07. 201732073-_Bijlage 4 Onderzoek gewasbescherming
Tekst van het document
Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen Onderzoek gewasbeschermingsmiddelen. Gemeente Duiven COLOFON Gegevens | over | het | plan: Plannaam: | Helhoek | tussen | 19 | en | 31, | Groessen Datum: | 272 | januari | 2026 Projectnummer | Buro | SRO: | 17.90.13 Opdrachtgever: | LandRaad | Advies, | Taxatie | en | Bemiddeling Gegevens | Buro | SRO: Buro | SRO: | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Projectleider | mn Opsteller | van | dit | rapport: | (geanonimiseerd)(geanonimiseerd)MSc. milieukundige B. Ir. (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) B, | milieukundige Bezoekadres | vestiging | Arnhem: | Sweerts | de | Landasstraat | 50, | 6814 | DG | te Arnhem - Telefoon: | 026 | 35 | 23 | 125 E-mail: | arnhem@buro-sro.nl Internet: | www.buro-sro.nl ÚISRo Helhoek | tussen | 19 en 31, | Groessen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 1. 1 1. 2 1. 3 Hoofdstuk 2 2. 1 2. 2 Hoofdstuk 3 3. 1 3. 2 3. 3 3. 4 3. 5 3. 6 Hoofdstuk 4 4. 1 4. 2 4. 3 4. 4 4. 5 4. 6 4. 7 Hoofdstuk 5 5. 1 5.
2 Inleiding Aanleiding Doelstelling & achtergrond bij dit onderzoek Projectbeschrijving Achtergrond Blootstellingsonderzoek en de gezondheidseffecten Spuitbelasting Wet- en regelgeving Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden Besluit activiteiten leefomgeving Omgevingswet , regels ruimtelijke ordening Jurisprudentie Risicoacceptatie en etfal Samenvatting Analyse Betrokken agrarische percelen Feitelijk gebruik Toegelaten gebruik Representatieve bedrijfsvoering Afscherming Maatregelenstudie Samenvatting Conclusie en advies Conclusie Advies 4 4 4 4 6 6 10 14 14 14 16 17 20 22 24 24 25 25 26 28 28 30 32 32 32 Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 3 Hoofdstuk | 1 | Inleiding 1. 1 | Aanleiding De | aanleiding | voor | dit onderzoek | is de | ontwikkeling | van | een | project | aan | de | Helhoek | , tussen | nummer 19 | en | 31 , in Groessen | (voor | meer | informatie | zie | paragraaf | 1. 3). Hierbij | is de | afstand | van | dit project | tot gronden | waar | met | gewasbeschermingsmiddelen | gewerkt | wordt | / kan | worden | kleiner | dan | 50 | meter. Uit jurisprudentie | volgt | dat | binnen | die | afstand | aandacht | nodig | is voor | het | gebruik | van | gewasbescher- mingsmiddelen. 1.
2 | Doelstelling | & | achtergrond | bij | dit | onderzoek Doel | van | dit | onderzoek | is te beoordelen | of ter plaatse | van | het | project | sprake | is van | een | aanvaardbaar woon- | en | leefklimaat | in relatie | tot het | professioneel | gebruik | van | gewasbeschermingsmiddelen | op | om- liggende | percelen. | In | voorliggend | onderzoek | wordt | daarbij | ingegaan | op | de | risico’s | en | de | mogelijkheid deze | te aanvaarden. | Zie | daartoe | met | name | ook | paragraaf | 3. 6 voor | meer | achtergronden. 1. 3 | Projectbeschrijving De | beoogde | ontwikkeling | bevindt | zich | aan | de | Helhoek | , tussen | nummer | 19 | en | 31 | , in Groessen. | On- derstaande | afbeelding | toont | de | locatie | (binnen | rode | cirkel) | in de | omgeving. Ligging van het plangebied | (Bron: OpenStreetMap) 4 | Helhoek | tussen | 19 en 31 , Groessen Binnen het plangebied wordt een vrijstaande woning ontwikkeld. Onderstaande afbeelding geeft de voorgenomen toekomstige situatie weer. Verbeelding toekomstige situatie (Bron: Buro SRO) Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 5 Hoofdstuk 2 Achtergrond 1 Met betrekking tot het aanhouden van afstand tussen een gevoelige functie en gronden waar met gewasbeschermingsmiddelen gewerkt wordt / kan worden is een uitspraak van de Afdeling Bestuurs- rechtspraak Raad van State van 23 september 2009 , zaak nr.
200900570/1/R2 , van groot belang. Daar werd bepaald dat zonder verder onderzoek een afstand van 50 meter tussen de agrarische gronden en een gevoelige functie in elk geval volstaat. Een kortere afstand is ook mogelijk maar dat vraagt een motivering waarom dat aanvaardbaar is. In de jaren voor en na deze uitspraak is er het nodige aan onderzoek geweest. Zowel blootstellings- onderzoek naar het gezondheidseffect als onderzoek naar de mogelijkheid om de afscherming van drift middels een haag of een scherm te realiseren en zo gezondheidsgevolgen te voorkomen. In de volgende paragraaf komen de achtergronden van het blootstellingsonderzoek aan bod. Daarna wordt ingegaan op een vijftal belangrijke variabelen bij de omgang met gewasbeschermingsmiddelen. 2. 1 Blootstellingsonderzoek en de gezondheidseffecten In de wetenschap is er discussie over de effecten van gewasbeschermingsmiddelen op de gezond- heid. Het gaat daarbij om de termen gevaar , risico en blootstelling. Van alle middelen is vastgesteld welke gevaren er zijn voor de gezondheid. Belangrijk is het risico dat gezondheidsschade optreedt. De term blootstelling geeft aan hoeveel van de stof er op of in het lichaam terechtkomt. Bij toename van deze hoeveelheden neemt het risico op gezondheidsschade toe. Blootstelling Blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen geschiedt via diverse routes.
Door verwaaiing van de spuitnevel (drift) kunnen druppels op de huid terechtkomen of worden ingeademd. Dit geldt ook voor verdampend middelen , poeders , granulaten en stofdeeltjes waaraan deze zijn vastgehecht. Dit zijn directe vormen van blootstelling. Indirect contact (secundaire blootstelling) ontstaat door huidcontact met oppervlakken waarop de middelen terecht zijn gekomen. Dit kan gebeuren als kinderen in een net bespoten perceel spelen of wanneer er gezwommen wordt in water dat verontreinigd is met de middelen. Gewasbeschermingsmiddelen kunnen via diverse routes binnenshuis terechtkomen zoals via de lucht , verontreinigde kleding , huisdieren en buiten gedroogde was. Eenmaal binnen hechten ze zich aan oppervlakten en huisstof. Door inademing en via de handen komt het vervolgens in het li- chaam. Ook door hobbymatig gebruik kunnen mensen met deze middelen in aanmerking komen. Kwekers kunnen bovendien extra worden blootgesteld door middel van direct contact met de stoffen tijdens het bereiden van de pesticiden. Zowel voor hen als voor de omwonenden is het van het groot- ste belang dat zij zich aan de voorschriften voor toepassing houden. 1 In dit rapport wordt ingegaan op nieuwe woningen. Maar het gaat om elke functie waar mensen langdurig (kunnen) verblijven.
6 Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen Bij het | onderzoeken | van | de | gezondheidseffecten | zijn | er twee | groepen | waar | naar | gekeken | wordt: 1. | Omwonenden 2. | Gebruikers | (kweker | / boer) Ad | 1. Omwonenden Een | belangrijk | document | in deze | is een | advies | van | het | Ctgb | 2 waarin | onder | meer | de | volgende | pas- sage | staat: “Na | analyse | van | het | rapport | concludeert | het | College | voor | de | toelating | van | gewasbeschermingsmid- delen | en | biociden | (Ctgb) | dat | de | toegelaten | gewasbeschermingsmiddelen | veilig | zijn | voor omwonenden | en | dat | er | dus | geen | reden | is om | in te grijpen | in de | toegelaten | middelen. | ” Aanvullend | concludeert | het | Ctgb | dat | de | blootstellingsberekening | met | de | Europese | methodiek | (OPEX- model) | robuust | is. De | feitelijke | blootstelling | van | de | onderzochte | middelen | op | de | meetlocaties | is lager dan | de | berekende | blootstelling | bij toelating | van | de | middelen. | Het | Ctgb | baseert | haar | conclusie | onder meer | op | de | constatering | dat | de | meetresultaten | lager | zijn | dan | de | grenswaarden | en | dat | de | gevonden concentraties | in de | urine | lager | waren | dan | die | in de | urine | van | proefpersonen | die | de | dosering | hadden gekregen | die | veilig | is bij levenslange | dagelijkse | blootstelling.
| Bovendien | is de | modellering | van | de blootstelling | van | omwonenden | in het | OPEX-model | “worst | case”. | Zo | wordt | in die | modellering | ervan | uit- gegaan | dat | een | omwonende | op | twee | meter | afstand | via | het | gehele | huidoppervlak | wordt | blootgesteld en | wordt | gerekend | met | verdampingswaarden | die | 10 | tot 1000 | keer | hoger | zijn | dan | is gemeten | via | het blootstellings-onderzoek. | Volgens | het | Ctgb | wordt | hiermee | ondervangen | dat | de | huidige | beoordelings- methode | de | blootstelling | via | huisstof | niet | berekent. | ” Uit | dit stuk | volgt | dat | er | géén | gezondheidsschade is. Er | zijn | door | het | RIVM | verkennende | onderzoeken | uitgevoerd | op | basis | van | gegevens | uit gezondheids- registraties | , gekoppeld | aan | informatie | over | de | afstand | van | de | woning | tot specifieke | gewassen. | 34 Hieruit | kwamen | over | het | algemeen | geen | duidelijke | en | consistente | verbanden | tussen | gezondheid | en het | wonen | in de | nabijheid | van | landbouwpercelen | naar | voren. | Het | lijkt aannemelijk | dat | leefstijl- | en | om- gevingsfactoren | het | beeld | verstoren. | Denk | aan | de | effecten | van | roken | , alcoholgebruik | en | ongezonde voeding.
| Deze | effecten | zijn | groter | dan | die | van | gewasbeschermingsmiddelen | in de | gevonden | concen- traties. | Dit | kan | te maken | hebben | met | sociaaleconomische | klasse. | Voorstaande | volgt | uit een | stuk | van het | RIVM. | 5 | In het | algemeen | lijken | mensen | met | veel | landbouwareaal | dichtbij | huis | wat | gezonder | dan mensen | die | ook | in een | niet-stedelijke | omgeving | wonen | maar | geen | of | weinig | landbouw | in de | nabije omgeving | hebben. 2 Advies | Ctgb | over | het | Onderzoek | bestrijdingsmiddelen | en | Omwonenden | en het | bodemonderzoek | Westerveld | , 4 april 2019 3 Gezondheidsverkenning | omwonenden | van | landbouwpercelen | Simões | et al. , 2018 4 Health | survey | on | people | living in the direct | vicinity | of agricultural | plots: | additional | analyses | RIVM | report | 2020-0056 | Simões | et al. , 2020 5 Haalbaarheid | van | onderzoek | naar | blootstelling | aan | bestrijdingsmiddelen | en de gezondheid | van | omwonenden | RIVM-briefrap- port 2022-0040J. | P. Zock | et al.
Helhoek | tussen | 19 | en | 31 , Groessen | 7 Zo zijn er meer verbanden gevonden waar vragen omtrent correlatie en causaliteit geen duidelijk ant- woord kennen zoals die bij maïsteelt en sterfte aan chronische aandoeningen van de onderste luchtwegen , een verband tussen graanteelt en sterfte door zelfdoding en zwakke verbanden bij de ro- tatieteelt granen-bieten-aardappelen en leukemie bij volwassenen , het oppervlak fruitteelt nabij de woning en de ziekte van Parkinson en zomergerstteelt in relatie tot hoog geboortegewicht. Met de beschikbare gegevens was het niet mogelijk om deze resultaten goed te duiden ; correlatie en causaliteit was onduidelijk.
Er werden aanbevelingen voor vervolgonderzoek gedaan: Een betere inschatting van de blootstelling aan specifieke bestrijdingsmiddelen maken Nadruk leggen op de eerder gevonden gezondheidsproblemen (COPD) , aangevuld met gezond- heidsproblemen waarvan de samenhang in de wetenschappelijke literatuur regelmatig naar voren komt (bijvoorbeeld de ziekte van Parkinson) en/of die in deze evaluatie niet zijn meegenomen (cognitieve effecten) Meer informatie over individuele factoren zoals leefstijl verzamelen • • • In het vervolgadvies “Gewasbescherming en omwonenden” uit 2020 adviseert de Gezondheidsraad om langs een aantal lijnen aanvullend gezondheidsonderzoek te doen , dat is gericht op het verkrijgen van meer inzicht op de langere termijn. Epidemiologisch onderzoek naar gezondheidseffecten in Ne- derland kan op termijn waardevolle inzichten opleveren , mits de blootstelling aan bestrijdingsmiddelen goed kan worden gekarakteriseerd. Mogelijkheden hiervoor liggen op het gebied van registratie van het gebruik van bestrijdingsmiddelen en monitoring van de blootstelling daaraan. Dit onderzoek loopt momenteel onder de naam “Onderzoek Bestrijdingsmiddelen en Omwonenden 2” en wordt uitgevoerd door het RIVM , Nivel en IRAS. Gekeken wordt naar de effecten op de gezondheid van omwonenden van landbouwpercelen en van agrariërs in Nederland.
Niet alleen volwassenen maar ook kinderen van omwonenden en van agrariërs worden onderzocht. Daarbij is het onderzoek gericht op de vol- gende ziektebeelden: ziekte van Parkinson , leukemie bij kinderen , lymfomen bij volwassenen , COPD , astma en acute en chronische klachten die zijn gemeld bij huisartsen. Ook worden cognitieve effecten bij kinderen onderzocht , zoals effecten op de concentratie , oriëntatie , het maken en uitvoeren van plannen , taal , ruimtelijke taken en het geheugen. 6 Als resultaten van dit onderzoek bekend worden , moeten deze worden meegenomen in de beoordeling van eventuele risico’s. In de analyses van de elektronische patiëntendossiers van huisartsen bij de eerste gezondheidsver- kenning kwam naar voren dat er bij meer fruitpercelen in de nabijheid van de woning (50 meter- buffer) , meer mensen bij de huisarts komen vanwege oogklachten. Dit verband is internationaal eer- der gevonden bij studies bij agrariërs en het gebruik binnen het huishouden. 7 6 7 https://www. rivm. nl/bestrijdingsmiddelen/onderzoek-bestrijdingsmiddelen-en-omwonenden Kim et al. , 2017 ; Upadhayay et al. , 2020. (Jaga et al. , 2006). 8 Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen Er zijn bestrijdingsmiddelen die een irriterend vermogen hebben als die in nauwe nabijheid worden toegepast en acute klachten zoals hoofdpijn , huid- en oogirritatie kunnen veroorzaken.
Irritatie en een branderig gevoel zijn de meest beschreven acute effecten van pesticiden op de ogen. Oogirritatie lijkt daarmee een duidelijk correlatie te hebben met daarbij een causaal verband: het gebruik van gewas- beschermingsmiddelen heeft een duidelijk irriterend effect voor de ogen. Cumulatie Een aspect waarmee rekening moet worden gehouden is het cumulatieve effect. Dit is het effect van het toepassen van verschillende middelen met daarin dezelfde werkzame stof , zodat de totale bloot- stelling aan die stof toeneemt. Het Ctgb houdt bij de voorschriften voor de gebruiker rekening met dit verschijnsel zodat de maximaal toegelaten concentraties niet worden overschreden. Doordat omwo- nenden minder in contact staan met de middelen dan de gebruiker lijkt het niet aannemelijk dat het risico voor omwonenden dan groter zal zijn. Een andere mogelijkheid is dat verschillende middelen elkaars werking versterken of veranderen ; ver- gelijkbaar met verschillende geneesmiddelen die elkaars werking beïnvloeden of geneesmiddelen waarbij alcohol de werking versterkt of verandert. Ook deze effecten zijn onwaarschijnlijk en moeilijk te kwantificeren door de lage concentraties die worden aangetroffen. Ad 2.
Gebruikers (kweker / boer) Een andere benadering om de risico’s (voor omwonenden) in te schatten is om eerst naar de effecten bij de professionele gebruikers te kijken , omdat die meestal aan een hogere dosis worden blootge- steld. Daarbij is het zinvol te kijken of de gezondheidseffecten die bij omwonenden optreden hetzelfde zijn als de effecten bij de gebruikers. Voor onderstaande is gebruik gemaakt van het advies Gewas- bescherming en omwonenden van de Gezondheidsraad uit februari 2014. 8 Er is in Nederland veel epidemiologisch onderzoek verricht onder agrariërs. Het blijkt ondoenlijk om de effecten van de diverse gewasbeschermingsmiddelen te onderscheiden omdat telers altijd aan combinaties van middelen worden blootgesteld. In 1988 bleek dat beroepsmatig blootgestelden infor- matie trager verwerkten en een lagere prikkelgeleidingssnelheid in de zenuwen hadden. Het verschil was niet groot en er was geen verband met gezondheidsklachten maar het verschil was significant. Onderzoek naar de ziekte van Parkinson duidt op een licht verhoogd risico bij het toepassen van in- secticiden en herbiciden. Bij fruittelers bleken effecten op de vruchtbaarheid zoals een verlaagde kans op bevruchting in het spuitseizoen , evenals bij de bloementeelt onder glas , waar ook het aantal spontane abortussen toenam en in vitro fertilisatie met sperma van blootgestelde mannen minder ef- fectief is.
Verder bleek dat bij beroepsmatige blootstelling van de moeder de placenta gemiddeld lichter is en de groei van de foetus verminderd. 8 Advies Gewasbescherming en omwonenden 201402 Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 9 In het buitenland zijn verbanden gevonden met een verlengde tijd-tot-zwangerschap , aantasting van de cognitieve vermogens , de ziekte van Parkinson , ALS en diverse vormen van kanker bij beroeps- matig blootgestelde volwassenen. Bij prenatale blootstelling (soms van de ouders nog vóór de conceptie) zag men een lager geboortegewicht en meer lichaamsvet bij schoolkinderen , een ver- hoogd risico op hart- en vaatziekten , verstoorde ontwikkeling van de geslachtsorganen bij jongens , vervroegde borstontwikkeling bij meisjes en kanker bij kinderen. Bovenstaande informatie is ook lastig te duiden. Er zijn relaties gevonden welke significant zijn maar de verschillen tussen personen met en zonder blootstelling waren klein. Uit de meeste data volgt dat de blootstelling aan afzonderlijke stoffen ruim beneden gezondheidskundige grenswaarden blijft en dat effecten op de gezondheid van afzonderlijke stoffen dus niet te verwachten zijn. Niettemin advi- seert de gezondheidsraad verder onderzoek gericht op het verkrijgen van meer inzicht op de langere termijn , dat momenteel wordt uitgevoerd.
Zolang daar geen resultaten van bekend zijn , kan het vol- gende gesteld worden: Uit nationaal en internationaal onderzoek volgen geen bewijzen voor gezondheidsschade bij omwonen- den als gevolg van blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen. Er zijn wel correlaties gevonden maar de causaliteit is onduidelijk. Alleen oogirritatie bij fruitteelt is een duidelijk gevolg van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Zoals ook in het Kamerstuk naar aanleiding van het Ctgb-rapport is gesteld: “De toegelaten gewasbeschermingsmiddelen zijn veilig voor omwonenden. Er is geen reden om in te grijpen in de toegelaten middelen. ” Conclusie Er is geen aantoonbaar risico. Resultaat is dat niet ingegrepen wordt: de aanwezige onzekerheden in dit dossier worden aanvaard. 2. 2 Spuitbelasting Er is een aantal variabelen bepalend voor het effect van gewasbeschermingsmiddelen. De combina- tie van deze variabelen omschrijven we hier als de “spuitbelasting” welke de mogelijkheid biedt om grip te krijgen op de verschillende aspecten die een rol spelen bij de blootstelling van omwonenden. Een hoge spuitbelasting heeft tot gevolg dat het risico op negatieve effecten voor de gezondheid gro- ter is dan bij een lage spuitbelasting. De variabelen die de spuitbelasting beïnvloeden zijn per teelt anders. Het gaat om: 1. 2. 3. 4. 5.
Teelthoogte Drift Teeltplanning Toxiciteit Afscherming 10 Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen Ad 1. Teelthoogte Hoe hoger een gewas is , des te hoger gespoten moet worden om het gehele gewas te raken. Spuit- nevel die zich hoger boven de grond bevindt , wordt makkelijker en verder meegevoerd door de wind , zodat de drift hoger is. Hieruit volgt dat laanbomen en fruitbomen vaak tot meer drift leiden dan bij- voorbeeld grasland (als daar al gespoten wordt). Ad 2. Drift Er zijn diverse manieren om spuitvloeistof op het gewas te brengen. De spuitdoppen hebben invloed op de druppelgrootte van de vloeistof en daarmee op de drift. Een kleinere druppel wordt bijvoorbeeld makkelijker en verder meegevoerd door de wind dan een grotere druppel. Verder wordt soms een elektrische lading aan de druppels meegegeven waardoor deze door het gewas worden aangetrok- ken , wat drift vermindert (elektrostatisch spuiten). Neerwaarts spuiten verkleint ook de drift omdat de spuitnevel minder boven het gewas uitkomt en minder wordt meegenomen door de wind dan bij op- waarts of horizontaal spuiten. Tot slot zijn er nieuwe technieken in ontwikkeling die onder de term “precisielandbouw” vallen.
Het is bijvoorbeeld mogelijk om met drones op een hoogte van 40 meter boven het gewas aantastingen en onkruiden te herkennen die dan door veel lager vliegende drones (enige tientallen cm boven het gewas) zeer gericht worden bepoten. Dit kan ten opzichte van de hui- dige technieken de hoeveelheid gebruikte middelen en de drift verder reduceren. Ad 3. Teeltplanning Met teeltplanning wordt bedoeld welke gewassen worden geteeld en welke bespuitingen (= welke stof en de hoeveelheid) op welk moment nodig zijn. Hierbij wordt van de representatieve bedrijfsvoering uitgegaan , bijvoorbeeld door een aantal jaren terug te kijken in de teeltgeschiedenis en door te kijken welke teelten in het betreffende gebied worden uitgevoerd. De grootte van een perceel kan bepaalde teeltvormen uitsluiten , net als de ligging en de grondsoort. Bovendien is er een zekere traditie en ge- woontevorming zodat niet elke overgang naar een ander gewas even waarschijnlijk is: de kans dat een melkveehouder in Oost-Nederland ineens overschakelt naar bollenteelt is bijvoorbeeld klein. Wat betreft de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen voor een bepaalde teelt is een aantal toepassingen voorspelbaar en in te plannen en een deel zal noodzakelijk blijken al naar gelang hoe een groeiseizoen zich ontwikkelt.
Door diverse omgevingsfactoren zoals het weer en de vroege of juist late introductie van ziekteverwekkers of plaagorganismen kan het nodig zijn hiervan af te wijken. Daardoor is het niet mogelijk een vast aantal bespuitingen of een vaste hoeveelheid gewasbescher- mingsmiddel per hectare te geven. Op basis van voorgaande jaren is een voorspelling wel mogelijk , maar altijd met een slag om de arm voor onvoorziene omstandigheden. In de tabel onderaan deze opsomming wordt uitgegaan van de gangbare teeltplanning met gangbare bestrijdingen. Ad 4. Toxiciteit De toxiciteit ofwel de giftigheid van de middelen is het terrein van het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb). In dit document gaat het om middelen waarvan het gebruik in dit gewas gebruikelijk is. Door diverse proeven is de giftigheid van middelen voor mensen Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 11 en | andere | levende | wezens | zoals | bijen | en | andere | nuttige | of | zeldzame | insecten | vastgesteld. | Omdat het | om | omwonenden | gaat | , is dit beperkt | tot | toxiciteit | voor | de | mens. | Uit | de | diverse | experimenten | volgt een | maximaal | veilig | geachte | dosis | , dat | is de | hoeveelheid | waarbij | geen | negatief | effect | op | de | gezond- heid | kan | worden | aangetoond.
| Van | deze | dosis | wordt | een | fractie | (meestal | minder | dan | 1 | procent) gezien | als | de | maximaal | toelaatbare | dagelijkse | inname | (Acceptable | Daily | Intake | , A. D. I). Aan | de | hand hiervan | wordt | ook | vastgesteld | welke | hoeveelheid | zich | maximaal | in | 1 ml | bloed | of urine | van | een | per- soon | mag | bevinden. | Bij | waarden | onder | dit | maximum | acht | men | gezondheidseffecten | uitgesloten. Ondanks | deze | zorgvuldige | toetsing | kunnen | inzichten | in de | gezondheidseffecten | veranderen. Ad | 5. Afscherming Door | een | afschermende | voorziening | tussen | de | agrarische | gronden | en | de | gevoelige | functie | wordt | drift van | de | middelen | beperkt | , wat | helpt | bij het | motiveren | van | een | afstand | kleiner | dan | 50 | meter. | Door | het Plant | Research | International | (PRI) | is onderzoek | gedaan | naar | de | effecten | van | hagen | op | de | drift | en | de aan | te houden | afstanden. | Al naar | gelang | het | type | teelt | , de | hoogte | van | de | haag | en | de | bladhoudend- heid | is het | effect | groter | , of | kleiner. | Dat | is ook | bevestigd | in gerechtelijke | uitspraken | dat | er | een | effect toegekend | kan | worden | aan | de | realisatie | van | bladhoudende | hagen | en/of | beplanting | (zie | volgend hoofdstuk).
| De | haag | / beplanting | moet | aan | de | volgende | voorwaarden | voldoen: • | Wintergroen | , niet | bladverliezend • | Hoogte | 1 | meter | boven | de | teelthoogte • | Dichtheid: | Optische | dichtheid | van | 80-100%. | Een | optische | dichtheid | van | 80% | is aanwezig | als | de haag | niet | doorzichtig | is , dus | zodanig | dat | objecten | aan | de | andere | zijde | van | de | haag | mogelijk | nog kunnen | worden | waargenomen | , maar | niet | kunnen | worden | herkend Ook | andere | voorzieningen | zoals | gebouwen | of een | muur | hebben | een | gunstig | effect | op | de | beperking van | drift. Glastuinbouw | , een | bijzondere | afscherming Een | bijzondere | vorm | van | een | afschermende | voorziening | is te | vinden | in de | glastuinbouw: | een | glazen ombouw | over | de | teelt. | Glastuinbouw | vindt | plaats | in zowel | kassen | als | warenhuizen | welke | hierna | ge- makshalve | onder | de | noemer | ‘kassen’ | gebracht | worden. | Kassen | reduceren | de | drift | sterk | , maar | zijn niet | luchtdicht. | Bij oudere | , slecht | onderhouden | kassen | treedt | vaak | lekkage | op | via | de | vattingen | van het | glas. | Tevens | worden | kassen | om | meerdere | redenen | gelucht | waarbij | de | gebruikte | middelen | naar buiten | kunnen | komen.
| De | totale | drift | vanuit | een | kas | is een | factor | 5 | tot 30 | keer | zo | laag | als | die | bij open teelten. | Bij | kassen | is deze | namelijk | 1 á 5% | van | de | totale | gift 9 terwijl | de | drift 10 bij open | teelten | 11 5 | tot soms | zelfs | 30% | bedraagt. 9 RIVM | , WUR | “Emissie | van | gewasbeschermingsmiddelen | uit de | glastuinbouw” | (Wipfler | et al. 2023. 10 Bij kassen | wordt | niet | van | drift gesproken | maar | van | emissie | , wat | m. b. t. voorliggend | rapport | hetzelfde | is. 11 RIVM | “Milieu-emissies | van | gewasbeschermingsmiddelen | uit de | landbouw” | , 2020. 12 | Helhoek | tussen | 19 | en 31 , Groessen In kassen wordt zowel gewerkt met gewasbeschermingsmiddelen in vloeistofvorm welke als nevel verspreid worden als ook met middelen die hun werking in gasvorm uitoefenen. Deze laatste , de gas- vorm , komt inmiddels weinig voor doordat het veel vergt aan persoonlijke beveiligingsmiddelen. Bij de eerste vorm , de nevel , geldt dat deze dient neer te slaan op het gewas als ook , onbedoeld , tegen de ruiten welke doorgaans kouder zijn dan de lucht. Het spuiten van de gewasbeschermingsmiddelen in vloeistofvorm met als doel de nevel te verkrijgen geschiedt daarom ook in een dichte kas , dus zonder bewuste openingen in de kas zoals ventilatieopeningen.
Immers , het doel is dat de nevel neerslaan op het gewas en niet naar buiten verwaait. Tunnelkassen zijn ook kassen en werken ook driftreducerend maar door de grote diversiteit in de ver- schijningsvorm en kwaliteit wordt dat alhier niet verder kwantitatief geduid. Inschatting spuitbelasting veel voorkomende teelten Voor de meest voorkomende teelten zijn in de volgende tabel de variabelen weergegeven die de spuitbelasting beïnvloeden met daarbij een kwalitatieve duiding van elke variabele. Alleen ‘Afscher- ming’ staat er niet bij daar dit een locatiespecifiek gegeven is. De verschillen per specifieke teelt kunnen soms groot zijn: zie bijvoorbeeld het verschil tussen consumptieaardappelen en pootaardap- pelen. Beiden een aardappel , maar de teeltplanning en toxiciteit is anders met daardoor een andere kwalificatie bij de spuitbelasting. 3 Teeltvorm Teelt- hoogte Drift Teeltplan- ning Toxiciteit Spuitbelasting Grasland Snijmaïs 1 Bouwland normaal - + 0 0 + + Fruitteelt + Sierteelt Bijzondere teeltvormen Vertical farming - Biologische teelt 0 Kassen n. v. t. + = veel / hoog. 0 = gemiddeld , - = weinig / laag 1: teelten zoals consumptieaardappelen , bieten en graan 2: teelten zoals pootaardappelen en ander zaai- en pootgoed 3: Van de voor dit gewas gebruikelijke middelen 4: Bij niet te oude en onderhouden kassen.
Anders: gemiddeld 5: Drift is hoog door op- en zijwaarts spuiten Containerteelt is niet als specifieke teeltvorm opgenomen omdat het niet gaat om de containervorm maar om het teeltgoed. De hoogstamboomgaard (fruitteelt hoog) is niet opgenomen in dit overzicht doordat die teelt niet bedrijfsmatig bestaat. Tabel: Spuitbelasting Bron: Buro SRO - 0 0 0 ++ ++ + - - Laag Ondergemiddeld Gemiddeld Bovengemiddeld Bovengemiddeld Hoog Hoog (zeer hoog) - 0 + 0 + ++ - 0 + 0 + ++ 2 Bouwland intensief 5 Boomteelt 5 n. v. t. n. v. t. n. v. t. n. v. t. + n. v. t. n. v. t. + Laag Laag Ondergemiddeld 4 - Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 13 Hoofdstuk | 3 | Wet- | en | regelgeving Over | het | gebruik | van | gewasbeschermingsmiddelen | is het | nodige | vastgelegd | in wet- | en | regelgeving. Een | zeker | zo belangrijke | bijdrage | voor | de | omgang | met | besluitvorming | rondom | gewasbeschermings- middelen | is gevormd | door | jurisprudentie. | Tot | slot | wordt | ingegaan | op | de | besluitvorming | bij ruimtelijke ordeningsvraagstukken | en | de | invulling | van | het | begrip | evenwichtige | toedeling | van | functies | aan | loca- ties | binnen | de | Omgevingswet. 3. 1 | Wet | gewasbeschermingsmiddelen | en | biociden Bij het | telen | van | o. a.
bollen | , bomen | en | fruit in de | open | lucht | kan | het | gebruik | van | gewasbeschermings- middelen | van | invloed | zijn | op | de | omgeving. | Dit | door | mogelijke | drift | (verwaaiing | van | spuitvloeistof) | bij het | bespuiten | met | gewasbeschermingsmiddelen | en | hulpstoffen. | In de | Wet | gewasbeschermingsmid- delen | en | biociden | (Wbg) | staat | omschreven | dat | een | ieder | verplicht | is op | zorgvuldige | wijze | om | te gaan met | gewasbeschermingsmiddelen | , biociden | , de | daarbij | behorende | werkzame | stoffen | of daarbij | ge- bruikte | toevoegingsstoffen | , alsmede | restanten | daarvan | of de | aangebroken | verpakkingen. | Het | is daarbij | verboden | een | werkzame | stof | te gebruiken | die | niet | is opgenomen | in | een | toegelaten | gewasbe- schermingsmiddel | , tenzij | de | stof | is goedgekeurd | als | basisstof | , op | grond | van | artikel | 23 | van | de Europese | Verordening | gewasbeschermingsmiddelen | (EG) | 1107/2009. 3. 2 | Besluit | activiteiten | leefomgeving Voor | het | toepassen | van | gewasbeschermingsmiddelen | bij het | telen | van | gewassen | in de | openlucht | gel- den | specifieke | voorwaarden | (Paragraaf | 4. 64 | Besluit | activiteiten | leefomgeving | (Bal)).
Driftreductie | 75% In artikel | 4.723c | , lid 1 Bal | is vastgelegd | dat , met | het | oog | op | het | voorkomen | of beperken | van | verontrei- niging | van | een | oppervlaktewaterlichaam | en | het | beschermen | van | de | gezondheid | van | personen | , bij het gebruiken | van | gewasbeschermingsmiddelen | , een | techniek | toegepast | wordt | , die | een | driftreductie | be- reikt | van | ten | minste | 75% | ten | opzichte | van | een | vastgestelde | referentietechniek | , terug | te vinden | in het “Meetprotocol | voor | het | vaststellen | van | de | driftreductie | van | neerwaartse | en | op- | en | zijwaartse | spuit- technieken” | en | het | “Meetprotocol | voor | het | vaststellen | van | de | driftreductie | van | spuitdoppen | voor neerwaartse | en | op- | en | zijwaartse | bespuiting” | van | het | Informatiepunt | Leefomgeving | van | de | Rijksover- heid. | Dit | percentage | van | 75 | geldt | sinds | 2023. | Daarvoor | was | het | 50% | en | vanaf | 2026 | geldt | een driftreductie | van | 90%. Teeltvrije | zones Op | grond | van | artikel | 4. 723d | Bal | zijn teeltvrije | zones | gereguleerd | , ter | bescherming | van | het | oppervlak- tewaterlichaam. | Teeltvrije | zones | zijn | zones | langs | het | oppervlaktewaterlichaam | , waar | het | gebruik | van chemische | gewasbeschermingsmiddelen | niet | is toegestaan.
| Het | aanhouden | van | een | teeltvrije | zone | is afhankelijk | van | het | oppervlaktewaterlichaam | en | het | type | gewas. | De | teeltvrije | zone | wordt | gemeten vanaf | de | insteek | van | een | oppervlaktewaterlichaam | en | strekt | zich | uit tot het | hart | van | de | buitenste 14 | Helhoek | tussen | 19 en 31 , Groessen planten van de te telen gewassen , met uitzondering van de teelt van grasland. In de volgende tabel zijn voor verschillende gewassen de minimale teeltvrije zones opgenomen en de daarbij behorende voorwaarden. Op- en zijwaarts bespuiten wordt alleen toegepast bij teelten van hoge gewassen , zo- als haag- , laan- en fruitbomen. Bij de buitenste rij van het gewas mag alleen veld-inwaarts gespoten worden.
Soort gewas Minimale teeltvrije zone in m 15 , 10 , Aanvullende voorwaarden Aardappelen , uien , bloembollen en bloemknollen , aardbeien , asperges , prei , schorseneren , sla , wortelen en vaste planten Boomkwekerijgewassen en fruitteelt - Gebruik van een techniek met een driftreductie van ten minste 90% 15 , 10 , Neerwaarts bespuiten Neerwaarts bespuiten en gebruik van een techniek met een driftreductie van ten minste 90% Op- en zijwaarts bespuiten 50 , 45 , 30 , Pit- en steenvruchten - Gebruik van een techniek met een driftreductie van ten minste 90% of gebruik van een biologische productiemethode Overige gewassen 05 , Tabel: teeltvrije zones Bron: Profytodsd. nl/articles/teeltvrije_zones - Geen teeltvrije zones Er is geen teeltvrije zone ten opzichte van oppervlaktewater nodig bij de teelt van pit- en steenvruch- ten als de laagste gesteltak van een boom ontspringt op 175 cm of hoger uit de stam en binnen een afstand van ten minste 900 cm vanaf de insteek van een oppervlaktewaterlichaam geen gewasbe- schermingsmiddelen worden gebruikt , of als de teelt grenst aan een gegraven waterloop , die van 1 april tot 1 oktober onder normale omstandigheden geen water bevat. En bij de teelt van andere ge- wassen dan pit- en steenvruchten is geen teeltvrije zone nodig als: Gebruik wordt gemaakt van biologische productiemethoden.
De teelt grenst aan een gegraven waterloop , die van 1 april tot 1 oktober onder normale omstan- digheden geen water bevat. Er gebruik wordt gemaakt van een emissiescherm. • • • Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 15 Bij neerwaarts bespoten gewassen is geen teeltvrije zone verplicht in de volgende drie situaties: Langs droogvallende sloten (zie definitie bij bufferstroken) en sloten en greppels die (bijna) altijd droog staat Biologische teelt Gebruik van een emissiescherm • • • Windsnelheid Er geldt op basis van artikel 4.723e , lid 1 Bal een verbod op het toepassen van gewasbeschermings- middelen bij een windsnelheid van meer dan vijf meter per seconde (windkracht 3). 3. 3 Omgevingswet , regels ruimtelijke ordening In het omgevingsplan kan de planopsteller regels opnemen omtrent het gebruik van gronden. Via dit instrument kunnen ook gebruiksbepalingen opgenomen worden gericht op het gebruik van gewasbe- schermingsmiddelen en / of specifieke teelten. Behoudens sommige stelsels voor een omgevingsvergunning voor het uitvoeren van een werk geen bouwwerk zijnde of van werkzaamheden (voorheen ‘aanleggen’) komt dit in de meeste omgevingsplannen beperkt voor. Daarbij moet opge- merkt dat de voornoemde stelsels niet opgezet zijn met het oog op het reguleren van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen maar om andere ruimtelijke doelen te borgen.
De planopsteller is door- gaans de gemeenteraad maar provincie en rijk kunnen deze regels ook opstellen. Beperkend In de discussie omtrent het ontwikkelen van een nieuwe gevoelige functie binnen een afstand van 50 meter van agrarische gronden , gronden waar gewerkt wordt / kan worden met gewasbeschermings- middelen , wordt met regelmaat gemeld dat de nieuwe gevoelige functie dan beperkend is voor de desbetreffende boer of tuinder. Dat is evenwel alléén zo als het omgevingsplan daartoe die beperking oplegt. Veruit de meeste omgevingsplannen , zowel bestaande beheergerichte , nieuwe beheergerichte als ontwikkelgerichte kennen geen gebruiksbeperkingen toe aan agrarische gronden m. b. t. het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de afstand tot 50 meter tot bestaande dan wel nieuwe gevoelige functies. 16 Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 3. 4 | Jurisprudentie Met | betrekking | tot | de | omgang | van | gewasbeschermingsmiddelen | in relatie | tot ruimtelijke | ontwikkelin- gen | zijn | uitspraken | van | de | Afdeling | Bestuursrechtspraak | van | de | Raad | van | State | (ABRvS) | een belangrijke | houvast.
| In | deze | paragraaf | wordt | ingegaan | op | een | aantal | relevante | uitspraken | waaraan houvast | gevonden | kan | worden | bij het | bepalen | van | afstanden | tussen | plaatsen | waar | gewasbescher- mingsmiddelen | gebruikt | worden | en | gevoelige | functies. Gevoelige | functie Op | basis | van | jurisprudentie | 12 blijkt | dat | sprake | is van | een | (drift)gevoelige | functie | als | in het | betreffende object | , ter | plaatse | van | de | betreffende | functie | , mensen | over | het | algemeen | langdurig | (kunnen) | verblij- ven. | Dit | betreft | daarmee | niet | alleen | woonfuncties | waaronder | de | huisvesting | voor | arbeidsmigranten | , maar | ook | bijvoorbeeld | tuinen | , panden | met | detailhandel | en | kantoren | , bedrijfsgebouwen | , speelvoorzie- ningen | , onderwijs | , zorg | of recreatie. | Het | betreft | bijvoorbeeld | niet | een | groenstrook | , een | fietspad | of een fietsenstalling | omdat | daar | niet | langdurig | wordt | verbleven. Vuistregel | afstand | van | 50 | meter Ten | tijde | van | het | opstellen | van | dit rapport | zijn | er | in de | Nederlandse | wetgeving | geen | bepalingen | over minimaal | aan | te houden | afstanden | tussen | het | gebruiken | van | gewasbeschermingsmiddelen | en | voor gewasbeschermingsmiddelen | gevoelige | functies.
| De | ABRvS | acht | een | afstand | van | 50 | meter | tussen gevoelige | functies | en | agrarische | bedrijvigheid | waarbij | gewasbeschermingsmiddelen | worden | gebruikt | , niet | onredelijk | 13 . “Zoals | de | Afdeling | eerder | heeft | overwogen | , onder | meer | in | haar | uitspraak | van | 23 september | 2009 | in zaak | nr. | 200900570/1/R2 | , wordt | een | planologische | keuze | , die | ziet | op | een | afstand van | 50 | meter | tussen | gevoelige | functies | en | agrarische | bedrijvigheid | in de | fruitsector | waarbij | gewasbe- schermingsmiddelen | worden | gebruikt | , in het | algemeen | niet | onredelijk | geacht. | Dit | brengt | echter | niet met | zich | dat | een | keuze | voor | een | kortere | afstand | in een | bepaalde | situatie | niet | redelijk | kan | zijn , indien aan | die | keuze | een | deugdelijke | motivering | ten | grondslag | is gelegd. | ” Deze | afstand | van | 50 | meter | is zo uitgegroeid | tot een | vuistregel | als | maatgevende | afstand. Bij deze | vuistregel | , het | ontstaan | van | de | 50 | meter | afstand | , zijn | kanttekeningen | te plaatsen: • | Deze | stamt | uit een | periode | dat | de | verplichte | driftreductie | 50% | van | de | referentietechniek | bedroeg. Deze | is sinds | 2023 | verhoogd | naar | 75% | en | per | 1 januari | 2026 | 90%.
| Dat | is een | verbetering | van 80% | (of | 40 | procentpunt) • | De | uitspraak | richt | zich | op | de | teelt | van | fruit. De | fruitteelt | kent | een | hoge | spuitbelasting | (zie | par. 2. 2). Voor | andere | teelten | met | een | lagere | spuitbelasting | is -kennelijk- | een | kortere | afstand | niet | on- redelijk 12 ECLI:NL:RVS:2008:BG5883 13 ECLI:NL:RVS:2015:1698 Helhoek | tussen | 19 | en | 31 , Groessen | 17 Kortere | afstand Op | grond | van | de | jurisprudentie | kan | afgeweken | worden | van | de | vuistregel | van | 50 | meter | door | middel van | een | locatiespecifiek | onderzoek | , waarbij | dient | te | worden | aangetoond | dat | onder | de | gegeven | om- standigheden | ook | bij | het | hanteren | van | een | kortere | afstand | een | aanvaardbaar | woon- | en | leefklimaat | bij een | gevoelige | functie | is | gegarandeerd. | Hiervoor | dient | onderzocht | te worden | wat | de | specifieke | om- standigheden | zijn. | Bijvoorbeeld | het | plaatsen | van | een | windhaag | of | een | constructie | met | gelijkwaardige filterende | werking | , de | aanwezigheid | van | watergangen | en | feitelijke | omstandigheden. | In | een | uit- spraak | 14 is geoordeeld | dat | een | kleinere | afstand | aanvaardbaar | kan | zijn | indien | (bijvoorbeeld) driftreducerende | maatregelen | worden | getroffen. | “In | 4. 9.
| van | de | plantoelichting | van | het | onderhavige wijzigingsplan | is over | het | gebruik | van | gewasbeschermingsmiddelen | echter | vermeld | dat | ten | oosten | , noorden | , westen | en | (gedeeltelijk) | ten | zuiden | van | het | containerveld | een | struweelhaag | wordt | geplaatst | , die | de | eventuele | drift | van | gewasbeschermingsmiddelen | naar | aangelegen | gronden | voorkomt. | Door | de voorwaardelijke | verplichting | in artikel | 3. 1. | van | de | planregels | en | het | landschappelijk | inpassingsplan | is planologisch | verzekerd | dat | deze | struweelhaag | , met | een | breedte | van | 3 m | en | een | hoogte | van | 24 , m | , wordt | aangelegd | en | in stand | gehouden. | Naar | het | oordeel | van | de | Afdeling | heeft | het | college | hiermee toegelicht | waarom | in | dit geval | een | kortere | afstand | dan | een | afstand | van | 50 | meter | mocht | worden | ge- hanteerd. | ” In | deze | uitspraak | heeft | de | Afdeling | overwogen | dat , in | het | geval | waarin | het | agrarische perceel | direct | gelegen | is naast | het | perceel | met | de | gevoelige | functie | , voldoende | is onderbouwd | dat door | het | plaatsen | en | in stand | houden | van | een | struweelhaag | een | kortere | afstand | dan | 50 | meter | kan worden | aangehouden.
| Wel | moet | in het | ruimtelijk | plan | geborgd | zijn | dat | onderhoud | en | instandhouding van | de | struweelhaag | is verzekerd | middels | een | voorwaardelijke | verplichting. In de | uitspraak | wordt | verwezen | naar | onderzoeken | van | het | Rijksinstituut | voor | Volksgezondheid | en | Mi- lieu | (RIVM) | waaruit | geen | gezondheidsproblemen | naar | voren | zijn | gekomen | die | samenhangen | met | het wonen | naast | de | agrarische | percelen | (in | dit geval | bollenteelt) | en | de | bevestiging | daarvan | door | het | Col- lege | voor | de | toelating | van | gewasbeschermingsmiddelen | en | biociden | (Ctgb). | In de | uitspraak | 15 staat onder | meer | het | volgende | te lezen: | “Voor | zover | er | in de | omgeving | van | de | woning | wel | percelen | in ge- bruik | zijn | voor | de | bollenteelt | , staat | in het | onderzoek | dat | in het | onlangs | uitgebrachte | onderzoek | van het | RIVM | geen | gezondheidsproblemen | naar | voren | zijn | gekomen | die | samenhangen | met | het | wonen | in de | nabijheid | van | bollenteelt. | Dit | is , zo | staat | in | het | onderzoek | , door | het | College | voor | de | toelating | van gewasbeschermingsmiddelen | bevestigd.
| Dat | geen | sprake | is van | gezondheidsproblemen | , komt | mede omdat | telers | in de | regel | niet | spuiten | bij harde | wind | of een | windrichting | richting | woningen. | Om | eventu- ele | drift | of andere | kansen | op | aanwezigheid | van | gewasbeschermingsmiddelen | in (de | tuin | van) | de woning | zoveel | als | mogelijk | uit te sluiten | , wordt | in het | onderzoek | geadviseerd | om | een | in | de | winter groenblijvende | haag | aan | te planten | aan | de | westelijke | zijde | van | de | tuin | van | de | woning. | ” In een | andere | uitspraak | blijkt | uit een | locatie | specifiek | onderzoek | dat | bij tijdelijke | bewoning | en | bij afwe- zigheid | van | kwetsbare | groepen | een | spuitzone | van | 10 | meter | aanvaardbaar | is. 16 14 ECLI:NL:RVS:2022:3160 | en ECLI:NL:RVS:2023:269 15 ECLI:NL:RVS:2023:269 16 ECLI:NL:RBOVE:2024:2225 18 | Helhoek | tussen | 19 | en 31 , Groessen “In de memo heeft SPA WNP opgemerkt dat in het oorspronkelijke onderzoek uit voorzorg rekening is gehouden met langdurige blootstelling van kinderen van 1 tot 3 jaar , omdat zij in het algemeen kwets- baarder zijn voor verontreinigende stoffen dan volwassenen. “SPA WNP wijst er terecht op dat in het complex geen kinderen gehuisvest zullen worden , aangezien de doelgroep van het project bestaat uit volwassen arbeidsmigranten.
Verder is van belang dat het college zijn standpunt niet alleen heeft ge- baseerd op het rapport en de memo van SPA WNP. Het college heeft terecht ook rekening gehouden met de omstandigheden dat op het perceel alleen handmatig zal worden gespoten en dat de heer en mevrouw [naam 4] zelf op het perceel wonen , waardoor (ook) in het belang van hun gezondheid zo- veel mogelijk driftreducerende maatregelen genomen zullen moeten worden”. Representatieve bedrijfsvoering Op basis van jurisprudentie dient bij het bepalen van de invloed van bedrijfsmatige activiteiten te wor- den uitgegaan van een representatieve bedrijfsvoering van de maximale planologische mogelijkheden. Het gaat hierbij niet om theoretische mogelijkheden maar om een maximaal redelij- kerwijs voor te stellen ontwikkeling. Hierbij hoeft in principe geen rekening gehouden te worden met 17 een veel omvattende , niet voor de hand liggende omschakeling van bedrijfsactiviteiten: “Gezien de omstandigheden dat hier sprake is van een veehouderij die recent nog heeft uitgebreid en geen plan- nen kenbaar heeft gemaakt om het bedrijf te staken of de bedrijfsvoering zo ingrijpend te wijzigen , is verandering van dit bestaande agrarische gebruik binnen de planperiode zodanig onwaarschijnlijk dat de raad in redelijkheid geen rekening hoeft te houden met een vorm van agrarisch gebruik waarbij spuitzones dienen te worden aangehouden.
” De invulling dient daarentegen maximaal te zijn in relatie tot de toepassing van gewasbeschermings- middelen bij de huidige activiteiten. Idem dient rekening te worden gehouden met een maximale invulling van de beoogde gevoelige functies. 17 ECLI:NL:RVS:2017:3524 Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 19 3. 5 | Risicoacceptatie | en | etfal Daar | waar | gewasbeschermingsmiddelen | gebruikt | (kunnen) | worden | staan | al | honderdduizenden | wo- ningen | waar | de | bewoners | effect | (kunnen) | ondervinden | door | het | gebruik. | Er | zijn | vele | studies | naar | het effect | ervan | verricht | en | de | resultaten | zijn | veelal | niet | eenduidig: | correlatie | en | causaliteit | zijn | lastig | te ontdekken | of | ontbreken. | Risico’s | , voor | zover | aanwezig | voor | deze | bestaande | situatie | , worden | geac- cepteerd | 18 . Dit | is niet | nieuw | in de | ruimtelijke | ordening.
| Negatieve | gevolgen | voor | de | gezondheid | en leefkwaliteit | door | bijvoorbeeld | externe | veiligheid | (een | gasleiding | nabij | die | kan | ontploffen | of | een | bedrijf waar | een | gifwolk | kan | ontsnappen) | of | een | verhoogde | kans | op | longontsteking | met | een | significant | ho- ger | sterftecijfer | bij | ouderen | binnen | een | bepaalde | afstand | tot | geitenhouderijen | worden | in de | publieke besluitvorming | ook | expliciet | geaccepteerd: | de | voordelen | van | wél | wonen | op | die | ene | plek | wegen zwaarder. | Meer | in het | algemeen | is bekend | dat | wonen | in | de | stad | , langs | drukke | wegen | met | veel | geluid en | een | slechtere | luchtkwaliteit | , wonen | in | slecht | geïsoleerde | te vochtige | schimmelige | woningen | nega- tieve | effecten | heeft | als | ook | , als | laatste | voorbeeld | , dat | het | niet | vinden | van | (de | juiste) | woonruimte negatieve | effecten | heeft | op | het | welzijn | van | mensen. | Vanuit | dit | perspectief | is het | niet | zinvol | om | bij voorbaat | een | -waarschijnlijk | overbodige- | spuitzonering | van | 50 | m | te | eisen | vanuit | het | voorzorgprincipe.
Vanuit | het | gegeven | dat | risico’s | en | negatieve | effecten | in bestaande | situaties | geaccepteerd | worden volgt | nog | niet | logischerwijs | dat | het | aspect | van | het | gebruik | van | gewasbeschermingsmiddelen | geen weging | vraagt | bij nieuwe | besluiten. | Onder | de | Omgevingswet | dienen | plannen | te | voldoen | aan | een evenwichtige | toedeling | van | functies | aan | locaties | (etfal). | De | afweging | van | álle | relevante | aspecten staat | centraal. | De | risico’s | van | gewasbeschermingsmiddelen | is er | één | van. Zonder | op | alle | mogelijke | vragen | bij | de | besluitvorming | in te | kunnen | gaan | , dat | is aan | het | bevoegd | ge- zag | over | díe | ene | casus | op | dát | moment | , wordt | onderstaand | aan | de | hand | van | enkele | voorbeelden e. e. a.
in | perspectief | geplaatst: • | Nieuwe | woningen | langs | een | weiland | of | kas | op | korte | afstand | en | waar | de | representatieve | bedrijfs- voering | niet | tot | een | hoge | spuitbelasting | zal | leiden | , zal | aan | etfal | kunnen | voldoen | ook | al zijn | er | nog andere | omgevingsaspecten | die | niet | positief | zijn | zoals | bijvoorbeeld | een | hoge | geluidbelasting | door een | weg | en | een | matige | ontsluiting | en | een | niet | ideale | landschappelijke | inpassing | (zie | dat | in | dit voorbeeld | niet | alleen | milieuwaarden | worden | betrokken | voor | de | afweging) • | Een | kleine | ontwikkelopgave | op | een | plek | met | een | hoge | spuitbelasting | kan | aan | etfal | voldoen | als | de overige | aspecten | m. | b. t. gezondheid | goed | zijn. | Enige | afstand | lijkt | hierbij | wel | gewenst | als | ook enige | afscherming | , maar | al | naar | gelang | de | casus | moet | dat | niet 18 Ontwikkelingen | in de | bestaande | situaties | staan | niet stil. De | driftreductie | van | 50% | van | de referentietechniek | ten | tijde van | het ontstaan | van | de | ‘50 meter-regel’ | is sinds | 2023 | gestegen | naar | 75% | en | stijgt naar | 90% | per | 2026. | Hierdoor | daalt | het effect | dan- wel , in andere | woorden | , kan | alleen | hierdoor | al een | kortere | afstand | aangehouden | worden.
20 | Helhoek | tussen | 19 | en | 31 , Groessen • Een grote nieuwe woonwijk met veel woningen naast een perceel met een hoge spuitbelasting op korte afstand zonder afscherming voldoet niet aan etfal. In een dergelijke opgave ligt het voor de hand dit vraagstuk anders aan te pakken en de naastgelegen gronden mede te betrekken of er met de ontwerpopgave op de locatie rekening mee te houden. In onderstaande grafiek wordt gevisualiseerd hoeveel aandacht dat het effect van gewasbescher- mingsmiddelen vraagt in de belangenafweging bij de besluitvorming. Deze loopt op van enige aandacht bij een spuitbelasting die ondergemiddeld is op een grote afstand via wezenlijke aan- dacht bij een gemiddelde spuitbelasting op 25 tot 35 meter afstand tot veel aandacht bij bovengemiddelde tot hoge spuitbelastingen op korte afstand. • Grafiek: Aandacht in belangenafweging bij besluitvorming: Spuitbelasting vs. afstand. Bron: Buro SRO Aanvullende instrumenten Naast de in dit rapport gehanteerde methode omtrent risicoacceptatie is driftreductie door middel van bebouwing en / of beplanting een instrument dat ook ingezet kan worden. Ook kan bekeken worden of het aanbrengen van gebruiksbeperkingen door middel van zonering (ook) een gewenst instrument is. Dat kan in een zone vanaf 50 meter maar deze kan ook kleiner.
De beperking kan voor alle teelten gelden maar het kan ook gericht zijn op een deel ervan welke , logischerwijs , dan gericht zal zijn op de teelten met een (boven)gemiddelde of hoge spuitbelasting. Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 21 3. 6 | Samenvatting Voorstaande | vijf paragrafen | worden | hieronder | samengevat | weergegeven: 1. | Langdurig | verblijf | is | gevoelig. | Alleen | een | plek | waar | langdurig | wordt | verbleven | geldt | als | gevoe- lige | functie 2. | De | 50 | meter | vuistregel. | Uit | jurisprudentie | is naar | voren | gekomen | dat | een | afstand | van | 50 | meter en | meer | in elk | geval | volstaat: | er | is geen | effect | meer | door | het | gebruik | van | gewasbeschermings- middelen | waar | rekening | mee | moet | worden | gehouden 3. | Kleiner | dan | 50 | meter | kan | ook. | Uit | dezelfde | jurisprudentie | komt | naar | voren | dat | een | kleinere | af- stand | ook | aanvaardbaar | kan | zijn | mits | gemotiveerd. | Hier | wordt | aan | toegevoegd | dat | de | 50 | meter tot stand | is gekomen | bij fruitteelt | welke | een | hoge | spuitbelasting | kent. | Voorts | is de | driftreductie van | 50% | t. o. v. de | referentietechniek | welke | gold | bij | deze | uitspraak | per | 2023 | gestegen | tot 75% | en stijgt | naar | 90% | per | 2026 4. | Groenblijvende | haag.
| Een | groenblijvende | haag | geldt | als | een | driftreducerende | maatregel 5. | Én | niet | spuiten | bij | harde | wind. | Een | groenblijvende | haag | én | niet-spuiten | bij | harde | wind | en/of met | de | windrichting | mee | naar | de | gevoelige | functie | voorkomt | gezondheidsproblemen. | Noot: | Daar spuiten | bij wind | harder | dan | 5 | m/s | al verboden | is , vormt | een | groenblijvende | haag | een | maatregel waarbij | gezondheidsproblemen | worden | voorkomen 6. | 10 | meter | bij | tijdelijke | bewoning. | Bij | tijdelijke | bewoning | en | zonder | kwetsbare | groepen | kan | een afstand | van | 10 | meter | aanvaardbaar | zijn. | Dit | lijkt dan | ook | goed | toepasbaar | op | al het | tijdelijke | ver- blijf , zoals | bijvoorbeeld | bij verblijfsrecreatieve | voorzieningen 7. | Teeltvrije | zones. | Het | Besluit | activiteiten | leefomgeving | geeft | aan | dat | al naar | gelang | de | teelt | er een | zone | zónder | teelt | aangehouden | moet | worden | tot oppervlaktewater. | Die | zone | varieert | van | 0 tot 5 | meter. | Deze | zone | is ingesteld | ter | bescherming | van | het | oppervlaktewater. | Deze | zone | kan | -al naar | gelang | de | casus- | mede | betrokken | worden 8. | Representatieve | bedrijfsvoering.
| Er | hoeft | geen | rekening | te | worden | gehouden | met | onwaar- schijnlijke | veranderingen | van | de | bedrijfsactiviteiten. | De | invulling | van | de | bedrijfsvoering | dient representatief | te zijn | bij | de | maximale | planologische | invulling. | Een | houvast | voor | een | representa- tieve | invulling | is een | houvast | waarbij | ingegaan | wordt | op | de | omvang | van | het | desbetreffende perceel | , de | grondsoort | als | ook | de | lokale | economische | inrichting | / cultuur | (hoe | groot | zijn | percelen in de | buurt | , wat | wordt | daar | zowel | wel | geteeld | en | wat | niet) 9. | Het | risico | is niet | aantoonbaar. | Resultaat | is dat | niet | ingegrepen | wordt: | de | aanwezige | onzeker- heden | in dit | dossier | worden | aanvaard. 10. | Aanwezige | onzekerheden | worden | aanvaard. | Risico’s | , voor | zover | aanwezig | , wórden | al | geac- cepteerd. | Dit | is niet | nieuw | in de | ruimtelijke | ordening. | Negatieve | gevolgen | voor | de | gezondheid | en leefkwaliteit | door | bijvoorbeeld | geluid | , externe | veiligheid | , geur | of | het | houden | van | geiten | met | een bewezen | hogere | kans | op | longontsteking | en | hogere | sterftecijfers | daardoor | onder | ouderen | worden ook | geaccepteerd: | de | voordelen | van | wél | wonen | / wonen | op | die | ene | plek | wegen | zwaarder.
| Deze handelswijze | geldt | ook | voor | de | risico’s | omtrent | het | gebruik | van | gewasbeschermingsmiddelen. | Im- mers | , voor | honderdduizenden | woningen | geldt | dat | deze | binnen | de | 50 | m | afstand | van | een agrarisch | perceel | zijn | gelegen | en | in het | omgevingsplan | is zelden | een | beperking | opgelegd | aan | de 22 | Helhoek | tussen | 19 | en 31 , Groessen agrarische bedrijfsvoering en waar dat gebeurt biedt het overgangsrecht veelal voortzettings- ruimte voor het feitelijk gebruik (of , in andere woorden , actief ingrijpen in de bedrijfsvoering is een zeldzaamheid) 11. Verdere verlaging risico’s. De meeste kennis en uitspraken dateren van de tijd dat een driftre- ductie van 50% verplicht was. Die is per 2023 gestegen tot 75% en is 90% per 1 januari 2026. Logischerwijs volgt hieruit dat de risico’s verder dalen en dat gemakkelijker tot toelating van ge- voelige functies binnen 50 m gekomen kan worden 12. Boeren en tuinders worden niet beperkt door een woning. Van een woning / een gevoelige functie gaat binnen de regels géén beperking uit voor boeren en tuinders. In het Bal noch een an- dere plek zijn daartoe uniform geldende regels opgenomen.
Alleen áls in het omgevingsplan een beperking opgenomen is geldt dat de betreffende gebruiker van de agrarische gronden beperkt wordt (naast de al geldende regels van het Bal en het bepaalde in de Wet gewasbeschermings- middelen en biociden). In vrijwel alle omgevingsplannen zijn geen beperkingen opgenomen. Nieuwe gevoelige functies beperken de agrariërs niet ; ténzij bij de desbetreffende ontwikkeling wél een beperking opgenomen wordt. Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 23 Hoofdstuk 4 Analyse In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de planlocatie en de relevante omliggende agrarische percelen. wat daar in het kader van het werken met gewasbeschermingsmiddelen: Daarbij wordt gekeken naar: 1. 2. 3. Feitelijk gebruik Toegelaten gebruik De representatieve bedrijfsvoering 4. 1 Betrokken agrarische percelen In onderstaande afbeelding is het plangebied weergegeven met daarbij de percelen die in deze be- oordeling inzake het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen betrokken zijn. De relevante agrarische percelen zijn die met perceelnummers 119 , 2317 , 2318 en 2590. Andere percelen zijn dui- delijk verder weg gelegen dan 50 meter en behoeven derhalve niet beoordeeld te worden. Luchtfoto met kadastrale percelen en zone binnen 50 meter van plangebied (bron: PDOK , Kadaster) 24 Helhoek tussen 19 en 31 , Groessen 4.
2 | Feitelijk | gebruik Hierna | wordt | per | perceel | ingegaan | op | het | feitelijk | gebruik | en | de | afstanden | tot het | project: • | 119: | Op | dit perceel | is sprake | van | blijvend | grasland. | In | tenminste | de | afgelopen | 17 | jaar | is hier | en- kel | grasland | verbouwd. | Dit | is gebaseerd | op | data | uit de | Basisregistratie | Gewaspercelen | , geaggregeerd | door | Boer | & | Bunder. | Grasland | heeft | een | lage | spuitbelasting. | De | afstand | van | dit perceel | tot het | plangebied | is circa | 30 | meter. • | 2317 | , 2318 | , 2590: | Op | deze | percelen | is sprake | van | wisselteelt. | Dit | is gebaseerd | op | luchtfoto’s | van de | afgelopen | 10 | jaar. | Wisselteelt | wordt | geclassificeerd | als | bouwland | normaal | , wat | een | gemid- delde | spuitbelasting | kent. | Percelen | 2317 | en | 2318 | bevinden | zich | op | een | afstand | van respectievelijk | circa | 10 | en | 30 | meter | van | het | plangebied. | Perceel | 2590 | ligt aangrenzend | aan | het plangebied. De | hoogst | aanwezige | spuitbelasting | is daarmee | als | gemiddeld | te | kwalificeren | op | een | schaal | van “laag | , ondergemiddeld | , gemiddeld | , bovengemiddeld | , hoog” | (zie | hoofdstuk | 2 voor | meer | achtergronden hierbij). | Dit geldt | voor | perceel | 2590 | , aangrenzend | aan | het | plangebied. 4.
3 | Toegelaten | gebruik Op | onderstaande | afbeeldingen | zijn | de | geldende | functies | (voorheen | bestemmingen) | te zien | volgens het | geldende | tijdelijke | omgevingsplan Uitsnede bestemmingsplan | Buitengebied | 2013 , vastgesteld 1 januari 2015 Helhoek | tussen | 19 | en | 31 , Groessen | 25 Uitsnede bestemmingsplan | Helhoek | ong. (naast Helhoek | 17) , vastgesteld 5 juli 2022 Hierna | wordt | per | perceel | ingegaan | op | het | de | aanwezige | functies: • | 119: | Dit | perceel | heeft | de | enkelbestemming | agrarisch. | Er | gelden | geen | beperkingen | voor | het | ge- bruik | van | gewasbeschermingsmiddelen | op | dit perceel. • | 2317: | Dit | perceel | is reeds | opgesplitst | in | de enkelbestemmingen | tuin , wonen | en | agrarisch. | Op | het agrarische | deel | van | het | perceel | gelden | geen | beperkingen | voor | het | gebruik | van | gewasbescher- mingsmiddelen. • | 2318 | , 2590: | Deze | percelen | hebben | de | enkelbestemming | agrarisch. | Er | gelden | geen | beperkingen voor | het | gebruik | van | gewasbeschermingsmiddelen | op | deze | percelen. Noot: | perceel | 2590 | is eigendom | van | de | initiatiefnemer | en | in die | zin | heeft | de | bewoner | vooralsnog volledig | grip | op | het | gebruik | van | dit | perceel.