienstverlening Banen 2019
Ontwikkeling 2018-2019
Ontwikkeling 2015-2019
90
Kunst
9.340
570
1.590
91
Culturele uitleencentra, archieven, musea, dierentuinen
2.470
-90
-230
92
Loterijen en kansspelen
490
30
90
93
Sport en recreatie
10.320
50
310
94
Levensbeschouwelijke en politieke organisaties
2.480
-30
-230
95
Reparatie van computers en consumentenartikelen
2.060
-60
-10
96
Wellness en overige dienstverlening; uitvaartbranche
17.130
100
1.020
Totaal overige dienstverlening
44.290
560
2.540
Opvallend is de groei van de kunstsector. Bleven de andere deelsectoren min of meer stabiel, bij de kunstsector nam het aantal banen toe met 570. Voor een belangrijk deel is de groei hiervan terug te voeren op de podiumkunst (+220) en scheppende kunst (+160). In beide deelsectoren is het aantal eenmansbedrijven met bijna dezelfde aantallen toegenomen.
18
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
3 Regionaal In regionaal perspectief geldt dat de gunstige werkgelegenheidsontwikkelingen breed terug te vinden zijn, alle regio’s kenden het afgelopen jaar een banengroei van meer dan 2%. De regionale verschillen zijn beperkt. Opvallend is dat de regio Achterhoek ook dit jaar weer een forse banengroei laat zien. Tot 2016 kende de Achterhoek steeds aanzienlijk banenverlies, de afgelopen jaren is sprake van toename van de werkgelegenheid. Over de lange termijn (2010-2019) valt op de dat Food Valley veruit de hoogste banengroei kent, gemiddeld 1,3% per jaar. Binnen de regio’s tellen alle gemeenten groei van de werk gelegenheid, geen enkele gemeente heeft het afgelopen jaar banenverlies te zien gegeven (zie bijlage kaart).
Banengroei naar regio Regio
Banen 2019
Absoluut 2018-2019
In % 2018-2019
Gem. in % 2010-2019
Regio aandeel 2019
Cleantech regio
173.000
3.820
2,3%
0,5%
16,6%
Achterhoek
127.050
4.170
3,4%
0,1%
12,2%
Regio ArnhemNijmegen
390.240
10.350
2,7%
0,7%
37,4%
Rivierenland
117.440
3.870
3,4%
0,6%
11,2%
Food Valley
143.750
4.460
3,2%
1,3%
13,8%
Noord Veluwe
93.310
2.190
2,4%
0,6%
8,9%
1.044.780
28.870
2,8%
0,6%
100,0%
Gelderland
3.1 Cleantech regio Tot en met 2016 verliep de werkgelegenheidsontwikkeling in de regio relatief gunstig. De afgelopen 3 jaren is het beeld net wat minder gunstig dan in de rest van Gelderland. Over de afgelopen 10 jaren bezien is de gemiddelde ontwikkeling met 0,5% iets minder dan het Gelders cijfers van 0,6%. Het indexcijfer voor de regio ligt met 104,4 iets onder het Gelderse cijfer (106,0). Grafiek 3.1
Indexcijfer Cleantech en Gelderland (2010 = 100) 106 105 104 103 102 101 100 99 98 97
Gelderland
96
Cleantech regio 2010
19
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Ontwikkeling banen Cleantech regio Verschil t.o.v.
Sector
Banen 2019
Ontwikkeling absoluut 2018-2019
in % 2018-2019
Sector aandeel
Gelderland Groei
Afwijking2 Sector aandeel
A
Landbouw/Visserij
4.010
-40
-0,9%
2,3%
-0,2%
-0,3%
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
19.810
330
1,7%
11,5%
-0,8%
0,4%
DE
Nutsbedrijven
1.710
-20
-1,1%
1,0%
-4,5%
-0,3%
F
Bouwnijverheid
8.970
620
7,4%
5,2%
1,4%
-0,9%
GA
Groothandel
8.180
250
3,2%
4,7%
-0,7%
-1,3%
GB
Detailhandel/autohandel
19.480
290
1,5%
11,3%
-0,4%
-0,2%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
9.100
310
3,5%
5,3%
-0,2%
-1,8%
I
Horeca
8.340
190
2,3%
4,8%
-1,2%
0,0%
K
Financiële instellingen
5.330
-100
-1,8%
3,1%
1,3%
1,7%
LN
Zakelijke dienstverlening
25.300
670
2,7%
14,6%
-1,3%
0,2%
O
Openbaar bestuur
13.610
-260
-1,9%
7,9%
-1,7%
3,1%
P
Onderwijs
9.640
480
5,2%
5,6%
2,3%
-1,5%
Q
Gezondheidszorg
31.970
1.190
3,9%
18,5%
0,9%
0,7%
RS
Overige dienstverlening
7.560
-80
-1,1%
4,4%
-2,4%
0,1%
173.000
3.820
2,3%
100,0%
-0,6%
12,6%
Alle sectoren
De Cleantech regio telde in 2019 173.000 banen. Met een groei van 2,3% lag de ontwikkeling (-0,6%-punt) onder het Gelderse beeld. In de gezondheidszorg (+1.190) en de zakelijke dienstverlening (+670) zijn er veel banen bijgekomen. Ook de bouwnijverheid was goed voor +620 banen. Banenverlies was er bij het openbaar bestuur, grotendeels toe te schrijven aan defensie. Het banenverlies bij de landbouw, financiële sector en overige dienstverlening was beperkt. Bij de sectorstructuur geldt dat overheid en financiële sector goed zijn vertegenwoordigd. Daarnaast is de gezondheidszorg met een sectoraandeel van 18,5% relatief goed vertegenwoordigd. Groothandel, vervoer en onderwijs zijn wat minder sterk aanwezig. De verschillen in sectorstructuur met de rest van Gelderland zijn beperkt.
2
20
Als maatstaf voor afwijking van de Gelderse structuur zijn de absolute verschillen per sector gesommeerd. Met 12,6% kent de regio de kleinste afwijking van de sectorstructuur.
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
3.2 Achterhoek De werkgelegenheidsontwikkeling in de Achterhoek is de afgelopen 10 jaren aanzienlijk minder gunstig verlopen dan in de rest van Gelderland. Het is dan ook opvallend dat de groei in 2019 op 3,4% uitkomt. Door de toename van het aantal banen dit jaar is het niveau inmiddels uitgekomen boven dat van 2009. Door de ongunstige ontwikkelingen in de periode 2009-2015 geldt wel dat het indexcijfer met 100,9 wel aanzienlijk is achtergebleven bij dat van de andere regio’s. Grafiek 3.2
Indexcijfer Achterhoek en Gelderland (2010 = 100) 106 104 102 100 98 96 94
Gelderland
92
Achterhoek 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
De Achterhoek kende het afgelopen jaar, met een groei van 4.170 banen net als het voorgaande jaar, een gunstige ontwikkeling. Er was een bovengemiddelde groei in de gezondheidszorg (+1.300), maar ook de industrie (+560), zakelijke dienstverlening (+580) en groothandel (+530) waren goed voor de nodige nieuwe banen. Bij de sectorstructuur valt op dat de industrie met 17,9% sterk vertegenwoordigd is (maar liefst 6,9%-punt boven het gemiddelde Gelderse aandeel). Ook de landbouw is met een aandeel van 4,9% nog sterk vertegenwoordigd. In de dienstverlenende sectoren is het aandeel banen juist wat lager. De Achterhoek lijkt daarmee een wat meer traditionele sectorstructuur te hebben en ook aanzienlijk (22,9%) af te wijken van de structuur in Gelderland.
Ontwikkeling banen regio Achterhoek Verschil t.o.v.
Sector
Banen 2019
Ontwikkeling absoluut 2018-2019
in % 2018-2019
Sectoraandeel
Gelderland Groei
Afwijking sector aandeel
A
Landbouw/Visserij
6.280
-50
-0,7%
4,9%
0,1%
2,3%
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
22.740
560
2,5%
17,9%
0,0%
6,9%
DE
Nutsbedrijven
990
10
1,2%
0,8%
-2,1%
-0,5%
F
Bouwnijverheid
8.280
330
4,1%
6,5%
-1,9%
0,5%
GA
Groothandel
8.590
530
6,6%
6,8%
2,7%
0,7%
GB
Detailhandel/autohandel
15.670
210
1,4%
12,3%
-0,6%
0,9%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
5.680
190
3,5%
4,5%
-0,2%
-2,6%
I
Horeca
6.390
150
2,4%
5,0%
-1,1%
0,2%
K
Financiële instellingen
970
-10
-1,4%
0,8%
1,7%
-0,6%
LN
Zakelijke dienstverlening
12.890
580
4,7%
10,1%
0,6%
-4,3%
O
Openbaar bestuur
3.710
120
3,3%
2,9%
3,5%
-1,8%
P
Onderwijs
7.320
120
1,6%
5,8%
-1,3%
-1,3%
Q
Gezondheidszorg
22.340
1.300
6,2%
17,6%
3,2%
-0,1%
RS
Overige dienstverlening
5.210
150
2,9%
4,1%
1,7%
-0,1%
127.050
4.170
3,4%
100,0%
0,6%
22,9%
Alle sectoren
21
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
3.3 Regio Arnhem-Nijmegen De werkgelegenheidsontwikkeling in de regio Arnhem-Nijmegen (de grootste regio qua aantal banen) loopt vrijwel in de pas met de Gelderse ontwikkeling. Het indexcijfer komt met 106,3 vrijwel op het niveau van Gelderland (106,0). Grafiek 3.3
Indexcijfer Arnhem-Nijmegen en Gelderland (2010 = 100) 108 106 104 102 100 98 96
Gelderland
94
Arnhem-Nijmegen 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Het afgelopen jaar nam de werkgelegenheid toe met 10.350 banen (+2,7%) en de regio was daarmee goed voor 36% van de totale werkgelegenheidsgroei in Gelderland.
Ontwikkeling banen regio Arnhem-Nijmegen Verschil t.o.v.
Sector
Banen 2019
Ontwikkeling absoluut 2018-2019
in % 2018-2019
Sectoraandeel
Gelderland Groei
Afwijking sector aandeel
A
Landbouw/Visserij
4.580
-130
-2,8%
1,2%
-2,1%
-1,4%
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
31.710
970
3,1%
8,1%
0,6%
-2,9%
DE
Nutsbedrijven
8.740
510
6,3%
2,2%
2,9%
0,9%
F
Bouwnijverheid
17.060
740
4,6%
4,4%
-1,4%
-1,7%
GA
Groothandel
19.420
890
4,8%
5,0%
1,0%
-1,1%
GB
Detailhandel/autohandel
41.880
740
1,8%
10,7%
-0,1%
-0,7%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
30.370
1.400
4,8%
7,8%
1,2%
0,7%
I
Horeca
19.900
610
3,2%
5,1%
-0,3%
0,2%
K
Financiële instellingen
4.530
-140
-2,9%
1,2%
0,2%
-0,2%
LN
Zakelijke dienstverlening
61.790
1.950
3,3%
15,8%
-0,8%
1,4%
O
Openbaar bestuur
19.980
290
1,5%
5,1%
1,7%
0,4%
P
Onderwijs
31.840
620
2,0%
8,2%
-0,9%
1,1%
Q
Gezondheidszorg
81.100
1.500
1,9%
20,8%
-1,1%
3,0%
RS
Overige dienstverlening
17.340
400
2,4%
4,4%
1,1%
0,2%
Alle sectoren
390.240
10.350
2,7%
100,0%
-0,1%
16,1%
Bij de sectorstructuur valt op dat met name de landbouw, industrie, bouw en groothandel wat minder vertegenwoordigd zijn, de dienstverlenende sectoren (met name gezondheidszorg) daarentegen juist wat meer. De zakelijke dienstverlening zorgde met bijna 2.000 banen voor de meeste nieuwe banen, maar ook de gezondheidszorg (+1.500) en vervoer (+1.400) waren goed voor veel nieuwe banen.
22
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
3.4 Rivierenland De afgelopen 10 jaar is de werkgelegenheidsontwikkeling in Rivierenland net iets minder gunstig geweest dan in Gelderland gemiddeld genomen. Het indexcijfer 2019 ligt met 105,7 net iets onder het Gelderse cijfer (106,0). Grafiek 3.4
Indexcijfer Rivierenland en Gelderland (2010 = 100) 108 106 104 102 100 98 96 94
Gelderland 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Rivierenland
Net als vorig jaar lag ook dit jaar de groei (+3,4%) weer boven het Gelderse gemiddelde (+2,8%). Er kwamen 3.870 banen bij waardoor het totaal nu op 117.440 staat. Nieuwe banen waren er dit jaar vooral in de sectoren zakelijke dienstverlening (+770), vervoer (+630) en bouw (+560).
Ontwikkeling banen regio Rivierenland Verschil t.o.v.
Sector
Banen 2019
Ontwikkeling absoluut 2018-2019
in % 2018-2019
Sectoraandeel
Gelderland Groei
Afwijking sector aandeel
A
Landbouw/Visserij
6.240
-20
-0,3%
5,3%
0,5%
2,7%
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
13.650
380
2,9%
11,6%
0,4%
0,6%
DE
Nutsbedrijven
1.270
-40
-3,1%
1,1%
-6,4%
-0,2%
F
Bouwnijverheid
8.950
560
6,6%
7,6%
0,7%
1,6%
GA
Groothandel
10.700
180
1,8%
9,1%
-2,1%
3,0%
GB
Detailhandel/autohandel
13.530
290
2,2%
11,5%
0,3%
0,1%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
13.750
630
4,8%
11,7%
1,1%
4,6%
I
Horeca
4.460
210
5,0%
3,8%
1,6%
-1,1%
K
Financiële instellingen
880
70
8,3%
0,8%
11,5%
-0,6%
LN
Zakelijke dienstverlening
16.330
770
5,0%
13,9%
0,9%
-0,5%
O
Openbaar bestuur
2.720
-30
-1,2%
2,3%
-1,0%
-2,5%
P
Onderwijs
6.060
330
5,7%
5,2%
2,8%
-1,9%
Q
Gezondheidszorg
14.000
430
3,2%
11,9%
0,2%
-5,8%
RS
Overige dienstverlening
4.910
100
2,1%
4,2%
0,9%
-0,1%
117.440
3.870
3,4%
100,0%
0,6%
25,2%
Alle sectoren
Wat betreft de sectorstructuur geldt dat de sectoren groothandel, vervoer, landbouw, industrie, en bouwnijverheid meer dan gemiddeld zijn vertegenwoordigd. De dienst verlenende sectoren juist wat minder waarbij vooral het lage aandeel gezondheidszorg opvalt. Met 25,2% telt de regio de grootste verschillen in de sectorstructuur. De afwijking in sectorstructuur lijkt in de loop van de tijd wat groter te worden.
23
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
3.5 Food Valley De regio Food Valley kent de afgelopen jaren veruit de hoogste banengroei. Daar waar de meeste regio’s in de periode 2012-2015 een fors banverlies kenden is in Food Valley het aantal banen slechts beperkt afgenomen. Vanaf 2015 is er sprake van forse groei hetgeen heeft geleid tot een indexcijfer van ruim 112. Grafiek 3.5
Indexcijfer Food Valley en Gelderland (2010 = 100) 112 110 108 106 104 102 100
Gelderland
98
Food Valley 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Het afgelopen jaar groeide de werkgelegenheid met 4.460 banen (+3,2%). De groei vond vooral plaats in de sectoren zakelijke dienstverlening (+1.520), bouwnijverheid (+760) en industrie (+730). Alleen in de financiële sector was sprake van substantieel banenverlies (-260).
Ontwikkeling banen regio Food Valley Verschil t.o.v.
Sector
Banen 2019
Ontwikkeling absoluut 2018-2019
in % 2018-2019
Sectoraandeel
Gelderland Groei
Afwijking sector aandeel
A
Landbouw/Visserij
3.760
-20
-0,5%
2,6%
0,3%
0,0%
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
16.040
730
4,7%
11,2%
2,2%
0,1%
DE
Nutsbedrijven
610
-30
-5,2%
0,4%
-8,5%
-0,9%
F
Bouwnijverheid
10.670
760
7,7%
7,4%
1,7%
1,4%
GA
Groothandel
11.560
290
2,6%
8,0%
-1,3%
2,0%
GB
Detailhandel/autohandel
16.410
390
2,4%
11,4%
0,5%
0,0%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
10.530
-20
-0,2%
7,3%
-3,9%
0,2%
I
Horeca
6.210
310
5,2%
4,3%
1,8%
-0,5%
K
Financiële instellingen
2.130
-260
-11,0%
1,5%
-7,8%
0,1%
LN
Zakelijke dienstverlening
23.740
1.520
6,8%
16,5%
2,7%
2,1%
O
Openbaar bestuur
4.840
-80
-1,5%
3,4%
-1,3%
-1,4%
P
Onderwijs
13.310
390
3,0%
9,3%
0,1%
2,2%
Q
Gezondheidszorg
18.720
510
2,8%
13,0%
-0,2%
-4,7%
RS
Overige dienstverlening
5.240
-40
-0,7%
3,6%
-2,0%
-0,6%
143.750
4.460
3,2%
100,0%
0,4%
16,3%
Alle sectoren
Opvallende zaken in de sectorstructuur zijn de hoge aandelen van het onderwijs, zakelijke dienstverlening en groothandel en het lage aandeel gezondheidszorg.
24
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
3.6 Noord Veluwe Op de Noord Veluwe is het ontwikkelingsbeeld wat wisselvallig geweest. Een aantal jaren was de ontwikkeling net wat gunstiger dan gemiddeld. De groei heeft het afgelopen jaar (+2,4%) echter net onder het Gelderse gemiddelde gelegen. Hierdoor is het indexcijfer uitgekomen op 105,9, maar net iets onder de 106,0 voor Gelderland. Grafiek 3.6
Indexcijfer Noord Veluwe en Gelderland (2010 = 100) 110 108 106 104 102 100 98 96
Gelderland 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Noord Veluwe
Het afgelopen jaar kwamen er vooral banen bij in de bouw (+540), gezondheidszorg (+440) en de zakelijke dienstverlening (+410). De bouw lijkt daarmee een inhaalslag te maken. Was de industrie vorig jaar nog goed voor ruim 400 nieuw banen, dit jaar gingen er 120 banen verloren. Het banenverlies bij de overheid (-140) is net als vorig jaar geheel toe te schrijven aan ontwikkelingen bij defensie. De sectorstructuur op de Noord Veluwe wijkt niet sterk af van die van Gelderland. De zakelijke dienstverlening is wat minder aanwezig, terwijl de bouw juist meer vertegenwoordigd is.
Ontwikkeling banen regio Noord Veluwe Verschil t.o.v.
Sector
Banen 2019
Ontwikkeling absoluut 2018-2019
in % 2018-2019
Sectoraandeel
Gelderland Groei
Afwijking sector aandeel
A
Landbouw/Visserij
2.230
40
1,9%
2,4%
2,7%
-0,2%
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
11.380
-120
-1,0%
12,2%
-3,5%
1,2%
DE
Nutsbedrijven
250
10
2,9%
0,3%
-0,5%
-1,0%
F
Bouwnijverheid
9.140
540
6,3%
9,8%
0,3%
3,8%
GA
Groothandel
4.860
210
4,4%
5,2%
0,5%
-0,8%
GB
Detailhandel/autohandel
12.630
320
2,6%
13,5%
0,7%
2,1%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
4.750
120
2,6%
5,1%
-1,1%
-2,0%
I
Horeca
5.420
220
4,1%
5,8%
0,7%
0,9%
K
Financiële instellingen
730
-30
-3,7%
0,8%
-0,6%
-0,6%
LN
Zakelijke dienstverlening
10.470
410
4,1%
11,2%
0,0%
-3,2%
O
Openbaar bestuur
4.920
-140
-2,7%
5,3%
-2,5%
0,5%
P
Onderwijs
5.350
140
2,7%
5,7%
-0,2%
-1,3%
Q
Gezondheidszorg
17.140
440
2,6%
18,4%
-0,4%
0,6%
RS
Overige dienstverlening
4.050
30
0,6%
4,3%
-0,7%
0,1%
Alle sectoren
93.310
2.190
2,4%
100,0%
-0,4%
18,4%
25
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
4 Type baan De gegevens in deze rapportage over banen hebben betrekking op alle banen. Bij de registratie van de aantallen banen wordt onderscheid gemaakt tussen grote banen (12 uur en meer), kleine banen (minder dan 12 uur) en uitzendbanen. In 2019 betreft 80% van alle banen reguliere banen van 12 uur of meer. Het aandeel banen minder dan 12 uur ligt op 15%. Het gebruik van uitzendarbeid ligt met 52.940 banen op 5,1% en is daarmee ten opzichte van vorig jaar toegenomen met 0,2%-punt. In 2010 was dat aandeel nog 3,5%. In absolute termen groeide het aantal uitzendbanen van 34.360 in 2010 tot 52.940 in 2019 (+18.580). Grafiek 4.1
Banen naar type dienstverband 5% 15%
12 uur of meer per week minder dan 12 uur per week uitzendbanen
52.940 161.430
830.410
80%
Het afgelopen jaar is de banengroei vooral tot stand gekomen door toename van het aantal grote banen (>=12 uur). Opmerkelijk is de groei van het aantal kleine banen; vorig jaar was hier juist een afname geteld. Daarbij valt ook de toename bij de detailhandel op. Hier lijkt ook deels sprake van een verschuiving van grote naar kleine banen.
Ontwikkeling aantal banen naar type 2018-2019 Sector
Grote banen
Kleine banen
Uitzendbanen
Alle banen
A
Landbouw/Visserij
-200
0
-10
-220
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
2.410
20
430
2.860
DE
Nutsbedrijven
50
40
360
440
F
Bouwnijverheid
2.660
220
670
3.540
GA
Groothandel
1.670
250
440
2.360
GB
Detailhandel/autohandel
-310
2.380
170
2.240
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
2.040
340
260
2.640
I
Horeca
950
620
120
1.680
K
Financiële instellingen
-300
20
-190
-470
LN
Zakelijke dienstverlening
4.040
1.210
660
5.900
O
Openbaar bestuur
140
-90
-150
-100
P
Onderwijs
2.040
200
-160
2.070
Q
Gezondheidszorg
3.870
1.140
360
5.360
RS
Overige dienstverlening
220
450
-110
560
19.250
6.780
2.840
28.870
Alle sectoren
26
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
5 Bedrijven3 Grafiek 5.1
Aantal bedrijven Gelderland 200.000 190.000 180.000 170.000 160.000 150.000 140.000 130.000 120.000 2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Het aantal bedrijven blijft snel groeien. Werden er vorig jaar ongeveer 7.670 nieuwe bedrijven geteld (netto toename), dit jaar waren dat er weer 6.840. Daarmee herbergt Gelderland inmiddels 191.790 bedrijven. 20 jaar geleden waren dat er nog slechts 105.890.
Ontwikkeling aantal bedrijven naar sector 1999
2018
2019
Ontwikkeling totaal 2018-2019
Waarvan eenpitter 2018-2019
A
Landbouw/Visserij
15.610
10.680
10.600
-80
230
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
6.530
8.260
8.490
220
290
DE
Nutsbedrijven
240
390
400
10
20
F
Bouwnijverheid
7.760
18.950
19.960
1.010
1.080
GA
Groothandel
8.350
9.080
9.040
-40
100
GB
Detailhandel/autohandel
17.680
21.220
21.580
360
780
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
5.860
12.350
12.850
500
630
I
Horeca
5.130
6.240
6.390
150
240
K
Financiële instellingen
2.280
1.360
1.380
20
30
LN
Zakelijke dienstverlening
16.900
43.870
45.820
1.960
1.930
O
Openbaar bestuur
610
400
400
-10
0
P
Onderwijs
3.750
10.510
11.360
850
550
Q
Gezondheidszorg
6.510
21.450
22.730
1.280
1.220
RS
Overige dienstverlening
8.680
20.200
20.810
610
640
105.890
184.950
191.790
6.840
7.740
Alle sectoren
3
27
(In deze rapportage wordt overwegend gesproken over bedrijven. De PWE telt in feite echter vestigingen; locaties waar of van waaruit gewerkt wordt. Omdat sommige bedrijven uit meerdere vestigingen bestaan zal het aantal bedrijven/organisaties wat kleiner zijn.)
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
De toename van het aantal bedrijven was vooral te vinden bij de zakelijke dienstverlening (+1.960), gezondheidszorg (+1.280) en de bouw (+1.010). Wordt gekeken naar de bedrijfsgrootte dan valt op dat de groei geheel wordt bepaald door de ontwikkelingen bij de eenmansbedrijven. Het afgelopen jaar kwamen er 7.740 eenmansbedrijven bij, wat dan ook betekent dat het aantal overige bedrijven met bijna 900 is afgenomen. Ook bezien over de afgelopen 20 jaar was de zakelijke dienstverlening verantwoordelijk voor de meeste nieuwe bedrijven (+28.920). Daarnaast kwamen er veel nieuwe bedrijven in de gezondheidszorg (+16.220) , overige dienstverlening (+12.130) en de bouw (+12.200). In de landbouw verdwenen ruim 5.000 bedrijven.
Ontwikkeling bedrijven en banen bij eenmansbedrijven en overige bedrijven 1999
2009
2019
Toename 1999-2019
Eenmansbedrijven
36.980
77.820
132.320
95.340
Overige bedrijven
68.910
65.530
59.470
-9.440
Alle bedrijven
105.890
141.350
191.790
85.900
34,9%
55,1%
69,0%
Eenmansbedrijven
36.980
77.820
132.320
95.340
Overige bedrijven
833.540
907.730
912.460
78.920
Alle bedrijven
870.520
985.810
1.044.780
174.260
4,2%
7,9%
12,7%
Bedrijven
Aandeel eenmansbedrijven
Banen
Aandeel banen van eenmansbedrijven
De eenmansbedrijven maken inmiddels 69% uit van de bedrijvenpopulatie. In termen van banen is de bijdrage van bijna 13% een stuk bescheidener. De afgelopen 20 jaren kwamen er ruim 95.000 eenmansbedrijven bij, goed voor evenzoveel banen. Het aantal overige bedrijven nam met bijna 9.500 af maar de resterende bedrijven waren wel goed voor 79.000 extra banen. Het gemiddelde aantal banen per (niet eenmans-) bedrijf is daarmee toegenomen van 12,1 naar 15,3.
28
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
6 Bedrijventerreinen Gelderland kent momenteel ca. 460 bedrijventerreinen4) waar bedrijven zijn gevestigd. In totaal gaat het om 10.466 ha. bruto (totaal oppervlak van de terreinen) waarvan 8.546 ha. netto beschikbaar is voor bedrijven. Er was 7.868 ha. al uitgegeven aan bedrijven. Op deze terreinen zijn 19.580 bedrijven gevestigd, goed voor 341.750 banen.
Banen op bedrijventerreinen, sectorstructuur 2019 Sector
Banen 2019
Delen op terreinen
Structuur terreinen
Structuur elders
A
Landbouw/Visserij
1.520
5,6%
0,4%
3,6%
BC
Industrie/Delfstoffenwinning
89.170
77,3%
26,1%
3,7%
DE
Nutsbedrijven
7.280
53,7%
2,1%
0,9%
F
Bouwnijverheid
30.500
48,4%
8,9%
4,6%
GA
Groothandel
48.040
75,9%
14,1%
2,2%
GB
Detailhandel/autohandel
28.030
23,4%
8,2%
13,0%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
45.820
61,8%
13,4%
4,0%
I
Horeca
2.520
5,0%
0,7%
6,9%
K
Financiële instellingen
6.540
44,9%
1,9%
1,1%
LN
Zakelijke dienstverlening
58.580
38,9%
17,1%
13,1%
O
Openbaar bestuur
6.230
12,5%
1,8%
6,2%
P
Onderwijs
3.070
4,2%
0,9%
10,0%
Q
Gezondheidszorg
9.280
5,0%
2,7%
25,0%
RS
Overige dienstverlening
5.180
11,7%
1,5%
5,6%
341.750
32,7%
100,0%
100,0%
Terreinen herbergen 10% van de Gelderse bedrijvigheid en 33% van de werkgelegenheid. Van de industriële werkgelegenheid is 77% te vinden op bedrijventerreinen. Ook groothandel (75%) en vervoer (62%) zijn overwegend gevestigd op bedrijventerreinen. Onderwijs, zorg, horeca en landbouw zijn maar in geringe mate te vinden op terreinen. E.e.a. vertaalt zich ook in de sectorstructuur op terreinen. Meer dan een kwart van het aantal banen op terreinen valt binnen de industrie. Ook de sectoren zakelijke dienstverlening, groothandel en vervoer zijn sterk vertegenwoordigd op terreinen; tezamen vormen deze sectoren 69% van de werkgelegenheid op terreinen.
4
29
Oppervlaktegegevens komen uit IBIS-Gelderland: www.gelderland.nl/bedrijventerreinen.
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Aandeel banen op terreinen 1986
2000
2011
2019
12
Cleantech regio
23,5%
30,9%
30,7%
33,1%
13
Achterhoek
25,0%
35,5%
35,5%
36,3%
14
Regio Arnhem-Nijmegen
20,6%
27,1%
26,9%
29,4%
15
Rivierenland
28,9%
36,2%
35,0%
35,9%
16
Food Valley
24,9%
33,3%
33,8%
36,5%
17
Noord Veluwe
24,4%
29,1%
28,1%
31,3%
Gelderland
23,4%
30,8%
30,5%
32,7%
Het belang van vestigingsplaats voor bedrijven (werkgelegenheid) is in de loop van de tijd toegenomen. In de periode 1986-2000 is het aandeel banen op bedrijventerreinen gegroeid van 23,4% naar 30,8%. In de periode daarna, tot 2011 was sprake van een stabilisatie en zelfs lichte afname. Sinds 2011 stijgt het aandeel banen op bedrijventerreinen weer. In regionaal perspectief valt op dat in de Achterhoek, Food Valley en Rivierenland relatief veel werkgelegenheid op terreinen te vinden is, in de regio Arnhem-Nijmegen juist relatief weinig. Dit beeld is in de loop van de tijd nauwelijks gewijzigd. In de hele periode 1986-2019 is er gemiddeld jaarlijks in Gelderland bijna 100 ha. terrein uitgegeven. Er is wel een enorme spreiding geweest in de uitgifte. In het topjaar (2017) werd maar liefst 170 ha. uitgegeven terwijl in 2012 de uitgifte bleef steken op 36 ha. In de loop van de tijd blijkt de uitgifte van bedrijventerrein aardig in lijn te lopen met de groei van de totale werkgelegenheid. Wel lijkt de uitgifte wat vertraagd te reageren op de groei van de werkgelegenheid.
Uitgifte bedrijventerreinen en groei banen 180
40000
160
30000
140 120
10000
80
0
60 40
-10000
20 0
-20000
19 8 19 6 87 19 8 19 8 8 19 9 9 19 0 9 19 1 9 19 2 9 19 3 94 19 9 19 5 9 19 6 9 19 7 9 19 8 9 20 9 0 20 0 01 20 0 20 2 0 20 3 0 20 4 0 20 5 0 20 6 0 20 7 0 20 8 0 20 9 1 20 0 1 20 1 12 20 1 20 3 1 20 4 1 20 5 1 20 6 1 20 7 18
ha.
100
Uitgifte in ha.
30
Groei banen
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Banen
20000
Het totaal uitgegeven oppervlak aan bedrijventerreinen bedraagt 7.868 ha. Dit betekent dat ongeveer 43 mensen per ha. terrein werkzaam zijn. Hierin blijkt een aanzienlijke spreiding te zitten. Voor de 10 grootste terreinen (in termen van banen) geldt dat het aantal banen/ha veelal aanzienlijk boven het gemiddelde ligt. Met name op IJsseloord II ligt het aantal banen per ha. erg hoog.
Banen, bedrijven en banen/ha voor de 10 grootste terreinen in Gelderland
Terrein
Gemeente
Banen
Bedrijven
Uitgegeven ha.
Banen/ha
Zuid West Poort
Apeldoorn
8.710
210
99,0
88,0
Malkenschoten
Apeldoorn
8.550
180
85,8
99,6
Ede
7.390
340
103,4
71,4
Duiven
6.660
170
73,8
90,2
Doetinchem
6.240
300
111,8
55,8
Arnhem
6.030
300
56,1
107,5
Nijmegen/Wijchen
5.480
260
150,8
36,3
Apeldoorn
5.360
230
52,2
102,9
Arnhem
5.120
170
25,3
202,1
Culemborg
4.930
270
102,8
48,0
Frankeneng Centerpoort-Nieuwgraaf Verheulsweide Het Broek Bijsterhuizen (Nijmegen/Wijchen) Apeldoorn Noord IJsseloord II Bedrijventerrein Pavijen I-IV
In termen van ha. zijn de terreinen Kellen (Tiel, bruto 218 ha) en Bijsterhuizen (Nijmegen/ Wijchen, bruto 222 ha.) de grootste terreinen. Voor beide terreinen geldt dat er relatief weinig mensen werken. Op Kellen komt het aantal banen per ha. uit op slechts 20,6, op Bijsterhuizen is dat 36,3. Ook een aantal andere logistieke terreinen zoals Park 15 Overbetuwe (17,6) en EBT1 Montferland (9,4) kennen een laag aantal banen per ha. In bijlage C zijn de cijfers opgenomen van alle terreinen waar momenteel 25 ha. of meer is uitgegeven.
31
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Bijlage A: Ontwikkelingen aantallen banen Gelderland, regio’s naar sector5
Gelderland, alle banen
5
2015
2016
2017
2018
2019
Gemiddelde groei 201520182018 2019
A
Landbouw/Visserij
27.670
27.700
27.340
27.310
27.090
-0,4%
-0,8%
BC
Industrie/ Delfstoffenwinning
108.200
107.110
109.570
112.480
115.340
1,3%
2,5%
DE
Nutsbedrijven
11.680
11.390
12.370
13.120
13.560
3,9%
3,4%
F
Bouwnijverheid
54.850
55.140
57.200
59.520
63.070
2,8%
6,0%
GA
Groothandel
58.160
58.810
59.200
60.950
63.310
1,6%
3,9%
GB
Detailhandel/ autohandel
113.020
113.170
115.060
117.350
119.590
1,3%
1,9%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
67.150
67.770
68.430
71.540
74.180
2,1%
3,7%
I
Horeca
44.720
46.410
47.440
49.030
50.710
3,1%
3,4%
K
Financiële instellingen
17.880
16.140
15.610
15.040
14.570
-5,6%
-3,1%
LN
Zakelijke dienstverlening
135.760
138.230
141.000
144.620
150.520
2,1%
4,1%
O
Openbaar bestuur
50.250
49.710
49.800
49.870
49.770
-0,3%
-0,2%
P
Onderwijs
68.850
69.770
70.140
71.450
73.520
1,2%
2,9%
Q
Gezondheidszorg
173.930
175.590
176.490
179.900
185.270
1,1%
3,0%
RS
Overige dienstverlening
41.750
41.880
42.810
43.740
44.290
1,6%
1,3%
Alle sectoren
973.850
978.820
992.450
1.015.910
1.044.780
1,4%
2,8%
(Cijfers betreffen alle banen: minder dan 12 uur, 12 uur en meer, uitzendkrachten tenzij anders vermeld. Regionale cijfers hebben alleen betrekking op Gelders grondgebied.)
32
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Gelderland, grote banen
2015
2016
2017
2018
2019
Gemiddelde groei 201520182018 2019
A
Landbouw/Visserij
22.820
22.830
22.560
22.490
22.280
-0,5%
-0,9%
BC
Industrie/ Delfstoffenwinning
94.040
91.930
92.820
94.160
96.570
0,0%
2,6%
DE
Nutsbedrijven
9.840
9.420
9.900
10.310
10.360
1,6%
0,5%
F
Bouwnijverheid
49.370
49.430
50.570
52.620
55.280
2,2%
5,1%
GA
Groothandel
50.290
50.740
50.450
51.700
53.370
0,9%
3,2%
GB
Detailhandel/ autohandel
73.530
73.350
72.890
74.660
74.350
0,5%
-0,4%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
54.090
55.010
55.330
57.950
59.990
2,3%
3,5%
I
Horeca
24.240
25.280
25.870
27.110
28.050
3,8%
3,5%
K
Financiële instellingen
16.620
15.230
14.680
13.950
13.660
-5,7%
-2,1%
LN
Zakelijke dienstverlening
107.470
109.500
112.160
116.730
120.770
2,8%
3,5%
O
Openbaar bestuur
43.820
43.020
42.950
42.820
42.960
-0,8%
0,3%
P
Onderwijs
60.850
60.660
61.190
62.470
64.510
0,9%
3,3%
Q
Gezondheidszorg
143.250
145.540
146.380
149.940
153.800
1,5%
2,6%
RS
Overige dienstverlening
32.370
32.910
33.280
34.250
34.470
1,9%
0,6%
Alle sectoren
782.580
784.840
791.030
811.170
830.410
1,2%
2,4%
33
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Gemiddelde groei 201520182018 2019
Gelderland, kleine banen
2015
2016
2017
2018
2019
A
Landbouw/Visserij
3.630
3.650
3.530
3.440
3.440
-1,7%
-0,1%
BC
Industrie/ Delfstoffenwinning
3.890
3.860
3.890
3.900
3.920
0,1%
0,6%
DE
Nutsbedrijven
120
90
160
180
210
15,2%
19,6%
F
Bouwnijverheid
1.940
1.850
1.890
1.970
2.180
0,5%
11,1%
GA
Groothandel
3.580
3.600
3.740
3.910
4.150
2,9%
6,3%
GB
Detailhandel/ autohandel
38.890
39.140
41.260
41.820
44.200
2,4%
5,7%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
8.980
8.040
7.840
7.710
8.050
-5,0%
4,4%
I
Horeca
19.590
20.090
20.310
20.790
21.410
2,0%
3,0%
K
Financiële instellingen
300
290
300
300
310
-0,9%
5,1%
LN
Zakelijke dienstverlening
24.010
23.940
23.670
22.600
23.810
-2,0%
5,3%
O
Openbaar bestuur
3.330
3.240
3.300
3.480
3.390
1,4%
-2,5%
P
Onderwijs
7.070
8.070
7.970
7.970
8.170
4,1%
2,5%
Q
Gezondheidszorg
29.470
28.720
28.700
28.230
29.370
-1,4%
4,0%
RS
Overige dienstverlening
8.100
7.930
8.330
8.370
8.820
1,1%
5,4%
Alle sectoren
152.900
152.500
154.880
154.650
161.430
0,4%
4,4%
34
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Gemiddelde groei 201520182018 2019
Gelderland, uitzendbanen
2015
2016
2017
2018
2019
A
Landbouw/Visserij
1.230
1.220
1.260
1.380
1.370
4,0%
-0,7%
BC
Industrie/ Delfstoffenwinning
10.280
11.320
12.860
14.420
14.850
12,0%
3,0%
DE
Nutsbedrijven
1.730
1.880
2.310
2.630
2.990
15,0%
13,6%
F
Bouwnijverheid
3.550
3.870
4.740
4.940
5.600
11,7%
13,5%
GA
Groothandel
4.280
4.470
5.010
5.340
5.780
7,6%
8,3%
GB
Detailhandel/ autohandel
590
680
900
880
1.040
14,0%
19,2%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
4.080
4.720
5.260
5.880
6.140
13,0%
4,5%
I
Horeca
890
1.040
1.250
1.140
1.260
8,7%
10,2%
K
Financiële instellingen
950
620
630
790
600
-6,1%
-23,8%
LN
Zakelijke dienstverlening
4.280
4.800
5.180
5.290
5.940
7,3%
12,4%
O
Openbaar bestuur
3.100
3.450
3.560
3.570
3.420
4,8%
-4,1%
P
Onderwijs
930
1.040
970
1.000
840
2,6%
-16,3%
Q
Gezondheidszorg
1.210
1.330
1.410
1.740
2.090
12,9%
20,6%
RS
Overige dienstverlening
1.280
1.040
1.190
1.120
1.000
-4,5%
-10,2%
Alle sectoren
38.360
41.480
46.540
50.100
52.940
9,3%
5,7%
35
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Gemiddelde groei 201520182018 2019
Corop Veluwe, alle banen
2015
2016
2017
2018
2019
A
Landbouw/Visserij
8.150
8.120
8.020
8.050
8.020
-0,4%
-0,3%
BC
Industrie/ Delfstoffenwinning
36.160
37.310
38.420
39.450
40.170
2,9%
1,8%
DE
Nutsbedrijven
1.920
2.000
2.250
2.320
2.260
6,6%
-2,7%
F
Bouwnijverheid
22.410
23.040
24.370
25.300
27.170
4,1%
7,4%
GA
Groothandel
21.150
21.520
21.700
21.950
22.570
1,2%
2,8%
GB
Detailhandel/ autohandel
39.440
39.480
40.180
41.530
42.430
1,7%
2,2%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
21.010
20.930
21.660
22.190
22.640
1,8%
2,0%
I
Horeca
15.210
15.790
16.340
16.730
17.350
3,2%
3,7%
K
Financiële instellingen
9.600
8.780
8.480
8.080
7.790
-5,6%
-3,6%
LN
Zakelijke dienstverlening
48.980
49.790
51.310
52.400
54.850
2,3%
4,7%
O
Openbaar bestuur
22.480
22.540
22.370
21.940
21.490
-0,8%
-2,0%
P
Onderwijs
23.790
24.130
24.070
24.670
25.660
1,2%
4,0%
Q
Gezondheidszorg
56.530
55.900
54.780
55.910
57.870
-0,4%
3,5%
RS
Overige dienstverlening
14.220
14.240
14.570
14.950
14.820
1,7%
-0,8%
Alle sectoren
341.050
343.560
348.490
355.470
365.100
1,4%
2,7%
Gemiddelde groei 201520182018 2019
Corop Achterhoek, alle banen
2015
2016
2017
2018
2019
A
Landbouw/Visserij
8.850
8.840
8.790
8.770
8.740
-0,3%
-0,3%
BC
Industrie/ Delfstoffenwinning
29.710
30.390
30.750
31.340
32.130
1,8%
2,5%
DE
Nutsbedrijven
1.570
1.580
1.240
1.270
1.300
-6,9%
2,6%
F
Bouwnijverheid
10.410
10.040
10.370
10.640
11.110
0,7%
4,4%
GA
Groothandel
10.540
10.230
10.470
10.900
11.580
1,1%
6,2%
GB
Detailhandel/ autohandel
22.320
22.220
22.710
23.020
23.290
1,0%
1,2%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
9.220
9.240
9.060
9.380
9.890
0,6%
5,5%
I
Horeca
9.190
9.300
9.430
9.750
10.030
2,0%
2,8%
K
Financiële instellingen
1.790
1.590
1.580
1.530
1.410
-5,1%
-7,6%
LN
Zakelijke dienstverlening
17.260
17.790
17.700
18.210
19.070
1,8%
4,7%
O
Openbaar bestuur
5.950
5.850
5.800
5.920
6.000
-0,2%
1,4%
P
Onderwijs
10.690
10.630
10.460
10.560
10.720
-0,4%
1,5%
Q
Gezondheidszorg
31.130
31.320
31.550
32.720
34.330
1,7%
4,9%
RS
Overige dienstverlening
7.220
7.270
7.470
7.700
7.860
2,2%
2,1%
Alle sectoren
175.850
176.280
177.370
181.690
187.450
1,1%
3,2%
36
Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2019
Gemiddelde groei 201520182018 2019
Corop Arnhem-Nijmegen, alle banen
2015
2016
2017
2018
2019
A
Landbouw/Visserij
4.310
4.370
4.290
4.230
4.090
-0,6%
-3,4%
BC
Industrie/ Delfstoffenwinning
29.980
26.770
27.530
28.420
29.380
-1,8%
3,4%
DE
Nutsbedrijven
7.120
6.750
7.580
8.220
8.730
4,9%
6,2%
F
Bouwnijverheid
13.930
14.040
14.300
15.190
15.850
2,9%
4,3%
GA
Groothandel
16.530
17.240
16.960
17.600
18.470
2,1%
4,9%
GB
Detailhandel/ autohandel
38.880
38.790
39.290
39.570
40.340
0,6%
2,0%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
24.640
25.400
25.660
26.860
27.900
2,9%
3,9%
I
Horeca
16.160
17.120
17.390
18.310
18.880
4,3%
3,1%
K
Financiële instellingen
5.490
4.860
4.670
4.610
4.480
-5,7%
-2,9%
LN
Zakelijke dienstverlening
54.500
55.460
56.870
58.450
60.270
2,4%
3,1%
O
Openbaar bestuur
19.040
18.660
18.910
19.260
19.560
0,4%
1,6%
P
Onderwijs
29.050
29.540
30.050
30.480
31.080
1,6%
2,0%
Q
Gezondheidszorg
73.180
75.130
76.430
77.710
79.080
2,0%
1,8%
RS
Overige dienstverlening
15.580
15.640
15.990
16.290
16.710
1,5%
2,6%
Alle sectoren
348.380
349.770
355.920
365.190
374.790
1,6%
2,6%
Gemiddelde groei 201520182018 2019
Corop Zuidwest Gelderland, alle banen
2015
2016
2017
2018
2019
A
Landbouw/Visserij
6.360
6.380
6.240
6.260
6.240
-0,6%
-0,3%
BC
Industrie/ Delfstoffenwinning
12.350
12.640
12.880
13.270
13.650
2,4%
2,9%
DE
Nutsbedrijven
1.070
1.070
1.300
1.310
1.270
7,0%
-3,1%
F
Bouwnijverheid
8.090
8.020
8.160
8.390
8.950
1,2%
6,6%
GA
Groothandel
9.930
9.830
10.070
10.510
10.700
1,9%
1,8%
GB
Detailhandel/ autohandel
12.380
12.680
12.880
13.230
13.530
2,2%
2,2%
HJ
Vervoer, opslag en communicatie
12.280
12.200
12.050
13.120
13.750
2,2%
4,8%
I
Horeca
4.160
4.210
4.280
4.240
4.460
0,7%
5,0%
K
Financiële instellingen
990
910
880
820
880
-6,3%
8,3%
LN
Zakelijke dienstverlening
15.020
15.190
15.130
15.560
16.330
1,2%
5,0%
O
Openbaar bestuur
2.790
2.670
2.730
2.750
2.720
-0,5%
-1,2%
P
Onderwijs
5.320
5.470
5.560
5.740
6.060
2,5%