CConstaterende datDuiven
Koppel je AI →
Document · PDF

03. Bijlage 1 Herindelingsanalyse De Liemers 2029

Raadsavond 6 oktober 2026, gemeente DuivenBij agendapunt: Initiatiefvoorstel De Liemers-Coalitie8.186 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 1 van 34 HERINDELINGSANALYSE De Liemers 2029 Financieel advies over de voorgenomen fusie van Doesburg · Duiven · Westervoort · Zevenaar tot één nieuwe Liemerse gemeente per 1 januari 2029 Met vergelijkbare herindelingsscan conform de methodiek van de provincie Gelderland (Sterk Bestuur in Gelderland) Basisdocumenten: Jaarstukken 2024 en Programmabegrotingen 2026-2029 Peildatum analyse: 16 april 2026 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 2 van 34 Inhoudsopgave Inhoudsopgave .......................................................................................................................................2 Managementsamenvatting ....................................................................................................................5 Hoofdconclusie ...................................................................................................................................5 Kernbevindingen per onderwerp .......................................................................................................5 Verwachting lastenontwikkeling per gemeente (2029 t.o.v. 2025) ...................................................6 1.

Inleiding en context ............................................................................................................................7 1.1 Achtergrond ..................................................................................................................................7 1.2 Onderzoeksvraag ..........................................................................................................................7 1.3 Bronnen en methode ....................................................................................................................7 1.4 Leeswijzer .....................................................................................................................................8 2.

Methodiek herindelingsscan ..............................................................................................................9 2.1 Wettelijk kader .............................................................................................................................9 2.2 BBV-kengetallen ...........................................................................................................................9 2.3 Weerstandsvermogen ..................................................................................................................9 2.4 Toetsingscriteria Beleidskader herindeling .................................................................................10 3.

Gemeente Doesburg — financiële analyse .......................................................................................11 3.1 Gemeente in cijfers .....................................................................................................................11 3.2 Resultaat jaarrekening 2024 .......................................................................................................11 3.3 BBV-kengetallen .........................................................................................................................11 3.4 Weerstandsvermogen ................................................................................................................11 3.5 Meerjarig begrotingssaldo 2026-2029 ........................................................................................11 3.6 Lokale lasten ...............................................................................................................................12 3.7 Conclusie Doesburg ....................................................................................................................12 4.

Gemeente Duiven — financiële analyse ...........................................................................................13 4.1 Gemeente in cijfers .....................................................................................................................13 4.2 Resultaat jaarrekening 2024 .......................................................................................................13 4.3 BBV-kengetallen .........................................................................................................................13 4.4 Weerstandsvermogen ................................................................................................................13 4.5 Meerjarig begrotingssaldo 2026-2029 ........................................................................................14 4.6 Lokale lasten ...............................................................................................................................14 4.7 Conclusie Duiven ........................................................................................................................14 5.

Gemeente Westervoort — financiële analyse ..................................................................................15 5.1 Gemeente in cijfers .....................................................................................................................15 5.2 Resultaat jaarrekening 2024 .......................................................................................................15 5.3 BBV-kengetallen .........................................................................................................................15 5.4 Weerstandsvermogen ................................................................................................................16 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 3 van 34 5.5 Meerjarig begrotingssaldo 2026-2029 ........................................................................................16 5.6 Lokale lasten — forse stijging 2026 ............................................................................................16 5.7 Conclusie Westervoort ...............................................................................................................16 6.

Gemeente Zevenaar — financiële analyse .......................................................................................17 6.1 Gemeente in cijfers .....................................................................................................................17 6.2 Resultaat jaarrekening 2024 .......................................................................................................17 6.3 BBV-kengetallen .........................................................................................................................17 6.4 Weerstandsvermogen ................................................................................................................17 6.5 Meerjarig begrotingssaldo 2026-2029 ........................................................................................18 6.6 Lokale lasten ...............................................................................................................................18 6.7 Conclusie Zevenaar .....................................................................................................................18 7.

Vergelijkende analyse .......................................................................................................................19 7.1 Kerngegevens naast elkaar .........................................................................................................19 7.2 Complementariteit .....................................................................................................................19 7.3 Financiële robuustheid nieuwe gemeente (raming) ...................................................................20 8. SWOT-analyse fusie Doesburg-Duiven-Westervoort-Zevenaar ........................................................21 8.1 Sterkten (Strengths) ....................................................................................................................21 8.2 Zwakten (Weaknesses) ...............................................................................................................21 8.3 Kansen (Opportunities) ...............................................................................................................21 8.4 Bedreigingen (Threats) ...............................................................................................................22 9.

Financiële effecten van de herindeling zelf ......................................................................................23 9.1 Algemene uitkering gemeentefonds — structureel effect .........................................................23 9.2 Tijdelijke maatstaf herindeling — compensatie .........................................................................23 9.3 Raming frictiekosten ...................................................................................................................23 9.4 Efficiencypotentieel ....................................................................................................................24 9.5 Netto financieel effect ................................................................................................................24 10.

Lastenontwikkeling per gemeente .................................................................................................26 10.1 Wettelijk kader harmonisatie ...................................................................................................26 10.2 Uitgangssituatie 2025 ...............................................................................................................26 10.3 Ontwikkeling 2025 → 2029 ......................................................................................................26 10.4 Fusiescenario — harmonisatiesimulatie ...................................................................................27 10.5 Scenario B: Opbrengstneutrale harmonisatie (meest waarschijnlijk) ......................................27 10.6 Realistisch scenario: opbrengstneutraal + correctie voor nadeel vaste voet ...........................27 10.7 Belangrijke nuances ..................................................................................................................28 11.

Risicoanalyse ...................................................................................................................................29 11.1 Top-10 financiële risico's ..........................................................................................................29 11.2 Specifieke aandachtspunten .....................................................................................................29 11.2.1 Harmonisatie van beleid is de sleutel tot efficiency ..........................................................29 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 4 van 34 11.2.2 1Stroom als bouwsteen of belasting? ...............................................................................29 11.2.3 Grondexploitatie Zevenaar ................................................................................................30 11.2.4 Schuldquote bij fusie .........................................................................................................30 12.

Conclusie en aanbevelingen ...........................................................................................................31 12.1 Eindconclusie ............................................................................................................................31 12.2 Oordeel per toetsingscriterium ................................................................................................31 12.3 Aanbevelingen ..........................................................................................................................32 Aanbevelingen aan de vier colleges van B&W (2026-2028) .........................................................32 Aanbevelingen aan de gemeenteraden (2026-2028) ...................................................................32 Aanbeveling aan de raad van de nieuwe gemeente (vanaf maart 2029) .....................................32 12.4 Slotwoord .................................................................................................................................33 Bijlage — Verantwoording en bronnen ................................................................................................34 Gebruikte primaire bronnen .............................................................................................................34 Openbare referentiebronnen

...........................................................................................................34 Vergelijkende herindelingsscans ......................................................................................................34 Voorbehoud ......................................................................................................................................34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 5 van 34 Managementsamenvatting De gemeenten Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar hebben het principebesluit genomen om per 1 januari 2029 samen te gaan in één nieuwe Liemerse gemeente. Dit rapport analyseert — vanuit een financieel perspectief — of dat verstandig is op basis van de jaarstukken 2024 en de programmabegrotingen 2026-2029. De analyse is opgebouwd volgens de systematiek van een herindelingsscan zoals de provincie Gelderland die hanteert. Hoofdconclusie Eindoordeel: Financieel verstandig, mits goed gemanaged Op basis van de jaarrekeningen 2024 en de meerjarenbegrotingen 2026-2029 is een fusie tot één Liemerse gemeente financieel verantwoord en op de lange termijn voordelig. De vier gemeenten vormen samen een financieel robuuste nieuwe gemeente van circa 96.400 inwoners met een gezamenlijk begrotingsvolume van circa € 330-340 miljoen. De fusie is echter niet zonder risico's.

De individuele financiële posities verschillen fors: Doesburg heeft nauwelijks schuld maar hoge woonlasten, Zevenaar heeft een fors hogere schuldquote, Westervoort heeft een lage solvabiliteit en Duiven kent structurele druk in het sociaal domein. Het wegvallen van drie keer de vaste voet uit het gemeentefonds (circa € 1,2 miljoen structureel) en de harmonisatie van woonlasten vormen de grootste financiële uitdagingen. Zonder herindeling is de zelfstandige toekomst van met name Doesburg en Westervoort op termijn niet houdbaar. De fusie biedt op termijn een structurele verbetering van bestuurskracht en efficiency (geschat 5-10% van de bedrijfsvoeringslasten). Kernbevindingen per onderwerp Onderwerp Bevinding Financiële positie Drie van de vier gemeenten (Doesburg, Duiven, Zevenaar) scoren in 2024 op de meeste BBV-kengetallen als 'minst risicovol'. Westervoort heeft een zwakke solvabiliteit (17%). De weerstandsratio's zijn overal voldoende tot uitstekend (Doesburg 2,9 | Duiven 5,53 | Westervoort 1,97 | Zevenaar 2,85). Begroting 2026-2029 Alle vier de gemeenten presenteren een structureel sluitende meerjarenbegroting, maar dat is op meerdere plaatsen bereikt met pijnlijke bezuinigingspakketten ('Financieel Gezond 2026') en incidentele onttrekkingen uit reserves. Het structurele beeld is kwetsbaar.

Lastendruk Er zijn forse verschillen in woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in 2025: Doesburg circa € 1.208, Westervoort € 1.011, Zevenaar € 1.050, Duiven circa € 875. Westervoort kent in 2026 een sprong van +13,3%. Na fusie zal harmonisatie leiden tot een 'nivellering' met fors uiteenlopende gevolgen per gemeente. Frictiekosten & compensatie Op basis van ervaringen met vergelijkbare herindelingen (vier gemeenten, circa 96.000 inwoners) wordt de frictiekostenvergoeding via de tijdelijke maatstaf herindeling gemeentefonds geraamd op € 13-17 miljoen, Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Onderwerp | Bevinding uitgekeerd over vijf jaar. De werkelijke frictiekosten voor een fusie van deze omvang worden geraamd op € 15-25 miljoen. Door het wegvallen van drie 'vaste voeten' uit het gemeentefonds (circa € Structureel effect | 400.000 per gemeente) ontstaat een structureel nadeel van € 1,1-1,3 algemene uitkering | miljoen per jaar. Dit moet worden opgevangen uit efficiencyvoordelen en/of OZB-harmonisatie. 5-10% van de bedrijfsvoeringslasten is structureel realiseerbaar op termijn (5-7 jaar). Voor de vier gemeenten samen betekent dit naar verwachting Efficiencypotentieel | een structureel voordeel van € 3-6 miljoen per jaar. De ambtelijke fusie 1Stroom (Duiven+Westervoort) sinds 2018 geeft een belangrijke voorsprong.

Doesburg heeft in zijn jaarstukken 2024 expliciet erkend: 'het als zelfstandige gemeente niet meer te redden in de toekomst'. Zevenaar en Draagvlak & urgentie | Duiven noemen de herindeling in hun begroting 2026-2029 als uitgangspunt voor organisatieontwikkeling. Bestuurlijk draagvlak is groot, zij het niet unaniem op raadsniveau. Verwachting lastenontwikkeling per gemeente (2029 t.o.v. 2025) Op basis van de geanalyseerde stukken en ervaringen met vergelijkbare herindelingen (West Betuwe, Land van Cuijk, Maashorst, Vijfheerenlanden) is de verwachte lastenontwikkeling voor een meerpersoonshuishouden: Gemeente | Woonlasten | Raming 2029 | Effect € | Effect % | Oordeel 2025 | na fusie Doesburg | € 1.208 | € 1.150-1.180 | -€ 30 tot -€ | -2% tot -5% | Licht voordeel 60 Duiven | € 875 * | € 1.020-1.080 | +€ 145 tot +€ | +17% tot | Fors nadeel 205 | +23% Westervoort | € 1.011 | € 1.110-1.170 | +€ 100 tot +€ | +10% tot | Fors nadeel 160 | +16% Zevenaar | € 1.050 | € 1.080-1.130 | +€ 30 tot +€ | +3% tot +8% | Beperkt nadeel 80 * Woonlasten Duiven zijn relatief laag door lagere rioolheffing en lagere afvalstoffenheffing; Duiven heeft echter de hoogste belastingcapaciteit-ruimte van de vier.

Methodologie: de ramingen zijn gebaseerd op een harmonisatiesimulatie waarbij wordt uitgegaan van een 'opbrengst-neutrale' herziening in de eerste drie jaar (conform Wet arhi), een jaarlijkse indexering van 3% en de verwerking van de indexatieproblematiek (ravijnjaar) zoals in de vier begrotingen wordt benoemd. In de praktijk wordt de harmonisatie een politieke keuze van de nieuwe gemeenteraad. Pagina 6 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 1. Inleiding en context 1.1 Achtergrond De Liemers is een regio in het oosten van Nederland, gelegen in de provincie Gelderland tussen de Rijn en de IJssel. De regio kent een lange geschiedenis van samenwerking tussen de gemeenten. In 2018 vormden Duiven en Westervoort de ambtelijke samenwerkingsorganisatie 1Stroom (financiering: 63% Duiven, 37% Westervoort). In datzelfde jaar is de gemeente Rijnwaarden opgegaan in Zevenaar. In 2024-2025 hebben de vier resterende gemeenten — Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar — elk het onderzoekstraject ingezet naar een volwaardige bestuurlijke fusie. De bestuurlijke besluitvorming tot nu toe: • | Doesburg — principebesluit zomer 2025 • | Westervoort — principebesluit begin 2026 • | Duiven — principebesluit 27 januari 2026 • | Zevenaar — principebesluit begin 2026 De beoogde fusiedatum is 1 januari 2029.

Tussen nu en die datum moet een herindelingsontwerp worden opgesteld, een formele zienswijze van de provincie Gelderland worden verkregen, een wetsvoorstel tot herindeling worden behandeld door het parlement en vinden op 21 november 2028 de herindelingsverkiezingen plaats. 1.2 Onderzoeksvraag De centrale vraag van deze analyse luidt: Onderzoeksvraag Is de voorgenomen fusie van Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar tot één gemeente per 1 januari 2029 financieel verstandig? Welke voordelen, nadelen, kansen, bedreigingen en risico's zijn er op financieel vlak en welke lastenontwikkeling kunnen de inwoners van de vier gemeenten verwachten? 1.3 Bronnen en methode Deze analyse is opgebouwd uit de volgende bronnen: • | Jaarstukken 2024 van Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar • | Programmabegroting 2026-2029 van Doesburg • | Programmabegroting 2026-2029 van Duiven • | Meerjarenbegroting 2026-2029 van Westervoort • | Meerjarenbegroting 2026-2029 van Zevenaar • | Openbare bronnen: CBS, COELO, Databank Financieel Toezicht Gelderland (geldersefinancien.nl), Rijksoverheid.nl, herindeling.nl, publicaties van de VNG • | Referentie-herindelingsscans van vergelijkbare fusies (Best-Oirschot 2025, West Betuwe 2019, Maashorst 2022, Hilversum-Wijdemeren 2027) De methodiek volgt de structuur van een herindelingsscan zoals de provincie Gelderland deze uitvoert in samenwerking met het

ministerie van BZK, conform het Beleidskader gemeentelijke Pagina 7 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 8 van 34 herindeling. Een officiële herindelingsscan wordt in opdracht van de betrokken gemeenten uitgevoerd door de provincie, vaak ondersteund door een extern bureau (bijvoorbeeld Welconsult Gemeentefinanciën). Deze analyse betreft een schaduwscan en dient als verkennend financieel advies; het vervangt de officiële provinciale herindelingsscan niet. 1.4 Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de methodiek en toetsingskaders van een herindelingsscan. Hoofdstukken 3 tot en met 6 bevatten de analyse per gemeente. Hoofdstuk 7 geeft de vergelijkende analyse. Hoofdstuk 8 bevat de SWOT-analyse. Hoofdstuk 9 gaat in op de financiële effecten van de herindeling zelf. Hoofdstuk 10 geeft per gemeente de verwachte lastenontwikkeling voor inwoners. Hoofdstuk 11 bevat de risicoanalyse en hoofdstuk 12 de conclusie en aanbevelingen. Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 2. Methodiek herindelingsscan 2.1 Wettelijk kader Een gemeentelijke herindeling volgt de procedure uit de Wet algemene regels herindeling (Wet arhi).

Onderdeel daarvan is de herindelingsscan, een financieel onderzoek dat: • | De financiële positie van elke betrokken gemeente afzonderlijk beoordeelt • | Een beoordeling geeft van de financiële positie van de fictieve nieuwe gemeente • | De structurele effecten van de herindeling op de algemene uitkering uit het gemeentefonds inzichtelijk maakt • | De frictiekosten raamt en afzet tegen de tijdelijke maatstaf herindeling (vergoeding uit het gemeentefonds) • | Het effect op de lokale lasten (OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing) in kaart brengt 2.2 BBV-kengetallen Op grond van artikel 11 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn gemeenten verplicht vijf financiële kengetallen op te nemen in de jaarrekening en in de begroting. De normering van de VNG onderscheidt drie risicocategorieën: Kengetal | Minst risicovol | Neutraal | Meest risicovol Netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% Netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% (gecorrigeerd) Solvabiliteitsratio | > 50% | 20 - 50% | < 20% Structurele | > 0% | 0% | < 0% exploitatieruimte Grondexploitatie | < 20% | 20 - 35% | > 35% Belastingcapaciteit | < 95% | 95 - 105% | > 105% 2.3 Weerstandsvermogen De ratio weerstandsvermogen wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit (= gekwantificeerde risico's).

De normering conform de Nederlandse adviespraktijk: Klasse A | Klasse B | Klasse C | Klasse D | Klasse E | Klasse F > 2,0 | 1,4 - 2,0 | 1,0 - 1,4 | 0,8 - 1,0 | 0,6 - 0,8 | < 0,6 Uitstekend | Ruim | Voldoende | Matig | Onvoldoende | Ruim voldoende | onvoldoende Pagina 9 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 10 van 34 2.4 Toetsingscriteria Beleidskader herindeling Naast het financiële aspect toetst het ministerie van BZK een herindelingsvoorstel aan vijf criteria: (1) draagvlak, (2) interne samenhang, (3) bestuurskracht, (4) evenwichtige regionale verhoudingen en (5) duurzaamheid. Deze criteria zijn strikt genomen geen onderwerp van een herindelingsscan, maar de duurzaamheid (= de nieuwe gemeente moet voor minimaal 25 jaar een passende schaal hebben) heeft wel een financieel-organisatorisch component. Een fusie van circa 96.400 inwoners valt ruim binnen de bandbreedte die als 'duurzaam' wordt gezien. Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 3.

Gemeente Doesburg — financiële analyse 3.1 Gemeente in cijfers Inwoners (2025) | circa 11.300 Oppervlakte | 13 km² (stad plus buitengebied) Kernen | Hanzestad Doesburg en buitengebied 4 programma's: (1) Woon- en vestigingsklimaat, (2) Sociale Programma's begroting | aanpak, (3) Toerisme en natuurrecreatie, (4) Bestuur en organisatie Totaal baten 2024 | circa € 40 miljoen 3.2 Resultaat jaarrekening 2024 Doesburg heeft 2024 afgesloten met een positief resultaat van € 1.021.000, terwijl bij de Integrale Begrotingsbijstelling (IBB) 2024 nog een tekort van € 421.000 werd verwacht. Dit is een positieve afwijking van € 1.442.000. In het voorwoord bij de jaarstukken 2024 stelt het college letterlijk: "Het is duidelijk dat we het als zelfstandige gemeente niet meer redden in de toekomst, dus we zijn op zoek naar een goede buur met wie we in de toekomst kunnen fuseren." In de begroting 2026-2029 wordt "een mooie samenvoeging van onze stad Doesburg met de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar" expliciet als doel genoemd. 3.3 BBV-kengetallen Kengetal | 2023 | 2024 | Begr.

2026 | Oordeel Netto schuldquote | 5,3% | -12,7% | circa 20% | Uitstekend Netto schuldquote (gecorr.) | -4,9% | -20,3% | circa 10% | Uitstekend Solvabiliteitsratio | 68,0% | 64,0% | circa 60% | Uitstekend Structurele exploitatieruimte | 4,3% | 1,1% | circa 0,5% | Minst risicovol Grondexploitatie | 0,2% | 0,2% | n.v.t. | Uitstekend Belastingcapaciteit | 108,8% | 106,6% | circa 108% | Boven norm 3.4 Weerstandsvermogen De weerstandsratio van Doesburg bedraagt 2,9 (klasse A — uitstekend). De weerstandscapaciteit bedraagt € 6,6 miljoen, tegen risico's van € 2,28 miljoen. Het weerstandsvermogen is van voldoende niveau om incidentele lasten op te vangen wanneer risico's zich daadwerkelijk voordoen. 3.5 Meerjarig begrotingssaldo 2026-2029 Pagina 11 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Omschrijving (x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Begrotingssaldo | +190 | +418 | -239 | +128 Waarvan incidenteel | +100 | +30 | +30 | 0 Structureel saldo | +90 | +388 | -269 | +128 Doesburg presenteert voor 2026, 2027 en 2029 sluitende saldi, maar kent in 2028 een tekort van circa € 239.000. Het gebruikelijke provinciale toezichtcriterium (structureel evenwicht in het eerste of laatste jaar van de meerjarenraming) wordt gehaald.

3.6 Lokale lasten Doesburg heeft met een woonlastendruk van € 1.208 voor een meerpersoonshuishouden in 2025 de hoogste lastendruk van de vier gemeenten. De belastingcapaciteit van 106,6% is boven de VNG- norm van 105%, wat betekent dat Doesburg per inwoner meer aan lokale belastingen heft dan het landelijk gemiddelde. De ruimte voor verdere OZB-verhoging is daarmee beperkt. 3.7 Conclusie Doesburg Conclusie financiële positie Doesburg Doesburg heeft een bijzonder sterke financiële balans (hoge solvabiliteit, nauwelijks schuld) en een toereikend weerstandsvermogen. De gemeente is echter structureel te klein om haar taken op termijn zelfstandig uit te voeren — dit wordt ook in de eigen jaarstukken 2024 expliciet erkend. De hoge lokale lastendruk beperkt de mogelijkheid om incidentele tegenvallers via belastingverhoging op te vangen. De fusie is voor Doesburg een noodzaak en biedt potentieel woonlastenverlichting voor haar inwoners. Pagina 12 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 4.

Gemeente Duiven — financiële analyse 4.1 Gemeente in cijfers Inwoners (1-1-2025) | 24.963 Oppervlakte land | 33,88 km² Woningen | 10.901 Kernen | Duiven, Groessen, Loo Ambtelijke organisatie | 1Stroom (sinds 2018, samen met Westervoort; aandeel Duiven 63%) Programma's begroting | 3 programma's: (1) Bestuur, (2) Maatschappij, (3) Omgeving 4.2 Resultaat jaarrekening 2024 Duiven heeft 2024 afgesloten met een positief resultaat van circa € 450.000. Het college schrijft in de jaarstukken: "Daarmee is de huidige financiële situatie op orde. De structurele tekorten in het Sociaal Domein in combinatie met het ambitieniveau van de gemeente en de onzekere financiering vanuit het Rijk zorgen er echter voor dat het structurele beeld in de komende jaren verontrustend is." Met het project 'Financieel gezond 2026' is een pakket bezuinigingen, inkomstenverhogingen en inzet van de Algemene Reserve vastgesteld om de begroting 2026 sluitend te krijgen. 4.3 BBV-kengetallen Kengetal | 2023 | 2024 | Begr.

2026 | Oordeel Netto schuldquote | 0,9% | 12,4% | -12,0% | Uitstekend Netto schuldquote (gecorr.) | -6,6% | 12,9% | -11,4% | Uitstekend Solvabiliteitsratio | 40,1% | 40,1% | 42,3% | Minst risicovol Structurele exploitatieruimte | 1,6% | -4,1% | 1,4% | Herstel na 2024 Grondexploitatie | 2,9% | 7,9% | 13,0% | Minst risicovol Belastingcapaciteit | 80,5% | 93,2% | 98,5% | Neutraal 4.4 Weerstandsvermogen De weerstandsratio van Duiven bedraagt 5,53 (klasse A — uitstekend). De beschikbare weerstandscapaciteit is € 32,1 miljoen, tegen benodigde capaciteit van € 5,8 miljoen. De zeer hoge ratio duidt op een ruime financiële buffer, maar betekent ook dat de algemene reserve (deels) kan worden ingezet voor de dekking van structurele lasten in latere jaren. Pagina 13 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 4.5 Meerjarig begrotingssaldo 2026-2029 Duiven presenteert de volgende begrotingssaldi (afgerond, in euro's): Omschrijving | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Begrotingssaldo | 767.000 | 42.000 | 890.000 | 2.087.000 Structureel begrotingssaldo | 734.000 | 9.000 | 857.000 | 2.054.000 Duiven presenteert voor alle jaren structureel sluitende begrotingen. Kanttekening: 2026 is grotendeels opgelost met incidentele maatregelen (surplus Algemene Reserve), de maatregelen uit 'Financieel gezond 2026' leveren vanaf 2027 structurele besparingen op.

4.6 Lokale lasten Duiven heeft met een woonlastendruk van € 786 in 2024 (meerpersoonshuishouden) relatief lage lasten in regionaal perspectief. De stijging in 2024 was 9,5% ten opzichte van 2023, vooral door een stijging van de afvalstoffenheffing (+16,4%). De rioolheffing stijgt de komende jaren met 0,7% per jaar op basis van het WaterTakenPlan de Liemers 2022-2026. 4.7 Conclusie Duiven Conclusie financiële positie Duiven Duiven staat financieel solide met de hoogste weerstandsratio (5,53) van de vier gemeenten en een gezonde solvabiliteit. De structurele exploitatieruimte verbetert dankzij 'Financieel gezond 2026'. De sterke grondexploitatiepositie (Innofase) en de relatief lage woonlasten maken Duiven aantrekkelijk. Na fusie zullen inwoners waarschijnlijk een lastenverhoging ervaren door harmonisatie — de belastingcapaciteit ligt fors onder die van de andere drie gemeenten. Pagina 14 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 5.

Gemeente Westervoort — financiële analyse 5.1 Gemeente in cijfers Inwoners (1-1-2025) | 15.208 Oppervlakte land | 7,01 km² (qua oppervlakte de kleinste gemeente van Nederland) Woningen | 6.830 Inwonerdichtheid | 2.171 inwoners/km² (sterk verstedelijkt) Ambtelijke organisatie | 1Stroom (sinds 2018, samen met Duiven; aandeel Westervoort 37%) Programma's begroting | 3 programma's: (1) Bestuur, (2) Maatschappij, (3) Omgeving 5.2 Resultaat jaarrekening 2024 Westervoort heeft 2024 afgesloten met een positief resultaat van € 1.074.991, € 1,5 miljoen hoger dan was voorzien bij de najaarsnota 2024 (geraamd tekort € 452.000). Het college heeft zelf aangegeven 'niet gelukkig' te zijn met dit verschil en stelt extra monitoring voor via de projectgroep 'Versterken financiële functie'. In de najaarsnota 2024 is € 150.000 beschikbaar gesteld voor ondersteuning in het proces om te komen tot opheffing van de gemeentelijke zelfstandigheid. Dat traject loopt derhalve sinds eind 2024. Westervoort sprak zich in oktober 2024 als eerste van de vier expliciet uit vóór één grote Liemerse gemeente. 5.3 BBV-kengetallen Kengetal | 2023 | 2024 | Begr. 2026 | Oordeel Netto schuldquote | 31% | 38% | 32% | Minst risicovol Netto schuldquote (gecorr.) | 27% | 33% | 32% | Minst risicovol Solvabiliteitsratio | 16% | 17% | n.b.

| Meest risicovol Structurele exploitatieruimte | -0,49% | 1,12% | 1,62% | Minst risicovol Grondexploitatie | 0,15% | 0,90% | n.b. | Uitstekend Belastingcapaciteit | 103% | 103% | n.b. | Neutraal De solvabiliteitsratio van 17% plaatst Westervoort op dit kengetal in de categorie 'meest risicovol' (norm < 20%). Dit is het enige kengetal waarop een van de vier gemeenten in de rode zone scoort. Voor een gemeente is een lage solvabiliteit overigens minder kritiek dan voor een bedrijf, omdat de algemene uitkering uit het gemeentefonds de inkomstenzekerheid aanzienlijk verhoogt. Pagina 15 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 5.4 Weerstandsvermogen De weerstandsratio van Westervoort bedraagt 1,97 (net onder klasse A — ruim voldoende). De weerstandscapaciteit is € 5,24 miljoen, tegen risico's van € 2,66 miljoen. De belangrijkste risico's zitten in het sociaal domein (Jeugdzorg, WMO, Woonplaatsbeginsel).

5.5 Meerjarig begrotingssaldo 2026-2029 Omschrijving (x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 Resultaat MJB 2026-2029 | +1.221 | +1.861 | +2.229 | +3.256 Structurele exploitatieruimte | 1,62% | 3,67% | 3,60% | 5,65% De positieve resultaten worden grotendeels behaald dankzij het 'Overzicht goedgekeurde maatregelen financieel gezond 2026-2029', met onder meer: beperking inzet leerlingenvervoer, 5% bezuiniging op gezondheidszorg (VGGM — GGD), stoppen subsidie WMO-raad, beperking dienstreizenvergoeding en verkoop van panden. De algemene reserve daalt in de periode 2024-2029 met € 2,3 miljoen. 5.6 Lokale lasten — forse stijging 2026 Westervoort kent in 2026 een opvallend grote stijging van de woonlasten: Onderdeel | 2024 | 2025 | 2026 | % 2026 OZB-eigenaar | € 491,84 | € 485,51 | € 569,68 | +17,3% Afvalstoffenheffing | € 231,56 | € 263,72 | € 313,84 | +19,0% Rioolheffing | € 253,48 | € 262,23 | € 269,42 | +3,7% Totaal | € 976,88 | € 1.011,46 | € 1.152,94 | +13,3% Deze sprong is aanzienlijk en vraagt om een kritische blik: de gemeente is bezig de belastingdruk fors te verhogen kort vóór de herindeling. Dat kan de uitgangspositie bij de harmonisatie mogelijk beïnvloeden.

5.7 Conclusie Westervoort Conclusie financiële positie Westervoort Westervoort is de financieel meest kwetsbare van de vier gemeenten: lage solvabiliteit (17%), stijgende woonlasten (+13,3% in 2026), en afhankelijkheid van het maatregelenpakket 'Financieel gezond 2026'. De weerstandsratio (1,97) is net aan voldoende. De inwonersdichtheid van 2.171/km² en de beperkte oppervlakte (kleinste gemeente van Nederland) maken zelfstandige voortzetting op termijn onhoudbaar. De fusie is voor Westervoort noodzakelijk. Pagina 16 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 6. Gemeente Zevenaar — financiële analyse 6.1 Gemeente in cijfers Inwoners (2024) | 45.216 Oppervlakte land | circa 91 km² Kernen | Zevenaar, Babberich, Giesbeek, Lathum, Angerlo, Pannerden, Ooij, Oud-Zevenaar, Herwen, Aerdt, Didam (deels) Fusiegeschiedenis | Op 1 januari 2018 ontstaan na samenvoeging met Rijnwaarden Programma's begroting | 9 programma's (BBV-taakvelden 0 t/m 8) Bijstandsgerechtigden | 778 (2024) 6.2 Resultaat jaarrekening 2024 Zevenaar heeft 2024 afgesloten met een positief resultaat, zij het dat de gemeente in algemene zin veel gevoeliger is voor fluctuaties in het gemeentefonds en het sociaal domein vanwege haar omvang.

In haar begroting 2026-2029 erkent het college 'aanhoudende uitdagingen' en wijst specifiek op het 'ravijnjaar', de indexatieproblematiek en onzekerheid door de val van kabinet- Schoof I. 6.3 BBV-kengetallen Kengetal | 2023 | 2024 | Begr. 2026 | Oordeel Netto schuldquote | 56,1% | 71,5% | circa 78% | Minst risicovol Netto schuldquote (gecorr.) | 45,7% | 60,5% | circa 66% | Minst risicovol Solvabiliteitsratio | 30,3% | 27,4% | circa 26% | Neutraal Structurele exploitatieruimte | -1,5% | -1,7% | positief | Aandacht Grondexploitatie | 10,0% | 16,9% | circa 18% | Minst risicovol Belastingcapaciteit | 87% | 88,4% | circa 90% | Minst risicovol 6.4 Weerstandsvermogen Zevenaar heeft een weerstandsratio van 2,85 (jaarrekening 2024) en in de begroting 2026 zelfs 4,6 (uitstekend). De beschikbare weerstandscapaciteit is € 25,45 miljoen, tegen risico's van € 8,93 miljoen. De hoge ratio wordt mede verklaard door de omvang van Zevenaar: een grotere gemeente heeft meer absolute middelen beschikbaar.

Pagina 17 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 18 van 34 6.5 Meerjarig begrotingssaldo 2026-2029 Zevenaar presenteert een structureel en reëel sluitende meerjarenbegroting voor zowel 2026 als 2029 (de wettelijke eis): Omschrijving (x € 1.000) 2026 2027 2028 2029 Begrotingssaldo na mutaties +44 positief positief +1.085 Structureel saldo 0 oplopend oplopend +1.085 De begroting is structureel sluitend gemaakt na inzet van € 2,1 miljoen uit de algemene reserve in 2026 en een pakket bezuinigingen uit de 'Strategie Gezonde Toekomst'. Het indexeringsnadeel bedraagt € 803.000 structureel. Zevenaar benoemt de herindeling expliciet als uitgangspunt voor organisatieontwikkeling in de begroting 2026-2029. 6.6 Lokale lasten Zevenaar heeft een woonlastendruk van circa € 1.050 voor een meerpersoonshuishouden in 2025 en een belastingcapaciteit van 88,4% — de laagste van de vier gemeenten. Dit betekent dat Zevenaar relatief veel ruimte heeft om OZB te verhogen voordat het de landelijke norm bereikt. 6.7 Conclusie Zevenaar Conclusie financiële positie Zevenaar Zevenaar is financieel het 'anker' van de nieuwe Liemerse gemeente: uitstekende weerstandsratio (4,6), minst risicovolle positie op bijna alle BBV-kengetallen en ruimte op de belastingcapaciteit.

Aandachtspunt is de oplopende schuldquote (71,5% en stijgend), mede door grondexploitaties en grote investeringen (IHP-onderwijs). De gemeente heeft ervaring met fusies (Rijnwaarden 2018) en is qua omvang de logische bestuurlijke basis voor de nieuwe gemeente. Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 7. Vergelijkende analyse 7.1 Kerngegevens naast elkaar Kenmerk | Doesburg | Duiven | Westervoort | Zevenaar Inwoners | 11.300 | 24.963 | 15.208 | 45.216 Oppervlakte land | 13 km² | 34 km² | 7 km² | 91 km² Netto schuldquote | -12,7% | 12,4% | 38% | 71,5% 2024 Solvabiliteit 2024 | 64% | 40% | 17% | 27% Structurele | 1,1% | -4,1% | 1,1% | -1,7% expl.ruimte 2024 Weerstandsratio | 2,9 | 5,53 | 1,97 | 2,85 Belastingcap. 2024 | 106,6% | 93,2% | 103% | 88,4% Woonlasten 2025 | € 1.208 | € 875 | € 1.011 | € 1.050 (MP) Resultaat 2024 (€ | +1,02 | +0,45 | +1,08 | +3,3 mln.) Algemene reserve ult. | € 6,6 mln. | € 32,1 mln.* | € 4,2 mln. | € 25,5 mln.* 2024 * De bedragen voor Duiven en Zevenaar betreffen de totale beschikbare weerstandscapaciteit inclusief bestemmingsreserves. De 'vrije' algemene reserve ligt lager. 7.2 Complementariteit De kracht van deze fusie zit in de complementariteit van de vier gemeenten.

Elke gemeente brengt een kenmerk dat de andere versterkt: Gemeente | Bijdrage aan het geheel Doesburg | Historische Hanzestad-identiteit, sterke cultuur en toerisme, schuldenvrije balans met € 6,6 mln. vrije ruimte in de algemene reserve Duiven | Groene woonkernen, grote grondpositie (Innofase), ervaring met ambtelijke samenwerking (1Stroom), uitstekende weerstandsratio (5,53) Westervoort | Stedelijke dichtheid op dorpse schaal, strategische ligging aan A12/IJsselbrug, ervaring 1Stroom-constructie Bestuurlijke schaal (45.000+ inwoners), fusieervaring (Rijnwaarden 2018), Zevenaar | infrastructuur (A12/A15, Fashion Outlet, 7Poort II), omvangrijke algemene reserve Pagina 19 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 7.3 Financiële robuustheid nieuwe gemeente (raming) Op basis van optelling en correctie voor herindelingseffecten is de geraamde positie van de nieuwe Liemerse gemeente: Kenmerk nieuwe gemeente (raming) | Waarde Inwoners | circa 96.400 Oppervlakte | circa 145 km² Totale begrotingsomvang | € 330-340 miljoen Totale algemene reserves (indicatief) | € 45-55 miljoen Totale weerstandscapaciteit | € 65-75 miljoen Gewogen gem. netto schuldquote 2024 | circa 45% (minst risicovol) Gewogen gem. solvabiliteitsratio 2024 | circa 32% (neutraal) Gewogen gem.

weerstandsratio | circa 3,1 (uitstekend, klasse A) Positie in Nederland | Circa 70e-80e gemeente qua omvang; vergelijkbaar met Veenendaal, Lelystad of Oss De nieuwe gemeente voldoet comfortabel aan de criteria van duurzaamheid uit het Beleidskader: een schaalomvang van circa 96.000 inwoners is ruim boven de informele ondergrens van 25.000- 30.000 inwoners die provincies hanteren en biedt voldoende ambtelijke slagkracht. Pagina 20 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 21 van 34 8. SWOT-analyse fusie Doesburg-Duiven-Westervoort- Zevenaar 8.1 Sterkten (Strengths) S1. Zeer sterk gezamenlijk weerstandsvermogen (gewogen ratio circa 3,1 — klasse A). S2. Gezamenlijke schuldquote 2024 ongeveer 45% (minst risicovol); Doesburg en Duiven zijn nagenoeg schuldenvrij. S3. Totaal circa € 45-55 miljoen aan algemene reserves; ruim voldoende buffer voor frictiekosten en harmonisatie. S4. Ambtelijke samenwerking tussen Duiven en Westervoort (1Stroom sinds 2018) biedt voorsprong bij ontvlechting en herinrichting. S5. Zevenaar heeft in 2018 al een fusie met Rijnwaarden doorlopen — praktijkervaring beschikbaar. S6. Complementaire economische structuur: stad (Doesburg, Zevenaar), stedelijk-dorps (Westervoort, Duiven), recreatief (buitengebieden Zevenaar), infrastructuur (A12/A15). 8.2 Zwakten (Weaknesses) W1.

Fors uiteenlopende woonlastenniveaus: verschil van bijna € 340 tussen laagste (Duiven € 875) en hoogste (Doesburg € 1.208). Harmonisatie is politiek zeer gevoelig. W2. Structurele exploitatieruimte is in 2024 bij Duiven (-4,1%) en Zevenaar (-1,7%) negatief; deels hersteld in begrotingen 2026-2029 met maatregelenpakket. W3. Westervoort scoort 'meest risicovol' op solvabiliteit (17%) — eigen vermogen is beperkt. W4. Belastingcapaciteit Doesburg (106,6%) en Westervoort (103%) is al boven of dicht bij de norm van 105% — beperkte ruimte voor OZB-verhoging in deze gemeenten. W5. Begroting Zevenaar/Duiven 2026 sluitend via eenmalige onttrekking uit algemene reserve; dus enigszins 'gekleurd' beeld. W6. Zevenaar kent een oplopende schuldquote (71,5% → circa 78% in 2026); combinatie met grote ruimtelijke ambities (IHP-onderwijs, woningbouw) zet financiële ruimte onder druk. 8.3 Kansen (Opportunities) K1. Efficiencypotentieel bedrijfsvoering: 5-10% structurele besparing op termijn (5-7 jaar) — geraamd € 3-6 miljoen per jaar. K2. Reductie bestuurskosten: in plaats van 4 gemeenteraden (totaal circa 80 raadsleden), 4 colleges, 4 burgemeesters, 4 griffies — één bestuur voor de nieuwe gemeente. Besparing circa € 1,5-2 miljoen per jaar structureel. K3.

Tijdelijke maatstaf herindeling gemeentefonds: naar raming € 13-17 miljoen uitgekeerd over 5 jaar (40% / 20% / 20% / 20% / 20%) — dekt naar verwachting de frictiekosten volledig. Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 22 van 34 K4. Sterkere onderhandelingspositie met provincie, regio GMR (Groene Metropoolregio Arnhem- Nijmegen) en verbonden partijen (VGGM, ODRA, Circulus, RSD De Liemers, RID). K5. Betere kredietwaardigheid: gemeente van 96.000+ inwoners heeft vaak gunstiger leningscondities bij de BNG/NWB. K6. Ruimtelijke schaalvoordelen: grotere grondpositie, betere woningbouwprogrammering (circa 24.000 geplande woningen gezamenlijk), één integrale omgevingsvisie. K7. Doesburg en Westervoort kunnen profiteren van bredere, gemiddelde lastendruk als harmonisatie gematigd wordt vormgegeven. 8.4 Bedreigingen (Threats) B1. Ravijnjaar gemeentefinanciën: vanaf 2026-2028 structurele onduidelijkheid over de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Wordt expliciet benoemd in alle vier de begrotingen. B2. Wegvallen vaste voet gemeentefonds: verlies van circa € 400.000 per opgeheven gemeente. Bij drie opgeheven gemeenten: circa € 1,1-1,3 miljoen structureel nadeel vanaf 2029. B3. Indexatieproblematiek: Zevenaar raamt € 803.000 structureel nadeel, Doesburg € 638.000. Rijksindexatie dekt gemeentelijke kostenstijgingen onvoldoende. B4.

Opdrijvend effect loongebouw: harmonisatie van functieschalen leidt meestal tot opwaartse loondruk (functies waarderen op het hoogste niveau). Kan 2-4% structureel kosten. B5. Sociaal domein (Wmo, Jeugd): stijgende kosten combineert met dalende rijksfinanciering. Benoemd als topje-risico in alle jaarstukken. B6. Politiek draagvlak: niet alle raadsfracties steunen de fusie (bv. Doed en Burgerbelangen in Duiven). Afnemende steun tijdens het traject kan tot vertraging leiden en wederom kostenstijging. B7. 'Fusiemoeheid': medewerkers 1Stroom hebben in 2018 al een reorganisatie meegemaakt; nieuwe fusie vraagt veel van continuïteit en motivatie. Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 9. Financiële effecten van de herindeling zelf 9.1 Algemene uitkering gemeentefonds — structureel effect Het gemeentefonds werkt met ruim 60 verdeelmaatstaven. De meeste maatstaven (aantal inwoners, bijstandsgerechtigden, WOZ-waarde enzovoort) worden bij een herindeling opgeteld en leveren dus ongeveer een gelijk bedrag op.

Enkele maatstaven zijn echter gemeente-specifiek en vervallen bij samenvoeging: Effect | Geraamd bedrag per jaar (€) Wegvallen 3 × vaste voet (circa € 400.000 per | -1.100.000 tot -1.300.000 gemeente) Wegvallen 3 × schaalfactor sociale dienst | -100.000 tot -200.000 Herberekening bodem- en oppervlakte- | -100.000 tot +100.000 (variabel) maatstaven door CBS Herverdeling centrumfunctie/regiofunctie | +100.000 tot +300.000 (schaal Zevenaar) Totaal structureel nadeel algemene uitkering | -1.100.000 tot -1.300.000 De bandbreedte is gebaseerd op vergelijkbare herindelingsscans (West Betuwe -€ 0,7 miljoen, Best- Oirschot -€ 1,44 miljoen, Schijndel-Sint-Oedenrode-Veghel -€ 1,3 miljoen). Voor de definitieve berekening is een officiële berekening door het CBS nodig, uitgevoerd als onderdeel van de formele herindelingsscan. 9.2 Tijdelijke maatstaf herindeling — compensatie De nieuwe gemeente ontvangt compensatie uit het gemeentefonds via de tijdelijke maatstaf herindeling. Dit bedrag is een vergoeding voor de frictiekosten van de herindeling en wordt uitgekeerd over vijf jaar, verspreid als volgt: • | Jaar t-1 (2028): 40% • | Jaar t | (2029): 20% • | Jaar t+1 (2030): 20% • | Jaar t+2 (2031): 20% Op basis van een inwonertal van circa 96.400, drie verdwijnende gemeenten en de uitkeringsfactor wordt het totale bedrag geraamd op € 13-17 miljoen.

Ter vergelijking: de herindeling Hilversum- Wijdemeren (circa 115.000 inwoners, 1 gemeente weg) kreeg € 6,3 miljoen. Bij WOL-fusievariant (3 gemeenten, circa 45.000 inwoners) was dit € 7,7 miljoen. Het exact te ontvangen bedrag wordt vastgesteld op basis van de inwonersgegevens van 1 januari 2028. 9.3 Raming frictiekosten De werkelijke frictiekosten bestaan uit: Pagina 23 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Kostenpost | Raming (€ mln) | Horizon Herindelingsontwerp, -advies, ambtelijke | 1,5 - 2,5 | 2026-2028 projectorganisatie Integratie 4 ambtelijke organisaties → 1 (inclusief boventalligheid, wachtgeld, | 6 - 10 | 2027-2031 opleidingen) Harmonisatie ICT, applicaties, migratie | 2 - 4 | 2028-2030 Harmonisatie beleid, verordeningen, | 1 - 2 | 2028-2030 belastingsystemen Afkoop contracten/verbonden partijen, | 1,5 - 3 | 2028-2031 verkiezingen, communicatie, huisstijl Wachtgeld bestuurders | 1 - 2 | 2029-2031 Totaal geraamde frictiekosten | 13 - 23,5 De bovenkant van de range geldt indien de vier organisaties volledig apart moeten worden geïntegreerd. Omdat 1Stroom al een ambtelijke fusie heeft doorlopen, wordt de onderkant realistischer geacht: € 13-17 miljoen, grotendeels gedekt door de tijdelijke maatstaf herindeling.

9.4 Efficiencypotentieel Op basis van onderzoek naar eerdere herindelingen (West Betuwe, Altena, Land van Cuijk, Maashorst, Hoeksche Waard) is het realistische efficiencypotentieel voor de bedrijfsvoering: • | Korte termijn (2029-2030): netto 0%; per saldo stijgen kosten door frictie. • | Middellange termijn (2031-2034): 3-6% besparing op totale bedrijfsvoeringslasten • | Lange termijn (2035+): 5-10% structureel, circa € 3-6 miljoen per jaar • | Bestuurskosten: 3-4 miljoen per jaar reductie (gemeenteraden, colleges, griffies, rekenkamers); gefaseerd, mede afhankelijk van wachtgeldverplichtingen 9.5 Netto financieel effect Gecombineerd en geprojecteerd over 10 jaar: Effect (structureel per jaar) | Vanaf 2032 | Vanaf 2035 Wegvallen vaste voet gemeentefonds | -1,2 mln | -1,2 mln Efficiency bedrijfsvoering | +2,5 mln | +4,5 mln Reductie bestuurskosten (netto na wachtgeld) | +1,5 mln | +2,0 mln Opdrijvend effect loongebouw | -1,0 mln | -1,0 mln Netto effect structureel | +1,8 mln | +4,3 mln Pagina 24 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 25 van 34 Het structurele netto voordeel zit vanaf circa 2032 in de boeken; vanaf 2035 wordt het op circa € 4 miljoen per jaar (circa 1,2% van het gezamenlijke begrotingsvolume) geraamd. De investering verdient zich terug in circa 8-10 jaar na fusiedatum. Dit is in lijn met herindelingsscans van vergelijkbare fusies.

Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 10. Lastenontwikkeling per gemeente 10.1 Wettelijk kader harmonisatie Op grond van de Wet arhi (artikel 28) geldt voor de OZB dat de nieuwe gemeenteraad binnen drie maanden na de herindeling de OZB-tarieven vaststelt, met terugwerkende kracht tot 1 januari. Voor de overige belastingen en retributies (afvalstoffenheffing, rioolheffing, leges, etc.) blijven de tarieven van de voormalige gemeenten van kracht tot twee jaar na de datum van herindeling, tenzij de nieuwe gemeenteraad eerder nieuwe tarieven vaststelt. In de praktijk wordt bij herindelingen meestal gewerkt met het principe van 'opbrengstneutraliteit': de nieuwe tarieven worden zo gekozen dat de totale OZB-opbrengst van de nieuwe gemeente gelijk is aan de som van de opbrengsten van de oude gemeenten. Voor andere heffingen (afvalstoffenheffing, rioolheffing) wordt meestal een harmonisatie over 2-3 jaar vastgesteld vanwege de kostendekkendheid.

10.2 Uitgangssituatie 2025 Onderdeel (MP- | Doesburg 2025 | Duiven 2025 | Westervoort | Zevenaar 2025 huishouden) | 2025 OZB-eigenaar woning | € 460 | € 300 | € 486 | € 450 Afvalstoffenheffing | € 390 | € 300 | € 264 | € 210 Rioolheffing | € 358 | € 275 | € 262 | € 250 Woonlasten totaal | € 1.208 | € 875 | € 1.011 | € 1.050 2025 Bedragen zijn indicatief en afgerond; gebaseerd op gegevens uit de jaarstukken 2024 en begrotingen 2026- 2029. 10.3 Ontwikkeling 2025 → 2029 In de periode 2025-2029 (zonder fusie) stijgen de woonlasten autonoom verder. Westervoort heeft al in 2026 een grote sprong ingeboekt (+13,3%). Doesburg verhoogt met 2,7% per jaar (kadernota 2026). Duiven en Zevenaar indexeren rond 3-4%. Verwachte woonlasten ultimo 2028 (zonder fusie): Gemeente | 2025 | 2026 begroot | Prognose 2028 | Cumulatieve stijging Doesburg | € 1.208 | € 1.241 | € 1.310 | +8,5% Duiven | € 875 | € 920 | € 990 | +13,1% Westervoort | € 1.011 | € 1.153 | € 1.191 | +17,8% Zevenaar | € 1.050 | € 1.080 | € 1.145 | +9,0% Pagina 26 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 10.4 Fusiescenario — harmonisatiesimulatie Na fusie per 1 januari 2029 moet de nieuwe gemeenteraad kiezen welke harmonisatielijn hij volgt. Er zijn vier denkbare modellen: Model | Beschrijving Tarieven nieuwe gemeente worden gelijk aan het laagste huidige tarief. A.

Laagste tarief | Gunstig voor inwoners, maar fors nadeel voor de gemeente-inkomsten: kan leiden tot miljoenentekort en fors pakket bezuinigingen. Tarieven zo vastgesteld dat totale opbrengst gelijk blijft aan som van B. Opbrengstneutraal | huidige opbrengsten. Betekent een gewogen gemiddelde: inwoners van gemeente met lagere lasten betalen meer, inwoners van gemeente met hogere lasten betalen minder. Meest gebruikelijk en fiscaal meest neutraal. C. Hoogste tarief | Tarieven nieuwe gemeente worden gelijk aan het hoogste huidige tarief. Levert extra opbrengst, maar politiek zeer onwenselijk. D. Stapsgewijze | Over 3-5 jaar naar opbrengstneutraal tarief bewegen, met harmonisatie | egalisatiefondsen of compensatieregelingen per voormalige kern. Politiek het meest haalbaar, maar administratief complex. 10.5 Scenario B: Opbrengstneutrale harmonisatie (meest waarschijnlijk) In een scenario met opbrengstneutrale harmonisatie per 1 januari 2029 ontstaat een gewogen woonlastenniveau van circa € 1.090-1.120 voor een meerpersoonshuishouden (op basis van 2028- niveau, inclusief autonome indexering).

Ten opzichte van de situatie zonder fusie in 2028: Lasten 2028 | Lasten 2029 Gemeente | (zonder fusie) | (nieuwe | Verschil € | Verschil % | Oordeel gemeente) Doesburg | € 1.310 | € 1.150-1.180 | -€ 130 tot -€ | -10% tot - | Voordeel 160 | 12% Duiven | € 990 | € 1.080-1.120 | +€ 90 tot +€ | +9% tot | Nadeel 130 | +13% Westervoort | € 1.191 | € 1.110-1.150 | -€ 40 tot -€ 80 | -3% tot -7% | Licht voordeel Zevenaar | € 1.145 | € 1.100-1.140 | -€ 5 tot -€ 45 | 0% tot -4% | Neutraal 10.6 Realistisch scenario: opbrengstneutraal + correctie voor nadeel vaste voet In de praktijk zal de opbrengstneutrale harmonisatie aangevuld moeten worden met een opwaartse correctie om het structurele nadeel van het gemeentefonds (-€ 1,1-1,3 miljoen op totaal circa 96.400 inwoners, ofwel € 11-13 per inwoner per jaar) te compenseren. Dit vertaalt zich in een extra OZB- verhoging van circa 2-3%. Gecorrigeerd scenario voor een meerpersoonshuishouden: Pagina 27 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Dit realistische scenario is opgenomen in de managementsamenvatting (sectie 'Verwachting lastenontwikkeling per gemeente 2029 t.o.v. 2025'). Samengevat: • | Doesburg: -2% tot -5% t.o.v. 2025 (voordeel), terwijl autonoom +8,5% zou zijn verwacht • | Duiven: +17% tot +23% t.o.v. 2025 (nadeel), terwijl autonoom +13,1% zou zijn verwacht • | Westervoort: +10% tot +16% t.o.v.

2025 (nadeel), terwijl autonoom +17,8% zou zijn verwacht — relatief beperkt extra nadeel • | Zevenaar: +3% tot +8% t.o.v. 2025 (beperkt nadeel), terwijl autonoom +9,0% zou zijn verwacht 10.7 Belangrijke nuances Kanttekeningen bij de lastenraming 1. Deze ramingen zijn indicatief. De werkelijke harmonisatie is een politiek besluit van de nieuwe gemeenteraad in maart 2029. De raming kan fors afwijken als gekozen wordt voor model A (laagste tarief) of D (stapsgewijze harmonisatie over 3-5 jaar). 2. De harmonisatie betreft alleen OZB en gemeentelijke belastingen; afvalstoffenheffing en rioolheffing volgen het kostendekkendheidsprincipe. Door de herstructurering (één rioolstelsel met één waterbeheerplan) zijn op termijn efficiencyvoordelen mogelijk. 3. Het verschil tussen de WOZ-waarde per gemeente beïnvloedt het eindresultaat: Doesburg en Duiven hebben een gemiddelde WOZ-waarde van circa € 300.000, Zevenaar circa € 350.000. Bij een uniforme OZB-tariefstelling is dat een impliciet harmonisatie-effect. 4. De tijdelijke maatstaf herindeling (€ 13-17 miljoen over 5 jaar) biedt de nieuwe gemeente de mogelijkheid in de eerste jaren te dempen. Een deel hiervan kan politiek worden ingezet om woonlasten te verlagen in Doesburg en Westervoort, op voorwaarde dat de nieuwe raad dit wil. Pagina 28 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 29 van 34 11.

Risicoanalyse 11.1 Top-10 financiële risico's # Risico Kans Impact Beheersing 1 Frictiekosten overschrijden tijdelijke maatstaf (bijv. door personele turbulentie) Middel (40%) € 3-6 mln Strakke projectsturing 2 Efficiencypotentieel wordt niet gerealiseerd door opdrijvend effect loongebouw Hoog (60%) € 2-4 mln/jr Strak HR-beleid 3 Ravijnjaar gemeentefonds 2026-2028 verergert (opnieuw negatief bericht uit Haag) Hoog (70%) € 5-10 mln/jr Scenarioplanning 4 Politiek draagvlak brokkelt af tijdens arhi-traject Middel (30%) € 1-3 mln Communicatie 5 ICT-integratie loopt uit (aansluiting 4 systemen) Hoog (60%) € 2-4 mln Vroegtijdige aanpak 6 Wmo/Jeugd tekorten blijven structureel stijgen Hoog (80%) € 3-7 mln/jr Hervormingsagenda 7 Grondexploitatie Zevenaar (7Poort II, Fashion Outlet) tegenvallers Middel (30%) € 2-5 mln Marktmonitoring 8 Wachtgeldclaim door boventallige bestuurders/ambtenaren Hoog (70%) € 2-3 mln Personeelsplan 9 Politiek moeilijk compromis over OZB- harmonisatie — tweedelingen in nieuwe raad Middel (40%) indirect Vroege afspraken 10 Verbonden partijen (VGGM, ODRA, 1Stroom, RID) vragen extra bijdrage Middel (40%) € 1-2 mln/jr Onderhandeling 11.2 Specifieke aandachtspunten 11.2.1 Harmonisatie van beleid is de sleutel tot efficiency Efficiencyvoordelen worden niet automatisch gerealiseerd.

Zonder harmonisatie van beleid (bijvoorbeeld: uiteenlopende Wmo-verordeningen, groenbestekken, IHP-onderwijs) blijven de vier organisaties in feite naast elkaar bestaan. Een expliciet beleidsharmonisatieprogramma vanaf 2027 is essentieel. 11.2.2 1Stroom als bouwsteen of belasting? De ambtelijke fusie 1Stroom van Duiven en Westervoort is een voordeel (€ 2-3 miljoen besparing ten opzichte van twee aparte organisaties), maar vraagt ook specifieke aandacht. De verdeelsleutel Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 30 van 34 63/37 komt te vervallen; een groter deel van de kosten zal naar verhouding bij de nieuwe gemeente belegd worden. Doesburg en Zevenaar hebben nog eigen, aparte organisaties met eigen ICT- landschap. 11.2.3 Grondexploitatie Zevenaar Zevenaar heeft de grootste grondpositie (16,9% van de totale baten) — dit is onder de norm van 20%, maar qua absolute bedragen gaat het om tientallen miljoenen. Een tegenvaller bij 7Poort II, Fashion Outlet of de doortrekking A15/verbreding A12 zou direct door de nieuwe gemeente moeten worden opgevangen. 11.2.4 Schuldquote bij fusie De schuldquote van de nieuwe gemeente wordt gewogen gemiddelde van de vier: circa 45%. Dat is comfortabel. Zevenaar's relatief hoge schuldquote (71,5%) wordt 'verdund' door de lage schuldquotes van Doesburg (-12,7%) en Duiven (12,4%). Westervoort zit op 38%.

Het samenvoegen heeft hier een balancerend effect. Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies 12. Conclusie en aanbevelingen 12.1 Eindconclusie Financieel eindoordeel De fusie van Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar tot één Liemerse gemeente per 1 januari 2029 is financieel verantwoord en op lange termijn voordelig. De nieuwe gemeente heeft een robuust profiel: circa 96.400 inwoners, een begrotingsvolume van € 330-340 miljoen, een gewogen schuldquote van circa 45% (minst risicovol), een gewogen weerstandsratio van circa 3,1 (klasse A) en een totale algemene reserve van € 45-55 miljoen. Het structurele nadeel van het wegvallen van drie vaste voeten in het gemeentefonds (-€ 1,1 tot - 1,3 miljoen per jaar) wordt vanaf circa 2032 ruimschoots gecompenseerd door efficiencyvoordelen in de bedrijfsvoering en reductie van bestuurskosten (netto +€ 1,8 tot +€ 4,3 miljoen structureel). De frictiekosten (€ 13-23 miljoen) worden naar verwachting voor het grootste deel gedekt door de tijdelijke maatstaf herindeling (€ 13-17 miljoen). Een cruciale randvoorwaarde is een zorgvuldige beleidsharmonisatie en een politiek overeengekomen OZB-harmonisatielijn. Zonder deze randvoorwaarden verdampen de efficiencyvoordelen en ontstaan politieke conflicten tussen de voormalige kerngebieden.

12.2 Oordeel per toetsingscriterium Criterium | Oordeel | Toelichting Financiële positie afzonderlijke | 3 van de 4 scoren minst risicovol op de meeste gemeenten | Voldoende | BBV-kengetallen; Westervoort is zwakker (solvabiliteit). Financiële robuustheid nieuwe | Gewogen weerstandsratio 3,1 (klasse A), gemeente | Goed | schuldquote 45% (minst risicovol), reserves € 45- 55 mln. € 1,1-1,3 mln structureel nadeel per jaar Effect op algemene uitkering | Nadeel | (wegvallen vaste voet); gedekt door efficiency op termijn. Frictiekosten vs. compensatie | Neutraal | Kosten € 13-23 mln vs. compensatie € 13-17 mln; benutten van 1Stroom-voorsprong kruciaal. Effect op woonlasten Doesburg | Voordeel | Daling -2% tot -5% (ten opzichte van 2025). Effect op woonlasten Duiven | Fors nadeel | Stijging +17% tot +23% (ten opzichte van 2025); politiek aandachtspunt. Effect op woonlasten | Nadeel | Stijging +10% tot +16% (ten opzichte van 2025); Westervoort | deels al zonder fusie verwacht. Effect op woonlasten Zevenaar | Beperkt | Stijging +3% tot +8% (ten opzichte van 2025); nadeel | beperkt nadeel. Pagina 31 van 34 Herindelingsanalyse De Liemers 2029 — Financieel advies Pagina 32 van 34 Criterium Oordeel Toelichting Netto financieel effect op lange termijn Positief +€ 1,8 mln in 2032, oplopend tot +€ 4,3 mln in 2035.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://duiven.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/267595d5-40c2-4c22-9ab0-f3d03ca1ac70?agendaItemId=f1f26869-247c-42cb-80dd-7db081ad9622