Toelichting Noordzijde van Heemstraweg, Afferden
Tekst van het document
Amfibieën De verspreidingsgegevens van amfibieën geven aan dat in de directe omgeving (tot 1 kilometer) van het plangebied diverse beschermde amfibieënsoorten aanwezig kunnen zijn. De mogelijk voorkomende soorten zijn veelal nationaal beschermde soorten. Dit betreft de bastaardkikker, bruine kikker, gewone pad, kleine watersalamander en meerkikker. Voor deze soorten geldt een vrijstelling in het kader van ruimtelijke ontwikkeling. In de directe omgeving zijn de beschermde kamsalamander, poelkikker en rugstreeppad waargenomen. Voor deze soorten geldt geen vrijstelling. • De kamsalamander plant zich voort in matig voedselrijke tot voedselrijke, stilstaande en schone wateren met een goed ontwikkelde water- en oevervegetatie. Overwintering gebeurt vooral op het land op vochtige, vorstvrije locaties buiten de invloed van het grondwater in holletjes, onder stammen, et cetera. In situaties waar geschikt landhabitat niet in de directe omgeving ligt, kunnen kamsalamanders wel circa 1.000 meter afleggen tussen voortplantingswateren en overwinteringsgebieden. Het wiel is in potentie geschikt leefgebied voor kamsalamander door de (deels) aanwezige water- en oevervegetatie) in combinatie met natuurlijke oevers. De ruigere vegetatie in de oeverzone en in de aanwezige bosschages is in potentie onderdeel van het winterhabitat.
De sloten in het plangebied zelf zijn ongeschikt door het ontbreken van schoon en open water, de te dichte begroeiing van watervegetatie en doordat een deel van de sloten droog staat. Op basis van de verspreidingsgegevens, habitatvereisten en de terreinkenmerken kan de aanwezigheid van kamsalamander niet worden uitgesloten. • De poelkikker heeft een duidelijke voorkeur voor heide en hoogveen en komt in mindere mate voor in half natuurlijke graslanden, agrarisch gebied en laagveen (Creemers & Van Delft, 2009). Voortplantingswater kunnen bestaan uit vennen, hoogveenputten, kleine wateren, rivier begeleidende wateren, veedrinkpoelen en sloten. De voorkeur gaat uit naar schoon, zwak zure, stilstaande wateren met oevervegetatie. Het wiel heeft (deels) een goed ontwikkelde water- en oevervegetatie en is daarom in potentie geschikt voor poelkikker. De omliggende sloten zijn minder geschikt door het ontbreken van schoon water en oevervegetatie. De ruigere grazige vegetatie in de oeverzone van het wiel en in de aanwezige bosschages is in potentie onderdeel van het landhabitat van deze soort. Op basis van de verspreidingsgegevens, habitatvereisten en de terreinkenmerken kan de aanwezigheid van poelkikker niet worden uitgesloten. • De rugstreeppad is een pionierssoort die voorkomt in verschillende typen terreinen.
Voor haar voortplanting is ze afhankelijk van ondiep snel opwarmend water waarin bij voorkeur vis ontbreekt. De rugstreeppad overwinterd in oude muizenholen, takkenhopen en graaf zichzelf in wanneer goedbegraafbare bodem voorhanden is. Over het algemeen zijn de wateren te dicht begroeid voor het voorkomen van de rugstreeppad. In het plangebied zijn (in de huidige situatie) geen voortplantingswateren aanwezig. Op basis van de verspreidingsgegevens en de terreinkenmerken wordt de aanwezigheid van rugstreeppad uitgesloten. Op basis van verspreidingsgegevens, terreinkenmerken en beheer zijn mogelijk algemeen beschermde amfibieën en de strikt beschermde kamsalamander en poelkikker in het plangebied aanwezig. In het wiel, de oeverzones en het geschikte landhabitat worden echter geen ingrepen uitgevoerd. Het deel van het 38
plangebied waar de ingrepen plaats vinden is door de intensieve beweiding niet geschikt als leefgebied. De aanwezigheid van andere (strikt) beschermde amfibieënsoorten wordt op voorhand uitgesloten. Reptielen De verspreidingsgegevens van reptielen geven aan dat in de directe omgeving (tot 1 kilometer) van het plangebied geen beschermde reptielensoorten aanwezig zijn. Op grotere afstand zijn waarnemingen van de ringslang bekend. De ringslang is een nationaal beschermde soort waarvoor in de provincie Gelderland geen algemene vrijstelling voor is verleend. De waarnemingen van ringslang hebben betrekking op de populatie aan de noordzijde van de Neder-Rijn. De soort komt echter rondom de Waal niet voor. De aanwezigheid in het plangebied wordt uitgesloten. Op basis van verspreidingsgegevens, terreinkenmerken en beheer kan de aanwezigheid beschermde reptielensoorten worden uitgesloten. Vissen De verspreidingsgegevens van vissen geven aan dat binnen 1 kilometer geen waarnemingen van beschermde vissen bekend zijn. Op grotere afstand (tot 5 kilometer) zijn waarnemingen bekend van de grote modderkruiper. De grote modderkuiper heeft een voorkeur voor verlande wateren in laag dynamische overstromingsvlakten en moerasgebieden. Ze prefereert ondiepe wateren met een dikke modderlaag en een uitbundige waterplantengroei.
Grote modderkuiper houdt zich overdag verscholen en voedt zich ‘s nachts met kleine ongewervelden zoals wormen, watervlooien, muggenlarven, waterpissenbedden en kreeftjes. Het wiel biedt in de waterplantenrijke oeverzones geschikt leefgebied voor deze soort. De aanwezigheid van grote modderkruiper kan niet worden uitgesloten. Op basis van verspreidingsgegevens, terreinkenmerken en beheer is mogelijk grote modderkruiper in het plangebied aanwezig. Het wiel biedt in de waterplantenrijke oeverzones geschikt leefgebied voor deze soort. Er worden geen ingrepen in het wiel en de oeverzone uitgevoerd. Negatieve gevolgen voor deze soort daardoor op voorhand worden uitgesloten. De aanwezigheid van andere (strikt) beschermde vissoorten wordt op voorhand uitgesloten. Libellen, dagvlinders en overige ongewervelden De verspreidingsgegevens van libellen, dagvlinders en overige ongewervelden geven aan dat beschermde grote vos en rivierrombout in de omgeving van het plangebied voorkomen . • De grote vos is een soort van vochtige, open bossen, bosranden, boomgaarden en andere plekken met grote vrijstaande bomen. De waardplanten bestaan uit vooral iep, zoete kers, enkele wilgensoorten en soms meidoorn. Mogelijk komt de grote vos voor in en om het moerasbosje in de zuidoosthoek van het wiel en de om het plangebied liggende struwelen en bossages.
De aanwezigheid van grote vos kan niet op voorhand worden uitgesloten. • De rivierrombout is een soort van zandige rivieroevers. Dit habitat is in het plangebied niet aanwezig. Op basis van de verspreidingsgegevens en de terreinkenmerken wordt de aanwezigheid van rivierrombout uitgesloten. Op basis van verspreidingsgegevens, terreinkenmerken en beheer is mogelijk grote vos in het plangebied aanwezig. De bomen aan randen van het plangebied bieden geschikt habitat voor de grote vos, waardoor de aanwezigheid van deze soort niet uitgesloten kan worden. Er worden geen bomen gekapt. Het aanwezige moerasbosje met onder andere wilgen blijft behouden. Negatieve gevolgen voor deze soort daardoor op voorhand worden uitgesloten De aanwezigheid van andere (strikt) beschermde libellen, dagvlinders of overige ongewervelden wordt op voorhand uitgesloten. 4.8.4: Gebiedsbescherming Het plangebied ligt op circa 30 meter van het beschermde Natura 2000-gebied ''Rijntakken'. De bouwlocatie ligt op circa 135 m. Gezien de locatie en de kleinschalige aard van de ingreep zijn effecten als gevolg van verstoring of oppervlakteverlies niet aan de orde. Externe effecten zoals verstoring door trilling, licht, geluid en optische verstoring kunnen op voorhand worden uitgesloten door de situering van (een dubbele) winterdijk tussen het plangebied en het Natura 2000-gebied Rijntakken.
Deze dijk heeft een sterk afschermde werking voor deze verstoringsfactoren. Ook effecten als gevolg van verzuring kunnen worden uitgesloten. Het voornemen doet geen afbreuk aan de instandhoudingsdoelen van het Natura 2000-gebied. 39
Het Wiel en bosje in het noordelijk deel van het plangebied maken deel uit van het Gelders Natuur Netwerk(GNN), Deelgebied 53 Winssen – Wamel. Binnen dit deelgebied gelden de volgende ontwikkelingsdoelen voor het GNN: • ontwikkeling moerassen, bos en water • ontwikkeling populaties van water-, oever- en moerasvogels • ontwikkeling bosranden en overgangen naar cultuurgronden • vermindering barrièrewerking N322 en Van Heemstraweg • ontwikkeling biotopen voor vlinders en amfibieën en vogels van cultuurlandschappen • ontwikkeling cultuurhistorische patronen en beheersvormen, inclusief kleinschalige landschappen tussen de dorpen met hun kavelstructuur Het bosje blijft intact en het wiel wordt voor een deel teruggebracht naar oude staat en zal worden uitgebreid met natuurvriendelijke oevers. Hierdoor zal de ecologische waarde hier versterkt worden en doet het voornemen geen afbreuk aan het GNN. Vanuit het provinciale natuurbeleid is er daarom geen bezwaar tegen de voorgenomen ingreep. Een nadere beoordeling is niet nodig. De rest van het plangebied maakt deel uit van de Groene Ontwikkelingszone (GO). Deze zone is bedoeld voor de ontwikkeling van natuur in combinatie met andere functies. Het gaat hier om gronden met een andere bestemming dan natuur. Dit zijn voornamelijk landbouwgronden, maar ook om terreinen voor verblijfs- en dagrecreatie infrastructuur, woningen en bedrijven.
Voor deze zone gelden andere ontwikkelingsdoelen. • vermindering barrièrewerking N322 en Van Heemstraweg • ontwikkelen weidevogelpopulaties en wintergastenweiden • ontwikkeling populaties van water-, oever- en moerasvogels • ontwikkeling biotopen voor vlinders en amfibieën en vogels van cultuurlandschappen • ontwikkeling cultuurhistorische patronen en beheersvormen, inclusief kleinschalige landschappen tussen de dorpen met hun kavelstructuur 4.8.5: Stikstofdepositie Natura 2000-gebieden Op 29 mei 2019 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling) uitspraak gedaan in enkele beroepszaken tegen Natura 2000-vergunningen die zijn gebaseerd op het Programma Aanpak Stikstof (PAS) 2015-2021. De Afdeling is tot het oordeel gekomen dat het PAS niet verenigbaar is met artikel 6 van de Habitatrichtlijn. Dit betekent dat het stelsel van niet meldingsplichtige, meldingsplichtige en vergunningplichtige activiteiten zoals dit bestond onder het PAS niet in stand is gebleven. Ten behoeve van dit bouwplan is een stikstofdepositie berekening gemaakt. Daarbij is zowel voor de gebruiks- als voor de realisatiefase een “worst case” scenario ingevoerd waarbij de invloed van het verkeer en het bouwmaterieel sterk overdreven is.
Daarbij moet opgemerkt worden dat er planologisch sprake is van een forse reductie omdat het hier vigerend mogelijk is om diverse agrarische activiteiten uit te voeren. Als huidig gebruik is uitgegaan van beweiding en bemesting. De woning zal bovendien qua installaties, zonnecellen en isolatie volgens de laatste stand der techniek gasloos gebouwd worden. Bij de bouw van de woning zal veel met elders geprefabriceerd bouwmateriaal gewerkt worden. Bij de inrichting en het beheer van het terrein zal zoveel mogelijk van elektrisch materieel gebruik worden gemaakt. Conclusie Uit deze berekening bleek dat er geen overschrijding van de norm van stikstofdepositie van 0,00 mol/ha/jaar op natura 2000 gebieden ontstaat. Al met al kan geconstateerd worden dat vanuit het oogpunt van de Wet Natuurbescherming er geen belemmeringen bestaan voor dit initiatief. 4.8.6: Ecologische effectbeoordeling Door Ecoloog J. van Mil is een effectbeoordeling opgesteld. Dit stuk is in 2024 geactualiseerd vervangt de eerder opgestelde quickscan ecologie. Daarbij heeft een verdere verdieping van eerder onderzoek plaatsgevonden en is een nadere beoordeling van een enigszins bijgesteld ontwerp voor de inrichting van het terrein opgesteld. Dit rapport is als bijlage 2 toegevoegd. Het rapport en het inrichtingsplan zijn beoordeeld door de provincie Gelderland. Conclusie is dat geen nader onderzoek nodig is. 40
4.9: Besluit milieueffectrapportage Vormvrije m.e.r.-beoordeling Op grond van het Besluit milieueffectrapportage moeten de milieueffecten van activiteiten die worden genoemd in de bijlage C of D van dat besluit beoordeeld worden, voordat het bevoegd gezag een besluit neemt of een plan vaststelt. Ook als de richtwaarden uit onderdeel D van het besluit niet worden overschreden moet het bevoegd gezag zich ervan vergewissen of belangrijke nadelige milieugevolgen kunnen worden uitgesloten. De toetsing is vormvrij, maar aan de inhoud worden wel eisen gesteld. De toetsing vindt plaats aan de hand van de selectiecriteria in de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling. Getoetst moet worden op: - De kenmerken van het project; - De plaats van het project; - De kenmerken van mogelijke gevolgen. Deze vormvrije m.e.r.-beoordeling kan tot twee conclusies leiden: 1. Belangrijke nadelige milieugevolgen zijn uitgesloten. Er is geen m.e.r.(-beoordeling) noodzakelijk en het plan kan worden vastgesteld; 2. Belangrijke nadelige milieugevolgen zijn niet uitgesloten. Er moet een m.e.r.-beoordeling plaatsvinden of er kan direct worden gekozen voor een m.e.r. Het plan is daarmee m.e.r.-plichtig.
M.e.r.-plicht op grond van de Wet natuurbescherming Natuurgebieden of andere gebieden die belangrijk zijn voor flora en fauna kunnen aangewezen worden als Europese Vogelrichtlijn- en/of Habitatrichtlijngebieden (Natura 2000). De verplichtingen uit de richtlijngebieden zijn in Nederland opgenomen in de Natuurbeschermingswet 1998. Met het opstellen van een plan mogen de instandhoudingsdoelstellingen, de kwaliteit van de natuurlijke habitattypen en de soortenhabitats niet verslechteren. Het plan mag geen verstorend effect hebben op de soorten waarvoor het gebied is aangewezen. Indien dat niet kan worden uitgesloten, is een plan m.e.r.-plichtig. In dit geval is dat niet aan de orde. Planspecifiek Het plan maakt nieuwbouw van een woning met natuurontwikkeling mogelijk. Beperkt worden opstallen gesloopt. Het bebouwd oppervlak neemt niet zodanig toe dat sprake is van urbanisering van het gebied en wordt daarom niet beschouwd als een “stedelijk ontwikkelingsproject” (D11.2) zoals bedoeld in het Besluit m.e.r.. Er hoeft daarom dus geen (vormvrije) m.e.r.-beoordeling te worden gedaan. Buiten deze formele constatering is daarnaast nergens sprake van een toename in milieuhinder of risicos voor de leefomgeving. Ook dit maakt dat een m.e.r. niet noodzakelijk is en meerwaarde heeft.
4.10: Archeologie De bescherming van het archeologische erfgoed in de bodem en de inbedding ervan in de ruimtelijke ontwikkeling is het onderwerp van het Europese Verdrag van Valletta (Malta, 1992). De uitgangspunten uit dit en de bescherming van monumenten was tot 1 juli 2016 geregeld in de Monumentenwet. Vanaf 1 juli 2016 is dit geregeld in de Erfgoedwet. De te slopen schuur is niet echter niet aangemerkt als rijks- of gemeente monument. 4.10.1 Archeologiebeleid gemeente De gemeente Druten beschikt over een eigen kaderbeleid archeologie en een cultuurhistorische waardekaart met een beleidsadvieskaart archeologie. Het perceel heeft een hoge verwachtingswaarde (dubbelbestemming 'Waarde - Archeologie 2'). Voor deze dubbel bestemming is de ondergrens voor de archeologische onderzoeksplicht vanaf 500 m2 en 50 cm -mv. De te bouwen woning ligt in de zone met een hoge verwachtingswaarde. Op basis van de afmetingen van het ontwerp van de woning en het bijgebouw wordt de ondergrens voor archeologisch onderzoek niet overschreden. De gemeente heeft in dit gebied namelijk een ondergrens vastgesteld bij bouwplannen vanaf 500 m2 en een diepte van 0,5 m onder het maaiveld. Bouwplannen die daaronder blijven zijn daarmee dus uitgesloten van een archeologische onderzoeksplicht. In dit geval worden deze grenzen zowel qua oppervlakte als qua diepte niet overschreden.
Het terrein zal bovendien beperkt worden opgehoogd.
4.11: Cultuurhistorie Zoals eerder benoemd heeft de gemeente Druten samen met de buurgemeenten Wijchen, Beuningen en Heumen in 2015 de beleidsnota “Samen in verscheidenheid'' opgesteld. De gemeente Druten wil de 41
gebieden met een hoge en zeer hoge cultuurhistorische waarde beschermen. Het perceel heeft volgens de Cultuurhistorische waarderingskaart een hoge Cultuurlandschappelijke waardering en valt, zoals aangegeven op de Cultuurhistorische beleidskaart in de zone met planologische borging. Op deze kaart zijn de volgende cultuurhistorisch waardevolle elementen van toepassing: • Wielen • Boerderijen • Blokverkaveling Bestaande waarden omgeving Rondom de planlocatie zijn verschillende functies te vinden. Aan de noord- en oostzijde aan de voormalige banddijk staan een aantal oude boerderijen die nu in gebruik zijn als woonhuis. Verder bevinden zich hier de doorbraakwielen, kleinschalige bosschages en verschillende agrarische gronden. Hier zijn de cultuurhistorische waarden het hoogst. Ten westen zijn tevens een aantal oude boerderijen te vinden. Deze hebben verschillende functies zoals wonen, horeca en agrarisch. Direct gelegen aan de planlocatie ligt een voormalige boomkwekerij met een agrarische functie. Iets verder naar het westen ligt een horecagelegenheid met minigolfbaan. De overige gronden aan deze zijde zijn in gebruik als tuin of agrarische grond met paardenbak. Hier is weinig meer over van het cultuurhistorische landschap en maakt de overgang naar het cultuurhistorische waardevol landschap aan de oostzijde zeer hard.
De planlocatie ligt precies op deze harde overgang en vormt daarmee een goede plek om de overgang hier te verzachten. De zuidkant wordt begrensd door de Van Heemstraweg. Deze doorgaande weg vormt een harde barriere en zorgt voor een fysieke afscheiding tussen het gebied langs de dijk en de gronden ten noorden van de Koningstraat. Ontstaan doorbraakwielen Over de oorsprong van de wielen is helaas geen eenduidig antwoord te geven. In eerste instantie lijkt de watersnoodramp van 1784 een goede kandidaat, maar de historische kaarten verschillen van mening of dit het jaartal van doorbreken op deze plek is. Op de historische kaart met een datering van 1776-1778 staan de bestaande kronkels in de dijk al ingetekend. Dit betekend dat voor deze tijd deze dijkreparaties zijn uitgevoerd. Dit wordt echter tegengesproken door een kaart uit 1871 waarbij het jaartal 1784 geschreven staat in de wielen. Op diezelfde kaart staat in een van de drie waaijen ten oosten van de planlocatie het jaartal 1616. Mogelijk is dit tevens het jaar dat het wiel binnen de planlocatie ontstaan is. In het boek ‘Watersnood tussen Maas en Waal, Overstromingsrampen in het rivierengebied tussen 1780 en 1810’ wordt een hoofdstuk toegewijd aan watersnoodramp van 1784. In dit hoofdstuk is een kaart opgenomen met daarop een doorbraak waarbij een wiel is ontstaan op de locatie van de drie waaijen.
Daarnaast zijn tevens historische figuratieve kaarten te zien met daarop de ontstane wielen bij Weurt, Druten, Leeuwen, Wamel en Dreumel, maar de doorbraken bij Afferden ontbreken. Verder is nog gekeken naar de schade en afhandeling hiervan. Uit de tabel met vergoede schade blijkt dat slechts één huisgezin schadevergoeding had ontvangen voor schade aan hun huis. Terwijl in dorpen zoals Dreumel, Leeuwen, Puiflijk en Wamel aan respectievelijk 55, 58, 24 en 54 huisgezinnen een schade vergoeding was verleend voor schade aan hun huis. In het gebied rond de bestaande wielen stonden in 1784 waarschijnlijk meerdere huizen. Het is onwaarschijnlijk dat bij deze dijkdoorbraak op deze locatie maar één enkel huis schade leed. Het is dan ook aannemelijk dat de dijkdoorbraak van een eerder moment stamt dan 1784. De bebouwing in het gebied verteld eenzelfde verhaal. Aan de dijk staan een aantal historische boerderijen waarvan de meest dateren na 1784, maar een boerderij, met het adres Waalbandijk 68, stamt uit 1740. Deze boerderij staat aansluitend op de dijkvoet van de bandijk en ten zuiden wordt het erf begrensd door een het meest oostelijke doorbraakwiel. Op de kaart hiernaast is goed te zien dat het pand gesitueerd is aan de binnenzijde van een dijkreparatie. Dit kan niets anders betekenen dan dat deze boerderij gebouwd is na de dijkreparatie en dat de dijk hier doorgebroken is vóór 1740.
Dit sluit overigens nog niet uit dat de twee westelijke doorbraakwielen ook voor 1784 zijn ontstaan, maar maakt het wel aannemelijker.
42
Historisch grondgebruik Door nader naar het historisch grondgebruik te kijken kan er een beeld gevormd worden over de ontwikkeling van de blokverkaveling en de historische boerderijen. De oudste kaarten die inzicht geven in het historisch grondgebruik zijn de minuutplannen van 1811-1832. Hierin staan zaken vastgelegd zoals eigenaar, grondgebruik en belastbaarheid. Dit gebeurde aan de hand van een standaardtabel die per perceel zorgvuldig ingevuld werd. Voor de gehele provincie Gelderland zijn deze kaarten gedigitaliseerd en openbaar, de zogenaamde HISGIS kaart. Hierop is duidelijk te zien dat het overgrote deel van het gebied tussen Waaldijk en Koningstraat in gebruik was als bouwland. Aan de randen zijn verschillende boerenerven te vinden met ieder een eigen tuininrichting en boomgaard. De enige uitzondering zijn de gronden rondom de wielen. Na de dijkdoorbraak waren deze gronden waarschijnlijk te nat om gewassen op te verbouwen en werden gebruikt als wilgen- en elzenpas. Door de vruchtbaarheid van de bodem ter plaatse en de hogere ligging in het landschap was, voor het doorbreken van de dijk, dit gehele gebied in gebruik als bouwland. Het is namelijk ook een relatief goed beschermt gebied tegen rivierwater met aan de oostzijde een dam (molendam) en aan west- en zuidzijde een hoger gelegen bebouwingslint.
Dit is dan ook de reden dat op deze plek een blokverkaveling is ontstaat die waarschijnlijk terug gaat tot in de middeleeuwen. Daarnaast loopt er vanaf de oude kern op ‘t Hoog slechts een weg van de kerk af en deze gaat richting het gebied rondom de wielen. Het kan er op duiden dat van oudsher dit een belangrijk gebied is voor de kern Afferden waar de voornaamste akkerbouw bedreven werd. In 1832 was het prikkeldraad nog niet uitgevonden en de meeste akkers en erven waren dan ook omgeven door voornamelijk hagen en wellicht houtwallen. Dit leverde een gebied op met aan de randen boerenerven met moestuinen en boomgaarden, met uitzondering van de Molendam.
43
Luchtfoto 1950 en 1980 Geen open weiland maar boomgaarden
In het midden een doodlopend bebouwingslint met boerenerven dat in het verleden mogelijk tot de dijk doorliep. Aan de noordrand drie wielen met daaromheen een kweldam en opgaande wilgen en elzen. En aan de buitenrand van de Klapstraat ook een strook met opgaande wilgen. Rond 1900 is het grondgebruik flink veranderd. De wilgen en elzen rondom het wiel zijn verdwenen en hebben plaatsgemaakt voor weiden met hoogstambomen. Her en der zijn er boomgaarden bijgekomen, maar het gebied bestaand nog steeds voornamelijk uit akkerbouw. Ook is sinds deze tijd het centrum van Afferden gesitueerd aan de Koningstraat. Deze werd in de tweede helft verplaatst van het hoog, waar de oude middeleeuwse kerktoren nog zichtbaar is, naar de locatie van de huidige RK Kerk. Na de jaren 50 verandert het gebied ingrijpend door de aanleg van De Heemstraweg. Dit heeft ervoor gezorgd dat er een duidelijke barriere is ontstaan tussen de Waalbandijk en Koningstraat. Hiermee ging tevens een deel van de historische percelering verloren. Dit is waarschijnlijk ook de periode geweest dat de meeste hagen en houtwallen vervangen zijn door prikkeldraad en andere hekwerken wat heeft geresulteerd in het huidige open aanzicht van het gebied. Na de ruilverkavelingsprojecten in het Land van 44
Maas en Waal is de agrarische functie van de meeste boerderijen in dit gebied verdwenen. Wel zijn veel gronden nog agrarisch in gebruik. De bebouwing verdween niet volledig en veel oude boerderijen worden nu gebruikt als woning. Conclusie De afgelopen 200 jaar is het gebied voornamelijk in gebruik geweest als akkergrond en wilgen- en elzenpas. Vanaf halverwege de negentiende eeuw tot 1980 was het plangebied in gebruik als boomgaard. De huidige openheid in het plangebied is cultuurhistorisch gezien niet heel oud. Door het toevoegen van historische landschapselementen zoals knotwilgen, solitaire bomen, fruitbomen, hagen, moerasbos (wilgen) en amfibieënpoel wordt het oude verdwenen landschap weer zichtbaar en draagt het bij aan de versterking van het landschap ter plaatse. Tevens wordt er een nieuwe woning met bijgebouw toegevoegd met daarbij minimale erfverharding in de vorm van grind. De woning en het bijgebouw zijn qua schaal en materiaalgebruik passend bij de historische boerderijen rondom het plangebied. Door de positie van de nieuwe woning is deze vrijwel niet zichtbaar van de Van Heemstraweg of de Waalbandijk waardoor de beleefbaarheid van het gebied onaangetast blijft. Vanaf de Van Heemstraweg loopt een oprijlaan naar de woning die, door middel van twee smalle stroken verharding, de uitstraling krijgt van een karrespoor.
Het toevoegen van deze verharde elementen levert een minimale aantasting van de cultuurhistorische waarden op en wordt ruim voldoende gecompenseerd door de aanleg van alle groene landschapselementen.
45
5. Juridische/planologische uitwerking 5.1: Vigerend bestemmingsplan Binnen het vigerende bestemmingsplan is geen woning toegestaan. Daarom is wijziging van het bestemmingsplan noodzakelijk.
5.2: Herziening bestemmingsplan In een eerdere versie van de verbeelding werd slechts een klein deel van het perceel herbestemd. Het ging vooral om het zuid oostelijke deel met de bestemming Agrarisch dat een oppervlakte heeft van ongeveer 2150 m2. Alleen op dit deel zou de bestemming agrarisch verdwijnen.
5.1 Vigerende verbeelding en tussenstappen verbeelding
Dit zou ten behoeve van een tuin, erf en woning worden omgezet naar de enkelbestemming wonen.De nu voorliggende verbeelding is in overleg met de provincie en de commissie ruimtelijke kwaliteit ingrijpender aangepast. De oorspronkelijk opgenomen enkelbestemmingen Water, Tuin en Agrarisch met waarden zijn komen te vervallen. Vrijwel het gehele perceel heeft nu bestemming Natuur. Dit betreft ook de delen waar in het kader van de GNN, GO en natuurbeheerplan nadere doelen zijn geformuleerd. Qua Enkelbestemming wonen is het areaal veel kleiner geworden en zo strak mogelijk om de beoogde bebouwing in de aangegeven bouwvlakken gesitueerd. De overige dubbelbestemmingen qua cultuurhistorie en archeologie blijven van kracht. De basis voor de verbeelding, de plankaart, is een recente kadastrale ondergrond met topografischegegevens. Deze is gebaseerd op de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Op de verbeelding is de grens van het bestemmingsplangebied aangegeven. Daarnaast zijn aanduidingen opgenomen, waarnaar in de regels van het periodieke plan worden verwezen. Bij deze herziening zal qua regels en verbeelding aangesloten worden op de bestemmingsplanmethodiek van de gemeente Druten.
De planregels zijn standaard onderverdeeld in vier hoofdstukken; • Hoofdstuk I : Inleidende regels, deze bevatten de begrippen en wijze van meten; • Hoofdstuk II: Bestemmingsregels, dit zijn de verschillende bestemmingen op alfabetische volgorde. De regels bevatten een bestemmingsomschrijving, bouw- en gebruiksregels; • Hoofdstuk III: Algemene regels, dit zijn regels die gelden voor alle bestemmingen. Dit zijn onder meer (mogelijke) flexibiliteitsbepalingen in de vorm van wijzigings- en afwijkingsbevoegdheden.; • Hoofdstuk IV: Overgangs- en slotbepalingen;
5.2 Nieuwe verbeelding
46
Voorliggend (ontwerp)bestemmingsplan bevat de onder andere de volgende bestemmingen: • Artikel 3 Natuur. De bestemming 'Natuur' beoogd het behoud, bescherming en herstel van landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische waarden. Daarnaast zijn water, groenvoorzieningen, voorzieningen voor langzaam verkeer, extensief grondgebonden agrarisch medegebruik, uitsluitend voor zover dit ten dienste staat van het natuurbeheer en extensief dagrecreatief medegebruik mogelijk. Ter plaatse van deze gronden is het verboden zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning bouwwerken op te richten of werkzaamheden uit te voeren aan de aanwezige bodem, begroeiing, wegen en paden; • Artikel 4: Water. Hieronder vallen sloten en greppels die binnen het perceel liggen • Artikel 5: Wonen. Binnen de bestemming 'Wonen' is de realisatie van één vrijstaande woning mogelijk. Tevens zijn tuinen, erven, verhardingen, water en waterberging wonen toegestaan. • Artikel 6: Waarde – Archeologie 3. De dubbelbestemming 'Waarde – Archeologie 3' is toegekend aan terreinen met een middelhoge archeologische waardering ten behoeve van de instandhouding, herstel en versterking van deze waarden.
Ter plaatse van deze gronden is het verboden zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning bouwwerken met een oppervlakte van 500 m2 én waarvan de diepte meer bedraagt dan 0,50 m onder het maaiveld op te richten of werkzaamheden uit te voeren aan de aanwezige bodem, begroeiing, wegen en paden; • Artikel 7: Waarde - Cultuurhistorisch waardevol gebied. De dubbelbestemming 'Waarde Cultuurhistorisch waardevol gebied' is toegekend aan terreinen met een zeer hoge of hoge cultuurlandschappelijke waardering ten behoeve van de instandhouding, herstel en versterking van deze waarden. Ter plaatse van deze gronden is het verboden zonder of in afwijking van een omgevingsvergunning bouwwerken op te richten of werkzaamheden uit te voeren aan de aanwezige bodem, begroeiing, wegen en paden;
47
5.3: Digitaliseringsvereisten Met de inwerkingtreding van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) zijn ook digitaliseringsverplichtingen aan een bestemmingsplan gesteld. De regels en de verbeelding dienen daarom te zijn opgesteld volgens IMRO en SVBP, onderdeel van de zogenaamde RO Standaarden. IMRO staat voor Informatie Model Ruimtelijke Ordening en heeft betrekking op de inrichting van de ruimtelijke instrumenten van de Wro. Het is het informatiemodel voor het opstellen en het uitwisselen van visies, plannen, besluiten, verordeningen en algemene regels op alle bestuurlijke niveaus. Het model is geschikt voor uitwisseling van informatie tussen de organisaties op het gebied van de ruimtelijke ordening en aanverwante werkterreinen. SVBP staat voor Standaard Vergelijkbare BestemmingsPlannen. Doel van deze standaard is het op vergelijkbare wijze inrichten, vormgeven en verbeelden van bestemmingsplannen en de daarbij behorende uitwerkings- en wijzigingsbesluiten. Vanaf 1 juli 2013 zijn de RO Standaarden 2012 verplicht. Concreet betekent dit dat nieuwe bestemmingsplannen vanaf die datum volgens deze standaard opgesteld en gepubliceerd moeten worden. Het voorliggende bestemmingsplan is overeenkomstig deze vereisten opgesteld en is hiermee gereed om digitaal beschikbaar te stellen voor een ieder.
48
6. Motivatie 6.1: Verbetering ruimtelijke kwaliteit Deze onderbouwing voorziet in de ontwikkeling van natuurinrichting en één woning op een perceel dat momenteel hobbymatig gebruikt wordt voor het houden en rijden van paarden. De rijbak en de schuur worden gesloopt. Op de locatie van de rijbak en de schuur wordt de nieuwe woning volgens de principes van de duurzame architectuur gebouwd. De nieuwe inrichting van het terrein past bij de ontwikkelingsdoelen van het Gelders Natuur Netwerk en de Groene ontwikkelzone. Door langs de randen van het perceel een lengte van circa 300 m aan natuuroevers aan te leggen krijgt de ontwikkeling van populaties van water-, oever- en moerasvogels een impuls. Ook wordt de waterkwaliteit hierdoor verbeterd. Daarnaast wordt circa 4200 m2 weiland omgevormd naar een veld met inheemse bloeiende bloemen, planten en struiken. Het areaal aan biotopen voor vlinders, bijen, amfibieën wordt hierdoor vergroot. In de zuidoostelijke hoek wordt conform het Natuurbeheerplan van de provincie Gelderland een nat Essenbos aangelegd. Het behoud van de contouren van de waaij, de accentuering van oude perceelsgrenzen door de aanleg van hagen past bij het het ontwikkeldoel om de cultuurhistorische patronen en beheersvormen, inclusief kleinschalige landschappen tussen de dorpen met hun kavelstructuur te versterken.
De aanleg van de hagen zal daarnaast positieve gevolgen hebben voor verschillende vogels die behoren bij cultuurlandschappen. Omdat het weiland niet meer beweid en bemest zal worden daalt de stikstofemissie op het noordelijk gelegen Natura 2000-gebied Rijntakken. De extra natuuroevers zorgen voor extra waterberging. Samen met de omzetting van de weide naar natuurlijk grasland zal dit de biodiversiteit vergroten en de ruimtelijke en milieu hygiënische kwaliteit van de omgeving verbeteren. Stedenbouwkundig gezien past een dergelijke bestemming en invulling bij het dorp Afferden. Daarnaast is van belang dat Afferden in het zuidelijk gelegen gebied van de voormalige boerderij van van Roosmalen een bijzonder woongebied met een zeer lage dichtheid aan het ontwikkelen is. Door deze combinatie van ontwikkelingen en opties om paden in beide plannen op termijn te koppelen worden door nieuwe routes de wandelmogelijkheden in- en om het dorp versterkt.
6.2: Geen belemmeringen in de bedrijfsvoering van omliggende bedrijven. De woning leidt niet tot significante milieueffecten op andere omliggende gevoelige objecten. Daarnaast zal de toevoeging van de woning ook niet leiden tot belemmeringen in de bedrijfsvoering van omliggende bedrijven.
6.3: Geen belemmering omliggende woningen Deze locatie ligt op voldoende afstand van omliggende woningen en de Van Heemstraweg. De locatie is vanwege hoog opgaande begroeiing en de afstand nauwelijks waarneembaar van de openbare weg. Daarnaast worden aanvullende landschapselementen aangelegd en nadere inrichtingsmaatregelen getroffen met betrekking tot semi openbare ruimte. Al met al vormt het initiatief geen belemmering voor de reeds aanwezige woningen.
6.4: Geen milieuhygiënische belemmeringen Het perceel ligt net buiten de bebouwde kom van Afferden. Op dit deel van de Van Heemstraweg mag maximaal 60 km/uur gereden worden. In de directe omgeving liggen geen bedrijven, agrariërs, zware transportleidingen en routes voor gevaarlijke stoffen. Uit het verrichte onderzoek blijkt dat er qua bodem, ecologie, geluid- en luchtkwaliteit geen milieuhygiënische beperkingen zijn.
6.5 Voldoet aan de woningbouwbehoefte en woningbeleid De woning is levensloopbestendig, duurzaam en draagt bij aan de realisatie van nieuwe woonmilieus. Realisatie van de woning past binnen het beleid van Provincie, subregio en gemeente.
49
7: Economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid 7.1: Algemeen Het plan wordt door de initiatiefnemer ontwikkeld. Alle kosten in verband met de realisatie zijn voor rekening van de initiatiefnemer. Er zal door de gemeente geen financieel risico worden gelopen. De gemeente is niet betrokken bij de exploitatie of investeringen van het project. Kosten voor aansluiting op het persriool worden verhaald op de initiatiefnemer. Het verhalen van planschade zal geregeld worden middels een planschade overeenkomst welke getekend wordt met de gemeente.
7.2: Eigendomssituatie Het perceel waar de woning gerealiseerd zal worden is eigendom van de initiatiefnemer.
7.3: Vooroverleg Tot de voorbereiding van dit bestemmingsplan behoort het overleg met de daarvoor in aanmerking komende instanties en andere overheden. In dat kader is onder andere overleg gevoerd met de provincie Gelderland. In hun advies van 16 augustus 2021 (bijlage 6) stellen zij dat het hier een kleinschalige ontwikkeling betreft die niet tot een aantasting van de EVZ zal leiden. De voorgenomen aanleg van natuurelementen en de bestemming van de natuurvriendelijke oevers en bosschage als natuur, voorziet volgens de provincie in een substantiële versterking van de kernkwaliteiten van het GO. Het voornemen voldoet daarmee aan de eisen die aan een nieuwe, kleinschalige ontwikkeling worden gesteld. De provincie staat positief tegenover de voorgestelde inrichting die op de inrichtingstekening is weergegeven, maar vragen zich af of dit (inmiddels) goed is doorvertaald naar de verbeelding van het bestemmingsplan. We kunnen instemmen met het plan als de verbeelding wordt aangepast conform het advies. Aan deze wens is tegemoet gekomen. 7.3.1 Overleggen Commissie Ruimtelijke kwaliteit Vanaf de start van het initiatief is open en constructief overleg gevoerd met de door gemeente ingestelde commissie Ruimtelijke Kwaliteit.
In deze commissie zijn vertegenwoordigd de gemeentelijk adviseur monumentenzaken, een lid van de monumentencommissie, de rayonarchitect en de adviseur cultuur historie van het Gelders Genootschap. Er zijn tijdens deze overleggen diverse ontwikkelscenario's, modellen voor de gebouwen en de landschappelijke inrichting besproken. In eerste instantie was de commissie erg kritisch over het initiatief. In samenspraak en in discussie op basis van verschillende ontwerpen en analyse van de locatie is in maart 2023 geleidelijk aan overeenstemming bereikt over de randvoorwaarden voor een passend ontwerp. Naar aanleiding hiervan heeft het Gelders Genootschap een advies (Bijlage 9 3 mei 2023) opgesteld waarin onder strikte voorwaarden een positieve grondhouding wordt voorgesteld inzake de verdere uitwerking en ontwikkeling van het initiatief. Op basis van dit advies is een ontwerp gemaakt dat 29 juni 2023 is besproken. Geconstateerd werd dat het inrichtingsplan in combinatie met hetontwerp van de woning en het bijgebouw qua vormgeving en afmetingen op deze locatie voorstelbaar zijn. Wel diende de woonbestemming en het bouwvlak aangepast en zoveel mogelijk ingeperkt te worden om verrommeling door vergunningsvrije bouwwerken tegen te gaan. In de onderhavige versie van dit bestemmingsplan is hieraan tegemoet gekomen.
7.4: Informeel overleg omwonenden en lokale belangenorganisaties In het kader van de inspraak is het plan in het najaar van 2020 ter visie gelegd. Een aantal omwonenden zijn van mening dat het plan geen doorgang kan vinden. In vrijwel gevallen gaat het om bewoners die op meer dan 100 m afstand van de beoogde nieuwe woning wonen. Vanwege de afstand en de aanwezigheid van opgaande begroeiing zullen de meeste van hen de beoogde woning niet kunnen waarnemen. Een aantal van hen zal zeker geen gevolgen van enige betekenis, laat staan hinder, ondervinden. Vervolgens is door de initiatiefnemer overleg gevoerd met direct omwonenden. Vooralsnog is er geen overeenstemming. Pijnpunten zijn de aanleg van het doorgaande pad, de bouw van de nieuwe woning en de vermeende aantasting van landschappelijke en natuurwaarden. Het doorgaande pad is in het nu voorliggende plan niet meer opgenomen, maar zou bij overeenstemming met andere eigenaren op termijn mogelijk wel gerealiseerd kunnen worden. Uit de reactie van de provincie en commissie ruimtelijke kwaliteit blijkt overigens dat dat dit plan juist zorgt voor versterking van natuur- en landschapswaarden. 50
Over het dan niet doortrekken van een struinroute zal te zijner tijd een definitief standpunt moeten worden ingenomen. De gemeente vond dit een belangrijke toevoeging, terwijl de direct omwonenden hier tegen zijn. De inititiatiefnemer wil op dit punt het plan bijstellen. In het door de Commissie Ruimtelijke kwaliteit geaccordeerde inrichtingsplan is dit niet meer opgenomen. Bij het beheer zal overigens worden samengewerkt met lokale natuurbeheer- en culturele verenigingen. Omdat het plangebied is opgenomen in het GNN en GO zijn de gronden aangemeld bij de Coöperatieve Agrarische Natuurbeheervereniging Rivierenland.
7.5: Inspraak en zienswijzen De herziening van dit bestemmingsplan heeft vanaf 21 december 2023 tot 31 januari 2024 ter inzage gelegen. Dit was al eerder in september 2020 gedaan. De gemeente was echter van mening dat het plan zodanig gewijzigd is dat dit opnieuw diende te geschieden. Er zijn negen zienswijzen ingediend. Naar aanleiding hiervan is een zienswijzennota opgesteld. Tevens zijn actualisaties, verduidelijkingen en correcties aangebracht in de toelichting en op de verbeelding. Deze zijn echter niet zodanig van aard dat er wezenlijke wijzigingen in de planologische mogelijkheden zijn opgetreden.
51
Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5 Bijlage 6 Bijlage 7 Bijlage 8 Bijlage 9 Bijlage 10 Bijlage 11
Landschapsplan Onderzoek geluidsbelasting NIPA Ecologische effectbeoordeling Watertoets Bodem en grondwateronderzoek NIPA Aerius-berekening Bestaande oppervlakte verharding en bebouwing Besluit hogere grenswaarden Advies Gelders Genootschap (3 mei 2023) Vergelijking situering hoofdgebouw 2017-2023 Zienswijzenota
52
53