0. Behandeladvies Toekomstscenarios incl opbrengst 28-11

Onderwerp Ondertitel

Toekomstscenario’s gemeente Duiven De raad wordt in de gelegenheid gesteld om de rapportage toekomstscenario’s gemeente Duiven opiniërend te bespreken.

Portefeuillehouder Behandelend ambtenaar Belangrijkste bespreek- en/of beslispunten Historie

H.B. Hieltjes n.v.t.

Zaaknummer

n.v.t.

N.v.t. (rapportage opiniërend bespreken) 27 juni 2023 Raadsavond Motie onderzoek naar toekomstscenario’s aangenomen. De gemeenteraad van Duiven wil onderzoek laten verrichten naar de ambtelijke/bestuurlijke samenwerking met de gemeente Westervoort. Is de huidige samenwerking, die zich vooral manifesteert in de ambtelijke werkorganisatie 1Stroom, nog de meest optimale constructie voor de gemeente Duiven? De gemeenteraad neemt hierbij het initiatief om het college te verzoeken een startnotitie op te stellen waarin zij een procesaanpak voorstelt. 24 oktober 2023 De gemeenteraad besluit met 18 stemmen voor (VVD, GL, DOED, CDA, D66) en 2 stemmen tegen (GW, PD): 1. De startnotitie ‘onderzoek toekomstscenario’s gemeente Duiven’ vast te stellen 2. Het college opdracht te geven de meervoudige onderhandse aanbesteding uit te voeren volgens de uitgangspunten in de startnotitie. 3. Een klankbordgroep ‘Onderzoek toekomstscenario’s gemeente Duiven’ in te stellen bestaande uit een lid van iedere fractie en de raadsvoorzitter. 4. Een stelpost op te nemen in de begroting 2024 voor de dekking van de kosten van onderzoek. 5. De Startnotitie ‘Onderzoek toekomstscenario’s gemeente Duiven’ aan te passen op de volgende punten: Onder punt ‘2 Onderzoek’ zodat daar staat: Het onderzoek betreft daarom tweetal onderzoeksrichtingen, namelijk: 1.

Bestuurlijke samenwerking Wat zijn voor de lange termijn de beste vormen van bestuurlijke samenwerking voor Duiven om enerzijds robuust invulling te kunnen geven aan de lokale en regionale opgaven en anderzijds als bestuur nabij inwoners zichtbaar te blijven en identiteit te behouden? 2. 1Stroom Hoe en met welke inzichten kan 1Stroom na de afgelopen 6 jaar worden geoptimaliseerd voor de ambities van de gemeente Duiven passend bij de verschillende scenario’s? Benoem en behoud het goede. Ontwikkel strategieën om ervaren beperkingen weg te nemen. Onder punt ‘4 Uitgangspunten’ de volgende tekst toe te voegen: “Naast bovenstaande uitgangspunten is het ook van belang dat de sociaal culturele effecten op de Duivense samenleving in de verschillende scenario’s aandacht krijgen.” Aan de puntsgewijze vragen onder ‘4 Uitgangspunten’ de vraag toe te voegen: ‘Wat is het effect op sociaal cultureel niveau?’

Thema avond 2 april 2024 Toekomstscenario’s Deze avond heeft input gegeven om tot een raadsvoorstel te komen waarbij het aantal varianten werd beperkt. 28 mei 2024 De gemeenteraad besluit met 18 stemmen voor (LA-VVD-CDAGL-DOED-D66) en 2 stemmen tegen (GW-PD) in met het geamendeerde raadsbesluit: Beslispunt 1.2 te wijzigen door het volgende: • De keuze om de basisoriëntatie in het onderzoek te betrekken. -Variant x: Duiven-Westervoort met (geoptimaliseerd) 1Stroom -Variant y: Duiven bestuurlijk en ambtelijk zelfstandig -Variant z: Duiven en Westervoort bestuurlijke fusie Beslispunt 1.3 te wijzigen door het volgende: • De keuze om de Liemerse oriëntatie te onderzoeken via een open onderzoek en daarnaast in een breed perspectief te kijken naar samenwerkingsverbanden met de Achterhoek Daarnaast In de opdracht specifiek in te zoomen op wat de scenario’s betekenen voor; - Impact op de financiële gezondheid van het onderzochte toekomstscenario - De tijdslijn voor wanneer nieuwe “fusie”-verkiezingen haalbaar zijn - Bij deze vragen wij ook een Sterkte Zwakte analyse uit te voeren. Thema avond 29 oktober 2024 Toekomstscenario’s Tijdens deze avond voelde het voor veel fracties te vroeg om een standpunt in te nemen. Termijn Politieke Avond Voorzitter M. Holtus Behandeladvies

n.v.t. 28 november 2024 Ronde en debat tafel Griffie Zaal Domein Duur W. Bosch raadzaal Bestuur 120 minuten De griffier heeft de ambtelijke werkgroep, secretaris en portefeuillehouder geadviseerd om de raad in de gelegenheid te stellen om de rapportage toekomstscenario’s gemeente Duiven opiniërend te bespreken, zonder dat daar een raadsvoorstel aan ten grondslag ligt. De rapportage zelf moet kunnen landen in de raad. De laatste thema avond bleek namelijk dat veel fracties nog niet toe zijn aan finale oordeelsvorming. Het college volgt grotendeels deze insteek en komt niet met een raadsvoorstel maar met een brief aan de raad waarin zij haar perceptie op de rapportage en het proces zal beschrijven. Op deze wijze gunt zij de raad de ruimte maar neemt zij evenwel verantwoordelijkheid om als opdrachtnemer enige duiding te geven in het proces. Geadviseerd wordt om tijdens een extra politieke avond te kiezen voor een gecombineerde ronde en debattafel:

Een ronde tafel om: vragen naar aanleiding van de rapportage te behandelen. Vragen aan de onderzoekers en vragen aan het college. Een aansluitende debat tafel om: 1. gezamenlijk te bepalen wat in aanvulling op het onderzoek nog inhoudelijk nodig is om tot een (voorlopige) standpuntbepaling te komen; 2. gezamenlijk te bepalen hoe het vervolgproces eruit zou kunnen zien; 3. gezamenlijk stil te staan bij de tactische, strategische consequenties van de procesopties. Verder wordt geadviseerd om de onderzoekers kort uit te laten leggen waar wij als raad in het totale proces staan en wat daar in den lande als vuistregel bij geldt qua informatiebehoefte voor een eventueel besluit. Misschien willen we meer informatie dan in deze fase al nodig is, of misschien vergeten we juist belangrijke bepaalde aspecten? Bovendien, wat zijn eigenlijk de opties qua vervolgbesluit? Tijdens de ronde tafel is er gelegenheid tot het stellen van informatieve vragen over het voorstel. Technische vragen dienen vooraf gesteld te worden, dit kan via griffie@duiven.nl. Aansluitend kan indien gewenst debat plaatsvinden. Bij technische vragen gaat het vaak om verzoeken tot feitelijke informatie (wie/wat/waar) die een ambtenaar kan beantwoorden. Overige vragen (o.a. waarom-vragen) kunnen op de avond zelf worden gesteld.

Spreekrecht publiek

Inwoners/derden kunnen meepraten aan de ronde tafel. Debattafels zijn voorbehouden aan de politieke fracties. Aanmelden via griffie@duiven.nl. Voor meer informatie https://www.duiven.nl/meepraten-inspreken

Opbrengst van de tafel

De voorzitter opent. Deze avond zal vast ook met veel belangstelling worden gevolgd door Doesburg, Westervoort en Zevenaar. Allemaal zitten we op dit onderwerp in hetzelfde vaarwater. Iedere gemeente in zijn eigen tempo. Duiven wilde graag even pas op de plaats maken en de toekomstscenario's opiniërend bespreken. Dat gaan we vanavond doen met een ronde en een debattafel. De voorzitter maakt nog melding van het initiatief dat de griffiers van Westervoort, Doesburg en Duiven hebben genomen voor een nieuwjaarsborrel met de raadsleden en fractieassistenten/commissieleden van Westervoort, Doesburg, Zevenaar en Duiven. Die staat gepland voor 9 januari bij Van der Valk en is gericht op elkaar ontmoeten. Voor de griffie van Zevenaar komt het nog te vroeg om mede uit te nodigen. Maar er is tussen de griffies goed afgestemd en samengewerkt. De raad van Duiven kijkt er in ieder geval naar uit om de raadsleden van andere gemeenten te ontmoeten, Ook Zevenaar is van harte welkom.

De heer Louter is als onderzoeker aanwezig om vragen te beantwoorden. Ronde tafel Stilgestaan wordt bij vragen aan de onderzoeker (de heer D. Louter) van DOED (financiën/efficiency), LA (gemeentefonds, tijdelijke (incidentele) maatstaf herindeling, tijdspad, standpunt Zevenaar), GL (herindelingsscan, scope nader onderzoek, fasering onderzoek, due diligence), D66 (tussenvarianten, fasering in fusie), CDA (regels pot verteren tot fusiedatum: onderling overleg, financieel toezicht provincie, wat betekent ontvlechting 1Stroom), PD (dubbele onderzoeken: rapporten Westervoort, analysevalkuil). De keuze voor optimalisatie 1Stroom sluit andere varianten niet uit. De impact van een fusie is zodanig dat je dit niet ieder jaar wilt. De vraag is derhalve of een fasering in fusie wenselijk is. Doesburg en Zevenaar staan niet open voor een ambtelijke fusie. Zevenaar heeft nog geen echte voorkeur aangegeven. Debat tafel BB ziet (nog) geen voordelen van herindeling. Stemverdeling in gemeenschappelijke regelingen verslechtert als gevolg van eventuele herindeling. Hoe kan Duiven zich nu al beter vertegenwoordigen in de regio? Pas na meer onderzoek kan een standpunt worden bepaald. Harmoniseren van beleid zou 1Stroom kunnen helpen. Wat gaan we met de NUON gelden doen? PD sluit zich aan bij BB. D66 is voor een lichte (sub)variant C en daarna variant D. GL is voorstander van een Liemerse fusie.

Wat is er in deze raad nodig om hiertoe te besluiten? Welke onderzoeken acht het college nog noodzakelijk om deze keuze te maken. Starten met herindelingsscan? Een herindelingsscan start de provincie pas na een intentiebesluit. CDA hanteert uitgangspunten: wil met andere gemeenten praten. Laten we als Duiven hiertoe het initiatief nemen. Verbinding. Wat vindt de inwoner ervan? Op zoek naar meerwaarde voor de gemeente Duiven. CDA wil geen tussenvarianten; wil een robuuste keus maken. Neigen naar Liemers breed. LA is verdeeld: deels behouden wat is en op termijn met Westervoort. Westervoort zou niet bij Arnhem moeten komen. Willen niet als enige overblijven. Tijd voor nemen. Fasering. Nu meer informatie nodig: financiële consequenties, inwoners meenemen, tijdspad, in contact treden met andere gemeenten. DOED wil inwoners betrekken. Goed geïnformeerd keuzes maken. Samenwerken met andere gemeenten. Een referendum kan een optie zijn. VVD vindt dat het nog niet nodig is om te kiezen, wel zouden we kunnen trechteren naar twee varianten. Verbinding met andere gemeenten is een goed idee. Informele avonden zijn welkom om met deskundigen te praten.

Burgemeester wijst op de mogelijkheid om samen met (de) andere gemeenten (financieel) onderzoek te doen. Bouwen aan relaties (met andere gemeenten) is belangrijk. Niet kiezen, is ook kiezen. Variant ontvlechten 1Stroom staat voor college onderaan. Doesburg heeft haast. Vervolgproces 1. De griffie organiseert op korte termijn een informele avond met Dirk Louter t.b.v. vragen. De griffie zal verzoeken vragen vooraf kenbaar te maken i.v.m. optimale afstemming/voorbereiding. Deze avond kan ook worden benut om te bepalen waar het gewenste nader onderzoek uit bestaat en welke informatiebehoefte er dus nog is. Financieel onderzoek is al wel aangemerkt als noodzakelijk. Dit moet echter nog wel worden gespecificeerd. 2. De raad zal voor de raadsavond van 10 december zelf een motie schrijven over de bestuurlijke intentie van de raad van Duiven. CDA/Hans Stam stelt concept op en alle andere fracties willen constructief meedenken. Een motie over het Wat? (Hoe kijkt de gemeenteraad van Duiven op dit moment tegen bestuurlijke samenwerking aan: een politiek signaal “dat het voor Duiven serieus is” helpt richting andere gemeenten) en het Hoe? (Bijvoorbeeld een open raadsconferentie voor de vier gemeenten op uitnodiging van Duiven en andere griffies die mee willen doen). De griffier van Westervoort heeft al eerder de optie van een raadconferentie geopperd.

“Open” in de zin van keuzeneutraal; op zoek naar verbinding tussen raadsleden. De griffie kan dit nog nader uitwerken. 3. De raad betrekt graag inwoners. De griffier geeft de raad in overweging om een thema avond met inwoner te organiseren over de rol van inwoners bij het toekomstvraagstuk. Niet ter vervanging van een inhoudelijke raadpleging via de achterban, een enquête of referendum, maar juist over de wijze waarop inwoners in dit proces betrokken willen worden. Tijdens de thema avond zou de vraag dus centraal kunnen staan: wilt u als inwoner betrokken worden door: 1) Het een verkiezingsthema te maken: ik stem begin 2026 als inwoner op de partij die een houding en standpunt heeft ingenomen waarin ik mij herken. 2) Een referendum (of soortgelijk) te houden samen met de gemeenteraadsverkiezingen begin 2026. Hoe zou dan de vraag moeten luiden? 3) Dorpsgespreken/enquêtes. 4) …? Inwoners hebben vast zelf ook een idee over hoe zij betrokken willen worden! Raadsvergadering p.m.