Ruimtelijke onderbouwing zonnepark De Hooge Bobbert
Tekst van het document
Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 1
Opdrachtgever: Sunvest Ontwikkeling B.V. Maarssenbroeksedijk 37 3542 DM Utrecht
Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl
Projectgegevens: Projectnummer: Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Versie:
201891 17-12-2021 TR RR, TR TR, JG 2
© 2021 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.
Plangegevens: IMRO-code: NL.IMRO.0225.PBzonneparkHBobbert-2102 Status: Ontwerp
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 2
Inhoudsopgave 1
Inleiding...................................................................................................................................................... 5
1.1
Aanleiding ...............................................................................................................................................5
1.2
Ligging en begrenzing plangebied ..........................................................................................................6
1.3
Vigerend planologisch regime ................................................................................................................7
1.4
Leeswijzer ...............................................................................................................................................8
2
Planbeschrijving ......................................................................................................................................... 9
2.1
Inleiding ..................................................................................................................................................9
2.2
Beschrijving huidige situatie plangebied ................................................................................................9
2.3
Het zonneveld .......................................................................................................................................10
2.4
Landschappelijke inpassing ..................................................................................................................15
3
Beleidskaders ........................................................................................................................................... 19
3.1
Inleiding ................................................................................................................................................19
3.2
Rijksbeleid .............................................................................................................................................19
3.3
Provinciaal en regionaal beleid .............................................................................................................22
3.4
Regionaal beleid ...................................................................................................................................29
3.5
Gemeentelijk beleid..............................................................................................................................31
4
Waardentoets .......................................................................................................................................... 35
4.1
Inleiding ................................................................................................................................................35
4.2
Natuurwaarden ....................................................................................................................................35
4.3
Archeologische waarden ......................................................................................................................36
4.4
Cultuurhistorische waarden .................................................................................................................38
4.5
Water ....................................................................................................................................................39
5
Milieuaspecten......................................................................................................................................... 42
5.1
Inleiding ................................................................................................................................................42
5.2
Bodem ..................................................................................................................................................42
5.3
Geluid ...................................................................................................................................................43
5.4
Luchtkwaliteit .......................................................................................................................................45
5.5
Externe veiligheid .................................................................................................................................45
5.6
Bedrijven en milieuzonering .................................................................................................................47
5.7
Verkeer en parkeren .............................................................................................................................47
5.8
Vormvrije m.e.r.-beoordeling ...............................................................................................................47
5.9
Lichtreflectie .........................................................................................................................................49
5.10
Elektromagnetische straling .................................................................................................................49
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 3
5.11
Conclusie...............................................................................................................................................50
6
Uitvoerbaarheid ....................................................................................................................................... 51
6.1
Inleiding ................................................................................................................................................51
6.2
Ruimtelijke uitvoerbaarheid .................................................................................................................51
6.3
Maatschappelijke uitvoerbaarheid .......................................................................................................51
6.4
Economische uitvoerbaarheid ..............................................................................................................51
6.5
Conclusie...............................................................................................................................................52
Bijlagen .................................................................................................................................................................. 53
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 4
1 Inleiding 1.1 Aanleiding De Nederlandse overheid heeft in juni 2019 het Klimaatakkoord vastgesteld. Het centrale doel binnen dit akkoord is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Voor de elektriciteitssector geldt hierbij een opgave om in eerste instantie in 2030 de CO2-emmissies met tenminste 20,2 Mton te verminderen. In het verlagen van deze uitstoot is het van belang om energie op te wekken met hernieuwbare bronnen. In het Energieakkoord is afgesproken dat in 2023 het aandeel hernieuwbare energieopwekking 16% dient te zijn. Daarnaast spelen zich ook andere ruimtelijke vraagstukken af, zoals het spanningsveld tussen landbouw en natuur en het grote beslag op ruimte. Het is wenselijk om deze vraagstukken integraal mee te nemen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Ook de provincie Gelderland wil in 2050 volledig energieneutraal zijn. Vanuit de RES 1.0 is er een bod gedaan om 1,62 TWh bij te dragen aan de opwekking van duurzame energie. Daarnaast heeft de gemeente Druten heeft de ambitie van de provincie Gelderland naar voren gehaald. Zij heeft het doel om in 2040 volledig energieneutraal te zijn. Om deze doelen te bereiken, zal de duurzame energieproductie elk jaar gemiddeld met 17 TJ moeten stijgen. Hiervoor wordt ruimte geboden om middels grondgebonden zonneparken duurzame energie op te wekken.
Ook in het landelijke gebied wordt gezocht naar locaties voor het plaatsen van zonnepanelen om een bijdrage te kunnen leveren aan de energietransitie. Sunvest Ontwikkeling B.V. uit Utrecht heeft een plan gemaakt voor het ontwikkelen van een zonnepark op een viertal percelen in de gemeente Druten (kadastrale gemeente Druten sectie G perceelnummers: 44(gedeeltelijk) , 119, 139 en 140). Voor de realisatie van een grondgebonden zonnepark wordt een omgevingsvergunning aangevraagd, in afwijking van het bestemmingsplan (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3° Wabo). Deze voorliggende ruimtelijke onderbouwing is onderdeel van de vergunningsaanvraag. Hierin komen alle relevante aspecten vanuit de ruimtelijke ordening voor dit project aan de orde en deze ruimtelijke onderbouwing toont aan dat de ontwikkeling in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 5
1.2 Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied voor voorliggend zonnepark is gelegen binnen de gemeente Druten, ten zuidenwesten van de kernen Druten en Puiflijk, langs de Vissert. Het plangebied behoord tot het buitengebied van Puiflijk. Aan de zuidzijde worden de percelen begrensd door een watergang en aan de noordzijde door de Vissert. Het oosten van het plangebied wordt begrensd door de provinciale weg N329 (Noord-Zuid). Aan de oostzijde van het plangebied is tevens het transformatorstation van Tennet gelegen. Het plangebied voor het voorgenomen zonnepark heeft een totaaloppervlak van 11 hectare en is op dit moment als grasland in gebruik voor agrarische doeleinden.
Afbeelding 1: Ligging plangebied ten opzichte van Druten.
Afbeelding 2. Luchtfoto plangebied voorgenomen zonnepark.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 6
1.3 Vigerend planologisch regime Het plangebied maakt deel uit van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Druten’. Dit plan is vastgesteld op 24 maart 2016 en is een aantal keer herzien, waarvan voor het laatst in juni 2021. Een van deze herzieningen, bestemmingsplan ‘3e periodieke herziening Druten’, vastgesteld op 1 maart 2018, is teven van toepassing op voorliggend plangebied. Binnen het bestemmingsplan ‘Buitengebied Druten’ kent het plangebied de enkelbestemming ‘Agrarisch’. Daarnaast gelden de dubbelbestemmingen ‘Waarde – Archeologie 3’, ‘Waarde – Archeologie 4’, en ‘Waarde – Archeologie 5’. Door het plangebied loopt een hoogspanningsleiding, welke in het bestemmingsplan is opgenomen met een dubbelbestemming ‘Leiding – Hoogspanningsverbinding’ en de figuur ‘hartlijn leiding – hoogspanningsverbinding 2’. De watergang aan de zuidzijde van het plangebied kent de enkelbestemming ‘Water’. Verder is de gebiedsaanduiding ‘overige zone – landschapstype waalkommen’ van toepassing binnen de plangrenzen. Binnen het bestemmingsplan ‘3e periodieke herziening Druten’ is de dubbelbestemming ‘Waarde – Cultuurhistorisch waardevol gebied’ van toepassing op het noordelijke deel van het plangebied. Zie afbeeldingen 3 en 4 voor de uitsneden van het bestemmingsplan. De realisatie van een zonnepark is niet passend binnen het vigerend bestemmingsplan.
Daarom wordt voor het zonnepark een omgevingsvergunning, in afwijking op het bestemmingsplan (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3° Wabo), aangevraagd.
Afbeelding 3. Uitsnede bestemmingsplan ‘Buitengebied Druten’ met daarin het plangebied weergegeven (bron: ruimtelijkeplannen.nl).
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 7
Afbeelding 4: Uitsnede bestemmingsplan '3e Periodieke herziening Druten' met daarin het plangebied weergegeven. De gemarkeerde vlakken met kruisjes geven de ligging van de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorisch waardevol gebied' weer (bron: ruimtelijkeplannen.nl)
1.4 Leeswijzer De ruimtelijke onderbouwing is opgebouwd uit 6 hoofdstukken. In hoofdstuk 2 wordt eerst ingegaan op het voorgenomen plan. In hoofdstuk 3 komt het beleidskader aan bod. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving gegeven van het van toepassing zijnde rijksbeleid, provinciaal beleid en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt daarbij getoetst aan dit beleid. Hoofdstuk 4 bevat een waardentoets. Hieruit blijkt welke waarden er in het plangebied aanwezig zijn en of deze worden aangetast door de ontwikkeling. In hoofdstuk 5 komen de relevante milieuaspecten aan bod. In hoofdstuk 6 wordt tot slot ingegaan op de ruimtelijke, maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 8
2 Planbeschrijving 2.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie nader toegelicht en wordt het plan voor het zonnepark beschreven. Ten behoeve van het zonnepark is een landschappelijk inrichtingsplan opgesteld, waarin de landschappelijke inpassing nader wordt toegelicht en onderbouwd. Deze is als bijlage aan de ruimtelijke onderbouwing toegevoegd.
2.2 Beschrijving huidige situatie plangebied 2.2.1 Ligging en beschrijving plangebied Het plangebied is gelegen in het buitengebied van de gemeente Druten, ten zuidwesten van de kernen Puiflijk en Druten. De percelen binnen het plangebied zijn op dit moment agrarisch in gebruik, als grasland. Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 11 hectare, waarvan netto 59% wordt gebruikt voor de opstelling van zonnepanelen (pv-panelen). Aan de noordzijde worden de percelen begrenst door de Vissert en aan de zuidzijde door een watergang. In de directe omgeving van het plangebied zijn geen burgerwoningen gelegen. Wel zijn rondom het plangebied een aantal bedrijfswoningen gelegen. Dit betreft de woning aan de oostzijde en aan de noordwestzijde van het plangebied. Het plangebied kenmerkt zich door het agrarisch karakter en de aanwezigheid van een aantal agrarische bedrijven in de omgeving. Deze bedrijven zijn op meer dan 100 meter van het plangebied gelegen.
Afbeelding 5. Het plangebied aan de Vissert met de directe omgeving.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 9
2.2.2 Het landschap Het plangebied maakt deel uit van het land van Maas en Waal. Dit deel van het rivierengebied is in de middeleeuwen ontgonnen uit een moerasgebied en rond de 14 e eeuw ingedijkt en geleidelijk in polders ingedeeld en ontwaterd. De hogere delen – de oeverwallen, donken en rivierduinen – werden bewoond en bewerkt, en de lagere delen – de kommen – als grasland en jachtgebied gebruikt. Puiflijk ligt op een donk op de oeverwal van de Waal, en de Vissert is een oude weg die vanaf het dorp naar het kommengebied in het westen loopt. Ter hoogte van het plangebied ligt de Vissert hoger dan het omringende land met brede bermen en aan weerszijden een diepe bermsloot. Ook de erven liggen verhoogd in het landschap vanwege de regelmatige overstromingen. Beplanting komt hier incidenteel voor als bomen of boomgroepen, meestal langs een weg bij een erf of bij een toegang naar een perceel. In de vorige eeuw waren de wegen door laanbomen versterkt en kwamen in de omgeving van het dorp hoogstam fruitboomgaarden voor. Na de ruilverkaveling in de 19 e eeuw zijn veel beplantingen verdwenen. In de tweede helft van de 19e en in de 20e eeuw zijn provinciale wegen aangelegd, zijn waterlopen versmald en recht getrokken en is de verkaveling efficiënter ingedeeld.
Tevens is een hoogspanningsleiding over het plangebied getrokken met, naast het plangebied, aan de Noord-Zuid een transformatorstation.
2.3 Het zonnepark 2.3.1 Intitiatief voor het zonnepark Sunvest heeft samen met de grondeigenaren een plan gevormd voor de realisatie van een grondgebonden zonnepark in de gemeente Druten. De betrokken grondeigenaren zijn op dit moment melkveehouders, welke een gangbare bedrijfsvoering voeren. In het kader van een toekomstbestendige bedrijfsvoering is gezocht naar extra inkomsten c.q. verdienmodellen. Sunvest wil, samen met de grondeigenaren, bijdragen aan de transitie naar duurzame energie. Dit doen zij doormiddel van de ontwikkeling van natuurlijke zonneparken. Sunvest ontwikkelt, financiert, bouwt en exploiteert deze natuurlijke zonneparken, waarbij zij bij alle zonneparken concrete maatregelen ten behoeve van de verbetering van de biodiversiteit en de landschappelijke inpassing. Daarnaast zorgt de realisatie van het zonnepark er ook voor dat de grondeigenaren hun bedrijfsvoering op lange termijn toekomstgericht kunnen voortzetten. Samen met de betrokken grondeigenaren is Sunvest tot een plan gekomen voor de realisatie van een grondgebonden zonnepark van circa 11 hectare.
2.3.2 Locatiekeuze De provincie Gelderland wil de energietransitie de komende jaren versnellen om de doelen van 2030 en 2050 te halen. De gemeente Druten heeft het doel om in 2040 volledig energieneutraal te zijn. Hiervoor heeft de gemeente een routekaart opgesteld. Om de doelen te behalen, zal de duurzame energieproductie elk jaar gemiddeld met 17 TJ moeten stijgen. Samen met de gemeente Wijchen heeft de gemeente Druten een visie voor de opwekking van zonne-energie opgesteld. In deze visie geven beide gemeente aan waar zij de opwekking van zonne-energie in de vorm van zonneparken mogelijk willen maken. De visie heeft betrekking op grootschalige zonneparken. Voorliggende locatie is gelegen in een van de zoekgebieden waar de gemeente Druten de opwekking van zonne-energie mogelijk willen maken. Dit is nader benoemd in paragraaf 3.5. Met de ontwikkeling van
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 10
voorliggend zonnepark op de voorliggende locatie wil Sunvest, samen met de grondeigenaren, een bijdrage leveren aan de transitie naar de opwekking van duurzame energie.
2.3.3 Technische gegevens zonnepark Het plangebied voor de ontwikkeling van het zonnepark de Hooge Bobbert heeft een oppervlak van circa 11 hectare. Van het totaal wordt circa 6,45 hectare (59%) gereserveerd voor de opstelling van zonnepalen en wordt circa 4,6 hectare (41%) gebruikt voor de landschappelijke inpassing en de versterking van de biodiversiteit. Opstelling Het zonnepark wordt ingericht met een zuidoriëntatie, waarbij de rijen zonnepanelen gelijklopen aan de weg Vissert. De onderzijde van de panelen worden op minimaal 0,7 meter hoogte boven het maaiveld gesitueerd. Zo kan er een goede grasland vegetatie ontwikkelen en is beheer door schapen mogelijk. De maximale hoogte van de panelen is 1,6 meter boven het maaiveld. Tussen de panelen wordt ruimte vrijgelaten zodat regenwater de bodem onder de panelen kan bereiken. Technische installaties Binnen het zonnepark worden twee transformatorstations van 6 MVA en een inkoopstation gerealiseerd. Het inkoopstation en de transformators/converters worden zoveel mogelijk achter struweelbeplanting geplaatst, waardoor deze vanaf de weg zoveel mogelijk uit het zicht worden ontnomen. Daarnaast worden de technische installaties uitgevoerd in een kleur welke niet opvalt in het landschap. Aansluiting netbeheerder Het plangebied ligt naast het middenspanningsstation van netbeheerder Liander.
Gedurende de opstartfase van het project is contact geweest met Liander over de mogelijkheden tot een aansluiting op het net. Ten behoeve van de netaansluiting is door Sunvest een netaansluitingsofferte vastgelegd. In het tweede kwartaal van 2025 zal het onderstation zijn uitgebreid en kan voorliggend zonnepark aan worden gesloten op een 10 MVA-aansluiting.
2.3.4 Toegankelijkheid en ontsluiting Het zonnepark wordt ontsloten via bestaande ontsluitingen langs de Vissert aan de noordzijde van het plangebied. Rondom de panelen wordt een bloemrijke strook vrijgehouden voor insecten, vogels en kleine dieren. Binnen het zonnepark zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van onverharde paden en anderzijds halfverharding. Voor wat betreft de bereikbaarheid van de hulpdiensten in het geval van calamiteiten worden de toegangswegen en beheerpaden geschikt gemaakt voor zwaardere voertuigen, waaronder bluswagens. Daarnaast zal ten behoeve van onderhoudsvoertuigen parkeergelegenheden worden gerealiseerd binnen het hekwerk van het zonneveld.
2.3.5 Bouw De start van de bouw is afhankelijk van het moment waarop de vergunningen zijn verleend, de netaansluiting met voldoende transportcapaciteit opgeleverd kan zijn en de benodigde rijkssubsidies zijn toegewezen. De aanlegfase van de panelen en bijbehorende installaties beslaat waarschijnlijk een tijdsperiode van meerdere maanden.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 11
2.3.6 Looptijd Het zonnepark heeft een exploitatiefase van 25 jaar. Na deze termijn zal het zonnepark volledig worden ontmanteld en wordt de grond teruggebracht naar het huidige staat van gebruik.
2.3.7 Communicatie en participatie Sunvest hecht veel waarde aan de betrokkenheid van de lokale gemeenschap in Gemeente Druten. Hiertoe heeft zij een participatieplan opgesteld (zie separate bijlage). Het participatieplan beschrijft hoe de lokale gemeenschap financieel kan mee participeren en op welke zij betrokken zijn bij het proces rondom de voorgenomen ontwikkeling Procesparticipatie Sunvest vindt het belangrijk dat alle belanghebbenden duidelijk geïnformeerd worden over de verschillende fasen van de planontwikkeling. Daarnaast wil Sunvest ook input verkrijgen vanuit de omgeving, zodat het plan voor het voorgenomen zonnepark leidt tot een beter plan en het voorgenomen zonnepark gedragen wordt door de omgeving. Ten behoeve van de procesparticipatie heeft Sunvest in verschillende fasen van de ontwikkeling diverse partijen en omwonende betrokken bij de ontwikkeling. Zo zijn In het voortraject van het principeverzoek omwonenden persoonlijk gesproken over het plan. In voorbereiding op het indienen van de vergunning is Sunvest wederom persoonlijk met de omwonenden aan de keukentafel in gesprek gegaan om het plan toe te lichten, eventuele zorgen weg te nemen en input te verzamelen om het zonnepark beter te maken en af te stemmen op de wensen van de direct omwonenden.
Daarnaast heeft Sunvest ook informatieavonden georganiseerd, zodat ook de bredere omgeving bij de voorgenomen ontwikkeling betrokken wordt. Op 15 juli heeft Sunvest een digitale inloopavond gehouden in verband met de COVID-19-situatie. Met circa 170 huis-aan-huisbrieven is de lokale gemeenschap rondom het zonnepark uitgenodigd om deel te nemen. De presentatie van de digitale informatie sessie is terug te kijken op de projectpagina op de website van Sunvest. Op die manier worden geïnteresseerden die niet bij de sessie aanwezig konden zijn ook op de hoogte gehouden van het initiatief. Daarnaast heeft Sunvest op 15 september een inloop informatiebijeenkomst georganiseerd in Dorpshuis de Lier in Puiflijk, vlakbij het plangebied voor zonnepark de Hooge Bobbert. Hierbij waren 7 stands met posters waar bezoekers van de inloopavond in gesprek konden gaan met diverse experts. Zie voor een uitgebreide toelichting op de procesparticipatie het separate participatieplan in de bijlagen. Financiële participatie Sunvest ziet graag dat de lokale omgeving meeprofiteert van het zonnepark. Daarbij streeft Sunvest ernaar dat mensen uit alle inkomensklassen mee kunnen profiteren. Mensen met geld kunnen investeren in het park. Mensen met minder financiële mogelijkheden kunnen meeprofiteren via een omgevingsfonds waar Sunvest geld aan doneert.
Het voorstel is om de inwoners van Druten voor zeker 50% financieel te laten participeren en meeprofiteren. Dit is in samenwerking met de omgeving en gemeente uitgekomen op de volgende mix aan mogelijkheden: -
Omgevingsfonds per opgewerkte MWh aan stroom Zon op daken Mee-investeren
Het volledige financieel participatieplan (zie separate bijlage) is afgestemd met en akkoord bevonden door de gemeente, zal voorafgaand aan de bouw van het zonnepark verder geconcretiseerd en gerealiseerd worden.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 12
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 13
2.3.8 Levenscylus Voor de levenscyclus van het zonnepark wordt gekeken naar een optimaal evenwicht tussen de landschappelijke kwaliteit, innovatieve technieken, materiaalkwaliteit en duurzaamheid. Zo worden zonnepanelen gebruikt welke niet alleen goed scoren op de prijs-kwaliteitverhouding, maar ook op maatschappelijke prestatie van de fabrikant. Daarnaast worden installaties, zoals de onderconstructie van de panelen, zo uitgevoerd dat deze na exploitatie gemakkelijk te verwijderen zijn. Tijdens de exploitatie vindt preventief onderhoud plaats om de frequentie van elektrische en mechanische defecten te minimaliseren. Het doe is om na de exploitatie van het zonnepark te voldoen aan de richtlijn Afgedankt Elektrisch en Elektronisch Afval (AEEA). Hierbij zorgt Sunvest voor een goede en milieuvriendelijk verwerking en recycling, via Stichting Zonne energie Recycling Nederland (ZRN), van de aanwezige componenten en materialen. Na het aflopen van de exploitatieperiode worden de gronden weer in oorspronkelijke staat gebracht. Op die manier streeft Sunvest naar een zo goed en duurzaam mogelijke levenscyclus van het zonnepark.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 14
2.4 Landschappelijke inpassing De landschappelijke inpassing van zonnepark De Hooge Bobbert is beschreven in het landschappelijk inpassingsplan, welke als bijlage bij de ruimtelijke onderbouwing is opgenomen. In deze paragraaf worden de hoofdpunten van de landschappelijke inpassing toegelicht. De landschappelijke inpassing van het zonnepark is tot stand gekomen op basis van een beleidsanalyse, landschapsanalyse en de technische uitgangspunten. De belangrijkste uitgangspunten voor de landschappelijke inpassing van zonnepark de Hooge Bobbert zijn het benadrukken van de kwaliteit van de Vissert en de watergang, het beleefbaar houden van de hoogteverschillen en de openheid van het landschap met de (bloeiende) bermen. In de inrichting wordt gebruik gemaakt van meervoudig ruimtegebruik ten behoeve van de biodiversiteit, natuur en het landschap om een meerwaarde voor de omgeving te realiseren.
Afbeelding 6. Landschappelijk inrichtingsplan De Hooge Bobbert (bron: Eelerwoude & Haver Droeze).
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 15
2.4.1 Schaal van het landschap Versterken landschapsstructuur en natuurwaarden Bij het plaatsen van de panelen wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met het karakter van het landschap. De bestaande landschapsstructuren worden versterkt met het toevoegen van nieuwe beplanting. Ook volgt de opstelling van de panelen de vorm van de kavel met een zuidelijke oriëntatie. Rafelranden worden zoveel mogelijk voorkomen. Het belangrijkste middel voor de landschappelijke inpassing van het zonnepark is het benadrukken van de landschappelijke kwaliteit van de Vissert, welke onderdeel is van het cultuurhistorisch waardevol gebied, en de watergangen, beleefbaarheid van de hoogteverschillen en de openheid van het landschap. De noordzijde van het park (langs de Vissert) wordt daarom ingericht met een brede strook inheems struweel en kruidenrijke akkerranden. De bestaande natuurvriendelijke oevers langs de brede watergangen worden behouden en worden voortgezet langs de zuidzijde van het park. Ook langs de Noord-Zuidweg wordt een brede strook ingericht met kruidenrijke akkerrand vegetatie. De oostrand wordt voorzien van een struweelhaag. Rekening houdend met het open landschap zal het struweel een maximale hoogte van 2 meter krijgen. Deze nieuwe landschapselementen dienen ter versterking van de biodiversiteit.
De nieuwe beplanting is inheems en gebiedseigen en levert zo een bijdrage aan de variatie van habitat van verschillende soorten. Binnen het plangebied wordt geen gebruik gemaakt van gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest wat ten goede komt van het bodemleven. Tussen de panelen wordt voldoende ruimte vrijgehouden om (bloem- en kruidenrijk) grasland te laten ontwikkelen ten behoeve van de biodiversiteit.
2.4.2 Schaal van de directe omgeving Zicht op het zonnepark Met de ontwikkeling van struweel en akkerranden wordt afstand gecreëerd tot de zonnepanelen en wordt het directe zicht op de paneelopstelling beperkt. De boombeplanting met essen langs de Noord-Zuid wordt behouden. Het zicht op de zonnepanelen wordt verder beperkt door het aanplanten van struweel op verschillende randen van het zonnepark. De panelen worden, gezien vanaf de Vissert, beneden ooghoogte geplaatst.
Afbeelding 7. Doorsnede 1. Beperkt zicht vanaf de Noord-Zuid op het plangebied
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 16
Multifunctioneel ruimtegebruik Het zonnepark wordt zo ingericht dat het mogelijk is om het projectgebied te laten begrazen door schapen. Zodoende blijft het agrarische karakter van de percelen behouden en ontstaat er multifunctioneel gebruik van de grond. Landschappelijk hekwerk Daar waar het park niet aan een brede sloot grenst, wordt het park afgeschermd met een hekwerk van maximaal 2 meter hoog. Er wordt een transparant donker hekwerk toegepast. Onderaan wordt een ruimte van 20 cm vrijgelaten zodat klein wild het hekwerk kan passeren. Het hekwerk wordt zoveel mogelijk aan de binnenzijde van de landschappelijke inpassing geplaatst om het zicht erop te beperken. Watergangen De brede oevers langs de A-watergangen blijven intact om een schouwpad van 4 meter breed te kunnen handhaven voor beheer van de watergangen. De zone langs de watergangen wordt ingericht als bloem- en kruidenrijk grasland waardoor de kansen voor biodiversiteit hier toenemen.
Afbeelding 8. Doorsnede 4 met daarop de schouwpaden en de bloemrijke berm.
Struinpad Ter ondersteuning van de recreatie rondom het plangebied wordt een struinpad aangelegd vanaf de Vissert over het zonnepark, via een dam over de watergang naar het westen, doorlopend naar de Veldstraat. Het struinpad sluit aan op al aanwezige wandelroutes en wordt educatief ingericht met informatieborden waar de werking van het zonnepark wordt uitgelegd.
2.4.3 Ecologische inpassingsmaatregelen De landschappelijke inrichting is tot stand gekomen met advies van Ecogroen op het gebied van ecologie. Daarnaast is door Eelerwoude en toetsing aan de Wet natuurbescherming uitgevoerd (zie hiervoor hoofdstuk 4). In het landschappelijke inpassingsplan zijn verschillende maatregelen beschreven welke een bijdrage leveren aan de ecologie van het gebied; waaronder een brede strook met struweel en ruige kruidenvegetaties, het aanbrengen van een Torenvalkkast en nestkasten voor vleermuizen en het voortzetten van de
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 17
natuurvriendelijke gevarieerde grasoevers langs de waterlopen. In het separaat bijgevoegde landschappelijk inrichtingsplan zijn de ecologische inpassingsmaatregelen nader uitgewerkt.
2.4.4 Beplanting en beheer Voor de diverse inpassingsmaategelen is een beschrijving gegegeven van de gewenste kwaliteit met bijbehorende onderhouds- en beheeropgave. In het separate landschappelijk inrichtingsplan wordt per groenelement ingegaan op de beschrijving en het beheer en onderhoud. Om de biodiversiteit binnen het plangebied te verhogen is het doel om het perceel zoveel mogelijk te verschralen zodat een bloem- en kruidenrijke vegetatie zich ontwikkelt. Hiervoor wordt de bestaande graszode verwijderd en wordt het land ingezaaid met een inheems bloem- en kruidenrijk mengsel. Langs de randen van het plangebied en de watergang met struinpad wordt laag struweel aangeplant. Het sortiment bestaat uit de volgende struiken (gelijke verdeling): éénstijlige meidoorn, tweestijlige meidoorn, sleedoorn, Spaanse aak, egelantier, Gelderse roos, hazelaar, en rode kornoelje. Door te kiezen voor plantmateriaal van enig formaat (100 - 120) wordt een sneller resultaat behaald. Beheer De eerste vijf jaar wordt het grasland drie tot vijf keer per jaar gemaaid om de groei van snelgroeiende onkruiden tegen te gaan. Het maaisel blijft enkele dagen liggen om te drogen en de zodat de zaden uit kunnen vallen, maar wordt vervolgens afgevoerd zodat de grond kan verschralen. Invasieve soorten zoals Japanse Duizendknoop worden jaarrond actief bestreden. Na de eerste vijf jaar wordt gefaseerd beheerd.
Als alternatief voor maaien kan drukbegrazing met schapen worden ingezet, hiervoor is een lokale schaapherder beschikbaar. De struweelbeplanting wordt tot het derde jaar na aanplant jaarlijks gesnoeid, daarna om de twee tot drie jaar (afhankelijk van de groeisnelheid).
Afbeelding 9. Sfeerbeeld: alternerend maaibeleid met schapenbeheer.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 18
3 Beleidskaders 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid dat betrekking heeft op het plangebied en de voorgenomen ontwikkeling beschreven. Het wordt benaderd vanuit het rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan, de realisatie van het zonnepark, wordt getoetst aan dit beschreven beleid.
3.2 Rijksbeleid 3.2.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Nederland staat in de komende jaren voor een aantal opgaven van nationaal belang. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) stelt dat grote en complexe opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw Nederland flink zullen veranderen. Deze opgaven moeten benut worden om vooruit te komen en tegelijkertijd het mooie van Nederland te behouden. De NOVI biedt perspectief om de grote opgaven aan te pakken Hierbij is omgevingskwaliteit het kernbegrip: dat wil zeggen ruimtelijke kwaliteit én milieukwaliteit. Vanuit de NOVI geeft het Rijk kaders en richting voor zowel nationale als decentrale keuzes. Centraal bij de afweging van belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving, zowel van de boven- als van de ondergrond. In de NOVI wordt gesproken over een ‘omgevingsinclusief’ beleid. De NOVI beschrijft enerzijds een toekomstperspectief met ambities en anderzijds de nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven. Deze opgaven zijn het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Waar de opgaven vragen om een geïntegreerde benadering, komen deze samen in vier prioriteiten. Op deze vier prioriteiten zijn beleidskeuzes gemaakt.
De vier prioriteiten gemaakt: 1) Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie. 2) Duurzaam economisch groeipotentieel. 3) Sterke en gezonde steden en regio’s. 4) Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Om de beleidskeuze weloverwogen te maken worden drie afwegingsprincipes, die helpen bij het afwegen en prioriteren van de verschillende belangen en opgaven, gehanteerd namelijk; 1) Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies, 2) Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal en 3) Afwentelen wordt voorkomen. In de NOVI wordt gesteld dat de klimaatdoelstelling in lijn is met de Parijse klimaatdoelstelling: in 2050 vrijwel geheel klimaat neutraal. De ambitie is dat de omslag naar 100 procent circulair in 2050 gerealiseerd is en dat een zo goed mogelijke inpassing van duurzame energie in de leefomgeving is. In 2050 is Nederland erin geslaagd al deze ontwikkelingen zorgvuldig in te passen of nieuwe landschappen te creëren, met zo min mogelijk hinder of overlast voor mensen en het ecosysteem. De NOVI ziet het van nationaal belang om de internationale afgesproken doelen te behalen. De opgave is dan ook om de broeikasgassen. Ten opzichte van 1990 te reduceren met tenminste 49 procent in 2030 en met 95 procent in 2050. Een andere opgave is het vervangen van fossiele energiebronnen door duurzame bronnen.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 19
Bovenstaande opgaven manifesteert zich rond een van de vier prioriteiten, namelijk prioriteit 1 ‘Ruimte voor klimaatadaptatie energietransitie’. In beleidskeuzes van deze prioriteit wordt benoemd dat overheden, marktpartijen en maatschappelijke organisaties samenwerken aan het bijtijds halen van doelstellingen, die in het Klimaatakkoord zijn bepaald. Het Nationaal Programma RES vormt een platform voor onderling samenwerken, vergelijken, leren en uitdagen. De energietransitie kan een hefboom zijn voor kwaliteitsverbetering, zowel ruimtelijke als bijvoorbeeld voor ecologische, economische of sociale verbeteringen. Zonneparken kunnen bijvoorbeeld economische dragers voor het landelijk gebied worden. Daarnaast moeten zonneparken in het landschap worden ingepast. De afwegingprincipes van de NOVI leiden tot een voorkeur voor zonnepanelen op daken en gevels van gebouwen. Vanuit diezelfde principes hebben daarna onbenutte terreinen in bebouwd gebied de voorkeur. Om aan de gestelde energiedoelen te voldoen, kan blijken dat ook locaties in het landelijk gebied nodig zijn. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met voorliggend plan wordt een bijdrage geleverd aan de ambities in de NOVI. Het zonnepark draagt bij aan de opwekking van duurzame energie door middel van zonnepanelen en draagt hiermee bij aan een reductie van de uitstoot van broeikasgassen.
Het zonnepark wordt landschappelijk en ecologisch ingepast waarmee er tevens een bijdrage wordt geleverd aan de biodiversiteit in het gebied.
3.2.2 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) bevat de visie van het Rijk op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Het Rijk streeft naar een krachtige aanpak die ruimte geeft aan regionaal maatwerk, de gebruiker vooropzet, investeringen prioriteert en ruimtelijke ontwikkelingen en infrastructuur met elkaar verbindt. In het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) zijn regels opgenomen om het beleid uit de SVIR te verwezenlijken. In de structuurvisie schetst het Rijk ambities voor Nederland in 2040. Uitgaande van de verantwoordelijkheden van het Rijk zijn de ambities uitgewerkt in rijksdoelen tot 2028, waarin is aangegeven welke nationale belangen aan de orde zijn. Nieuwe ontwikkelingen en opgaven kunnen leiden tot bijstelling van de rijksdoelen. Naast de inzet van rijksinvesteringen voor het behalen van de ambities, kunnen ook kennis, bestuurlijke afspraken en kaders worden ingezet. De huidige financiële rijkskaders (begroting) zijn randvoorwaardelijk voor de concrete invulling van die rijksambities. De ruimtelijke waarden die het nationaal belang waarborgen zijn opgenomen in 13 verschillende belangen. In de structuurvisie wordt ook aangegeven op welke wijze het Rijk deze belangen wil verwezenlijken. Eén van de thema’s in de structuurvisie is energie.
Volgens de ambitie in Nederland in 2040 voorzien van een robuust internationaal energienetwerk en is de energietransitie in een vergevorderd stadium. De komende jaren zal de vraag naar elektriciteit nog blijven groeien. Er is een transitie naar duurzame, hernieuwbare energie nodig om de ambities voor beperking van de CO2- uitstoot de behalen en een robuust duurzaam energienetwerk te realiseren. Deze energiebronnen (waaronder zonne-energie) hebben veel ruimte nodig. Dit betekent dat er voldoende ruimte moet worden gereserveerd om de gewenste toename van het aandeel duurzame energiebronnen te verwezenlijken. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan bestaat uit de ontwikkeling van een grondgebonden zonnepark. Met de ontwikkeling wordt een bijdrage geleverd aan bovengenoemde ambities. Overige nationale belangen worden hier niet door geschaad.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 20
3.2.3 Barro en Bro Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is op 30 december 2011 in werking getreden. In het Barro wordt een aantal projecten die van rijksbelang zijn met name genoemd en met behulp van digitale kaartbestanden exact ingekaderd. Per project worden vervolgens regels gegeven, waaraan ruimtelijke plannen moeten voldoen. Binnen het Barro worden de volgende onderdelen besproken: • Project Mainportontwikkeling Rotterdam. • Kustfundament. • Grote rivieren. • Waddenzee en waddengebied. • Defensie. • Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde. In oktober 2012 is het besluit aangevuld met de ruimtevraag voor de onderwerpen veiligheid op rijkswegen, toekomstige uitbreiding van infrastructuur, de elektriciteitsvoorziening, de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), de veiligheid van primaire waterkeringen, reserveringsgebieden voor hoogwater, maximering van de verstedelijkingsruimte in het IJsselmeer en is het onderwerp duurzame verstedelijking in regelgeving opgenomen. Per 1 juli 2016 zijn er nog enkele wijzigingen van de Barro van kracht geworden. Deze wijzigingen hebben geen directe invloed op de voorgenomen ontwikkeling. Ladder voor duurzame verstedelijking In de SVIR wordt de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen.
Op 1 juli 2017 is het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd, waarbij ook een nieuwe "Laddersystematiek" wordt toegepast. Deze nieuwe regeling is opgenomen in artikel 3.1.6 Bro. De ladder voor duurzame verstedelijking is van toepassing op bestemmingsplannen, uitwerkings- en wijzigingsplannen en omgevingsvergunningen. De toepassing van de ladder voor duurzame verstedelijking houdt in dat: 'De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt, bevat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien'. Het aanleggen van een zonnepark is geen nieuw stedelijke ontwikkeling. Op basis van eerdere uitspraken van de Raad van State 11 blijkt dat soortgelijke projecten die niet tot leegstand van bestaande bebouwing leiden, niet als een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van het Bro kunnen worden aangemerkt. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van een weg, windpark of een hoogspanningsleiding. Ook de Rechtbank Overijssel heeft in april 2018 geoordeeld dat een zonnepark geen nieuwe stedelijke ontwikkeling betreft (zaaknummer akzwo_17_2460 en ak_zwo_17_2461). Een toets aan de Ladder is daarom niet van toepassing.
In een uitspraak van 23 januari 20192 is dit nog eens bevestigd door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Een toets aan de Ladder is daarom niet van toepassing.
1 Zie: ABRvS 18 februari 2015, ECLI:NL:RVS:2015:448, ABRvS 24 februari 2016, ECLI:NL:RVS:2016: 465. ABRvS 16 maart 2016,
ECLI:NL:RVS:2016:708. ABRvS 28 juni 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1724. 2 ECLI:NL:RVS:2019:178, uitspraak 201804681/1/A1
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 21
3.2.4 Klimaatakkoord Het Klimaatakkoord is vastgesteld op 28 juni 2019. In het Klimaatakkoord heeft het kabinet de landelijke ambities en doelstellingen vastgelegd. Centraal hierin staat het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% ten opzichte van 1990. Het kabinet pleit in Europa voor een broeikasgasreductie van 55% in 2030. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met de realisatie van voorliggend zonnepark wordt netto circa 6,45 ha aan grondgebonden zonnepanelen geplaatst. Deze wekken gezamenlijk circa 14 MWp/jaar aan duurzame elektriciteit op uit zonne-energie. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de reductie van broeikasgassen.
3.2.5 Rijk investeert in duurzame energie De Rijksoverheid heeft de afgelopen jaren diverse doelstellingen geformuleerd betreffende het opwekken van duurzame energie. Om deze doelstellingen te behalen worden initiatieven voor het opwekken van duurzame energie gesubsidieerd. Voor de realisatie van zonneparken kan SDE++ subsidie worden aangevraagd. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De subsidieregeling vanuit het Rijk laat zien dat het Rijk initiatieven voor het opwekken van duurzame energie, zoals in voorliggend zonnepark, stimuleert. Voor de realisatie van het zonnepark zal door de initiatiefnemer de SDE++ subsidie worden aangevraagd.
3.2.6 Conclusie Rijksbeleid De voorgenomen ontwikkeling past binnen de gestelde beleidskaders van het Rijk, zowel op het gebied van duurzame energieopwekking als op het gebied van landschappelijke inpassing en de versterking van biodiversiteit. Vanuit deze beleidsdocumenten en regelgeving zijn geen randvoorwaarden of uitgangspunten die rechtstreeks doorwerken op het voorgenomen plan.
3.3 Provinciaal en regionaal beleid 3.3.1 Gelders Energieakkoord en ZonneWIJzer Op 17 maart 2015 is het Gelders Energie Akkoord door meer dan 100 partijen ondertekend: provincies, gemeentes, waterschappen en andere stakeholders. In het Gelders Energie Akkoord hebben deze partijen vastgelegd dat zij het aantal zonneparken de komende jaren sterk willen laten toenemen. Inmiddels zetten bijna 250 partners van het Gelders Energieakkoord zich in voor een klimaatneutraal Gelderland in 2050. De doelen van het Gelders Energieakkoord zijn als volgt: • een besparing van 1,5% op het energiegebruik in de periode van 2013-2023; • in 2023 wordt 16% van het energiegebruik duurzaam opgewekt; • in 2050 is de emissie van broeikasgassen 100% minder dan in 1990; en • in 2030 is de emissie van broeikasgassen 55% minder dan in 1990. Sinds 2016 monitort de organisatie van het Gelders Energieakkoord de groei en verwachtingen van het energiegebruik en het aandeel hernieuwbare energie in de provincie Gelderland. Uit de tussenevaluatie en de peiling van 2018 blijkt dat de provincie nog achterloopt op de afspraken uit het SER Energieakkoord en het Gelders Energieakkoord. De provincie heeft zich de afgelopen jaren ingezet om alsnog de doelstellingen te behalen, en streeft naar een versnelling van de energietransitie.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 22
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De ontwikkeling van zonnepark De Hooge Bobbert levert een bijdrage aan de energietransitie en het behalen van de doelstellingen uit het Gelders Energieakkoord. ZonneWIJzer Het in opdracht van de provincie Gelderland en op initiatief van het Gelders Energieakkoord is de ZonneWIJzer opgesteld. De handreiking is geen vastgesteld beleid maar fungeert als richtinggevend document, voor de ontwikkeling van passende zonneparken binnen Gelderland. Er wordt zowel ingegaan op ecologische, landschappelijke en technische aspecten. Hiervoor wordt onderscheid gemaakt tussen de verschillende landschapstypen. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plangebied is gelegen in het landschapstype ‘Kommen’. Dit zijn de lagergelegen gronden op enige afstand van de rivieren. Deze gebieden hebben een grootschalig karakter en zijn opgebouwd uit rechte, hoekige structuren. Hierin zijn de blokverkaveling, wegen, (dwars)dijken, sloten en weteringen structuurbepalend. De gronden bestaat voornamelijk uit gras- en hooilanden. Beplanting is voornamelijk te vinden langs wegen en bebouwingslinten of op relatief kleine schaal in de vorm van eendenkooien en andere populierenbosjes. Voor grootschalige zonneparken binnen dit landschap zijn ‘landschappelijke bouwstenen (2)’ aangegeven. Grote zonneparken kunnen bijvoorbeeld nabij glastuinbouw worden ingepast.
Voor een goede landschappelijke inpassing in de grootschaligheid van het landschap kan de oorspronkelijke maat van de kavel worden opgenomen in het ontwerp. Panelen krijgen een lage opstelling, worden georiënteerd in lijn met de verkaveling en het zonnepark sluit aan op bestaande structuren. In verband met weidevogels en de openheid worden deze parken tevens afgeschermd middels brede watergangen. Meekoppelkansen zijn het agrarisch medegebruik, recreatief medegebruik, de combinatie met waterberging. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling In het landschappelijk inrichtingsplan voor zonnepark De Hooge Bobbert geldt de grootschaligheid en openheid van het landschap als uitgangspunt. De plaatsing van de panelen volgt de structuur van de verkaveling en bestaande brede waterlopen worden behouden zodat de kavelstructuur herkenbaar blijft, en in het zuiden versterkt het natuurvriendelijke oevers. Langs de Vissert, aan de noordzijde van het zonnepark, wordt een brede strook ingericht met een kruidenrijke akkerrand. Er wordt een struinpad met informatievoorzieningen gerealiseerd en beheer wordt uitgevoerd met schapen zodat het agrarische karakter van het perceel behouden blijft. Hiermee sluit het zonnepark aan op de Gelderse ZonneWIJzer.
3.3.2 Omgevingsvisie Gaaf Gelderland Omgevingsvisie Gaaf Gelderland De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland is door Provinciale Staten vastgesteld op 19 december 2018 en in werking getreden op 1 maart 2019. In de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland is beleid opgenomen over de energietransitie. Het energievraagstuk is een wereldwijd vraagstuk. Het gaat aan niemand voorbij en raakt iedereen, ook in Gelderland. 'Oude' manieren van energie opwekken en gebruiken, hebben te veel negatieve effecten en passen niet meer. Nieuwe manieren zijn nodig. Het provinciale streven is dat Gelderland in 2050 volledig klimaatneutraal is. Het begin van verandering is er, maar het tempo en de kracht waarmee moeten flink omhoog, wil Gelderland in de toekomst schoon en gezond blijven. Er is geen tijd te verliezen.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 23
In 2030 wil de provincie – als tussenstap – dan ook verder zijn dan landelijk is afgesproken. Forse ingrepen in de gebouwde omgeving zijn nodig om de overstap naar alternatieve, duurzame energiebronnen voor elkaar te krijgen. Om te beginnen, zet de provincie in op energiebesparing en het terugdringen van het energieverbruik door isolatie en efficiëntere toepassingen: in huizen en gebouwen, bij verkeer en vervoer, in de industrie, in de landbouw. Daarnaast zet de provincie in op duurzame opwekking. Wind, zon, biomassa, waterstof, geo- en aquathermie en waterkracht; ze zijn allemaal van belang en nodig. De provincie stimuleert de ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën en pakt de kansen die dit biedt voor de werkgelegenheid, door de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt op dit vlak te versterken. Voor het opwekken, opslaan en transporteren van duurzame energie is veel ruimte nodig. Windturbines, zonneparken, warmtecentrales, (mest)vergisters en waterkrachtcentrales moeten een plek krijgen in het Gelderse landschap, wil de provincie de ambitie halen. In de bodem zoekt de provincie naar mogelijkheden voor het benutten van aardwarmte (geothermie). Dit raakt de leefomgeving van alle Gelderlanders en kan botsen met sterke Gelderse kwaliteiten – zoals de natuur, het rivierenlandschap met haar uiterwaarden, het zicht op het mooie erfgoed.
Tegelijkertijd ontbreekt het in de Gelderse steden vaak aan ruimte om duurzame alternatieven in te passen. De provincie ziet al veel, en steeds meer, energie-initiatieven van onderop komen: zonneparken, windmolens. Deze initiatieven wil de provincie verder ontwikkelen. Maar er is meer nodig: een gezamenlijke regionale aanpak. Samen met partners moet de provincie bepalen waar de noodzakelijke extra meters gemaakt kunnen worden en waar initiatieven zich niet en waar wel kunnen ontwikkelen en onder welke voorwaarden, bijvoorbeeld langs wegen of op vrijgekomen landbouwgronden. Niet zomaar en overal, maar met oog voor de kwaliteiten die Gelderland uniek maken. Hier zet de provincie zich in en pakt door, als dat nodig is. De Gelderse provinciale ambitie is om klimaatneutraal te zijn in 2050. Dit wil de provincie bereiken door grootschalige besparing en opwekking uit verschillende duurzame bronnen van energie, zoals wind, zon, waterkracht, biomassa en bodemenergie. Verder stimuleert de provincie innovatie en het uitrollen van bewezen technieken. In 2030 55% broeikasgasreductie in Gelderland is het tussendoel. Ruimtelijk beleid - (on)Mogelijkheden grote zonnevelden In de Omgevingsvisie Gelderland heeft de provincie zones aangewezen waar: • Grote zonnevelden mogelijk zijn. • Grote zonnevelden niet mogelijk zijn. • Grote zonnevelden onder voorwaarden mogelijk zijn.
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plangebied behoort volledig tot de zone grote zonneparken mogelijk. Hiermee past de ontwikkeling van zonnepark Hooge Bobbert binnen het ruimtelijk beleid vanuit de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 24
Afbeelding 10. Uitsnede kaart Ruimtelijk Beleid met (on)mogelijkheden zonneparken (bron: Omgevingsvisie Gaaf Gelderland).
Natuur- en landschapsbeleid De provincie streeft naar een compact en hoogwaardig stelsel van onderling verbonden natuurgebieden en versterking en behoud van de landschapskwaliteit. Zij heeft deze gebieden in de Omgevingsvisie aangewezen op de themakaart Natuur- en landschapsbeleid. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Op afbeelding 11 is te zien dat het plangebied niet binnen de Groene Ontwikkelingszone, het Gelders Natuurnetwerk (GNN) of Natura 2000-gebied ligt.
Afbeelding 11. Kaart Natuur- en landschapsbeleid (bron: Omgevingsvisie Gaaf Gelderland).
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 25
Water Met betrekking tot het thema water richt de provincie zich op de instandhouding en ontwikkeling van een veerkrachtig en duurzaam water- en bodemsysteem. Het systeem bestaat uit oppervlaktewater, grondwater, bodem en ondergrond. Hierin wordt aangesloten bij de gestelde ambitie van de Europese Kaderrichtlijn Water. De richtlijn stelt dat het grond- en oppervlaktewater in Europa uiterlijk in het jaar 2027 ecologisch gezond en schoon moet zijn en er voldoende water is voor duurzaam gebruik. Met de Gelderse waterschappen en de landbouw geeft de provincie invulling aan het vasthouden van water in de bodem, het grondwater en de haarvaten van het watersysteem. Bescherming tegen overstromingen vindt primair plaats op basis van preventie, waar nodig aangevuld met maatregelen in de ruimtelijke ordening en evacuatie. Voor dit thema heeft de provincie op de themakaart Waterbeleid bepaalde zones aangewezen (afbeelding 12). Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Het plangebied is gelegen binnen de zone ‘intrekgebieden’. Hiervoor zijn geen specifieke regels opgenomen in de verordening. Tussen de panelen zijn openingen gehouden waardoor het regenwater zich onder de panelen in de bodem kan verspreiden.
Afbeelding 12. Kaart Waterbeleid (bron: Omgevingsvisie Gaaf Gelderland).
3.3.3 Omgevingsverordening Gelderland De onderdelen uit de Omgevingsvisie zijn juridisch vastgelegd in de Omgevingsverordening. De Omgevingsverordening Gelderland is op 24 september 2014 vastgesteld door de Provinciale Staten van Gelderland. Op 31 maart 2021 zijn de meest recente wijzigingen vastgesteld. Vrijwel alle regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving zijn opgenomen in de Omgevingsverordening. Het gaat hierbij om regels op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, water, verkeer en bodem. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met betrekking tot zonneparken zijn geen specifieke regels opgenomen in de Omgevingsverordening. De besluitvorming en uitvoering van het beleid rondom zonneparken is ondergebracht bij de gemeenten. De toetsing aan het gemeentelijk beleid is opgenomen in paragraaf 3.5. Hieruit blijkt dat de ontwikkeling van het zonnepark past binnen het gemeentelijk beleid.
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 26
3.3.4 Actualisatieplan 8 omgevingsverordening Op 7 september 2021 hebben Gedeputeerde Staten het definitieve ontwerp van het actualisatieplan 8 van de omgevingsverordening vastgesteld. Dit actualisatieplan is opgesteld om te voldoen aan de vereisten uit de Omgevingswet. Met het actualisatieplan 8 worden verschillende beleidsinhoudelijke wijzigingen doorgevoerd, zodat de omgevingsverordening voldoet aan de Omgevingswet met één integrale set van regels voor de fysieke leefomgeving in de provincie Gelderland. Hierbij wordt het actualisatieplan opgedeeld in twee delen, namelijk wijzigingen die ingaan na een besluit van Provinciale Staten en wijzigingen die op de Omgevingswet moeten wachten. Ten aanzien van zonneparken in het buitengebied heeft de provincie een instructieregel opgenomen in de omgevingsverordening. Deze instructieregel hoeft niet te wachten op de Omgevingswet en zal na het besluit van Provinciale Staten in werking treden onder de huidige indeling van de omgevingsverordening. Wanneer de Omgevingswet in werking treedt zal deze instructieregel vallen onder de gewijzigde indeling. Hieronder is het artikel te vinden welke betrekking heeft op de gebieden of locaties voor zonneparken in de gewijzigde indeling van de omgevingsverordening onder de Omgevingswet.
Na besluit van Provinciale Staten treedt onderstaand artikel in werking binnen de huidige indeling van de omgevingsverordening onder artikel 2.65a. Artikel 5.74 (gebieden of locaties voor zonneparken) Lid 1 Als een omgevingsplan zonneparken in het buitengebied mogelijk maakt, wordt met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik rekening gehouden met: a. de bijdrage van zonne-energie aan de lokale energiebehoefte; b. de mogelijkheden om binnen het stedelijk gebied en op daken van gebouwen in die behoefte te voorzien; c. de gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit van gebieden of locaties waar zonneparken mogelijk zijn en de wijze waarop deze kwaliteit behouden of blijvend versterkt kan worden; d. de samenhang met het omringende landschap; e. de consequenties voor het elektriciteitsnet; en f. het huidige grondgebruik. Lid 2 Het omgevingsplan verzekert een gebruikstermijn van maximaal 30 jaar en dat na beëindiging van het gebruik het zonnepark wordt verwijderd. Lid 3 Het omgevingsplan bepaalt in welke mate de bij aanleg en gebruik van een zonnepark gerealiseerde versterking van de ruimtelijke kwaliteit na de verwijdering van dat zonnepark in stand wordt gehouden.
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De voorgenomen ontwikkeling, de realisatie van zonnepark de Hooge Bobbert, past binnen de regelgeving, ambities en doelstelling van de Provincie Gelderland. De regels voor het zorgvuldig ruimtegebruik van zonneparken in het buitengebied zijn hieronder nader toegelicht. Lid 1. Zorgvuldig ruimtegebruik a. Het Rijk heeft in het klimaatakkoord van 2019 een centraal doel vastgesteld, namelijk het terugdringen van de uitstoot van broeikassen in Nederland met 49% ten opzichte van 1990. In het energieakkoord is afgesproken dat in 2023 het aandeel hernieuwbare energieopwekking 16% dient te zijn. Gelderland heeft de ambitie in 2050 volledig energieneutraal zijn. In het Gelderse Energieakkoord is afgesproken dat in 2030 als tussenstap de CO2 -uitstoot met 55% wordt verminderd ten opzichte van 1990. In RES 1.0 van de Regio Arnhem Nijmegen hebben deze doelstellingen een regionale doorvertaling gekregen. In de RES is een ‘bod’ gedaan voor de opwekking van 1,62 TWh aan duurzame energie, waarbij in de regionale zoekgebieden 0,93 TWh duurzame energie opgewekt moet worden doormiddel van
Zonnepark De Hooge Bobbert, Druten | Eelerwoude | 27
b.
c.
d. e. f.
zonneparken en windturbines. Gemeente Druten wil, als onderdeel van RES-regio Arnhem Nijmegen, in 2040 al volledig energieneutraal zijn. Om dat doel te halen moet de duurzame energieproductie elk jaar gemiddeld met 17 TJ stijgen. De voorgenomen ontwikkeling draagt met een opgewekt vermogen van circa 14 MWp bij aan de lokale energiebehoefte. Daarnaast draagt het voorgenomen zonnepark ook bij aan de doelstellingen op nationaal, provinciaal en regionaal niveau. In de RES 1.0 van de regio Arnhem Nijmegen is berekend grote daken met zonnepalen 0,49 TWh aan opbrengst kunnen voorzien. Het totale ‘bod’ van de RES 1.0 is 1,62 TWh. Om die reden zet de RES 1.0 in op het opwekken van 0,93 TWh middels zonneparken en windturbines binnen de regionale zoekgebieden. Het voorgenomen zonnepark is gelegen binnen de regionale zoekgebieden en draagt met een opgewekt vermogen van circa 14 MWp bij aan de regionale doelstelling uit de RES 1.0. Daarnaast heeft de gemeente Druten in samenwerking met de gemeente Wijchen de ‘Visie op zonneenergie’ opgesteld. Hierin geven beide gemeenten aan waar zij de opwekking van zonne-energie in de vorm van zonneparken mogelijk willen maken. De visie heeft betrekking op grootschalige zonneparken. Hierbij hanteren zij de zogenaamde ‘zonneschijf’. Vanwege de netto-behoefte aan zonneparken komen ook grondgebonden opstellingen in het buitengebied in beeld.