CConstaterende datDuiven
Koppel je AI →
Document · PDF

05. 201740463-Bijlage B-Herindelingsscan

Raadsavond 16 november 2026, gemeente DuivenBij agendapunt: Vaststellen herindelingsontwerp “Op Weg naar De Liemers”38.211 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Ga tijdig in gesprek met de toezichthouder als blijkt dat de termijn niet gehaald gaat worden en neem maatregelen, zodat het een komend jaar niet weer zal voorkomen. Bij herhaaldelijk niet tijdig inzenden van de stukken kan het van invloed zijn op de bepaling van het toezichtsregime (repressief of preventief) van de begroting. Onder preventief Arhi-toezicht is het nog steeds ook mogelijk om onder preventief toezicht te komen op basis van de gemeentewet. Het één sluit het ander niet uit. Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 3 | Directe financiële effecten 3.1 | Inleiding In dit hoofdstuk beantwoorden we de volgende vraag: Wat zijn de belangrijkste financiële gevolgen die zich bij een herindeling voordoen? Een gemeentelijke herindeling kent financiële consequenties, immers niet alleen de cijfers van de gemeenten worden bij elkaar opgeteld, ook de financiële systemen en methodieken moeten worden samengevoegd. Dit laatste kan plussen en minnen opleveren voor de nieuwe gemeente. Echter deze zijn voor het overgrote deel afhankelijk van de keuzes die de raad van de herindelingsgemeente maakt. In dit hoofdstuk richten wij ons op de baten en lasten die door de herindeling veranderen en waarop de gemeente geen enkele invloed uit kan oefenen. Dit zit voor al in de verdeling van het Gemeentefonds.

In dit hoofdstuk kijken we wat dit doet met het geld wat de gemeente van het Rijk ontvangt. Aan het einde van het hoofdstuk gaan we nog even kort in op de kosten van bestuurde | rs en volksvertegenwoordigers. Een deel van deze kosten is niet beïnvloedbaar. Tabel 3.1. Gemeenten naar centrumfunctie en sociale structuur Gemeente | Inwoners | Woonruimten | Centrumfunctie | Sociale Per 01-01-2026 | Per 01-01-2026 | structuur Doesburg | 11.175 | 5.489 | redelijk | Zwak Duiven | 25.214 | 11.011 | redelijk | Goed Westervoort | 15.371 | 6.868 | weinig | Redelijk Zevenaar | 45.708 | 21.244 | redelijk | Redelijk 3.2 | Algemene uitkering na herindeling Gemeenten ontvangen geld van de Rijksoverheid uit het gemeentefonds. Hiermee betalen zij een deel van hun uitgaven. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron voor een gemeente. Gemeenten mogen grotendeels zelf bepalen waar ze dit geld aan besteden, maar hebben wel wettelijke taken te bekostigen. Hoeveel geld de individuele gemeenten uit het gemeentefonds krijgen, hangt af van de kenmerken van de gemeenten en de belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit geeft aan hoeveel belasting een gemeente jaarlijks kan innen. Gemeenten krijgen minder geld uit het gemeentefonds als ze veel capaciteit hebben om belasting te heffen | .

De Rijksoverheid bepaalt de verdeling van het gemeentefonds aan de hand van meer dan 60 kenmerken, ook wel verdeelmaatstaven genoemd. Enkele voorbeelden van deze verdeelmaatstaven zijn: aantal inwoners, aantal jongeren, aantal uitkeringsgerechtigden, oppervlakte van de gemeenten en grootte van de watergebieden. Door de manier waarop bepaalde maatstaven zijn gewogen, is de algemene uitkering na herindeling niet gelijk aan de algemene uitkering van | de gemeenten samen. De belangrijkste maatstaf die vervalt bij het samengaan van twee of meerdere gemeenten is het vaste bedrag. Het vaste bedrag van de algemene uitkering is het gegarandeerde bedrag dat elke gemeente krijgt, ongeacht de kenmerken van gemeente. In 2026 zal dit bedrag | € 1.460.000 miljoen per gemeente bedragen (inclusief uitkeringsfactor). In de onderstaande tabellen zijn de effecten op de algemene uitkering te zien bij de fusie Doesburg- Duiven-Westervoort-Zevenaar. Deze berekening is op verzoek van Provincie Gelderland gemaakt door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en is gebaseerd op de decembercirculaire 2025. Doordat de berekening een momentopname is kunnen deze bedragen op een later moment afwijken.

Daarnaast kan de hoogte van algemene uitkering in de komende jaren veranderen door een volgende stap in het ingroeipad van de herijking van het 46 Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 47 gemeentefonds, welke voor nu gemaximaliseerd is op € 37,50 per inwoner. Met toekomstige verdere ingroei is in de berekening geen rekening gehouden. Tabel 3.2. Algemene uitkering voor en na fusie Algemene uitkering Doesburg-Duiven-Westervoort-Zevenaar Bedragen x € 1 inclusief uitkeringsfactor Algemene uitkering Doesburg voor herindeling 28.074.988 Algemene uitkering Duiven voor herindeling 49.280.983 Algemene uitkering Westervoort voor herindeling 31.862.528 Algemene uitkering Zevenaar voor herindeling 101.018.642 Totaal: 210.237.140 Algemene uitkering Doesburg-Duiven-Westervoort-Zevenaar na herindeling 209.188.301 Verschil algemene uitkering door fusie -1.048.839 Verschil algemene uitkering door fusie per inwoner -10,87 Procentuele wijziging algemene uitkering door fusie -0,5% De algemene uitkering uit het gemeentefonds valt ruim 1 miljoen lager uit bij de gemeentelijke herindeling. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het vervallen van het vaste bedrag per gemeente. Nu krijgt iedere gemeente dit bedrag, na fusie nog slechts één keer.

De daling van de algemene uitkering is relatief beperkt gebleven doordat de centrumfunctie zwaarder uitvalt (zie ook bijlage 8.1 op blz 93). Dit zorgt voor een behoorlijk voordeel binnen de uitkering uit het gemeentefonds. Het nadeel in de algemene uitkering wordt gecompenseerd door de lagere bestuurskosten. Dit voordeel wordt becijferd op € 1,6 miljoen. Bij 3.4 worden de lagere bestuurskosten toegelicht. Om alles in perspectief te plaatsen kunt u in onderstaande tabel zien wat de totale lasten van de nieuwe gemeente bij benadering worden, afgezet tegen het nadeel op de uitkering gemeentefonds als gevolg van de fusie en de daling van de bestuurskosten. Tabel 3.3. Totale lasten, nadeel gemeentefonds, lagere bestuurskosten 3.3 Frictiekostenvergoeding Bij het vormen van een nieuwe gemeente krijgt de gemeente te maken met overgangskosten, ook wel frictiekosten genoemd. Frictiekosten zijn kosten die worden gemaakt voor de voorbereiding en implementatie van de nieuwe organisatie. Het gaat hierbij om lasten die zonder herindeling niet gemaakt zouden zijn en die per definitie extra en tijdelijk zijn.

Voorbeelden van frictiekosten zijn: • Extra kosten van voorbereiding van de herindeling; • Organisatieonderzoek; • Integratie beheerplannen; • IT kosten; • Voorlichting; Doesburg Duiven Westervoort Zevenaar T otaal Daling Daling lasten lasten lasten lasten lasten Gem eente- bestuurs- fonds kosten 2026 48.852 87 .946 54.282 17 4.954 366.034 -1.049 1.600 2027 48.697 83.27 2 52.7 56 180.963 365.688 -1.049 1.600 2028 46.881 82.308 51.993 17 6.018 357 .200 -1.049 1.600 2029 46.7 85 82.106 51.136 17 9.369 359.396 -1.049 1.600 Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 • | Wachtgelden (alleen als gevolg van deze herindeling, op te nemen in de begroting 2029); • | Boventalligen (alleen als gevolg van deze herindeling); • | Verhuizing en tijdelijke voorzieningen t.b.v. verhuizing; • | Ontwikkelen huisstijl. Om de nieuwe gemeente in de frictiekosten tegemoet te komen bestaat in het gemeentefonds de tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling. Dit is een door het Rijk uitgekeerde tijdelijke uitkering van vijf jaar om de incidentele lasten op te vangen. De vergoeding zal voor het eerst worden ontvangen in het jaar voorafgaand aan de herindeling (doorgaans toegekend in de mei-circulaire) en zal doorlopen tot en met het derde jaar na de herindeling. De vergoeding betreft 125% van de geschatte frictiekosten. Het totaalbedrag is geraamd op € 17.587.743.

Voor de berekening is uitgegaan van een herindeling per 01-01-2029. In de werkelijkheid zullen de exacte cijfers kunnen afwijken. In tabel 3.4 is te zien hoe de frictiekosten zouden worden verdeeld. Tabel 3.4. Frictiekostenvergoeding herindelingsgemeenten Jaar | Totale frictiekosten | Frictiekostenvergoeding | Percentage vergoeding samen | per gemeente (x €1) (x €1) 2028 | 3.517.549 | 879.387 | 25% 2029 | 5.628.078 | 1.407.019 | 40% 2030 | 2.814.039 | 703.510 | 20% 2031 | 2.814.039 | 703.510 | 20% 2032 | 2.814.039 | 703.510 | 20% Totaal | 17.587.743 | 4.396.936 | 125% In het jaar voorafgaand aan de herindeling wordt de frictiekosten-vergoeding evenredig aan de betrokken gemeenten uitgekeerd en het restantbedrag in de vier jaren daaropvolgend. Volgens de commissie BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) behoren frictiekosten voorafgaand aan de herindeling verantwoord te worden ten laste van de exploitatie van de afzonderlijke herindelingspartners. In het laatste jaar voorafgaand aan de herindeling ontvangen de vier gemeenten al een deel van de frictiekostenvergoeding. Door deze verantwoordingswijze zullen de frictiekosten eventueel door een vermindering van de algemene reserve terecht komen bij de nieuwe gemeente.

Omdat iedere herindeling haar eigen bijzonderheden kent, is het goed om een raming op te stellen van de frictiekosten en een budgetverantwoordelijke per gemeente daarvoor aan te wijzen, zowel voor de periode voorafgaand aan de herindeling als daarna. 3.4 | Bestuurskosten Bij een herindeling veranderen de bestuurskosten van de nieuwe gemeente | ten opzichte van de oude gemeenten. Er is in de nieuwe situatie nog één raad en één college van burgemeester en wethouders. Op basis van de omvang van de nieuwe gemeente kan een ruwe inschatting worden gemaakt over bespaarde bestuurskosten. Bij de herindeling Doesburg-Duiven-Westervoort-Zevenaar zal de nieuwe gemeente in de inwonersklasse van 80.001 tot 100.000 vallen. Bij deze inwonersklasse zijn er | 37 leden van de gemeenteraad en kunnen er maximaal 7 (voltijd) wethouders lid zijn van het college. Van deze gegevens uitgaande kan de herindeling tot een structurele besparing van € 1,6 miljoen op de bestuurskosten op jaarbasis leiden. De nieuwe fusiegemeente heeft momenteel 97.468 inwoners. Bij overschrijding van de grens van 100.000 inwoners komen er 2 raadsleden bij en nemen de salarissen van burgemeester (6%) en wethouders (9%) toe. 48 Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 49 Daarnaast zijn in bovenstaande schattingen niet de vergoeding van de gemeentesecretaris en de raadsgriffier meegenomen.

De gezamenlijke bezoldiging voor de griffier en gemeentesecretaris kwam in 2024 voor Doesburg uit op € 228.000, voor Duiven op € 222.000, voor Westervoort op € 284.000 en voor Zevenaar op € 349.000. In totaal een bedrag van € 1.083.000. Voor dit bedrag zal de griffie en de secretarisfunctie van de nieuwe gemeente moeten worden ingevuld. Mogelijk dat er nog neveneffecten in het salarishuis van de nieuwe gemeente ontstaan die hiermee kunnen worden opgevangen. Eventuele wachtgelden zullen moeten worden gedekt door de frictiekostenvergoeding. De kosten van de wachtgelden zullen in één keer per 1-1-2029 moeten worde opgenomen in de jaarrekening. 3.5 Conclusies Bij een gemeentelijke herindeling kunnen de financiële consequenties, zowel in positieve als in negatieve zin worden beïnvloed door de keuzes van de nieuwe raad. Een aantal zaken zijn niet door de raad beïnvloedbaar, maar treden op als gevolg van een herindeling: • De algemene uitkering daalt structureel met € 1.048.839 per jaar, dit is 0,5% van het totaal van de uitkering uit het gemeentefonds van alle vier gemeenten samen. • Voor frictiekosten ontvangen de vier gemeenten in totaal een incidentele bijdrage van ca. € 17.587.743. • De herindeling zorgt ervoor dat een gemeente ontstaat van net iets meer dan 97.000 inwoners.

Het bij dat aantal inwoners behorende aantal raadsleden en hun wettelijk bepaalde vergoeding, alsmede de salarisschalen voor de bestuurders maken dat het voordeel ca. € 1,6 miljoen bedraagt, afhankelijk van de formatie-omvang van het college van burgemeester en wethouders. • Voor in de wet genoemde functionarissen, de griffier en de gemeentesecretaris geldt dat er van beiden één nodig is. Afhankelijk van de inrichting van de organisatie er omheen kan sprake zijn van een kostenvoordeel. Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 50 4 Financiële uitgangspositie nieuw te vormen gemeenten en geplande grote investeringen In dit hoofdstuk beantwoorden we de volgende vraag: Wat is de financiële uitgangspositie van de nieuw te vormen gemeente en welke grote investeringen met financiële impact staan er nog op de planning? Met de beantwoording van deze vraag wordt inzicht gegeven in de financiële uitgangspositie van de nieuw te vormen gemeente. Er is inzage gegeven in het eigen vermogen per inwoner van elke individuele gemeente, de algemene reserve per inwoner, de boekwaarde van de vaste activa per inwoner en de nettoschuld per inwoner. Dit is gedaan op jaarrekeningbasis en op basis van de door de raad vastgestelde jaarrekeningen 2021 t/m 2024. Deze cijfers liggen immers vast en veranderen niet meer.

Er is een vergelijk gemaakt van de individuele gemeenten op deze onderdelen en wat de optelsom en het gemiddelde is van de vier gemeenten bij elkaar. Er staan bij de gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar nog een aantal grote investeringen op de planning. In dit hoofdstuk wordt inzage gegeven in de top investeringen per gemeente en wat de financiële impact, voor zover bekend, hiervan is voor de nieuw te vormen gemeente. 4.1 Eigen vermogen per inwoner Grafiek 4.1 Ontwikkeling eigen vermogen per inwoner ( x € 1) In bovenstaande grafiek is te zien dat de gemeente Doesburg het hoogste gemiddelde eigen vermogen heeft per inwoner, gevolgd door Duiven, Zevenaar en Westervoort. Het gemiddelde van de gemeenten samen wijkt niet sterk af van Zevenaar. In vergelijk met het Gelderse gemiddelde (JR 2024) van € 1.411 per inwoner8 is er ook weinig verschil met het gemiddelde van de vier gemeenten (€ 1.453 per inwoner JR 2024) uit deze herindelingsscan. De financiële positie is met een dergelijk eigen vermogen per inwoner als gezond te beoordelen. In het eigen vermogen zitten de algemene reserve, een aantal algemene bestemmingsreserves en beklemde bestemmingsreserves ter dekking van de structurele kapitaallasten van investeringen. Voor een wat zuiverder vergelijk is in de 8 Zie www.geldersefinancien.nl

Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 51 volgende paragraaf ook gekeken naar de algemene reserve per inwoner. Dit zijn namelijk vrij besteedbare incidentele middelen per gemeente. 4.2 Algemene reserve per inwoner Grafiek 4.2 algemene reserve/inwoner (x € 1) In bovenstaande grafiek is te zien dat Duiven in 2024 de hoogste algemene reserve per inwoner heeft. Zevenaar volgt daarna als nummer twee en Doesburg als derde. Westervoort heeft begrijpelijkerwijs door de gevolgen van de zorgelijke financiële situatie in 2020-2021 een wat lagere algemene reserve per inwoner. Deze is wel verbeterd de afgelopen jaren. In 2021 was de algemene reserve per inwoner nog negatief, maar de jaren daarna is deze steeds per jaar verbeterd. De gemiddelde algemene reserve van de vier gemeenten samen is € 848 euro per inwoner eind 2024. Het Gelderse gemiddelde is eind 2024 € 531 per inwoner.9 De gemeenten Doesburg, Duiven en Zevenaar zitten dus ruim boven het Gelderse gemiddelde per inwoner en ook het gemiddelde van de vier gemeenten zit daar ruim boven. Alleen Westervoort scoort lager dan het Gelderse gemiddelde. Overall gezien is de algemene reserve per inwoner van de vier gemeente tezamen te beoordelen als financieel gezond en dus ruim boven het gemiddelde van alle Gelderse gemeenten samen. 9 Zie www.geldersefinancien.nl

Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 52 4.3 Boekwaarde vaste activa per inwoner Grafiek 4.3 Boekwaarde vaste activa/inwoner (x € 1) In de grafiek 4.3. is te zien dat de boekwaarde van de vaste activa per inwoner in Zevenaar het hoogste is, gevolgd door Doesburg, dan Duiven en ten slotte Westervoort. Het gemiddelde van de vier gemeenten samen zit in de periode 2021-2024 tussen de € 2.997 per inwoner en € 3.870 (2024) per inwoner. De boekwaarde van de vaste activa zegt iets over het niveau van de investeringen. Hoe meer recente investeringen er zijn gedaan, hoe hoger de boekwaarde van de vaste activa. Bij een lagere boekwaarde geldt dat de investeringen al grotendeels zijn afgeschreven. De boekwaarde per inwoner is hierin objectiever dan de boekwaarde per gemeente (zie hoofdstuk 2 paragraaf 2.6). Grotere gemeenten hebben immers vaak meer oppervlakte en daarmee meer wegen, gebouwen, civiele kunstwerken, openbare verlichting en groen, daar staat tegenover dat er ook meer inwoners zijn, waardoor de boekwaarde van de vaste activa per inwoner een objectievere maatstaf is. De boekwaarde van de vaste activa per inwoner is bij Westervoort met zo rond de € 2.000 per inwoner het laagste en beduidend lager dan bij de andere drie gemeenten.

Als nieuwe investeringen zijn doorgang gaan vinden bij Westervoort, zoals het integraal huisvestingsplan scholen en de herbestemming van het gemeentehuis kan de boekwaarde van de vaste activa per inwoner gaan stijgen. Nieuwe investeringen zoals scholen en gebouwen worden in 40 jaar afgeschreven en beginnen met een hoge boekwaarde bij activering van deze gemeentelijke bezittingen.

Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 53 4.4 Nettoschuld per inwoner Grafiek 4.4 Nettoschuld per inwoner(x € 1) De trends van de nettoschuld per inwoner laat zie dat Doesburg de laagste schuld per inwoner heeft, gevolgd door Duiven, Westervoort en Zevenaar. Gemiddeld schommelt de nettoschuld van de vier gemeenten samen per inwoner tussen de € 1.997 (2021) en € 2.053 (2024) per inwoner. Het Gelderse gemiddelde was in 2024 € 1.776 per inwoner. Het gemiddelde van de vier gemeenten samen is dus iets hoger dan het Gelderse gemiddelde in 2024. Doesburg en Duiven zitten onder het Gelderse gemiddelde, Westervoort en Zevenaar zitten erboven. De hoogte van de nettoschuld per inwoner is niet zorgelijk. Het wijkt immers niet sterk af van het Gelderse gemiddelde en zoals in hoofdstuk 2 te lezen is, is de nettoschuldquote bij alle vier de gemeenten onder de 90% (categorie A). 4.5 Toplijst nieuwe investeringen per gemeente In de uitvraag van de provincie voor de herindelingsscan is de gemeenten gevraagd om een top 10 samen te stellen van mogelijke nieuwe investeringen, die naar hun inschatting de meeste financiële impact gaan hebben. Uit de antwoorden is gebleken dat er 4 projecten te benoemen zijn bij Doesburg, 9 projecten bij Duiven, 4 projecten bij Westervoort en 7 projecten bij Zevenaar.

Het gaat hierbij ook om projecten waar vaak nog geen concrete plannen voor zijn gemaakt of besluiten voor zijn genomen. Het is een lijst met mogelijke toekomstige investeringen waardoor een beeld wordt geschetst van de beoogde toekomstige ontwikkelingen. Doesburg De gemeente Doesburg heeft ons een viertal projecten opgegeven die de komende jaren naar hun inschatting de meeste financiële impact gaan hebben. De financiële impact is nog niet exact bekend, omdat het projecten zijn die in de planfase zitten. Het zijn echter wel projecten die als ze eind 2026 of in 2027 of verder gerealiseerd gaan worden bij financiële impact ter goedkeuring zullen worden aangeboden aan Gedeputeerde Staten van Gelderland wanneer het preventieve Arhi- toezicht van toepassing is. De top 4 is door de gemeente als volgt samengesteld.

Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 1. | De bouw van een nieuwe sporthal van € 12 tot € 21 miljoen 2027-2028 afhankelijk van nog te maken keuzes De gemeente Doesburg plant de bouw van een nieuwe sporthal naast zwembad Den Helder, met realisatie voorzien rond 2027-2028. De geraamde bouwkosten liggen tussen de €12 en €21 miljoen, sterk afhankelijk van definitieve keuzes (zoals de combinatie met een fitnessondernemer) en uitgewerkte plannen. De belangrijkste details over de sporthal zijn: • | Locatie: Naast zwembad Den Helder. • | Planning: De plannen worden in 2026 uitgewerkt, met de bouw gepland voor de periode daarna (2027-2028). • | Kostenindicatie: Het budget varieert van €12 tot €21 miljoen, afhankelijk van de uiteindelijke omvang en faciliteiten. • | Keuzes: Het college van B&W onderzoekt of de hal exclusief voor sportverenigingen/scholen is, of dat er een combinatie met commerciële fitness mogelijk is, wat invloed heeft op het uiteindelijke kostenplaatje. 2. | Nieuwbouw basisschool de Wetelaar 2030-2031 € 3,5 miljoen o.b.v. het IHP De Nieuwbouw basisschool de Wetelaar is een gepland project uit het Integraal Huisvestingsplan (IHP) van de gemeente Doesburg.

Hier zijn de belangrijkste details over dit project: • | Doelstelling: De gemeente Doesburg en Stichting IJsselgraaf hebben afgesproken om de huisvesting van de Wetelaar als eerste te onderzoeken vanwege de stabiele leerlingenaantallen en de komst van de nieuwe woonwijk Wemmersweerd. • | Planning: In de financiële doorkijk van het IHP is dit project gepositioneerd in de periode 2030-2031. • | Budget: Er is een geraamd investeringsbedrag van € 3,5 miljoen aan gekoppeld; • | Status: Het IHP dient als koersdocument voor de komende 16 jaar, waarbij de eerste 4 jaar concreet zijn ingevuld en latere projecten (zoals deze nieuwbouw) een strategische 'doorkijk' vormen die elke vier jaar wordt geactualiseerd. De school maakt momenteel al deel uit van een Integraal Kindcentrum (IKC) de Wetelaar, waar onderwijs en opvang nauw samenwerken. 3. | Renovatie IKC de Horizon 2034 € 3 miljoen o.b.v. het IHP De renovatie van IKC de Horizon in 2034 voor een bedrag van € 3 miljoen is een specifiek projectonderdeel van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) van de gemeente Doesburg.

Dit project maakt deel uit van de langetermijnplanning voor schoolhuisvesting in de | gemeente, waarbij de volgende kernpunten van belang zijn: • | Toekomstige Investering: De renovatie staat gepland voor het jaar 2034, wat aangeeft dat het een onderdeel is van de lange termijn (horizon) van het huisvestingsplan | ; • | Budgettair kader: Er is een indicatief budget van € 3 miljoen gereserveerd voor deze grootschalige renovatie om het gebouw toekomstbestendig te houden | . • | Prioritering: In het IHP van Doesburg (opgesteld in samenwerking met Stichting IJsselgraaf) is afgesproken dat de aanpak van IKC de Wetelaar de hoogste urgentie heeft en als eerste wordt onderzocht, waarna projecten zoals die van de Horizon op de agenda komen. • | Doel van het IHP: Het plan zorgt voor een helder overzicht van noodzakelijke investeringen, verduurzaming en de staat van alle schoolgebouwen in Doesburg voor de komende jaren. 54 Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 55 Sinds 2019 zijn er in Doesburg verschillende veranderingen geweest in het scholenlandschap, waaronder de sluiting van de nevenlocatie van de Horizon in de wijk De Ooi. De focus voor het huidige hoofdgebouw van IKC de Horizon (gevestigd aan de Meipoortwal) ligt nu op de geplande onderhouds- en renovatiecyclus in 2034. 4.

Groot onderhoud Martinitoren, € 1 miljoen (2027-2028) Het groot onderhoud Martinitoren in Doesburg betreft een gepland budget van € 1 miljoen in de periode 2027-2028 voor de instandhouding van het monumentale bouwwerk. Dit onderhoud is noodzakelijk omdat eerdere geplande werkzaamheden aan de gevels en de trans (zoals het opnieuw voegen van metselwerk) in 2023 werden uitgesteld vanwege een tekort aan rijkssubsidie. De belangrijkste details van dit project zijn: • Doel: Het wind- en waterdicht houden van de toren en de Martinikerk met behoud van het historische karakter. • Financiering: De gemeente Doesburg reserveert bedragen in de meerjarenbegroting (zoals de Programmabegroting 2025-2028) om de continuïteit van het onderhoud te waarborgen. • Recente ontwikkelingen: Naast het reguliere onderhoud is er in 2026 versneld budget vrijgemaakt voor een urgente restauratie van het carillon, omdat dit niet kon wachten tot de grotere onderhoudsbeurt van 2027. • Beheer: Het onderhoud wordt gecoördineerd door de Stichting Behoud en Exploitatie Martinikerk (STIBEMA), die verantwoordelijk is voor de meerjarenplannen van dit rijksmonument. Duiven De gemeente Duiven heeft ons een negental projecten opgegeven die de komende jaren naar hun inschatting de meeste financiële impact gaan hebben. De financiële impact is nog niet exact bekend, omdat het projecten zijn die in de planfase zitten.

Het zijn echter wel projecten die als ze eind 2026 of in 2027 of verder gerealiseerd gaan worden bij financiële impact ter goedkeuring zullen worden aangeboden aan Gedeputeerde Staten van Gelderland wanneer het preventieve Arhi- toezicht van toepassing is. De top 9 is door de gemeente als volgt samengesteld. 1. Woningbouw Er zijn diverse woningbouwplannen in Duiven die zich in verschillende fasen begeven. Voor de complexen De Ploen Noord en Biezenkampen (gebied tussen Duiven-Zuid en Groessen) is de verwachting dat binnen nu en drie jaar bouwwerkzaamheden kunnen starten. Biezenkamp, eigen grondexploitatie, verwachte opbrengsten vanaf 2028 4 miljoen per jaar, vijf jaar achtereen. Uitgaven voor verwerving in 2026 5 miljoen, daarna jaarlijks 1.5 miljoen lasten voor de exploitatie tot einde looptijd GREX. Ploen Noord en Plakse weide is overeenkomst, geen grote opbrengst, uitgaven worden gedekt uit de ontvangen plankosten. Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 56 2. Bedrijventerreinen Rondom de A-12 zijn er nog volop plannen om de bestaande bedrijventerreinen uit te breiden. Ook deze complexen zijn nu nog grotendeels in de planfase maar daar wordt hard aan gewerkt om ze richting exploitatie te brengen. Aankoop grond ten behoeve van Centerpoort Noord 3 in 2027 voor € 11 miljoen, uitgaven daarna van ongeveer € 0,5 miljoen.

Verwachte verkopen Centerpoort Noord 2 in 2026 € 6.25 miljoen, 2027 € 10 miljoen, 2028 niets, 2029 begin verkoop Centerpoort Noord 3, afhankelijk marktsituatie is verwachting 4 jaar € 7,5 miljoen per jaar. 3. Vitaal Centrum Duiven Al enige jaren worden activiteiten uitgevoerd om het centrum vitaler te maken. Recent is een school gebouwd en binnenkort zal daar ook woningbouw worden opgestart (woonzorgcomplex en koopappartementen). Bovendien zal de openbare ruimte onderhanden worden genomen. De raad heeft een krediet van € 1.5 miljoen verstrekt voor pleinen in 2026, geen verdere uitgaven verwacht Voor woningbouw en winkels zijn gronden verkocht, verdere plannen zullen op basis van plankostenvergoeding plaatsvinden, dus geen nadeel of voordeel voor gemeente hierbij. 4. Aansluiting A-15 De aansluiting van de A-15 op de A-12 gebeurt grotendeels op Duivens grondgebied. De aanleg van de weg zelf is voor rekening van Rijkswaterstaat. Voor de hele infrastructuur rondom dat gebied is de gemeente Duiven zelf verantwoordelijk. Er is een reserve gevormd uit een vergoeding die ontvangen is ter hoogte van € 970.000, alle toekomstige uitgaven voor leges etc. kunnen hieruit gedekt worden. Verder worden geen grote uitgaven verwacht die nu niet opgenomen zijn in begroting. 5.

Integraal Huisvestingsplan scholen Duiven maakt samen met Zevenaar en Montferland deel uit van de Gemeenschappelijke regeling voor Huisvesting Voortgezet Onderwijs in de Liemers (GRHVOL). Voor het basisonderwijs is begin 2026 het Integraal Huisvesting Plan (IHP) geactualiseerd (2026-2041), voor het voortgezet onderwijs vindt besluitvorming plaats over een vernieuwd IHP in het najaar van 2026 (2026-2041). Voor het voortgezet onderwijs is -via de GRHVOL- een investering noodzakelijk van € 40 miljoen, te verdelen onder de deelnemende gemeenten. 6. De Vergert Vanuit alle plannen rondom circulaire economie is deze wijk aangewezen om als eerste “van het gas” te komen. Een aantal wijken in Duiven zijn aangesloten op het warmtenet maar deze wijk niet. De ambitie is echter wel om ook hier voor een alternatief van gas te kiezen. Aan de raad is op basis van onderzoek naar verschillende oplossingen voorgesteld om geen grote investeringen te doen voor een warmtenet, maar voor individuele oplossingen Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 57 te kiezen (warmtepomp). Besluitvorming hierover vindt naar verwachting plaats in de zomer van 2026. Wel liggen er plannen voor vervanging riolering, in 2029 en 2030 zal hier 2 x € 3 miljoen in geïnvesteerd worden. 7.

Sporthal/Multihal In het coalitieakkoord van 2026 is de ambitie van een vernieuwde sporthal of multihal , geschikt voor sport en andere maatschappelijke activiteiten, opgenomen. Het wordt gezien als een belangrijke ontmoetingsplek en samenwerking tussen verenigingen stimuleren. Duiven ziet dit als een ontwikkeling voor de lange termijn, passend binnen de nieuwe Liemers gemeente. Een kostenindicatie is op dit moment nog niet te geven. 8. Circulair Ambachtsnetwerk: In het coalitieakkoord van 2026 is de ambitie van een Liemers ambachts- en leercentrum opgenomen. Momenteel loopt een verkenning samen met de andere Liemerse gemeenten om naar de mogelijkheid te kijken. Dit in samenwerking met het bedrijfsleven en het onderwijs. Een kostenindicatie is op dit moment nog niet te geven. 9. Herinrichting Loostraat en schuttersplein Loo In het coalitieakkoord van 2026 is de revitalisering van de Loostraat en herinrichting van het schuttersplein opgenomen. Het gaat daarbij om nieuw straatwerk, een oplossing voor een knelpunt rondom een voetpad richting de school en een parkeerknelpunt. Een kostenindicatie is op dit moment nog niet te geven. Een deel van bovengenoemde zaken zit al verwerkt in de ramingen voor de komende jaren, zoals de grondexploitaties en investeringsplannen.

Als er nieuwe (deel) plannen bij komen zullen met financiële impact zullen die te zijner tijd na vaststelling door het college van B&W of de gemeenteraad ter goedkeuring worden aangeboden aan Gedeputeerde Staten van Gelderland. Westervoort De gemeente Westervoort heeft ons een viertal projecten doorgegeven die de komende jaren naar hun inschatting de meeste financiële impact gaan hebben. De financiële impact is nog niet exact bekend, omdat het projecten zijn die in de planfase zitten. Het zijn echter wel projecten die als ze eind 2026 of in 2027 of verder gerealiseerd gaan worden bij financiële impact ter goedkeuring zullen worden aangeboden aan Gedeputeerde Staten van Gelderland, wanneer het preventieve Arhi-toezicht van toepassing is. De top 4 is door de gemeente als volgt samengesteld. 1. Integraal Huisvestingsplan scholen In het IHP staat de school voor in de nieuwe wijk Westervoort Noord op de planning, deze is in 2031 ingepland, de verwachte uitgaven is ongeveer € 7 miljoen. 2031 valt nu nog buiten de scope van de meerjarenraming. De raad heeft hier nog geen besluiten over genomen. 2. Onderdeel van de wijk Westervoort-Noord is het verplaatsen van de sportvelden. De sportvelden liggen nu in het plangebied van het complex Westervoort-Noord. Om plaats te maken voor woningbouw is verplaatsing van de sportvelden noodzakelijk.

We pakken beide investeringen in deze toelichting dan ook samen op. Bij de verplaatsing van de veldenj dient een nieuw multi inzetbaar sportcentrum/kantine voor de sportverenigingen gebouwd te worden. De afspraak is dat de sportverenigingen zelf de kapitaallasten van de investering dragen. Er zullen dan naar verwachting voor de gemeente weinig lasten uit voortkomen. Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 58 Per saldo zal de totale investering budgettair neutraal verlopen. Het gaat hierbij om een investering van zo’n € 28 miljoen waar voor eenzelfde bedrag aan geraamde inkomsten (grondverkopen en subsidies) tegenover staat. 3. Centrumplan – herbestemming gemeentehuis Westervoort Het Centrumplan in Westervoort behelst een grootschalige vernieuwing van het centrumgebied, waarbij de herbestemming van het gemeentehuis een van de drie centrale pijlers is. De belangrijkste details over het onderdeel "herbestemming gemeentehuis" zijn: • Sloop en nieuwbouw: Het huidige gemeentehuis wordt gesloopt om plaats te maken voor een appartementencomplex met 24 grote wooneenheden; • Locatie: Het project bevindt zich op een belangrijke 'A-locatie' in het centrum, wat bijdraagt aan de transformatie van het gebied.

• Doel: De transformatie is bedoeld om het centrum levendiger en toekomstbestendiger te maken, mede door het toevoegen van woningbouw voor 1- en 2-persoonshuishoudens; • Context: Dit onderdeel maakt deel uit van een bredere aanpak, waaronder ook de vernieuwing van winkelcentrum De Wyborgh en de herinrichting van de openbare ruimte vallen. Het onderzoek en de planvorming voor deze herbestemming zijn onderdeel van de integrale gebiedsvisie om het centrum van Westervoort aantrekkelijker te maken. Voor alle activiteiten die tot dusver besloten zijn is ook al geld beschikbaar gesteld. Geplande uitgaven komende twee jaar zijn om en nabij de € 3 miljoen, verwachte inkomsten zijn te verwaarlozen, subsidie onrendabele top is reeds ontvangen hiervoor. Het project zal meer omvatten dan de tot nu toe besloten activiteiten. Het is nog niet in te schatten wat de financiële impact daarvan is. 4. Woningbouw spoorzone Er wordt gekeken of er in Westervoort woningbouw bij de spoorzone kan komen. Hiervoor is ook een subsidie vanuit het rijk beschikbaar gesteld. Waarschijnlijk is dit een project voor de veel langere termijn. Voorlopig is ook nog niet in te schatten wat de financiële impact zal zijn. De voor nu voorziene financieringen zijn laag, de plannen zijn ook nog niet concreet.

Zevenaar De gemeente Zevenaar heeft ons een zevental projecten doorgegeven die de komende jaren naar hun inschatting de meeste financiële impact gaan hebben. De financiële impact is nog niet exact bekend, omdat het projecten zijn die in de planfase zitten. Het zijn echter wel projecten die als ze eind 2026 of in 2027 of verder gerealiseerd gaan worden bij financiële impact ter goedkeuring zullen worden aangeboden aan Gedeputeerde Staten van Gelderland, wanneer het preventieve Arhi-toezicht van toepassing is. De top 7 is door de gemeente als volgt samengesteld. 1. Warmtenet stad Zevenaar Het warmtenet in Zevenaar is een duurzaam collectief verwarmingssysteem, onderdeel van de lokale energietransitie om in 2040 aardgasvrij te zijn. Het vervangt CV-ketels door warmte via ondergrondse leidingen (vaak restwarmte) naar woningen te transporteren voor verwarming en warm tapwater, wat zorgt voor een veiligere en lagere uitstoot. Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 59 Het maatschappelijke doel van het warmtenet is om te streven naar 55% minder CO2 uitstoot in 2030 en een volledig aardgasvrije gebouwde omgeving in 2040. Woningen worden van het gasnet afgekoppeld en aangesloten op een centrale warmtebron, wat het risico op koolmonoxidevergiftiging elimineert.

Het netwerk maakt deel uit van de bredere ambitie om Zevenaar in 2050 energieneutraal te maken. 2. Enghuizen & parkeergarage Enghuizen is een nieuwbouwproject in Zevenaar (fase 2) met rijwoningen, tweekappers en vrijstaande woningen. Een parkeergarage wordt voorgesteld om aan de parkeerbehoefte van deze uitbreiding te voldoen. Enghuizen Fase II bevindt zich in het centrum van Zevenaar, met de verkoop van 23 vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen in het deelplan 'Het Park' die start in april 2026. Parkeervoorzieningen: Het raadsvoorstel voor Enghuizen fase 2 omvat de realisatie van een parkeergarage om de parkeerdruk in de nieuwe woonwijk op te vangen. De financiële haalbaarheid en betaalbaarheid wordt nog onderzocht. 3. Zevenpoort II Zevenpoort II is het tweede fase-uitbreidingsgebied van BusinessPark 7Poort in Zevenaar, een strategisch logistiek en bedrijvenpark aan de A12/A18. Het gebied biedt ruimte aan diverse grootschalige logistieke, distributie- en bedrijfsactiviteiten, waaronder bedrijven als Dachser, Skantrae en Chep Pallecon Solutions. Kenmerken van 7Poort II: • Locatie: Direct gelegen aan de A12, nabij de Duitse grens, wat cruciaal is voor internationale logistiek. • Doelgroep: Bedrijven in logistiek, distributie, lichte industrie en groothandel.

• Ontwikkeling: Het maakt deel uit van de totale ontwikkeling van het 7Poort-terrein, bekend om zijn strategische ligging en hoge kwaliteit. • Locatie: Direct gelegen aan de A12, nabij de Duitse grens, wat cruciaal is voor internationale logistiek. • Een groot deel van de gronden is aangekocht, maar de ontwikkeling moet nog starten. De vraagstukken rondom netcongestie en strikstof spelen hierbij een belangrijke rol. 4. Witte Kruis De doortrekking van het Witte Kruis (de N811) betreft het verlengen van deze provinciale weg in de gemeente Zevenaar om een directe verbinding te maken met de A12 en nabijgelegen infrastructuur zoals de Betuweroute en bedrijventerrein 7Poort. Belangrijkste details van het project • Doel: Het ontlasten van de dorpskern van Babberich door (vracht)verkeer direct naar de snelweg te leiden, wat de verkeersveiligheid en leefbaarheid in het dorp aanzienlijk moet verbeteren. • Tracé: De weg wordt met ongeveer 974 meter verlengd vanuit Babberich richting de A12. Het nieuwe wegvak zal waarschijnlijk over of onder het spoor (de Betuweroute/spoorlijn Arnhem-Emmerich) doorlopen naar de nieuwe afslag Hengelder/7Poort. • Financiering: De provincie Gelderland heeft in 2025 toegezegd € 10 miljoen euro te reserveren voor het project.

Hieraan heeft de provincie de voorwaarde verbonden dat het binnen 5 jaar gerealiseerd wordt, waarbij verlenging mogelijk is aan de hand van de motivering en getoonde voortgang. De totale kosten worden echter aanzienlijk hoger geschat, waardoor er nog gezocht wordt naar aanvullende financiering van de gemeente en het Rijk. Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 • | Status: Er wordt al sinds 1968 over dit project gesproken. Recentelijk zijn er belangrijke stappen gezet in de provinciale begroting voor 2026 om de realisatie eindelijk mogelijk te maken. De doortrekking hangt nauw samen met andere grote infra-projecten in de regio, zoals de doortrekking van de A15 naar de A12 (project ViA15) en de ontwikkelingen rondom de grensovergang van de Betuweroute. 5. | Transformatie toegang SD: Impulsvoorstel Versterking Sociale basis 2026-2027 Het Impulsvoorstel Versterking Sociale basis 2026-2027 is een besluit van de gemeente Zevenaar (aangenomen in februari 2026) om financiële middelen in te zetten voor het versterken van de lokale sociale structuren en het verbeteren van de aansluiting bij inwoners. De kernpunten van het voorstel zijn: • | Bestemmingsreserve: Het onttrekken van ruim € 2 miljoen aan ontvangen compensatie over 2023-2024 aan de algemene reserve om een nieuwe "Bestemmingsreserve Impuls Sociale basis en sterk lokaal team" te vormen.

• | Sterke Lokale Teams: Het inrichten van Sterke Lokale Teams, waarbij • | € 200.000 incidenteel beschikbaar is gesteld voor de inzet van projectleiders voor deze aanpak. • | Doelstelling: De sociale basis versterken door in te zetten op ontmoeting, echt contact, en laagdrempelige ondersteuning en advies. • | Preventie: Door de sociale netwerken in de gemeente te versterken, wil de gemeente het beroep op zwaardere zorg voorkomen of verlagen. Dit impulsvoorstel sluit aan bij het Uitvoeringsplan Sociaal Domein 2025-2028, waarin het sociale netwerk, gezondheid en leefbaarheid centraal staan. Het doel is dat inwoners zelfstandig kunnen leven vanuit een sterke gemeenschap. 6. | Onderwijshuisvesting Het Raadsvoorstel Vaststellen Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2025 | -2050 van de gemeente Zevenaar is een strategisch plan dat de langetermijnvisie en investeringen voor onderwijshuisvesting vastlegt. Het is een gezamenlijk document van de gemeente en de schoolbesturen om te zorgen voor moderne, duurzame en toekomstbestendige schoolgebouwen. De belangrijkste elementen van dit voorstel zijn: • | Lange termijn (2025-2050): Het plan kijkt tot 25 jaar vooruit om de noodzakelijke vernieuwing, renovatie en verduurzaming van scholen in kaart te brengen.

• | Investeringen en Dekking: De gemeenteraad wordt gevraagd de financiële kaders en de dekking voor de geplande investeringen goed te keuren. • | Status: Het voorstel is in juni 2025 behandeld in de Commissie Samenleving en de gemeenteraad van Zevenaar. • | Doel: Het bieden van een helder overzicht van de staat van alle schoolgebouwen en de prioriteiten voor vervangende nieuwbouw of grootschalige aanpassingen in de komende decennia. Naast het renoveren en vernieuwen van verschillende basisschoollocaties is de ontwikkeling van de locatie Heerenmäten een grote opgave. Bij het vernieuwen van deze onderwijslocatie is gericht onderwijsgebouw, maar op de locatie zijn sportvoorzieningen aanwezig. Voor een optimaal gebruik van de ruimte moeten aanvullend op de onderwijslocaties 60 Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 61 mogelijk nog andere investeringen worden gedaan. Belangrijkste voorziening in dit kader is de sporthal. 7. Harmonisering subsidiebeleid Het is de gemeente Zevenaar nog niet gelukt om het subsidiebeleid tussen Rijnwaarden en Zevenaar in zijn geheel te harmoniseren. Dit is afgelopen periode doorgeschoven als vraagstuk voor de nieuwe gemeente.

4.6 Conclusies en aanbevelingen financiële positie nieuw te vormen gemeente en investeringsopgave Conclusies eigen vermogen, algemene reserve, boekwaarde vaste activa en netto schuld per inwoner • Het gemiddelde eigen vermogen per inwoner is in 2024 €1.453 per inwoner, dit is iets hoger dan het Gelderse gemiddelde van € 1.411 per inwoner, maar wijkt daar niet sterk vanaf. Een dergelijke eigen vermogen positie is als gezond te benoemen en zorgt voor een financieel gezonde en levensvatbare nieuwe gemeente. • De gemiddelde algemene reserve per inwoner van de vier gemeenten samen is in 2024 € 848 euro per inwoner, dat is beduidend hoger dan het Gelderse gemiddelde in dat jaar van € 531 per inwoner. De algemene reserve positie van de nieuw te vormen gemeente is daarmee als gezond te beoordelen en maakt de gemeente daarmee financieel zeer levensvatbaar. • De boekwaarde van de vaste activa van de vier gemeenten samen zit in de periode 2021- 2024 tussen de € 2.997 per inwoner en € 3.870 per inwoner. De boekwaarde van de vaste activa per inwoner is bij Westervoort met zo rond de € 2.000 per inwoner het laagste en beduidend lager dan bij de andere drie gemeenten. Als nieuwe investeringen zijn doorgang gaan vinden bij Westervoort, zoals het integraal huisvestingsplan scholen en de herbestemming van het gemeentehuis kan de boekwaarde van de vaste activa per inwoner gaan stijgen.

• Gemiddeld schommelt de nettoschuld van de vier gemeenten samen per inwoner tussen de € 1.997 (2021) en € 2.053 (2024) per inwoner. Het Gelderse gemiddelde was in 2024 € 1.776 per inwoner. Het gemiddelde van de vier gemeenten samen is dus iets hoger dan het Gelderse gemiddelde in 2024. Doesburg (€ 1.029 per inwoner in 2024) en Duiven (€ 1.034 per inwoner) zitten onder het Gelderse gemiddelde, Westervoort (€ 2.195 per inwoner) en Zevenaar (€ 2.821 per inwoner) zitten erboven. De hoogte van de nettoschuld per inwoner is niet zorgelijk. Het wijkt immers niet sterk af van het Gelderse gemiddelde en de nettoschuldquote bij alle vier de gemeenten scoort onder de 90% (risicocategorie A = minst risicovol). Aanbevelingen eigen vermogen, algemene reserve, boekwaarde vaste activa en nettoschuld per inwoner • Het eigen vermogen en de algemene reserve van de nieuw te vormen gemeente is als goed te beoordelen, het is van belang om tijdens het Arhi-toezicht dit zo te houden en potverteren te voorkomen. De rol van GS Gelderland als belangenbehartiger voor de nieuw te vormen gemeente is dat deze financieel gezien zo goed mogelijk opgeleverd gaat worden. Nieuwe investeringen zullen getoetst worden op de vier O’s, te weten, onvoorzien, onuitstelbaar, onontkoombaar, overeenkomst tussen gemeenten en dat de financiële dekking is verzekerd.

• Aanbevolen wordt om als nieuwe gemeente toe te werken naar een toereikend voorzieningenniveau met een evenwichtige spreiding binnen het grondgebied van de nieuwe gemeente. Er zit een aanmerkelijk verschil tussen de boekwaarde van de vaste activa per inwoner van Westervoort (ongeveer rond de € 2.000 per Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 62 inwoner) en de andere drie gemeenten (tussen de € 3.000 en € 4.000 per inwoner). Bij Westervoort staan nog een paar belangrijke vervangingsinvesteringen op de planning, zoals het Integraal Huisvestingsplan Scholen en de herbestemming van het gemeentehuis. Deze investeringen zullen – net als die van de andere gemeenten - getoetst gaan worden op de vier O’s, te weten, onvoorzien, onuitstelbaar, onontkoombaar, overeenstemming tussen gemeenten en dat de financiële dekking is verzekerd. Indien deze investeringen doorgang vinden zal de boekwaarde van de vaste activa per inwoner gaan toenemen. • De nettoschuld per inwoner is gemiddeld gezien en ook per individuele gemeente niet zorgelijk. Het is goed om bij nieuwe investeringen de impact te gaan berekenen op de nettoschuld van de gemeente en de nettoschuld per inwoner. Zodat gemonitord kan worden hoe de schuldontwikkeling is bij nieuwe investeringen.

Conclusies topinvesteringen • De financiële impact is per grote investering nog niet overal even duidelijk, wel bekend is dat: • De gemeente Doesburg heeft vier grote investeringen op de planning staan. • De gemeente Duiven heeft negen grote investeringen op de planning staan. • De gemeente Westervoort heeft vier grote investeringen op de planning staan. • De gemeente Zevenaar heeft zeven grote investeringen op de planning staan. Aanbevelingen topinvesteringen • Alle vier de gemeenten hebben nog een aantal investeringen op de planning staan, stem deze investeringen zoveel mogelijk met elkaar af. Voorkom eventuele dubbelingen. • Toets de investeringen op de vier o’s die gelden bij het Arhi-toezicht, te weten onvoorzien, onuitstelbaar, onontkoombaar, overeenstemming tussen de gemeenten en dekking verzekerd. Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 63 5 Onderhoud kapitaalgoederen en investeringsopgave 5.1 Inleiding In dit hoofdstuk beantwoorden we de volgende vraag: Hoe zien de ontwikkeling van de meerjarenprognose voor investeringen en onderhoud van kapitaalgoederen eruit van de vier gemeenten en wat zijn de verschillen in uitgangspositie en de financiële uitwerking daarvan? Een belangrijk onderdeel van een gemeentelijke begroting is de ruimte die is gereserveerd voor het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen.

Idealiter beschikt elke gemeente over actuele beheerplannen voor de kapitaalgoederen. Uit die beheerplannen moet in ieder geval blijken welke bedragen er in de komende jaren nodig zijn om het onderhouden van de kapitaalgoederen op een door de gemeenteraad bepaald niveau uit te voeren. Dit om te voorkomen dat door achterstallig onderhoud er kapitaalvernietiging ontstaat en daardoor de gemeente voor onevenredig hoge lasten komt te staan. De gemeenten zijn als eigenaar en beheerder verantwoordelijk voor de kwaliteit van kapitaalgoederen. De waarde van kapitaalgoederen vertegenwoordigt over het algemeen een groot aandeel in het vermogen van de gemeente. Het beheer en onderhoud kost de gemeente jaarlijks veel geld. Goed onderhoud van kapitaalgoederen is belangrijk voor de leefbaarheid van de burger. Daarom is het belangrijk om verantwoord om te gaan met deze bezittingen. De wijze waarop gemeenten zaken rangschikken onder onderhoud of onder vervanging/ renovatie/reconstructie kan verschillen. Dit betekent ook dat de wijze van vastlegging en dekking van de lasten kan verschillen. Onderhoud is een jaarlijkse last, reconstructie/renovatie of vervanging vinden eerst plaats wanneer de staat van onderhoud waarin een kapitaalgoed verkeert daarom vraagt of wanneer het gebruik wijzigt daarom vraagt.

5.2 Gemeentelijke praktijk De beheerplannen worden regelmatig geactualiseerd, vaak omdat met een zekere frequentie inspecties plaatsvinden. Achterstallig onderhoud kan soms ontstaan, het is dan wel zaak dat de gemeenteraad geld beschikbaar stelt om het (binnen korte termijn) weg te werken. Om de lasten voor het onderhoud gelijkmatig over de jaren te verdelen wordt over het algemeen gebruik gemaakt van onderhoudsfondsen. Hierin wordt jaarlijks het, volgens het beheerplan benodigde, gemiddelde bedrag gestort. De werkelijk onderhoudskosten worden dan uit het fonds gedekt. Binnen de boekhouding (balans) behoren de onderhoudsfondsen tot de voorzieningen (Vreemd Vermogen) en niet tot de reserves (Eigen Vermogen). Dit omdat op basis van het beheerplan er een “verplichting” tegenover staat. In sommige gevallen zitten er in de begroting ook jaarlijks nog aanvullende budgetten voor onderhoud. 5.3 Beleidskader/beheerplan Actueel beleidskader Artikel 12 lid 2a van het BBV schrijft voor dat van ten minste de vereiste kapitaalgoederen het beleidskader in de paragraaf wordt aangegeven. In het beleidskader stelt de raad de kaders vast voor het beleid voor het onderhoud van de kapitaalgoederen. De beleidskeuzes die de raad daarin maakt kunnen per kapitaalgoed of gebied verschillen.

Bijvoorbeeld voor de wegen in het centrum van de gemeente een hoger kwaliteitsniveau en voor de wegen in het buitengebied een lager kwaliteitsniveau. De raad stelt het minimale onderhoudsniveau vast. Dit minimale kwaliteitsniveau Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 moet wel voldoende zijn (bij wegen bijvoorbeeld minimaal CROW10 niveau C). Verschillende keuzes leiden tot verschillende kosten voor het beheer. Het beleidskader is geldig totdat er een nieuw beleidskader wordt vastgesteld. Als de looptijd van het beleidskader is afgelopen kan de raad het beleidskader verlengen door dit op te nemen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen. Om het kwaliteitsniveau te wijzigen (bijvoorbeeld bij bezuinigingen) moet een nieuw beleidskader worden vastgesteld door de raad. Een plan is actueel op het moment dat deze ook nog geldig is in het begrotingsjaar. Dus bij de vas | tstelling van de begroting 2026 dient de looptijd van een plan minimaal tot en met 2026 te lopen. Als een plan is vastgesteld door de raad en daarin het kwaliteitsniveau staat, dan gaan we ervan uit dat het een beleidskader is. Als er geen kwaliteitsniveau in staat, maar er wel sprake is van een voorziening groot onderhoud, dan merken we dat aan als een beheerplan.

Hierna beschrijven we hoe de gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar in de begroting 2026 met deze voorschriften in de paragraaf zijn omgegaan. Kortom of er in de paragraaf voor de categorieën kapitaalgoederen is aangegeven wat het | beleidskader is en/of er beheerplannen zijn vastgesteld. Uit de eventueel daarbij vermelde begin- en/of einddatum van de plannen leiden we de geldigheidsduur en de actualiteit van de beschikbare plannen af. | De onderstaande tabellen per gemeente geven aan of er een beleidskader voor de afzonderlijke categorieën kapitaalgoederen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen is vermeld. Tabel 5.1. Actueel beleidskader gemeente Doesburg Beheerplan | Actueel beleidskader Gebouwen | Ja, MJOP11 2023-2032. Groen | Ja, het Groenstructuurplan 2013 en het Bomenbeleidsplan 2014. Kunstwerken | Ja, het Beheerplan Civiele Kunstwerken 2023-2027. Riolering en | Ja, het Watertakenplan Olburgen 2023-2027. Water Wegen | Ja, MJOP 2026-2030 (groot onderhoud) en MIP wegen 2024-2028 (rehabilitatie). Verlichting | Nee, beleidsplan openbare verlichting 2015. Wordt eind 2026 vernieuwd. Uit bovenstaande tabel 5.1 is op te maken dat Doesburg bij bijna alle kapitaalgoederen werkt met een actueel beleidskader, met uitzondering van verlichting. Dit kader wordt eind 2026 vernieuwd.

Tabel 5.2 Actueel beleidskader gemeente Duiven Beheerplan | Actueel beleidskader Gebouwen | Ja, integraal beheerplan gebouwen 2012-2036 Groen | Ja, het integraal beheerplan openbare ruimte 2023-2032 Kunstwerken | Ja, het integraal beheerplan openbare ruimte 2023-2032 Riolering en | Ja, watertakenplan 2022-2026, Water | Uitvoeringsprogramma DPRA, Rioolaansluit-verordening, Hemelwater-verordening. Wegen | Ja, het integraal beheerplan openbare ruimte 2023-2032. Verlichting | Ja, het integraal beheerplan openbare ruimte 2023-2032. Uit bovenstaande tabel 5.2 is op te maken dat Duiven bij alle kapitaalgoederen werkt met een actueel beleidskader. 10 het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek. Zie het kennisplatform op www.crow.nl 11 MJOP: Meerjaren Onderhouds Programma 64 Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 Tabel 5.3 Actueel beleidskader gemeente Westervoort Beheerplan | Actueel beleidskader Gebouwen | Ja, onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen 2025-2035. Groen | Ja, groenstructuurplan 2024-2033 opgenomen in IBOR. Kunstwerken | Ja, opgenomen in wegenplan 2024-2033. Riolering en | Ja, watertakenplan 2022-2026. Water Wegen | Ja, wegenplan 2024-2033. Verlichting | Ja, onderdeel van IBOR12 2024-2033.

Uit bovenstaande tabel 5.3 is op te maken dat Westervoort bij alle kapitaalgoederen werkt met een actueel beleidskader. Tabel 5.4 Actueel beleidskader gemeente Zevenaar Beheerplan | Actueel beleidskader Gebouwen | Ja, het integraal Accommodatie-plan (2020). Groen | Ja, het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022). Kunstwerken | Ja, het Integraal beleidsplan openbare ruimte (2022), het Beheerplan Wegen en kunstwerken (2022), Beheerplan Straatmeubilair (2022). Riolering en | Ja, het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022) + het Watertakenplan de Liemers (2022-2026), Water | Hier is een voorziening voor gevormd. Wegen | Ja, het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022). Verlichting | Ja, het Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte (2022). Uit bovenstaande tabel 5.4 is op te maken dat Zevenaar bij alle kapitaalgoederen werkt met een actueel beleidskader. 5.4 | Actualiteit beheerplannen Het BBV schrijft niet expliciet voor dat gemeenten beheerplannen moeten hebben voor het onderhoud van kapitaalgoederen. Vanuit het oogpunt van risicobeheersing en inzicht in de financiële positie, is het wel aan te raden dat er altijd recente beheerplannen zijn. In een beheerplan is de (in het beleidskader) vastgestelde gemeentelijke visie en het kader voor de kapitaalgoederen vertaald naar de uitvoering van het beheer en onderhoud. Een beheerplan beslaat meerdere jaren.

De uit het beheerplan voortvloeiende financiële gevolgen moeten in de begroting worden opgenomen. De ramingen van de onderhoudslasten in de begroting moeten reëel onderbouwd zijn. We hebben gekeken of er bij de gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar (eventueel met tussentijdse verlenging) sprake is van een beheerplan met een looptijd tot en met minimaal het betreffende begrotingsjaar, in dit geval 2026. 12 IBOR: Integraal Beleidsplan Openbare Ruimte 65 Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 Tabel 5.5. Actualiteit en status onderhoud per beheerplan Gemeente Doesburg Beheerplan | Looptijd | Actueel | Achterstallig | Via voorziening onderhoud | of exploitatie Openbare | 2017-2024 | Nee | Nee | Exploitatie verlichting Riolering | 2023-2027 | Ja | Nee | Exploitatie (watertakenplan Olburgen) Gebouwen | 2023-2027 | Ja | Nee | Voorziening Wegen beheerplan | 2024-2029 | Ja | Nee | Voorziening Civiele | 2024-2028 | Ja | Nee | Exploitatie kunstwerken Wegen | 2024-2028 | Ja | Nee | Exploitatie rehabilitatieplan Ten aanzien van de gemeente Doesburg valt op dat het beheerplan openbare verlichting niet actueel is. Zoals reeds gememoreerd in hoofdstuk 2 is daar een aandachtspunt over meegegeven bij de beoordeling van de begroting 2026 door de provincie. Tabel 5.6.

Actualiteit en status onderhoud per beheerplan Gemeente Duiven Beheerplan | Looptijd | Actueel | Achterstallig | Via voorziening onderhoud | of exploitatie Integraal | 2012-2036 | Ja | Nee | Voorziening beheerplan gebouwen Watertakenplan | 2022-2026 | Ja | Nee | Voorziening water en riolering Integraal beleid | 2023-2032 | Ja | Nee | Voorziening voor beheer openbare ruimte (IBOR) Beheerplan | 2023-2032 | Ja | Nee | Voorziening wegenonderhoud Civieltechnische | 2023-2032 | Ja | Nee | Voorziening kunstwerken Groen | 2023-2032 | Ja | Nee | exploitatie Integraal | 2023-2032 | Ja | Nee | exploitatie beheerplan openbare verlichting Speelgelegenheden | 2025-2045 | Ja | Ja | exploitatie De gemeente Duiven geeft in de begroting 2026 aan dat het achterstallig onderhoud voor speelgelegenheden de komende jaren wordt ingelopen. 66 Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 Tabel 5.7.

Actualiteit en status onderhoud per beheerplan Gemeente Westervoort Beheerplan | Looptijd | Actueel | Achterstallig | Via voorziening onderhoud | of exploitatie Onderhoud | 2025-2035 | Ja | Ja | Voorziening Gemeentelijke Gebouwen Wegen | 2024-2033 | Ja | Ja | Voorziening Watertakenplan | 2022-2026 | Ja | Nee | Voorziening Integrale | 2024-2033 | Ja | Ja | Voorziening Beleidsplan Openbare Ruimte Verlichting | 2024-2033 | Ja | Nee | Voorziening Groenstructuurplan | 2024-2033 | Ja | Nee | Exploitatie Speelruimteplan | 2019-2033 | Ja | Nee | Exploitatie Westervoort De gemeente Westervoort geeft aan dat een voorziening is gevormd om het achterstallig onderhoud bij de gemeentelijke gebouwen en de wegen in te lopen. In het Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) is het beheerplan opgenomen met aanvullend het achterstallig onderhoud voor de wegen en het achterstallig onderhoud voor de gemeentelijke gebouwen. In de gemeentebegroting zijn gelden beschikbaar gesteld voor wegen en civiele kunstwerken, waaronder een ‘voorziening onderhoud wegen’ en een ‘voorziening achterstallig onderhoud wegen’. De voorziening achterstallig onderhoud is enkele jaren geleden beschikbaar gesteld om de grote achterstand van vooral elementenverharding in een beperkt aantal jaren in te lopen.

De reguliere voorziening onderhoud wegen heeft geen einddatum, de voorziening zal de eerstvolgende 10 jaar niet negatief uitkomen. Aan de voorziening liggen jaarlijkse inspecties ten grondslag. De kwaliteit van de elementen verharding is gestegen ten opzichte van de vorige inspectie. Met het extra budget voor achterstallig onderhoud wordt vanaf eind 2022, 4 jaar lang een inhaalslag gemaakt om de kwaliteit op het vastgestelde niveau te brengen. Met een totaalbudget van 2 miljoen betekent dat jaarlijks € 500.000 aan achterstallig straatwerk. In 2026 wordt volgens planning nog ongeveer een kwart van de totale achterstanden verwerkt. Onderhoud Gemeentelijke gebouwen: (MJOP) In 2025 is een groot deel van het achterstallig onderhoud weggewerkt. Een deel van het achterstallig onderhoud zal nog in 2026 worden uitgevoerd. Het restant budget van nog niet uitgevoerd onderhoud in 2025 zal via budgetoverheveling worden doorgeschoven naar 2026. Tabel 5.8.

Actualiteit en status onderhoud per beheerplan Gemeente Zevenaar Beheerplan | Looptijd | Actueel | Achterstallig | Via voorziening onderhoud | of exploitatie Gebouwen (IAP) | 2019-2023 | Nee | Nee | Voorziening Wegen | 2022-2026 | Ja | Nee | Voorziening Civieltechnische | 2022-2026 | Ja | Nee | Voorziening werken Water en riolering | 2022-2026 | Ja | Nee | Voorziening Groen | 2022-2026 | Ja | Nee | Exploitatie Verlichting | 2022-2026 | Ja | Nee | Voorziening Speelgelegenheden | 2022-2026 | Ja | Nee | Exploitatie De gemeente Zevenaar heeft het beheerplan gebouwen niet actueel. De gemeente is voornemens om deze in 2026 te gaan actualiseren. 67 Herindelingsscan Doesburg – Duiven – Westervoort – Zevenaar 14 juli 2026 68 5.5 Kwaliteitsniveau Bij dit onderwerp is onderzocht of uit de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen voldoende blijkt dat de raad een kwaliteitsniveau heeft vastgesteld (onafhankelijk van de hoogte van dat kwaliteitsniveau). Zonder een definitie of systeem om de kwaliteit te bepalen, bestaat het risico dat niet kan worden vastgesteld of er sprake is van achterstallig onderhoud en/of kapitaalvernietiging. De raad is autonoom om een kwaliteitsniveau vast te stellen, maar het kwaliteitsniveau moet wel voldoende zijn (in bijvoorbeeld CROW-termen minimaal kwaliteitsniveau C). Het kwaliteitsniveau van de kapitaalgoederen kan op diverse manieren vastgesteld worden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://duiven.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/c61879e1-578a-4b2b-9f56-c1bca4f1adbd?agendaItemId=aa731972-3758-4b3b-86f9-81a9614f37a5