Woonvisie Druten met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
Tekst van het document
Dit betekent dat corporaties jaarlijks per sociale huurwoning maximaal €126 aan het verbeteren van de leefbaarheid besteden, tenzij met de gemeente anders afgesproken. Maar nog belangrijker is dat gemeente, corporaties en huurdersorganisaties jaarlijks met elkaar bepalen aan welke zaken het leefbaarheidsbudget wordt besteed. Het gaat daarbij om de volgende zaken: o Schoon, heel en veilig houden van de directe woonomgeving (van huurders) o Bestrijden van overlast voor de huurder
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
19
o o o o o
Buurtbemiddeling Huismeesters Aanpak multi-probleemsituaties achter de voordeur Signalering van problemen / conflictsituaties Ondersteunen van bewonersinitiatieven om de burgerkracht en zelfredzaamheid in het dorp of wijk te verbeteren.
Extra aandacht voor Deest en Druten Zuid In Deest en Druten Zuid staat de woonaantrekkelijkheid onder druk. Strikt genomen gaat het hier niet om knelpunten op het vlak van leefbaarheid, maar er is wel behoefte aan een integrale aanpak (zowel qua woningvoorraad als woonomgeving) om de kwaliteit van wonen te verbeteren. Voor beide gebieden geldt dat er sprake is van een groot aandeel sociale huur op de totale woningvoorraad. Daar komt bij dat bij een deel van deze woningen de kwaliteit te wensen overlaat. Daarbij gaat het om regulier onderhoud van woning en de eigen tuin door de bewoners zelf, maar ook om de toekomstbestendigheid van de woningvoorraad (o.a. als het gaat om energiezuinigheid). Daarom is er behoefte aan een sterke impuls voor beide gebieden. We hebben hierbij verschillende doelen voor ogen: Komen tot een meer gevarieerde woningvoorraad (qua huur-koopverhouding, woningtype en prijsklasse) Investeren in de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad (qua onderhoud en toekomstbestendigheid) Waar nodig het opknappen en zo nodig herinrichten van de openbare ruimte (met name kwaliteit van openbaar groen en achterpaden). Faciliteren van bewoners(collectieven) indien er behoefte is om het aantal ontmoetingsmogelijkheden in de wijk te vergroten. Pro-actieve rol van de gemeente in het verkrijgen van subsidies voor integrale wijkaanpak.
Huurdersorganisaties nemen een actieve rol aan bij het activeren en informeren van bewoners. De gemeente wil samen met Standvast Wonen de mogelijkheden onderzoeken om een Masterplan op te stellen voor een integrale aanpak van de woonomgeving in Deest en Druten Zuid. De prioriteit ligt hierbij in eerste instantie bij het opstellen van een plan van aanpak voor Deest. Deze aanpak kan dan als proeftuin voor Druten Zuid dienen. Acties ‘Leefbare wijken en dorpen’:
De gemeente is in de eerste plaats verantwoordelijk voor de leefbaarheid daarnaast ligt er een rol voor de corporaties. Standvast Wonen en De Kernen leveren een bijdrage aan het verbeteren van de leefbaarheid in de gemeente Druten. Deze bijdrage staat in verhouding tot de opgave. Dit betekent dat corporaties jaarlijks per sociale huurwoning maximaal €126,50 aan het verbeteren van de leefbaarheid besteden.
Gemeente, corporaties en huurdersorganisaties stemmen bij de jaarlijkse prestatieafspraken de inhoudelijke opgave op het vlak van leefbaarheid af.
De gemeente wil samen met Standvast Wonen de mogelijkheden onderzoeken om een Masterplan voor Druten Zuid en Deest op te stellen om tot een herstructurering van beide gebieden te komen.
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
20
3.5 Toekomstbestendig wonen Onze woningen stemmen we af op onze wensen en benodigdheden voor de toekomst. Dat betekent dat we met onze woningvoorraad moeten inspelen op het toenemende aantal ouderen dat in onze gemeente woont en dat onze huizen voldoen aan de steeds strenger wordende energetische eisen.
Levensloopgeschikt wonen Op het vlak van het langer zelfstandig wonen ligt onze grootste opgave bij het vergroten van het aantal levensloopgeschikte woningen. Deze woningen moeten inspelen op de groeiende groep ouderen die niet meer in aanmerking komen voor een verzorgings- of verpleeghuisplaats. Een deel hiervan vangen we op via nieuwbouw (zie paragraaf 3.2), maar dat is niet voldoende. Aanpassing van de bestaande voorraad is ook nodig. Zwaardere zorgvragers kunnen daarbij een beroep doen op een woningaanpassing vanuit de Wmo. Mensen met een lichte zorgvraag moeten deze investering zelf opbrengen. Maar in de praktijk zijn veel (oudere) particuliere woningeigenaren hier nog niet vaak mee bezig. Vaak wil men er niet over nadenken totdat de noodzaak er is (omdat men is gevallen of de fysieke beperkingen dusdanig zijn toegenomen dat thuis wonen steeds moeilijker wordt). Vanuit de Agenda Langer Zelfstandig Wonen (2014) is aangegeven dat het creëren van bewustwording van met name de oudere particuliere woningeigenaren over het belang om tijdig over aanpassing van de woning of verhuizen na te denken, belangrijk is. Hiervoor zetten we vrijwillige ouderenadviseurs in, die bij mensen aan huis komen om samen de mogelijkheden in de woning te inventariseren.
Daarbij is het belangrijk om mensen goed te informeren van de technische mogelijkheden (Voordelen van domotica? Mogelijkheden voor inbraakpreventie? Welke mogelijkheden biedt de eigen woningindeling voor woningaanpassing?), maar ook over de financiële mogelijkheden. Voor sommige oudere woningbezitters zit het vermogen hoofdzakelijk in ‘de stenen’ en is er weinig ruimte om zelf de woning aan te passen. Voor die groep onderzoekt de gemeente de mogelijkheden van de Blijverslening, waarmee oudere woningbezitters een aanpassing in de woning kunnen financieren. In de huursector biedt De Kernen aan huurders oppluspakketten. Hierbij kunnen huurders zelf kiezen welke woningaanpassingen zijn graag gerealiseerd zien in hun woning, waarbij slechts een deel van de kosten voor hun rekening komt. Als gemeente moedigen we deze ontwikkelingen aan en gaan we samen met corporaties kijken naar de kansen om ook oudere particuliere woningeigenaren hierop mee te laten liften. Standvast Wonen vergroot de komende jaren daar waar mogelijk het aandeel levensloopgeschikte woningen binnen haar woningvoorraad in de gemeente Druten. Zij baseert zich hiervoor op de uitkomsten van het behoeftenonderzoek (2016). Zeker bij oudere huurwoningen is het niet altijd financieel haalbaar om deze woningen levensloopgeschikt te maken. Daarom zet Standvast Wonen zich in om levensloopgeschikte buurten te creëren.
Huurders waarvan de woning niet langer geschikt is, kunnen dan doorverhuizen naar een geschikte huurwoning in de buurt. Mogelijkheden voor mantelzorgwoningen De gemeente heeft de afgelopen jaren de mogelijkheden om een mantelzorgwoning op eigen terrein te realiseren, vergroot. Daardoor is het makkelijker om een (tijdelijke) aanbouw te realiseren waar een zorgvrager of zorgverlener kan worden, zolang de zorgsituatie aanhoudt. Toch zijn deze mogelijkheden bij veel mensen nog niet bekend. We gaan oudere inwoners daarom beter informeren over de mogelijkheden om een mantelzorgwoning bij huis te realiseren door het uitbrengen van een brochure met informatie over de mogelijkheden voor mantelzorgwoningen. In de huursector maken we afspraken met corporaties over het toepassen van woningruil, zodat mantelzorgers en mensen met een zorgvraag dichter bij elkaar kunnen wonen.
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
21
Verzorgd wonen Een deel van de ouderen met een zorgvraag is niet meer in staat om zelfstandig te wonen, maar komt ook niet meer in aanmerking voor een verpleeghuisplaats. De behoefte aan een zelfstandige woonvorm met een zekere mate van beschutting neemt daardoor toe. Het huidige aanbod van De Hof lijkt daardoor in de toekomst niet meer afdoende om in de vraaggroei te voorzien. De gemeente gaat daarom met zorgpartijen in overleg om te kijken waar en hoeveel ruimte er is om op termijn te voorzien in de groeiende behoefte naar verzorgd wonen. Het is niet mogelijk om in elke kern van de gemeente een compleet pakket aan intramurale woonvormen met aanvullende voorzieningen te bieden. Maar om zolang mogelijk in de eigen vertrouwde omgeving te kunnen wonen is nabijheid van (zorg)voorzieningen wel belangrijk. Daarom gaan we samen met onze zorg- en welzijnspartners kijken hoe haal- en brengdiensten van en naar de kleine kernen geoptimaliseerd kunnen worden. Overige zorgdoelgroepen Voor mensen met een lichte tot matige verstandelijke beperking en mensen met een psychiatrische problematiek geldt dat het in de praktijk vaak lastig is om voldoende woningaanbod te creëren om het langer zelfstandig wonen voor deze groepen te faciliteren.
In de Agenda Langer Zelfstandig Wonen is aangegeven dat we eerst naar oplossingen gaan zoeken binnen de bestaande woningvoorraad, zoals de Vlakkers in Druten en de Maartenshof in Puijflijk. In deze complexen wonen al veel mensen die enige vorm van begeleiding krijgen. De complexen zijn aantrekkelijk voor deze doelgroepen omdat de woningen betaalbaar zijn. Gekeken kan worden of de begeleiding in deze complexen een meer gestructureerd karakter kan krijgen. Daarnaast gaan we met de corporaties middels de jaarlijkse prestatieafspraken vastleggen welk aandeel van het vrijkomend bezit wordt ingezet voor deze zorgdoelgroepen (tot een maximum van 10% van de vrijkomende huurwoningen). Acties ‘Levensloopgeschikt wonen’:
We ontwikkelen een voorlichtingsprogramma voor het langer zelfstandig wonen. We leiden vrijwillige ouderenadviseurs op die particuliere woningbezitters kunnen informeren over de mogelijkheden om de eigen woning aan te passen.
We onderzoeken de mogelijkheden van de Blijverslening, als financiële ondersteuning voor ouderen die hun woning willen aanpassen.
We gaan de vraag en aanbod naar verschillende vormen van wonen met zorg (intramuraal en extramuraal) nader onderzoeken en op basis van de uitkomsten een plan van aanpak opstellen om in de behoefte te voorzien.
Woningcorporaties vergroten daar waar mogelijk het aandeel levensloopgeschikte woningen binnen hun bestaande huurvoorraad. Gemeente, corporaties en huurdersorganisaties monitoren de uitvoering van deze opgave.
We geven meer bekendheid aan de mogelijkheden om een mantelzorgwoning of zelfstandige unit (tijdelijk) aan huis te realiseren.
In de huursector maken we afspraken met corporaties over het toepassen van woningruil, zodat mantelzorgers en mensen met een zorgvraag dichter bij elkaar kunnen wonen.
We vergroten het zelfstandige woningaanbod voor mensen met een verstandelijke beperking en psychische problematiek, in eerste instantie via oplossingen in de bestaande voorraad.
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
22
Energiezuinig wonen Met name in de bestaande particuliere woningvoorraad ligt er nog een grote opgave om woningen energiezuiniger te maken. Het gaat dan ten eerste om het beter isoleren van de woning (dubbel glas, dak-, vloer- en spouwmuurisolatie). Via betere informatievoorziening (over de technische, financiële en organisatorische mogelijkheden die er zijn) maken we eigenaar-bewoners enthousiast voor het verduurzamen van hun woning. Hiervoor onderzoekt de gemeente de mogelijkheid om de Duurzaamheidslening te continueren. Daarmee kunnen woningbezitters tegen een aantrekkelijk rentetarief een lening krijgen om energetische verbeteringen in de woning aan te brengen. Daarnaast brengen we de subsidiemogelijkheden vanuit de Provincie en het Rijk beter onder de aandacht. Voor het verbeteren van de informatievoorzieningen hebben we in samenwerking met gemeenten in de regio een duurzaamheidsloket geopend (Loket Duurzaam Wonen Plus). Naast de inmiddels redelijk ingeburgerde isolatiemaatregelen komen er steeds meer financieel aantrekkelijke mogelijkheden om - al dan niet collectief - zonnepanelen aan te schaffen. De komende jaren bieden we inwoners een collectieve inkoopregeling voor zonnepanelen, waardoor er schaalvoordeel behaald kan worden en het voor bewoners financieel aantrekkelijker wordt om zonnepanelen op het dak van hun woning te plaatsen.
Daarnaast zien we steeds meer initiatieven ontstaan waarbij (bewoners)collectieven gezamenlijk duurzame energie opwekken voor eigen gebruik. Dit gebeurt via een zonnepanelenveld dat op een groot dak van bijvoorbeeld een school, sporthal of loods wordt geplaatst (zoals bijvoorbeeld de basisschool in Horssen). De gemeente ondersteunt en faciliteert deze initiatieven. Voorwaarde is dat de energieopwekking in hetzelfde postcodegebied plaatsvindt als het energiegebruik. Bestaande huurvoorraad Met de corporaties heeft de gemeente Druten afspraken gemaakt om de totale sociale huurvoorraad in 2020 op gemiddeld energielabel B-niveau te hebben (gemiddeld energie-index 1,25). Aangebrachte energetische verbeteringen worden daarbij niet doorberekend aan de zittende huurder. Daarnaast is afgesproken dat energiebesparende maatregelen na de ingreep op complexniveau tot lagere woonlasten voor de zittende huurders leiden. Jaarlijks overleggen gemeente, corporaties en huurdersorganisaties over de voortgang van het verwezenlijken van deze ambitie en welke maatregelen gepland staan voor de volgende jaren. Een lage energierekening volgt echter niet logischerwijs uit aangebrachte maatregelen als dubbel glas, spouwmuurisolatie of zonnepanelen. Huurders moeten beseffen dat ook hun eigen energieverbruik hierin een rol speelt.
Daarom gaan we samen met de corporaties en huurdersorganisaties aan de slag om huurders bewust te maken van het belang om zuiniger met energieverbruik om te springen. Nieuwbouw Bij nieuwbouw hanteren we de landelijke eisen met betrekking tot duurzaamheid, conform het Bouwbesluit. Dit geldt voor zowel de sociale als de particuliere sector. Dit betekent dat nieuwbouw per 1 januari 2015 moet voldoen aan een EPC-norm van 0,4. Er zijn verschillende mogelijkheden om aan deze norm te voldoen. Veel voorkomende varianten zijn woningisolatie, zonnepanelen en warmtekoude-installaties). Het doel van de Rijksoverheid is om de EPC-norm in 2020 aan te scherpen naar 0. Woonomgeving Niet alleen onze woningen moeten duurzaam gebouwd worden, dat geldt ook voor onze woonomgeving. We hebben steeds meer te maken met de gevolgen van de klimaatverandering, zoals korte, felle hoosbuien. Bij (her)inrichting van woonwijken houden we hier rekening mee door voldoende
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
23
natuurlijke (duurzame) waterbergingsmogelijkheden aan te brengen, maar ook andere zaken (zoals geen gebruik van chemische middelen bij bestrijding van onkruid op verharding, afwisseling in beplanting en het gebruik van duurzame materialen bij de inrichting van openbare ruimte). Dit werkt de gemeente in regionaal verband uit in een toekomstvisie voor duurzaam waterbeheer. Dat houdt in: minder stenen, meer natuurlijk oppervlak (gras, grond, etc.), waardoor overtollig water makkelijker weg kan lopen en de kans afneemt dat straten bij dergelijke buien blank komen te staan. Daarnaast hebben we bij het ontwerp van nieuwbouwlocaties extra aandacht voor de zonligging van nieuwe woningen in relatie tot het plaatsen van zonnepanelen. Acties ‘Energiezuinig wonen:
Particuliere woningbezitters maken we beter bewust over de mogelijkheden om de eigen woning energetisch te verbeteren. Hiervoor kunnen inwoners terecht bij het Duurzaamheidsloket. Daarnaast organiseert de gemeente informatieavonden over duurzame maatregelen.
De gemeente onderzoekt de mogelijkheid de Duurzaamheidslening te continueren, waarmee eigenaarbewoners energetische verbeteringen in de woning aan kunnen brengen.
We ontwikkelen een collectieve inkoopregeling voor zonnepanelen richting particuliere woningeigenaren en huurders.
We ondersteunen initiatieven voor collectieve duurzaamheidsvoorzieningen (bijvoorbeeld
een
zonnepanelenveld op een dak van een school of loods).
Corporaties en huurdersorganisaties informeren huurders over mogelijkheden om zuiniger met energieverbruik in huis om te gaan.
In 2020 ligt de energiezuinigheid van de sociale huurvoorraad op gemiddeld label B niveau. Deze investeringen worden niet doorberekend aan de huurder.
Alle toekomstige nieuwbouwwoningen voldoen aan EPC norm 0,4.
We streven naar klimaatbestendige woonwijken, door o.a. voldoende natuurlijke waterbergingsmogelijkheden aan te brengen.
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
24
4 Uitvoeringsprogramma 4.1 Voorgestelde maatregelen In deze paragraaf zetten we alle afspraken en maatregelen, benoemd in hoofdstuk 3 nogmaals op een rij. In de rechterkolom staan de partijen die bij elke maatregel betrokken zijn. Het kan hierbij om de volgende partijen gaan: G = Gemeente C = Corporaties H = Huurdersorganisaties O = Ontwikkelende partijen B = Bewoners(organisaties) Z = Zorg- en welzijnspartijen R = Subregio Nijmegen Het is de bedoeling om de voorgestelde maatregelen in de prestatieafspraken nader te bepalen. Voorgestelde maatregelen Speerpunt 1: Faseren, doseren en samenwerken 1. We streven in de periode 2016-2019 naar de bouw van 310 woningen (jaarlijks 78). 2. Focus op afronding van de nieuwbouwlocatie Tichellande in de komende 8 jaar en afronding van de sociale woningbouwprojecten in Druten West. 3. In de kleine kernen faciliteren van woningbouw bij aantoonbare vraag. 4. We stemmen onze nieuwbouwopgave af met onze regiogemeenten in de subregio Nijmegen. Speerpunt 2: Invulling geven aan woonwensen 5. We stellen een kwalitatief woningbouwkader op waarmee we nieuwe woningbouwinitiatieven toetsen en bepalen we of we medewerking aan een initiatief verlenen. 6. Voor (vitale) senioren zetten we in op het maximaal aanpasbaar bouwen van nieuwe woningen. 7.
Voor statushouders wordt ingezet op het (tijdelijk) splitsen van woningen in meerdere onzelfstandige wooneenheden. We streven naar een evenwichtige spreiding van deze doelgroep over de kernen en buurten. 8. Gemeente onderzoekt de wenselijkheid om de Starterslening te continueren 9. We ondersteunen initiatieven die voorzien in ‘onderscheidende woonmilieus’, door het geven van informatie en flexibiliteit in bestemmingsplannen in te bouwen. Speerpunt 3: Betaalbaar wonen 10. In 2021 bestaat de sociale huurvoorraad van de gemeente Druten uit minimaal 1.960 woningen. Dat betekent een groei van 25 woningen ten opzichte van 2016. De gemeente faciliteert hierin de corporaties. In de prestatieafspraken wordt deze rol nader geconcretiseerd. 11. Nieuwbouw van sociale huur wordt voornamelijk in het segment tot de aftoppingsgrenzen gebouwd (< €586 en < €628). Bij aantoonbare behoefte is het ook mogelijk om te bouwen tot de liberalisatiegrens (€628 - €710). 12. Verkoop van sociale huurwoningen tot de liberalisatiesgrens aan een particuliere verhuurder wordt niet wenselijk geacht.
Betrokken partijen G, O, C, R G, O, C, H O, B, G, H G, R
G, O, H, C G, C, O, H G, C G O, B, G, C
C, G, H
C, H C, H
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
25
13. Verkoop van sociale huur aan particulieren blijft mogelijk onder voorwaarde, hierbij wenst de gemeente dat: opbrengsten uit verkoop van woningen opnieuw geïnvesteerd worden in de gemeente Druten verkoop niet leidt tot structureel versnipperd bezit binnen complexen, er voldoende sociale huurwoningen zijn om in de toekomstige behoefte te voorzien (=1.960 woningen in 2021). 14. Corporaties bieden een bepaald deel van het woningaanbod aan met een huurprijs tot de aftoppingsgrens. Hoe groot dit deel is, bepalen wij jaarlijks samen met de corporaties bij het maken van de prestatieafspraken 15. We streven naar voldoende aanbod aan vrije sector huur. In eerste instantie via ontwikkeling door particuliere beleggers. Zijn deze partijen niet geïnteresseerd, dan zien we hierin een rol weggelegd voor de corporaties. Speerpunt 4: Leefbare wijken en dorpen 16. De gemeente is in de eerste plaats verantwoordelijk voor de leefbaarheid in de gemeente (als het gaat om voorzieningenaanbod, kwaliteit van openbare ruimte, sociale samenhang, veiligheid, wonen en werken). 17. De corporaties leveren een bijdrage aan het verbeteren van de leefbaarheid in de gemeente Druten. Deze bijdrage staat in verhouding tot het woningbezit van de corporaties in de gemeente (jaarlijks per sociale huurwoning maximaal €126). 18.
Gemeente, corporaties en huurdersorganisaties stemmen bij de jaarlijkse prestatieafspraken de inhoudelijke opgave op het vlak van leefbaarheid af. 19. De gemeente onderzoekt met Standvast Wonen de mogelijkheden om een Masterplan op te stellen voor een integrale aanpak van de woonomgeving in Deest en Druten Zuid. Speerpunt 5: Levensloopgeschikt wonen 20. We ontwikkelen een voorlichtingsprogramma voor het langer zelfstandig wonen. We leiden vrijwillige ouderenadviseurs op die particuliere woningbezitters kunnen informeren over de mogelijkheden om de eigen woning aan te passen. 21. We bieden de Blijverslening aan als financiële ondersteuning voor ouderen die hun woning willen aanpassen. 22. We voeren nader onderzoek uit naar de vraag en aanbod naar verschillende vormen van wonen met zorg (intramuraal en extramuraal). Op basis van de uitkomsten wordt een plan van aanpak opgesteld om in de behoefte te voorzien. 23. Woningcorporaties vergroten daar waar mogelijk het aandeel levensloopgeschikte woningen binnen hun bestaande huurvoorraad. Gemeente, corporaties en huurdersorganisaties monitoren de uitvoering van deze opgave. 24. We geven meer bekendheid aan de mogelijkheden om een mantelzorgwoning of zelfstandige unit (tijdelijk) aan huis te realiseren. 25.
We maken afspraken met corporaties over het toepassen van woningruil, zodat mantelzorgers en mensen met een zorgvraag dichter bij elkaar kunnen wonen. 26. We vergroten het zelfstandige woningaanbod voor mensen met een verstandelijke beperking en psychische problematiek. Speerpunt 5: Energiezuinig wonen 27. Particuliere woningbezitters maken we beter bewust over de mogelijkheden om de eigen woning energetisch te verbeteren. 28. De gemeente onderzoekt de mogelijkheid de Duurzaamheidslening te continueren. 29. We ontwikkelen een collectieve inkoopregeling voor zonnepanelen richting particuliere woningeigenaren en huurders. 30. We ondersteunen initiatieven voor collectieve duurzaamheidsvoorzieningen (bijvoorbeeld zonnepanelenveld op een dak van een school of loods). 31. Corporaties informeren huurders over mogelijkheden om zuiniger met energieverbruik in huis om te gaan.
C, G, H
C, G, H
G, O, C, H
G
C, G, H
G, C, H, B G, C, H
G, Z, H, B
G
G, Z
G, C, B, H
G G, C G, O, C, Z
G, B G G, C, H, B G, O, B, H C, H,
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
26
32. In 2020 ligt de energiezuinigheid van de sociale huurvoorraad op gemiddeld label B niveau. Deze investeringen worden niet doorberekend aan de huurder. 33. Alle toekomstige nieuwbouwwoningen voldoen aan EPC norm 0,4. 34. We ontwikkelen klimaatbestendige woonwijken, door o.a. voldoende natuurlijke waterbergingsmogelijkheden aan te brengen.
C, H O G, R
4.2 Van woonvisie tot prestatieafspraken In de nieuwe Woningwet van 2015 is een duidelijke rolverdeling gemaakt voor de gemeente, corporaties en huurdersorganisaties in het proces om tot prestatieafspraken te komen. Kern is dat de maatschappelijke investeringen door corporaties hun verankering krijgen in het woonbeleid dat de gemeente vaststelt. Met het opstellen van de nieuwe Woonvisie heeft de gemeente Druten daaraan voldaan. Ook in deze stap zijn de corporaties Standvast Wonen en De Kernen Wonen nauw betrokken, net als de Huurdersorganisaties. De Woningwet geeft wel de procedure aan voor de lokale samenwerking (op basis van gelijkwaardigheid aan tafel zitten), maar stelt daaraan geen vormvereisten. We geven hieronder een kort overzicht van de belangrijkste momenten in deze cyclus om tot prestatieafspraken te komen:
4 jaarlijkse cyclus: Woonvisie en raamovereenkomst prestatieafspraken Een keer in de vier jaar stelt de gemeente Druten haar Woonvisie op. Dit gebeurt in samenspraak met diverse partijen, waaronder corporaties en huurders. De tweede stap is dat de corporaties op basis van hun inzichten en bedrijfsvoering een voorstel doen van hun (redelijke) bijdrage aan de uitvoering van het woonbeleid in de gemeente; het bod. Bij het bod zit tevens een financiële paragraaf waarin duidelijk wordt wat de investeringsruimte van de betreffende corporatie is. Overigens is het mogelijk dat meerdere corporaties gezamenlijk een bod indienen bij de gemeente. Het is uiteindelijk aan Standvast Wonen en De Kernen hoe ze dit bod op het gemeentelijk woonbeleid gaan uitbrengen. Het bod gaat gepaard met een uitnodiging richting gemeente en huurdersorganisatie(s) voor het maken van prestatieafspraken. De prestatieafspraken worden gemaakt voor ongeveer vier jaar. Logischerwijs zijn de afspraken voor de eerste één à twee jaar het meest concreet.
Voorjaar: evaluatie uitgevoerde prestatieafspraken Jaarlijks houden gemeente, huurders en corporaties een evaluatiemoment over de uitgevoerde prestatieafspraken in het voorgaande jaar. Dit dient tijdig te gebeuren, omdat uiterlijk 1 juli de corporaties met een geactualiseerd bod op de Woonvisie komen.
1 juli: indienen bod Naar aanleiding van de gezamenlijke evaluatie gaan de corporaties aan de slag met het opstellen van het nieuwe bod op het woonbeleid, met daarin hun bijdrage aan het woonbeleid voor het komende jaar. Uiterlijk 1 juli dient het bod naar de gemeente en huurdersorganisaties te zijn gestuurd met daarin de uitnodiging om prestatieafspraken te maken.
Nieuwe prestatieafspraken In het najaar gaan de verschillende partijen met elkaar in gesprek om tot nieuwe, geactualiseerde prestatieafspraken te komen. Hierin worden opnieuw de afspraken voor met name de eerste twee jaar geconcretiseerd. Daarnaast wordt een globale doorkijk gegeven naar de acties voor de jaren daarna.
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
27
Bijlage I: Begrippenlijst Aftoppingsgrens: Betaalbare huur: Bijzondere doelgroepen:
Duurzaam bouwen: EPC -norm:
Extramuralisering:
Faciliteren: Geliberaliseerde woning Huurtoeslag: Intramuraal Wonen:
Intramurale voorziening:
Jongere: Klimaatneutraal: Koopstarter: Kwetsbare doelgroep(en):
Laag inkomen: Levensloopgeschikt: Lokale woningmarkt: Maximaal aanpasbare woning:
Middeninkomens: Migratiesaldo: Oudere: Passendheidstoets: Plancapaciteit:
Primaire doelgroep:
De grens tot waar men 75% huurtoeslag ontvangt. (€ 586 voor 1- of 2-persoonshuishoudens en € 628 voor 3- of meerpersoonshuishoudens). huurprijs tot de aftoppingsgrens huurtoeslag (€ 628,24). Doelgroepen die niet door de Primos-huishoudensprognose worden onderkend. Voor deze doelgroepen kan aanvullend worden gebouwd. Het gaat hierbij om (nieuwe) huishoudens en niet om bestaande huishoudens in de gemeente waarvoor geschiktere woningen worden gebouwd. Voorbeelden van bijzondere doelgroepen: extra woningen als gevolg van extramuralisatie van verpleeghuizen/ verzorgingscentra; buitengewoon innovatieve woonvormen; nieuwe initiatieven voor huisvesting van (collectieve (bijvoorbeeld door ouders opgerichte) woonvormen voor mensen met een verstandelijke of andere beperking). Het ontwikkelen van woningen en de gebouwde omgeving met respect voor mens en milieu en daarmee onderdeel van de kwaliteit van de woning/woonomgeving. Norm voor de EnergieprestatieCoëfficiënt. Deze norm geeft aan hoeveel energieverbruik een woning mag hebben. In 1990 lag deze norm op 1,0. In 2015 is de norm aangescherpt tot 0,4. Een nieuwe woning mag nu dus nog maar 40% van het energieverbruik van een woning uit 1990 hebben. De maatschappelijke tendens om wonen in zorginstellingen (intramuraal) zoveel mogelijk te vervangen door wonen in zelfstandige woningen, waarin zorg wordt verleend.
Mogelijk maken in de zin van medewerking verlenen daar waar mogelijk. huurwoning met een huurprijs vanaf € 710 pp 2016 Door de Belastingdienst uitgekeerde toeslag aan huurders die in verhouding tot hun inkomen duur wonen. Het traditionele verzorgings- en verpleeghuis waar wonen en zorg niet gescheiden zijn en waar zorg, toezicht, welzijn, dienstverlening, maar ook behandeling en (intensieve) verpleging in een integraal pakket worden aangeboden tezamen met verblijf. Letterlijk ‘binnen de muren’; (woon)instellingen die dag- en nachtzorg, hulpverlening en begeleiding bieden; instellingen in de gehandicaptenzorg, ziekenhuiszorg, verpleeghuiszorg en geestelijke gezondheidszorg; bieden 24-uurszorg aan mensen die intensieve zorg en begeleiding nodig hebben. Persoon van 18 tot 23 jaar. Geen CO2- uitstoot dan wel compensatie daarvan. Een huishouden dat voor het eerst hoofdbewoner van een koopwoning wordt. Groep(en) waarvoor in het woonbeleid bijzondere aandacht is, zoals jongeren, ouderen, starters en koopstarters, mensen met een laag inkomen, mensen met een beperking, vergunninghouders Een belastbaar jaarinkomen onder de grens om in aanmerking te kunnen komen voor huurtoeslag. Woning waarbij woonkamer, keuken, toilet, badkamer/douche en tenminste 1 slaapkamer op dezelfde verdieping liggen. De woningmarkt in de gemeente Druten.
Woning die op basis van de indeling, breedte van doorgangen met enkele eenvoudige ingrepen door de bewoner levensloopgeschikt te maken is, mocht daar in de toekomst behoefte aan zijn. Huishouden met een inkomen tussen € 35.750 en € 43.000. Het verschil tussen het aantal vestigers en vertrekkers. zie senior. Een verplichting voor corporaties om jaarlijks tenminste 95% van de woningzoekenden met recht op huurtoeslag in huurwoningen tot de aftoppingsgrens te huisvesten. Bekende locaties voor woningbouw en het aantal woningen dat naar verwachting daar gebouwd kan worden, ongeacht de procedurele status. Plancapaciteit leidt niet altijd tot realisatie. Huishoudens met een inkomen tot de huurtoeslaggrens. Voor woningcorporaties vormen zij de belangrijkste doelgroep die aanspraak maakt op een sociale huurwoning
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
28
Secundaire doelgroep: primaire Senior: Sociale huurwoning:
Spoedzoeker: Starter: Starterswoning: Tweehurenbeleid:
Vergrijzing:
Vertrekoverschot: Vervangingsvraag: Vestigingsoverschot: Vraaggestuurd bouwen: Woningcorporatie:
Woningstichting: WOZ-waarde:
Woonservicegebied:
Woonurgenten:
Zorgwoning:
Huishoudens met een inkomen tussen de huurtoeslaggrens en € 35.750. Na de doelgroep zijn zij de tweede belangrijke doelgroep voor de woningcorporaties. Een persoon die ouder is dan 54 jaar. Huurwoning van een woningcorporatie die verhuurd wordt volgens de regels van sociale verhuur aan huishoudens met een bescheiden inkomen, met een huur tot € 710,68. Huishouden die in de knel zit en woningzoekend is. huishouden dat voor verhuizing niet zelfstandig woonde en daarna hoofdbewoner van een woning is. Een woning, specifiek bedoeld om te worden bewoond door een starter. Het kan een huur- of een koopwoning zijn. De corporatie bepaald de huurprijs voor een woning aan de hand van het inkomen van het huishoudens dat de woning krijgt toegewezen. Ligt het inkomen onder de huurtoeslaggrens, dan geldt een huurprijs tot de aftoppingsgrens (< €586 of < €628). Ligt het inkomen boven de huurtoeslaggrens, dan geldt een huurprijs boven deze aftoppingsgrenzen. De demografische trend waarbij in de bevolkingssamenstelling het aandeel ouderen vanaf 55 jaar toeneemt. Soms spreken we over ‘dubbele vergrijzing’. Dan gaat het om de toename van het aandeel oudere ouderen (vanaf 75 jaar). Negatief migratiesaldo. vraag naar woningen ter vervanging van te slopen of gesloopte woningen. Positief migratiesaldo. Bouwen met oog voor de wensen.
organisatie, toegelaten instelling, die zich zonder winstoogmerk richt op bouwen, beheren en verhuren van betaalbare woonruimte (sociale woningbouw). De taken zijn door het Ministerie van BZK geregeld in het Besluit beheer sociale huursector (BBSH). Zie woningcorporatie. getaxeerde waarde die wordt gebruikt voor de gemeentelijke OZB-aanslag, voor de omslagheffing van de waterschappen en voor de inkomstenbelasting (eigenwoningforfait). Een wijk in een stad of een dorp waar kwetsbare mensen als ouderen en gehandicapten zo zelfstandig mogelijk wonen. In een woonservicegebied is wonen, welzijn en zorg zodanig afgestemd en gericht op de bewoners, dat deze worden ondersteund om thuis te kunnen blijven wonen. Deze ondersteuning kan het aanpassen van de woning inhouden of het leveren van 24-uurs zorg aan huis. Mensen met een tijdelijk woningbehoefte die geen structureel deel uitmaken van de vraag naar sociale huurwoningen in de regio, zoals vergunninghouders, arbeidsmigranten, spoedzoekers. Een woning voor bijzondere doelgroepen met indicatie die is bedoeld voor huisvesting hulpbehoevenden of professionele hulpverleners die ter plaatse activiteiten verrichten voor deze hulpbehoevenden.
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
29
Bijlage 2: Aanvulling 2020 Woonvisie Druten n.a.v. Regionaal woningmarktonderzoek 2019 17 februari 2020, vastgesteld door de gemeenteraad van Druten op 26 maart 2020 Naar aanleiding van de presentatie over het Regionaal woningmarktonderzoek 2019 in het RTG van 16 januari jl. is de toezegging gedaan om de gevolgen van dit onderzoek voor de Woonvisie 2016-2021 te duiden. Deze memo geeft daar invulling aan. Het recent verschenen Woningmarktonderzoek 2019 Regio Arnhem-Nijmegen geeft aanleiding om de Woonvisie Druten 2016-2021 ‘Samen werken aan beter wonen’ op onderdelen te herijken. Welke doelen en acties uit de Woonvisie moeten we bijstellen naar aanleiding van dit regionale woningmarktonderzoek? In lijn met de Woonvisie maken we ons er onverminderd hard voor om, samen met onze partners, de woningvoorraad op peil te houden, zowel kwantitatief als kwalitatief, invulling te geven aan woonwensen, onze wijken en dorpen leefbaar te houden en fors in te zetten op toekomstbestendig en energiezuinig wonen. De hoofddoelstellingen en speerpunten blijven dus onveranderd overeind. Wel vindt er op onderdelen een wijziging plaats. Hieronder geven we aan welke onderdelen uit de Woonvisie 2016-2021 worden bijgesteld.
Ten opzichte van de Woonvisie 2016 zien we de volgende aandachtspunten: De druk op de woningmarkt is de afgelopen jaren toegenomen, een versnelling van de woningproductie is gewenst De behoefte aan betaalbare woningen (voor middeninkomens) is verder toegenomen, zowel in koop als middeldure huur. We moeten sterker inzetten op de bouw van sociale huurwoningen. Concreet betekent dit dat we een aantal acties uit hoofdstuk 3 van de Woonvisie 2016 bijstellen en opnieuw formuleren. Hieronder geven we aan welke recente ontwikkelingen hebben geleid tot de noodzaak om bij te stellen, om welke acties het gaat en formuleren we een nieuw actiepunt.
3.1: Faseren, doseren en samenwerken Recente ontwikkelingen Met name door verdere groei van de bevolking en economie en achterblijvende bouwproductie is de druk op de woningmarkt de afgelopen jaren verder toegenomen. Om enerzijds in te spelen op de groei van het aantal huishoudens en anderzijds in te lopen op het huidige woningtekort, zullen we een versnelling in de woningproductie moeten bewerkstelligen. Dat betekent dat we (gemiddeld) per jaar meer woningen moeten toevoegen dan de keuze die we in 2016 gemaakt hebben. Woonvisie 2016: We streven in de periode 2016-2019 naar de bouw van 310 woningen (jaarlijks 78) Wordt vervangen door: We streven in de periode 2019-2030 naar de bouw van 970 woningen (gemiddeld 90 woningen per jaar), waarvan 70% in de periode tot 2025 (versnelling woonagenda)
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
30
3.2 Invulling geven aan woonwensen Recente ontwikkelingen Door de prijsstijgingen in de koopsector de afgelopen jaren en de alsmaar strenger wordende hypotheekeisen, is de behoefte aan goedkope koopwoningen (tot €200.000) alleen maar gestegen. We lossen dit niet enkel op door doorstroming in de bestaande voorraad, die is namelijk veelal te duur geworden. We zullen echt substantieel bij moeten bouwen in de categorie goedkope koop. Verder blijft het zaak in te zetten op levensloopgeschikte woningen voor senioren, zodat zij verleid worden te verhuizen. Hierdoor komen in de bestaande voorraad ruime grondgebonden woningen vrij voor bijvoorbeeld gezinnen. Woonvisie 2016: Voor gezinnen vergroten we in de eerste plaats het aanbod aan rij- en hoekwoningen tot €250.000 en in de tweede plaats het aantal grondgebonden koopwoningen boven de €250.000. Voor (vitale) senioren zetten we in op het maximaal aanpasbaar bouwen van nieuwe woningen. Voor starters zetten we in op het vergroten van het aanbod van grondgebonden woningen in de klasse tot €200.000. In eerste instantie via het vergroten van de doorstroming in de bestaande voorraad, in tweede instantie via beperkte nieuwbouw. Wordt vervangen door:
Voor starters en jonge huishoudens zetten we in op toevoegen van woningen in goedkope koop (tot €200.000), sociale huur en middeldure huur. Voor senioren zetten we in op toevoegen van levensloopgeschikte woningen, in sociale huur, middeldure huur en (middel)dure koop (> €200.000).
3.3 Betaalbaar wonen Recente ontwikkelingen De behoefte aan sociale huurwoningen voor de komende jaren is gestegen ten opzichte van een paar jaar geleden. Dat komt doordat er ook grote groepen zijn die minder gaan profiteren van de welvaartsgroei en er nieuwe groepen komen die opteren voor sociale huur (migranten, zorgvragers). Uit het regionale woningmarktonderzoek blijkt een behoefte aan 200 extra sociale huurwoningen voor de komende 10 jaar. Als nulpunt voor de groei van de voorraad gaan we uit van de Drutense voorraad sociale huurwoningen (tot €720) van corporaties per 1-1-2019, te weten 1.825 woningen. Woonvisie 2016: In 2021 bestaat de sociale huurvoorraad van de gemeente Druten uit minimaal 1.960 woningen. Dat betekent een groei van 25 woningen ten opzichte van 2016. Wordt vervangen door: In 2030 bestaat de sociale huurvoorraad van de woningcorporaties in de gemeente Druten uit 2.025 woningen. Dat betekent een groei van 200 sociale huurwoningen ten opzichte van 2019
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
31
Bijlage 3: Aanvulling 2021 Woonvisie Druten n.a.v. Instrumentarium behoud goedkope huur- en koopwoningen Vastgesteld door de gemeenteraad van Druten op 15 december 2021 De gemeenteraad van Druten heeft op 30 september 2021 de notitie ‘Instrumentarium behoud goedkope huur- en koopwoningen’ vastgesteld (zaaknummer Z/21/054700). In het besluit is tevens vastgelegd dat de gemeenteraad op korte termijn enerzijds de lopende Woonvisie verlengt, anderzijds de argumentatie voor de termijn van het behoud van goedkope woningen vastlegt. Deze aanvulling woonvisie geeft hier uitvoering aan.
1. Verlenging looptijd Woonvisie De huidige Woonvisie Druten loopt tot eind 2021. In de nieuwe geëvalueerde Woningwet is een Woonvisie voor iedere gemeente verplicht geworden. De nieuwe Woonvisie zal niet voor het einde van 2021 opgesteld en vastgesteld worden. Het college start in 2022 met het proces om te komen tot een nieuwe woonvisie. We continueren de huidige Woonvisie Druten 2016-2021 ‘Samen werken aan beter wonen’, totdat de nieuwe woonvisie is vastgesteld.
2. Wenselijkheid en termijn behoud goedkope woningen Het huidige beleid geeft een duidelijke onderbouwing voor de noodzaak om goedkope huur- en koopwoningen te bouwen. Zowel lokale als regionale beleidskaders laten zien dat er een grote behoefte is aan dit segment. Er wordt in het huidige beleid echter nog geen onderbouwing gegeven waarom het wenselijk is dat goedkope huur- en koopwoningen ook op de langere termijn voor het goedkope segment behouden moeten blijven. Bij bouwlocaties op gemeentegrond is het eenvoudiger om te sturen welke woningen er gebouwd gaan worden. De gemeente Druten bezit echter weinig eigen grondlocaties om woningbouw te realiseren. Het vroegtijdig maken van afspraken met grondeigenaren over het toevoegen en behouden van het goedkope segment is daarom essentieel. Om die afspraken te kunnen maken met grondeigenaren en ontwikkelaars over inzet van instrumenten is een goede argumentatie nodig voor welke termijn deze instrumenten moeten worden ingezet. Het is daarom van belang om op korte termijn deze termijn te verankeren in het beleid. Prijsstijgingen De afgelopen jaren hebben we enorme prijsstijgingen gezien op de woningmarkt. Onderstaande grafiek laat zien hoe de gemiddelde koopsom van een woning in de gemeente Druten in vijf jaar tijd met bijna de helft is gestegen. We zien een ontwikkeling van net boven de €200.000 naar meer dan €300.000.
De inkomens blijven echter achter bij de ontwikkeling in huizenprijzen. Juist dit maakt het noodzakelijk om nieuwbouwwoningen betaalbaar te maken (en te houden). Met het oplopende tekort blijft er de komende jaren immers spanning staan op de betaalbare voorraad.
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
32
Figuur 1: Gemiddelde koopsom woningen Druten 2016-2020
Bron: Kadaster Daarnaast doen we als overheid veel moeite om goedkope en betaalbare huur- en koopwoningen te (laten) realiseren. Deze komen er namelijk niet vanzelf. Samen met de Drutense woningcorporaties werken we hard aan de toevoegen van nieuwbouw sociale huurwoningen. Marktpartijen zijn bereid een deel van hun programma in goedkope/betaalbare categorieën te realiseren, en zo de doelgroep van dit marktsegment kansen op de woningmarkt te bieden. Om te voorkomen dat binnen korte tijd na realisatie deze woningen tegen hoge prijzen op de markt komen, en dan dus niet meer bereikbaar zijn voor deze doelgroep, is het nodig dit te reguleren. Termijn van 5 jaar In Druten is, net als veel andere gemeente, een flink tekort aan betaalbare woningen. Naar verwachting blijft de woningmarkt de komende jaren nog onder spanning staan. Het is dus legitiem het instrumentarium meerjarig van toepassing te laten zijn. Druten staat voor een flinke versnellingsopgave. Door versneld woningen toe te voegen, willen we het tekort aan woningen over 5 jaar grotendeels hebben weggewerkt. Dan ontstaat er (naar verwachting) wat meer rust en balans op de woningmarkt. Dan is het hanteren van het instrumentarium minder noodzakelijk; desgewenst is continuering mogelijk.
Als uit regionaal woningmarktonderzoek blijkt dat er geen sprake meer is van schaarste in het segment goedkope huur- en koopwoningen, kan de raad haar besluit tot inzet van het instrumentarium eerder herzien. Dit betekent dat we het instrumentarium tot en met 2026 inzetten. Het ’Instrumentarium behoud goedkope huur- en koopwoningen’ is tot en met 2026 onderdeel van het Drutense woonbeleid.
225.110 | Woonvisie 2016-2021, met aanvulling 2020 en aanvulling 2021 met aanvulling 2020 en aanvulling 2021
33