Perspectiefnota 2026 Druten
Tekst van het document
Perspectiefnota 2026
Inhoudsopgave PERSPECTIEFNOTA 2026 ........................................................................................ 2 Inleiding ................................................................................................................. 2 Leeswijzer .............................................................................................................. 5 Hoofdstuk 1. Financiële en beleidsmatige rapportage ............................................. 6 1.1
Uitgangspunten .............................................................................................. 6
1.2 1.2.1 1.2.2
Financiële analyse – bestemming resultaat 2025................................................. 6 Resultaat jaarrekening 2025 ............................................................................ 6 Financiële verwerking genomen raadsbesluiten .................................................. 6
1.3 1.3.1 1.3.2
Bestaand beleid ............................................................................................. 7 Bestaand beleid (incidenteel) ........................................................................... 7 Bestaand beleid (structureel) ........................................................................... 8
1.4 1.4.1 1.4.2
Nieuw beleid .................................................................................................13 Nieuw beleid (incidenteel) ..............................................................................13 Nieuw beleid (structureel) ..............................................................................16
Hoofdstuk 2. “1e Rapportage 2026” ..................................................................... 18 2.1 Eenmalige bijstellingen begroting 2026 ..................................................................18 2.2 Actualisatie reserves 2026-2030 ............................................................................19 Hoofdstuk 3. Gemeenschappelijke regelingen....................................................... 20 Hoofdstuk 4. Zero Based Budgeting (ZBB) ............................................................. 21 4.1
Inleiding .........................................................................................................21
4.2
Financiële uitkomsten pilot ...............................................................................21
4.3
Vervolgproces .................................................................................................21
Hoofdstuk 5. Financiële effecten incidenteel en structureel .................................. 22 Hoofdstuk 6. Provinciaal toezicht ......................................................................... 25 6.1
Algemeen .....................................................................................................25
6.2
Inzet surplus algemene reserve ......................................................................25
6.3
Financiële ontwikkelingen ................................................................................26
Hoofdstuk 7. Collegeprogramma “Samen duurzaam vooruit“ ............................... 27 7.1
Voortgangsrapportage lijst van 100 .................................................................27
Hoofdstuk 8. Resumé beslispunten ....................................................................... 28 Bijlage 1 Rapportage 2026 ................................................................................... 29 Perspectiefnota 2026
Pagina 1
PERSPECTIEFNOTA 2026 Inleiding Hierbij bieden wij u de perspectiefnota 2026 aan. De perspectiefnota 2026 is de eerste stap in het begrotingsproces. Deze stap wordt gevolgd door het opstellen van de Programmabegroting 2027-2030. De perspectiefnota wordt behandeld in de gemeenteraad van 9 juli 2026. Deze nota geeft op hoofdlijnen inzicht in het nieuwe beleid en rapporteert over de voortgang van het huidige beleid, de financiële voortgang van de begroting 2026 en geeft de financiële vooruitzichten van de komende jaren. De structurele effecten van de afwijkingen in 2026 nemen we mee in de financiële kaderstelling voor de begroting 2027. De perspectiefnota 2026 vormt samen met het nieuwe collegeprogramma “Kernen in kracht, wijken in beweging” de basis voor de voorbereiding van de programmabegroting 20272030. De uitkomsten van de meicirculaire 2026 zijn verwerkt in deze perspectiefnota. Onzekerheid gemeentefonds blijft bestaan, opschuivend ravijn. De komende jaren staan gemeenten voor aanzienlijke financiële uitdagingen. Voor veel gemeenten, waaronder Druten, tekenen zich structurele tekorten af. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de veranderingen in het gemeentefonds, die leiden tot een structurele verlaging van de algemene uitkering.
Doordat de gemeenten onvoldoende gecompenseerd worden voor de kosten van WMO en met name Jeugdzorg is het zeer lastig om hier financieel duurzaam beleid op te voeren. Er worden meer taken verwacht, terwijl de inkomstenbron via de algemene uitkering niet meegroeit. Ons college maakt zich zorgen over de gevolgen hiervan voor de realisatie van de maatschappelijke opgaven en voorzieningen. Wij vinden dat het Rijk zorg moet dragen voor een evenwichtige verhouding tussen taken en middelen voor gemeenten. Jeugdzorg en Ombuigingen Op basis van de uitspraak van de onafhankelijke commissie Van Ark (ofwel deskundigencommissie) hebben gemeenten via het gemeentefonds extra middelen voor de jaren 2026 en 2027 en met terugwerkende kracht voor de jaren 2023 en 2024 ontvangen. Deze bedragen zijn via de algemene uitkering in onze begroting geland. Goed nieuws op korte termijn, maar structurele duidelijkheid blijft uit. De commissie Van Ark zal zich begin 2027 uitspreken over de balans tussen kosten en budget over 2026/2027 en ook over 2028 en verder. Het is zeer onwenselijk om nu al bezuinigingen op andere beleidsterreinen door te voeren vanwege de groei van de kosten voor jeugdzorg, terwijl het oordeel van de deskundigencommissie begin 2027 pas volgt. In het overleg van april jl. heeft het kabinet de afspraak rond de Commissie van Ark (deskundigencommissie) herbevestigd.
Daarbij heeft het kabinet onderstreept dat dit uit te brengen advies zwaargevend en maatgevend is. Het ligt daarom voor de hand dat in de Voorjaarsnota 2027 van het Rijk (gedeeltelijk) compensatie zal volgen. Vanwege deze onzekere situatie zullen wij toch kritisch naar onze uitgaven blijven kijken. Enerzijds door taken niet of anders te doen en/of waar mogelijk efficiënter te organiseren. Om dit proces in goede banen te leiden is gestart met een pilot Zero Based Budgeting, Zero Based Budgeting (ZBB) De pilot Zero Based Budgeting is succesvol afgerond en wordt de komende jaren in de breedte opgepakt met als doel om de begroting 2028 volgens ZBB op te bouwen. Dit houdt in dat alle begrotingsposten opnieuw worden opgebouwd, verantwoord en vastgesteld langs de lijn van onze ambities, doelstellingen en bijbehorende activiteiten: doen we de goede dingen op een goede manier waarbij we onze processen, medewerkers en middelen zo slim mogelijk inzetten.
Perspectiefnota 2026
Pagina 2
Druten houdt koers Ondanks de economische onzekerheden over de hoogte van de algemene uitkering, stijgende kosten, geopolitieke ontwikkelingen en aanhoudende druk op publieke middelen blijft Druten de huidige koers continueren; het waarborgen van goede voorzieningen, het ondersteunen van inwoners en het investeren in een duurzame en toekomstbestendige leefomgeving. Het nieuwe coalitieakkoord en onze toekomstvisie vertalen we integraal in de komende begroting 2027 waarmee wij een evenwichtig pakket kunnen voorleggen aan de gemeenteraad. We blijven trots op ons voorzieningenniveau tegen relatief lage gemeentelijke lasten. Dat proberen we in stand te houden en tegelijkertijd blijven we inzetten op diverse ontwikkelingen op het gebied van huisvesting, duurzaamheid en het leveren van goede zorg. Maar tegelijkertijd ontkomen wij niet aan forse maatregelen als het Rijk niet over de brug komt. Middels de inzet van ZBB bereiden wij hier ons op voor maar de onzekerheid over de compensatie, de geschetste geopolitieke- en maatschappelijke ontwikkelingen maken het (financieel) beleid complexer en kwetsbaarder. Samenvatting financieel perspectief na verwerking meicirculaire 2026 (bedragen in € -/- = nadelig)
Samenvatting financieel perspectief PPN2026 Structureel saldo na bestemming Incidenteel saldo na bestemming
2026 340.008 -193.341
2027 231.087 -101.378
2028 -649.366 0
2029 -1.960.462 0
2030 -1.750.426 0
Totaal startsaldo programmabegroting 2026
146.667
129.709
-649.366
-1.960.462
-1.750.426
Mutaties uit perspectiefnota 2026 structureel Effecten uit eerdere Raadsbesluiten Bestaand beleid structureel Nieuw beleid structureel Gemeenschappelijke regelingen Zero based budgetting (ZBB) Financiële effecten 1e rapportage 2026 Financiële effecten meicirculaire 2026 Saldo structureel na PPN2026
-1.058.000 -58.000 0 -4.000 0 0 -641.000 -355.000 -717.992
-2.787 -25.500 -216.030 -94.000 -504.651 22.394 0 815.000 228.300
-18.527 -35.500 -354.040 -94.000 -542.957 22.970 0 985.000 -667.893
-230.991 -8.000 -386.255 -94.000 -587.280 23.544 0 821.000 -2.191.453
-170.467 -8.000 -419.152 -94.000 -634.084 23.769 0 961.000 -1.920.893
Mutaties uit perspectiefnota 2026 incidenteel Bestaand beleid incidenteel Nieuw beleid incidenteel Rapportage 2026 incidenteel Saldo incidenteel na PPN2026
-133.125 37.000 -203.125 33.000 -326.466
-70.300 11.500 -81.800 0 -171.678
-20.000 0 -20.000 0 -20.000
0 0 0 0 0
0 0 0 0 0
Saldo exploitatie totaal na Perspectiefnota 2026 -1.044.458
56.622
-687.893
-2.191.453
-1.920.893
Mogelijke inzet surplus Algemene reserve
nvt
pm
Integraal huisvestingsplan (IHP) Momenteel is het Integraal Huisvestingsplan nog in voorbereiding. In onze meerjarenraming is hiervoor voor de jaren 2029 en verder een stelpost van € 750.000 opgenomen voor Pax Christi VMBO. Op basis van de meest recente inzichten is de opgenomen stelpost voor de jaren 2029 en 2030 ruim voldoende, maar voor de jaren 2031 en verder is de uitzetting in kapitaallasten ca. € 1.650.000 voor de gebouwen uit de eerste termijn van het IHP. Na vaststelling van het IHP verwerken we de investeringsbedragen met bijbehorende kapitaallasten in de meerjarenraming en verslechtert het financiële beeld na 2031 met afgerond € 900.000. Opdracht Het geprognosticeerde begrotingssaldo voor de jaren 2028-2030 laat voor nu tekorten zien. Voor het jaar 2027 is een beperkt positief saldo zichtbaar, meerjarig zijn oplopende tekorten voor de jaren 2028 tot en met 2030 zichtbaar. Met deze uitkomst heeft het college de opdracht om een sluitende begroting 2027 aan de raad aan te bieden. Met de huidige wettelijke opgaaf en ambities is het niet mogelijk om het meerjarenperspectief sluitend te krijgen.
Perspectiefnota 2026
Pagina 3
In de begroting 2027 zal, indien noodzakelijk, worden voorgesteld om mogelijke tekorten gedeeltelijk om te buigen door de eenmalige inzet van de algemene reserve. De mogelijke inzet van die reserve is een tussenoplossing, waarbij via ombuigingen uiteindelijk een duurzaam financieel evenwicht tot stand moet worden gebracht. Hierbij kan rekening worden gehouden met de eerder uitgevoerde inventarisaties.
Druten, 16 juni 2026 Burgemeester en wethouders van Druten,
de secretaris,
de burgemeester,
B.P.P. Janssen
S.W.P.J. Sengers
Perspectiefnota 2026
Pagina 4
Leeswijzer Hoofdstuk 1 bevat een financiële rapportage van incidentele bijstellingen, eerder genomen raadsbesluiten en structurele doorwerkingen van zowel bestaand en voorgesteld nieuw beleid voor 2026 en verder. In hoofdstuk 2 treft u de “1e Rapportage 2026” aan waarin wij rapporteren over de eenmalige bijstellingen in de begroting 2026 voor zowel bestaand beleid alsook nieuw beleid, waarbij we u vragen om deze keuzes te bekrachtigen. In hoofdstuk 3 geven we de financiële impact van de ingediende begrotingen 2027 van de gemeenschappelijke regelingen weer. Hoofdstuk 4 bevat een samenvatting van de uitkomsten van de pilot Zero Based Budgeting (ZBB). Aansluitend op de spelregels van de ‘Notitie reken technische uitgangspunten programmabegroting 2027-2030’ ziet u in hoofdstuk 5 een financiële doorkijk naar de saldi van de geactualiseerde meerjarenbegroting. Hoofdstuk 6 bevat een toelichting op het provinciaal toezicht. Het resumé vat de financiële beslispunten samen. Daaronder valt de bestemming van het saldo van de jaarrekening 2025 en ook de actuele structurele en eenmalige effecten.
Perspectiefnota 2026
Pagina 5
Hoofdstuk 1. Financiële en beleidsmatige rapportage 1.1 Uitgangspunten In de vergadering van 6 november 2025 stelde uw raad de begroting 2026, evenals de meerjarenraming 2027-2029 vast als uitgangspunt voor het financieel beleid. De financiële resultaten van de jaarrekening 2025 en de begroting 2026 bieden een actuele stand van zaken. Dat stelt ons in staat om beleidskeuzes, inzichten en budgetten voor de begroting 2026 en latere jaren bij te stellen. Daarbij hanteren wij de volgende regels: -
Het tot heden aanvaard beleid wordt voortgezet. Nieuw beleid voor 2026 en volgende jaren leggen wij afzonderlijk aan uw raad voor ter integrale afweging.
-
Wij houden rekening met de budgettaire gevolgen van ontwikkelingen en besluitvorming die zich tot en met medio mei 2026 hebben voorgedaan.
1.2 Financiële analyse – bestemming resultaat 2025 1.2.1 Resultaat jaarrekening 2025 Na de besluitvorming betreffende de najaarsnota 2025 voorzagen we voor de jaarrekening 2025 een positief saldo van € 2.225.000. Na besluitvorming door de raad, vloeit uit de jaarrekening 2025 een positief saldo voort van € 3.298.000. Van dit saldo reserveren we € 883.000 voor de budgetoverhevelingen 2025-2026 en € 875.000 voor middelen realisatiestimulans betaalbare woningen. Het restant van € 1.540.000 storten we in de algemene reserve. 1.2.2 Financiële verwerking genomen raadsbesluiten Op deze plek stippen we de besluiten met gevolgen voor 2026 en verder uit de raadsvergaderingen kort aan. De mutaties verwerken we via deze perspectiefnota administratief in de begroting 2026 en verder. Effecten uit eerdere raadsbesluiten Navolgende besluiten zijn door de raad vastgesteld, waarvan de financiële consequenties nu verwerkt worden in de perspectiefnota 2026. Het betreft onderstaande items: Tijdelijke huisvesting 't Geerke Puiflijk In de raadsvergadering van 6 januari 2026 heeft u een budget van € 95.000 beschikbaar gesteld voor de tijdelijke huisvesting van één lokaal bij basisschool 't Geerke te Puiflijk. De gemeente is wettelijk verplicht om te zorgen voor voldoende en goede schoolgebouwen en de gemeenteraad heeft daarom de aanvraag voor één extra leslokaal goedgekeurd.
Voor de periode 2026 tot en met 2028 is hiervoor een eenmalig budget van maximaal € 95.000 beschikbaar gesteld. Het tijdelijke lokaal is inmiddels geplaatst. De financiële consequenties verwerken wij via deze perspectiefnota 2026. Jongerenraadsvergadering Uw raad heeft in de raadsvergadering van 26 februari 2026 besloten om jaarlijks een jongerenraadsvergadering te organiseren. We brengen de structurele lasten van € 8.000 via deze perspectiefnota in.
Perspectiefnota 2026
Pagina 6
1.3 Bestaand beleid De hierna genoemde budgetten, gegroepeerd per programma, van de begroting 2026 en de volgende jaren behoeven incidentele of structurele aanpassing. Dit op basis van bestaand beleid. In de tabellen op pagina’s 22 t/m 24 zijn de financiële gevolgen in een totaaloverzicht samengebracht. 1.3.1 Bestaand beleid (incidenteel) Programma 4 Onderwijs Gymnastiekvoorziening De Kubus IKC De Kubus huurt tijdelijk een gymruimte van het Pax Christi College, vooruitlopend op de nieuwe gymzaal. In mei, juni en juli is deze ruimte niet beschikbaar vanwege eindexamens. Daarom zijn afspraken gemaakt met het Pax Christi College en DIO ’30 over alternatieve sportlocaties. Vanwege de afstand tussen school en sportaccommodaties is leerlingenvervoer met een pendelbus noodzakelijk. De kostenuitzetting bedraagt voor 2027 € 19.500. Programma 5 Sport, cultuur en recreatie DIO’30 Ombouw natuurgrasveld naar kunstgrasveld Voetbalvereniging DIO’30 heeft een verzoek bij de gemeente Druten ingediend voor een financiële bijdrage voor het ombouwen van hun laatste natuurgrasveld naar kunstgrasveld. De vereniging wil de financiële tegemoetkoming voor de renovatie van veld 2 inzetten voor de totstandkoming van veld 1. Ook het jaarlijkse onderhoudsbudget voor veld 1 wordt in 2026 ineens uitgekeerd.
Dit komt neer op een onttrekking van € 209.720 extra uit de reserve renovatie en onderhoud voetbalvelden in 2026. Voor de resterende periode (tot en met 2034) ontvangt de vereniging geen bijdrage meer voor zowel veld 1 als veld 2. Per saldo is de herfasering budgettair neutraal over de jaren heen. Programma 6 Sociaal Domein Verlenging noodopvang Asiel Met de verlenging van de Noodopvang worden de kosten (en baten) ad € 120.000 budgettair neutraal verwerkt in de begroting. De kosten betreffen de personele inzet voor regie en ondersteuning en de baten betreffen de huurinkomsten vanuit het COA. Oekraïne opvang De kostenramingen voor de Oekraïne-opvang voor de jaren 2026 en 2027 voor de periode van de geldigheid van de RTB (Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming) tot en met maart 2027 vertalen we op neutrale wijze in de begroting. De kosten die we maken zijn even hoog als de te ontvangen Rijksbijdrage voor de opvang van Oekraïners. Participatiecoach (budgetruimte) Conform de vastgestelde Dienstverleningsovereenkomst(DVO) met het Werkbedrijf Regio Rijk van Nijmegen kunnen we een gedeelte van de formatie participatiecoach over 2026 (€ 37.000) en 2027 (€ 31.000) factureren aan het werkbedrijf. Dit verwerken we in onze begroting.
Perspectiefnota 2026
Pagina 7
1.3.2 Bestaand beleid (structureel) Programma 0 Bestuur en ondersteuning OZB opbrengst Eigenaren niet-woning Op grond van de Munitax rapportage per 1 maart 2026 kan de raming voor de opbrengst van de OZB van eigenaren met een niet-woning structureel worden verhoogd met afgerond € 47.000. OZB opbrengst Eigenaren woning Op grond van de Munitax rapportage per 1 maart 2026 kan de raming uit de opbrengst van de OZB van eigenaren met een woning worden verhoogd. Daar tegenover staat een verlaging van de opbrengst met ingang van 2027 door een minder sterke groei van het aantal nieuwbouw woningen de komende jaren op basis van de rekentechnische uitgangspunten. Mede om die laatste reden is vanaf 2027 per saldo sprake van een daling van de opbrengst met € 2.000 oplopend naar € 73.000 nadelig. Onroerendezaakbelastingen (Algemeen) Bij de begroting van 2026 gingen we uit van een geleidelijke verhoging van de gemeentelijke belastingdruk in Druten. Het doel was om het niveau gelijk te maken aan het gemiddelde van de regiogemeenten. Daarom is eerder besloten om de OZB drie jaar lang, tot en met 2027, elk jaar te verhogen met de inflatie plus 5,2%. Uit de nieuwste cijfers van Coelo over 2026 blijkt nu dat de gemeente Druten in 2026 al bijna op het regionale gemiddelde zit.
Het voornemen is om de laatste afgesproken extra OZBverhoging van 5,2% in 2027 toch door te laten gaan om daarmee een bestendig gemiddeld regionaal niveau te behouden. Vanaf 2028 is het verder aan uw raad om zo nodig een dergelijke afspraak te continueren. Bij de begroting van 2027 komen wij met concrete voorstellen voor uw raad. Daarbij houden we rekening met de komst van een nieuwe coalitie en met het actuele financiële meerjarenbeeld van de gemeente Druten. Notulering raad(scommissies) Op basis van de realisaties van de afgelopen jaren kan een bedrag van afgerond € 3.000 structureel vrijvallen. Overige gemeentelijke eigendommen Voor enkele gemeentelijke gebouwen zijn de zakelijke lasten voor OZB en rioolrecht ad ca. € 7.000 niet begroot. We herstellen deze omissie via deze perspectiefnota. Reclame belasting De perceptiekosten voor de reclamebelasting worden jaarlijks gefactureerd, maar zijn niet eerder begroot. Dit levert een beperkt structureel voordeel op van afgerond € 3.000. Programma 3 Economie Huur bondsgebouw Bij de analyse van de budgetten is geconstateerd dat de huur voor het bondsgebouw als inkomst in de begroting staat. In werkelijkheid ontvangen we geen geld maar betalen we juist huur. Ook is de huur afgelopen jaren geïndexeerd. Middels deze wijziging corrigeren we dit. Per saldo is het negatieve effect ca. € 15.000.
Programma 4 Onderwijs Schoolzwemmen De Kom De kosten voor het schoolzwemmen voor speciaal onderwijs zijn, onder andere door de overgang naar Optisport, het afgelopen jaar flink gestegen. Het huidige budget stellen we bij met afgerond € 21.000.
Perspectiefnota 2026
Pagina 8
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Openbare bibliotheek Rivierenland De gemeente Druten heeft met de Openbare Bibliotheek Rivierenland (OBR) een convenant gesloten waarin afspraken zijn vastgelegd over de uitvoering van het bibliotheekwerk. Conform dit convenant wordt de jaarlijkse bijdrage van de gemeente aan de OBR aangepast op basis van het actuele inwonersaantal en een indexering voor loon- en prijsontwikkelingen. Voor het begrotingsjaar 2027 leidt deze systematiek tot een bijstelling van de gemeentelijke bijdrage aan de OBR met afgerond € 3.000. Dit nadeel wordt verwerkt in de meerjarenbegroting 2027-2030. Vrijval stelpost SPUK sport kosten Op sportaccommodaties hebben we een stelpost opgenomen voor BTW lasten. Deze stelpost van afgerond € 17.000 kan vervallen. Sportcentrum De Gelenberg realistische ramingen Bij nadere analyse van de budgetten is geconstateerd dat bij de overgang van het oude zwembad/sporthal naar de nieuwe “Gelenberg” diverse budgetten bijgesteld dienen te worden. Middels deze wijziging wordt dit gecorrigeerd. Hieronder vallen onder andere waterschapslasten, OZB, elektra en verzekering. Ook zijn de inkomsten uit het schoolzwemmen, die we eerder ontvingen toen het zwembad in eigen beheer was, gecorrigeerd. Overall betekent dit een onvermijdelijke kostenuitzetting van ca. € 145.000.
De aanpassing wordt opgenomen in de actualisatie van het meerjarenperspectief 2027– 2030. Hiermee wordt de aansluiting met de contractuele verplichtingen hersteld en de financiële lijn gecorrigeerd. Voor de volledigheid melden we dat in de perspectiefnota van vorig jaar ten onrechte een structurele besparing op de exploitatie van Sportcentrum De Gelenberg was doorgevoerd van € 250.000. Budgetsubsidie Bogerdtheater Het Bogerdtheater is een essentiële culturele voorziening. Met de aangepaste en geïndexeerde budgetsubsidie is de exploitatie grotendeels sluitend en is de programmering t/m kalenderjaar 2027 geborgd. Het onderzoek gemeentelijk accommodatiebeleid geldt ook voor de Bogerd en de theaterorganisatie Agora Theater Exploitatie BV. De organisatie kan daarna beter en duurzamer worden ingericht. Op korte termijn worden beperkte besparingen gerealiseerd. Voor 2027 wordt de budgetsubsidie vooralsnog eenmalig verhoogd met € 33.211. Lokale omroep 2027 is het laatste jaar dat de gemeente een instandhoudingsverplichting heeft voor de lokale omroep. Vanaf 2028 neemt het Rijk de bekostiging van de gemeente over waardoor de subsidie aan de lokale omroep uit onze begroting kan vervallen. Gelijktijdig vindt een uitname uit het gemeentefonds plaats. Voor 2027 is het richtbedrag € 1,75 per huishouden. Druten heeft op 1/1/26 8.682 huishoudens.
Programma 6 Sociaal Domein Voorlopig BUIG (Bundeling van Inkomensvoorzieningen aan gemeenten) De nadere voorlopige BUIG vergoeding van het Rijk voor 2026 is voor Druten € 5.939.775. In onze begroting 2026 was gerekend met een bedrag van € 5.183.267. De positieve bijstelling van het nader voorlopige macrobudget is gebaseerd op de (landelijke) realisatiecijfers van vorig jaar en recente inschattingen van de conjuncturele situatie (nieuwe werkloosheidsverwachtingen) van het CPB. We actualiseren deze positieve bijstelling in onze meerjarenbegroting. Het voordeel in 2027 bedraagt € 770.000 oplopend tot € 969.000 in 2030. Een gedeelte van het hogere voorlopige BUIG budget is bestemd voor loonkostensubsidies. We verwerken de verhoging voor de LKS in de doorbetaling aan de uitvoerder hiervan, het Werkbedrijf regio Rijk van Nijmegen. De aanpassing voor 2026-2030 ev is reeds verwerkt in de zienswijze op de MGR begroting bij het onderdeel Gemeenschappelijke Regelingen in deze perspectiefnota.
Perspectiefnota 2026
Pagina 9
Doorrekening vastgestelde rekentechnische uitgangspunten uitkeringen P-wet 2027-2030 De actualisatie van de rekentechnische uitgangspunten leidt tot bijstelling van de ramingen uitkeringen P-wet. Het nadeel in 2027 bedraagt € 485.000 oplopend tot € 774.000 in 2030. Doorrekening vastgestelde rekentechnische uitgangspunten uitkeringen IOAW 2027-2030 De actualisatie van de rekentechnische uitgangspunten leidt tot een positieve bijstelling van de ramingen uitkeringen IOAW. Het voordeel loopt op van € 24.000 in 2027 naar € 114.000 in 2030. Kosten bijzondere bijstand Door de aanwas van rechthebbenden zijn de uitgaven van met name de incidentele kosten, de inkomenstoeslag en de individuele studietoeslag gestegen tot boven de begrote bedragen. Het is nu nog onzeker in hoeverre deze stijging doorzet. We verwachten in 2027 een onvermijdelijke kostenuitzetting van € 50.000 en de jaren daarna een gematigde stijging van € 20.000. WMO hulpmiddelen Met ingang van 1 juni 2026 hebben wij nieuwe contracten voor WMO hulpmiddelen afgesloten met Meyra en Medipoint. Met Welzorg blijven we de komende 3 jaar in een sterfhuisconstructie. Er is sprake van een geleidelijke ingroei in de nieuwe contracten. In verband met uitzetting van de kosten is structurele ophoging van het begrote budget met € 40.000 (prijspeil 2026) onvermijdelijk.
WMO hulpmiddelen klanttevredenheidsonderzoeken Vanaf 1 juni 2026 hebben wij 2 leveranciers. Om de klantkeuze te faciliteren gaan we (samen met de regio) vanaf Q3 2026 starten met een periodiek onafhankelijk klanttevredenheidsonderzoek . De structureel benodigde middelen hiervoor bedragen € 5.200. Schuldhulpverlening (budgetruimte) Mede omdat aanvragen schuldhulpverlening achterblijven, geven we structureel minder uit aan schuldhulpverlening dan geraamd. Dit is aanleiding om structureel een bedrag van € 40.000 vrij te laten vallen. Met het nieuwe beleidsplan Geldzorgen maken we een nieuwe meerjarige planning met begroting. WMO vervoer indicatie (budgetruimte) Voor inwoners die geen gebruik kunnen maken van Wmo vervoer via AVAN is er de mogelijkheid tot een vervoersindicatie. Het aantal inwoners dat gebruik maakt van deze vervoersoort is al jaren stabiel. We ramen het bedrag af naar de werkelijke uitgaven op jaarbasis, waardoor we nu structureel € 20.000 laten vrijvallen. WMO Begeleiding We zien het aantal klanten dat gebruik maakt van begeleiding en het aantal ingezette uren per klant nog steeds stijgen door o.a. de wachtlijsten bij de GGZ en de strengere toegangseisen voor de Wlz. Er is sprake van een structurele uitzetting van € 90.000 (prijspeil 2026) van de kosten.
Meerkosten indexering tarieven WMO en Jeugd vanaf 2027 In onze begroting hanteerden we voor 2027 een indexeringspercentage van 2,5% voor de (regionale) tarieven van de inkoop op WMO en jeugdbudgetten. De verwachte contractuele indexatie voor 2027 komt vooralsnog uit op 3,59% op basis van informatie van het ROB. Dit hogere indexeringspercentage leidt tot een structurele uitzetting van de kosten. Vooralsnog hanteren we hiervoor een stelpost (Jeugd € 62.900 en Wmo € 24.750) in afwachting van de definitieve indexatie eind Q3-2026. De administratieve verwerking van dit structurele nadeel van € 87.650 vindt plaats via deze perspectiefnota. De kostenstijging is het gevolg van landelijke cao-afspraken, inflatie en marktontwikkelingen die de tarieven voor zorgaanbieders beïnvloeden. Om de continuïteit en kwaliteit van de zorg te waarborgen, is het noodzakelijk om deze onvermijdelijke kostenstijging te verwerken in de begroting. Perspectiefnota 2026
Pagina 10
Meerkosten welzijnsinstellingen Voor de subsidies aan de welzijnsinstellingen Stichting MeerVoormekaar, MEE, Sterker Sociaal Werk, WijkGGZ, Ixta NOA, RIBW en Pro-persona connect is vanaf 2025 aangesloten bij de regionale indexatie zoals het regionaal OndersteuningsBureau deze vaststelt voor alle regionaal gecontracteerde zorgaanbieders. Ook hier wordt de index voor 2027 verhoogd van 2,5% naar 3,59%. Dit betekent een onvermijdelijke kostenuitzetting van € 15.750 vanaf 2027. We parkeren dit op een stelpost totdat het definitieve indexpercentage voor 2027 bekend is. Bijdrage Regionaal Ondersteunings Bureau (ROB) Het Regionaal ondersteuningsbureau (ROB) heeft een financiële vooruitblik gegeven over de verwachte kosten 2027 en verder. Dit geldt ook voor het regioprogramma Jeugd 2027. Dit leidt tot een kostenstijging als gevolg van indexering van de bijdragen van afgerond € 7.875 met ingang van 2027. Jeugd GGZ Ondanks een stabiel aantal cliënten in Druten, blijven de kosten van jeugd-ggz stijgen door langere behandelingen. Onze inzet op het versterken van de mentale weerbaarheid, zoals bijvoorbeeld Join-Us, laat nog geen duidelijke daling zien. We stellen het budget met € 175.000 opwaarts bij. Zorg binnen Onderwijs Het aantal kinderen dat gebruik maakt van Zorg binnen Onderwijs op De Kom is gestegen. We verwachten dat deze kinderen de hulp ook de komende jaren nodig hebben.
De onvermijdelijke structurele kostenuitzetting bedraagt afgerond € 30.000. Invoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage en afschaffing hulp bij het huishouden als maatwerkvoorziening. De invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage is uitgesteld tot 2028. In het coalitieakkoord van het kabinet is afgesproken dat huishoudelijke hulp als Wmomaatwerkvoorziening met ingang van 1 januari 2029 wordt geschrapt. Het is onzeker of beide zaken daadwerkelijk worden ingevoerd en wanneer precies. Daarom wordt er in deze perspectiefnota nu geen rekening mee gehouden. Korting op regio inkomsten Beschermd Wonen We stellen de inkomsten op beschermd wonen, die we vanuit Nijmegen ontvangen, neerwaarts bij. Basis hiervoor is de meest recente regioprognose vanuit centrumgemeente Nijmegen. De prognose vanuit de regio is opgesteld t/m 2027. Voor de jaren erna trekken we deze lijn door. Vooralsnog houden we de huidige uitgavenprognose aan, totdat we een beleidsplan hebben opgesteld. De inkomsten vanuit de centrumgemeente worden in 2027 ca. € 267.000 lager en in de jaren daarna bedraagt de neerwaartse bijstelling € 200.000. Met de middelen vanuit de centrumgemeente Nijmegen kan de gemeente Druten blijven voldoen aan de gestelde kwaliteitsnormen voor Beschermd Wonen, zoals opgenomen in het Programma van Eisen Beschermd Wonen 2025.
Hiermee wordt bijgedragen aan een toekomstbestendige en passende ondersteuning voor kwetsbare inwoners binnen de gemeente Druten. Toevoegen formatie Beschermd Wonen Vanuit centrumgemeente Nijmegen krijgen we jaarlijks budget voor formatie voor Beschermd wonen. We stellen voor om de structurele kosten ad € 30.705 voor uitbreiding van de formatie (voor de jaren 2026 t/m 2028) met 0,3 fte voor WMO Beschermd Wonen/ Maatschappelijke Opvang te dekken uit de middelen die we vanuit Nijmegen ontvangen. We verwerken dit op budgettair neutrale wijze in de meerjarenbegroting.
Perspectiefnota 2026
Pagina 11
Programma 7 Gezondheid en Milieu Algemene begraafplaats Vanwege een eerder faillissement worden de huuropbrengsten van de begraafplaats niet langer ontvangen. De geraamde opbrengsten van afgerond € 5.000 worden daarom bijgesteld naar € 0. Prijsaanpassing DAR DAR heeft aangegeven dat de financiële uitgangspunten waaronder het indexatiebeleid van de afgelopen 12 jaar heeft geleid tot scheefgroei tussen hun kosten en opbrengsten. De afgelopen 2 jaar heeft DAR samen met haar opdrachtgevers en aandeelhouders het financiële beleid onder de loep genomen om het toekomstbestendig te maken. Dit heeft geleid tot een positief herverdeeleffect en nadelig inhaaleffect op de indexering van 3%. Per saldo rest een voordeel voor onze gemeente van € 70.000. We verwerken dit op neutrale wijze door aanpassing van de afvalstoffenheffing/reinigingsrechten. Programma overstijgend Actualisatie kapitaallasten De kapitaallasten voor 2027 tot en met 2030 vallen lager uit dan voorzien in de programmabegroting 2026. Dit wordt verklaard door latere afronding van een aantal geplande investeringen waardoor de afschrijvingslasten ook opschuiven. Daarnaast is er bij de jaarrekening 2025 een aantal kredieten afgesloten met een positief resultaat, waardoor de afschrijvingslasten structureel lager uitvallen dan opgenomen in de meerjarenbegroting 2027-2030.
De totale vrijval aan kapitaallasten bedraagt in 2027 € 358.351, aflopend tot € 46.825 in 2030.
Perspectiefnota 2026
Pagina 12
1.4 Nieuw beleid De hierna genoemde budgetten, gegroepeerd per programma, van de begroting 2026 en de volgende jaren behoeven incidentele of structurele aanpassing. Dit op basis van nieuw beleid. In de tabellen op pagina’s 22 t/m 24 zijn de financiële gevolgen in een totaaloverzicht samengebracht. 1.4.1 Nieuw beleid (incidenteel) Programma 1 Openbare orde en veiligheid Benchmark team Toezicht en Handhaving en Openbare Orde en Veiligheid Gemeenten krijgen steeds meer taken en rondom de uitvoering spelen er hogere ambities en verwachtingen. Zowel vanuit het bestuur als vanuit inwoners en ondernemers. We kunnen echter niet alles en soms speelt gevoel een grote rol in plaats van feiten of cijfers. In plaats van meldingsgericht handhaven willen we de stap maken naar risicogericht handhaven, zodat we vooral handhaven waar we het verschil in openbare orde en veiligheid kunnen maken. We geven daarmee beter opvolging aan risicogerichte meldingen zoals (brand)veiligheid, ondermijning etc. en behouden ruimte voor aankomend (lokaal) beleid of landelijke en regionale ontwikkelingen. Een objectieve benchmark moet ons meer inzicht geven of we onze formatie op orde hebben. Voor nu en in de toekomst. De kosten van de benchmark ad € 8.025 brengen we ten laste van de eenmalige middelen.
Tijdelijke projectleider maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht Nederland heeft te maken met een verslechterende veiligheidsomgeving. Geopolitieke spanningen en hybride dreigingen, zoals cyberaanvallen en sabotage, vergroten de kans op langdurige uitval van vitale voorzieningen zoals stroom, drinkwater, telecommunicatie en betalingsverkeer. Gemeenten hebben een centrale rol in het voorbereiden op dit soort crisissen. Dit vraagt om het beschermen van cruciale processen, het borgen van besluitvorming en het versterken van samenwerking met partners en inwoners. Uit landelijke en regionale signalen blijkt dat veel gemeenten hier nog onvoldoende op zijn ingericht. Ook voor de gemeenten Druten en Wijchen geldt dat kwetsbaarheden aanwezig zijn in onder andere bedrijfscontinuïteit, informatievoorziening en zelfredzaamheid van inwoners. Om te zorgen dat de gemeenten Druten en Wijchen goed zijn voorbereid op een mogelijke crisis is het noodzakelijk om voor dit complexe en urgente thema een tijdelijke projectleider aan te stellen voor 36 uur per week van 1 juli 2026 tot en met 31 december 2027. De projectleider voert regie, borgt de samenhang en zorgt voor voortgang bij onder andere de pilot noodsteunpunten en het realiseren van een lokaal plan van aanpak, in aansluiting op landelijke en regionale kaders. Het Drutens aandeel in de kosten bedraagt € 67.200 verdeeld over 2026 en 2027.
Programma 3 Economie Biodiversiteitsvergroening bedrijventerrein Westerhout Bedrijventerrein Westerhout is zeer versteend en heeft een gedateerd karakter. Door een start te maken met biodiversiteitsvergroening verhogen we de klimaatadaptatie en biodiversiteit van het bedrijventerrein. Het vestigingsklimaat en de leefbaarheid van het terrein zullen hier ook een boost door krijgen. Daarnaast is het een goede eerste stap in de revitalisering van bedrijventerrein Westerhout. Dit project is gelinkt aan het coalitieakkoord (milieu) en de Economische Visie 2030. De gemeentelijke bijdrage voor de projectkosten bedraagt € 68.000 en heeft betrekking op maatregelen ter versterking van de biodiversiteit en de klimaatadaptatie. Via de provincie kan aanspraak worden gemaakt op de subsidie ‘Toekomstbestendige bedrijventerreinen – Realisatie fysieke maatregelen’. Bij toekenning van deze subsidie ontvangt de gemeente, mede op basis van cofinanciering, een bijdrage van € 68.000. In dat geval bedragen de totale projectkosten € 136.000, bestaande uit de gemeentelijke bijdrage en de provinciale subsidie.
Perspectiefnota 2026
Pagina 13
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Preventieve aanpak bescherming en behoud monumenten Het college heeft besloten tot het laten uitvoeren van een nulmeting als startpunt van de preventieve aanpak voor bescherming en behoud monumenten. Op deze manier ontstaat er inzicht in de staat van onderhoud van alle monumentale panden in de gemeente Druten. Een preventieve aanpak draagt bij aan het vroegtijdig zicht hebben op de staat van het onderhoud van het monument. We hebben hierdoor meer grip op een goede kwaliteit van de gemeentelijke – en rijksmonumenten. De eenmalige kosten hiervan bedragen in 2026 € 35.000. Actualiseren archeologische verwachtingskaart Druten De huidige archeologische kaart is verouderd en moet geactualiseerd worden. Dit moet worden gedaan door een gespecialiseerd bureau. De gemeente heeft de plicht om archeologische informatie up to date te houden en die informatie inzichtelijk te maken in het Omgevingsplan. Met een geactualiseerde verwachtingskaart voldoen we aan die verplichting. De incidentele kosten voor de actualisatie bedragen € 46.000. Programma 6 Sociaal Domein Stichting 't Tjillhonk subsidie Stichting ’t Tjillhonk biedt een laagdrempelige ontmoetingsplek voor jeugd in Deest en bereikt wekelijks een brede groep kinderen en jongeren. De activiteiten dragen bij aan ontmoeting en preventie. Voor 2027 is een subsidieaanvraag ingediend van € 7.000.
Met het opnemen van dit budget wordt de mogelijkheid gecreëerd deze aanvraag te honoreren. Voortzetten STORM-aanpak Sinds 2023 wordt de STORM‑aanpak (Strong Teens and Resilient Minds) gebruikt in het Rijk van Nijmegen. De STORM-aanpak richt zich op de mentale gezondheid van jongeren op middelbare scholen en in het MBO. Het doel is om somberheid en gedachten aan zelfdoding vroeg te herkennen, jongeren goede voorlichting te geven en op tijd hulp te bieden zodat klachten niet erger worden. Tijdens het overleg PFO Zorg & Onderwijs op 9 april hebben wethouders aangegeven dat zij deze aanpak willen voortzetten en uitbreiden. We nemen de kosten voor de jaren 2027 en 2028, € 21.470 resp. € 16.760 op in deze perspectiefnota met dekking uit de reserve Sociaal domein. Programma 7 Gezondheid en Milieu Overgang van GALA naar AZWA Vanaf 2027 gaan de zorgakkoorden GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en IZA (integraal Zorg Akkoord) over in het AZWA (Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord). Dit heeft gevolgen voor de hoogte van de financiering en de wijze waarop deze wordt uitgekeerd. Op dit moment is nog onduidelijk welk bedrag Druten in 2027-2029 krijgt uitgekeerd, o.a. vanwege regionale afspraken die hierover gemaakt moeten worden. Bij de behandeling van de begroting verwachten wij een beter beeld te hebben of dit voldoende zal zijn om de GALAonderdelen in 2027 door te zetten onder het AZWA.
Opzetten beheeradministratie mandelige watergangen De overeenkomst 'mandelige watergangen' is gedateerd en moet geactualiseerd worden. Hiervoor is het noodzakelijk dat er een beheeradministratie wordt opgezet en een nieuwe overeenkomst wordt gemaakt. De eenmalige kosten hiervan bedragen € 18.700. Uitvoerings- en Handhavingsstrategie vergunningverlening Voor het uitvoeren van een risico-analyse vergunningverlening in het kader van de omgevingswet is eenmalig € 5.000 nodig.
Perspectiefnota 2026
Pagina 14
Programma 8 Wonen en Bouwen Realisatiestimulans Voor elke betaalbare woning waarvan de bouw start in het betreffende jaar, ontvangt de gemeente € 7.000 van het Rijk. De bedragen voor 2026 tot en met 2028 zijn resp. € 1.092.000, € 133.000 en € 126.000 en zijn gebaseerd op de woningbouwmonitor. Conform voorstel bij de jaarrekening worden de middelen toegevoegd aan de nieuw te vormen reserve Woonfonds. In het tweede kwartaal 2026 leggen we de beleidsuitgangspunten voor de inzet van deze middelen voor. Volkshuisvesting, voortzetten co-financiering Wooncoach Woonwaarts In 2024 heeft het college besloten tot en met 2026 middelen beschikbaar te stellen voor de cofinanciering van de wooncoach van Woonwaarts. Dit draagt bij aan de doorstroming op de woningmarkt en het langer zelfstandig thuis wonen van ouderen. De kosten zien op voortzetting van de cofinanciering van € 20.000 per jaar voor 2027 en 2028. Deze kosten worden gedekt uit de middelen die via de algemene uitkering zijn ontvangen voor de uitvoering van de Wet regie volkshuisvesting. Uitvoering volkshuisvestingsprogramma Voor de uitvoering van het verplicht onderdeel wet regie volkshuisvesting dat op 1 juli 2027 gereed moet zijn wordt incidenteel € 10.000 beschikbaar gesteld in 2027. Ook dit bedrag wordt gedekt uit de algemene uitkering.
Perspectiefnota 2026
Pagina 15
1.4.2 Nieuw beleid (structureel) Programma 2 Verkeer en vervoer Uitbreiding formatie toezichthouders kabels en leidingen Vanwege een sterke toename van werkzaamheden door netcongestie is structurele uitbreiding van de formatie voor toezicht op kabels en leidingen noodzakelijk. De structurele uitbreiding van de formatie wordt op budgettair neutrale wijze gedekt uit hogere legesopbrengsten van € 51.000. Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Volwassenenfonds sport en cultuur Vanaf 1 mei 2023 is de gemeente Druten aangesloten bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur door middel van een pilot. In 2025 en 2026 is de pilot positief geëvalueerd. In 2025 zijn er 94 aanvragen goedgekeurd. Het aanbod sluit aan op een behoefte van inwoners in een kwetsbare positie en het draagt bij aan de doelen op armoede, gezondheid, sport en cultuurbeleid. Voor de voorziening willen we met ingang van 2027 € 35.000 structureel opnemen in onze begroting. Brede regeling Combinatiefuncties Per 1 januari 2027 gaat de nieuwe Brede Regeling Combinatiefuncties in. Dit betekent dat de inzet van de combinatiefuncionarissen sport-onderwijs anders ingevuld moeten worden. Dit geldt ook voor de benodigde cofinanciering. Het huidige convenant Actief Maas en Waal stopt per 1 januari 2027. Op dit moment wordt gewerkt aan een nieuwe invulling van de Brede Regeling Combinatiefuncties.
Er ontstaat, door het wegvallen van een (groot deel) van de combinatie sport-onderwijs, ruimte voor nieuwe functies. Er is op dit moment niet duidelijk welke financiële middelen de gemeente ontvangt voor deze regeling. Bij de behandeling van de begroting verwachten we een beter beeld te hebben van de invulling van de regeling en het financiële plaatje. Financiering sportstimuleringsbeleid vanaf 2027 De gemeente Druten wil dat alle inwoners kunnen sporten en bewegen. De afgelopen jaren hebben we daarom geïnvesteerd in sportstimulering. De financiering voor deze programma’s komt deels uit rijksbijdragen voor het GALA en het Lokaal Sportakkoord, en uit het budget toekomstplannen sportverenigingen behorende bij het collegeprogramma. Deze bijdragen stoppen op 1 januari 2027. Om het huidige (minimale) sportstimuleringsbeleid voort te zetten, zijn middelen in de gemeentelijke begroting nodig. Daarom stellen we voor om structureel een bedrag ad € 25.000 te reserveren voor de uitvoering van dit beleid. Programma 6 Sociaal Domein De Voorzieningenwijzer De Voorzieningenwijzer is een instrument dat tegemoet komt aan één van de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport naar de effectiviteit van het armoedebeleid. Het kan rekenen op een uitgebreid draagvlak onder partners, consulenten en gebruikers. Door het nu af te nemen, gelijk met Wijchen, ontstaat een kostenvoordeel.
We stellen voor de komende drie jaar € 7.700 per jaar beschikbaar, met budgetneutrale dekking uit de reserve sociaal Domein. Wet integrale suïcidepreventie Sinds 1 januari 2026 is de Wet Integrale Suïcidepreventie in werking getreden. Deze wet geeft gemeenten een wettelijke taak om structureel aan de slag te gaan met suïcidepreventie. Via de septembercirculaire 2025 is hiervoor met ingang van 2026 € 9.000 gelabeld. We zetten deze middelen nu over naar het juiste taakveld. Dit betreft een budgetneutrale verschuiving.
Perspectiefnota 2026
Pagina 16
Hervormingsagenda jeugd We wilden in 2026 beginnen met het inzetten van (basis)hulp binnen het Sociaal Team. Het plan was om in de deze perspectiefnota 2026 een meerjarig financieel beeld te geven van de gevolgen van de hervormingsagenda. Daarbij gaat het vooral om de kosten voor het opzetten van een sterk Sociaal Team in onze gemeente. Er moeten echter nog bestuurlijke keuzes worden gemaakt, onder andere over de juridische inrichting van de Sociaal Teams. Bij de begroting komen we daarom met een meerjarige financiële prognose. Hoe deze eruitziet, hangt af van de keuzes die nog gemaakt worden. De middelen die we in 2026 nog niet kunnen uitgeven door deze juridische en bestuurlijke keuzes, nemen we mee als dekking in de meerjarenbegroting voor 2027 en verder. Programma 7 Volksgezondheid en milieu Vervanging riolering Hooistraat Een deel van de riolering in de Hooistraat is in 2007 en 2014 vervangen. Het resterende gedeelte van de riolering in de Hooistraat is aangelegd in 1933. Deze leidingen zijn in 2022 geïnspecteerd. Uit de inspecties blijkt dat op diverse plekken in de riolering schades aanwezig zijn die op korte termijn aangepakt moeten worden. We stellen voor om een aanvullend krediet beschikbaar te stellen in 2026 van € 656.899 voor de uitvoering van de werkzaamheden. De kapitaallasten hiervan ter hoogte van € 19.514 dekken we ingaande 2028 uit de rioolheffing.
Formatie beleidsadviseur dierenwelzijn Dierenwelzijn is een actuele uitdaging die steeds meer om aandacht vraagt en daarmee om een structurele en integrale aanpak. Het organisatieadvies over de ambtelijke belegging dierenwelzijn is 9 uur (0,25 fte) structurele capaciteit voor het thema dierenwelzijn voor de Werkorganisatie Druten en Wijchen te maken. Daarvan is 0,08 fte ofwel € 8.000 voor Druten. AED netwerk en reanimatiecursussen We continueren het dekkend AED netwerk inclusief onderhoud van de AED's en de gratis reanimatiecurussen voor de inwoners. Het structureel benodigde budget hiervoor bedraagt € 26.000. Beheer mandelige watergangen De gemeente heeft de rol van 'beheerder' bij de mandelige watergangen. Binnen de eigen organisatie is deze rol niet te beleggen. Hiervoor moet externe expertise worden ingehuurd. We ramen hiervoor met ingang van 2027 jaarlijks een bedrag van € 16.680. Deze structurele kosten voor het uitvoeren van de beheertaak brengen we in rekening bij de deelnemers in de mandeligheid waardoor de structurele opbrengsten met hetzelfde bedrag toenemen
Perspectiefnota 2026
Pagina 17
Hoofdstuk 2. “1e Rapportage 2026” 2.1 Eenmalige bijstellingen begroting 2026 Voor het lopende jaar hebben we een beoordeling gedaan op alle exploitatiebudgetten. We rapporteren de jaareindeverwachting ten opzichte van de actuele begroting 2026 en stellen de begroting voor het lopende jaar hierop bij. Het doel van de rapportage is om snel inzicht te krijgen in de stand van zaken voor het lopende jaar, met de financiën als uitgangspunt. In onderstaande tabel presenteren we de grootste afwijkingen per programma. In de bijlage vindt u meer in detail een toelichting op deze posten. Bedragen x €1.000 ( -/- is nadelig)
Prog Programma Bestuur en 0 ondersteuning Bestuur en 0 ondersteuning Bestuur en 0 ondersteuning Bestuur en 0 ondersteuning Bestuur en 0 ondersteuning 1 Veiligheid Verkeer en 2 Vervoer Verkeer en 2 Vervoer 4 Onderwijs Sport, Cultuur en 5 Recreatie Sport, Cultuur en 5 Recreatie Sport, Cultuur en 5 Recreatie 6 Sociaal Domein
Grote afwijkingen
Structureel Incidenteel Totaal
Vrijval stelpost regionale samenwerking
50
50
Rente
80
80
OZB inkomsten
43
43
Verkiezingsavond
-25
WDW bijdrage
-25
-320
-320
Veiligheid
50
50
Gladheidsbestrijding
-70
-70
Onderzoek fietsroutes
45
45
DRAN
93
93
Uitgestelde groenprojecten 2025
-60
-60
Groenbestek
-139
-139
Bijstelling Gelenberg exploitatie
-150
-150
Bijzondere bijstand
-50
-50
-39
-39
6
Sociaal Domein
MGR Loonkostensubsidie
6
Sociaal Domein
BUIG rijksbijdrage
757
757
6
Sociaal Domein
BUIG bijstandsuitkeringen
-477
-477
6
Sociaal Domein
MGR WSW
167
167
6
Sociaal Domein
MGR participatie
-116
-116
6
Sociaal Domein
WMO hulpmiddelen
-40
-40
6
Sociaal Domein
Schuldhulpverlening
40
40
6
Sociaal Domein
GGZ
-90
-90
6
Sociaal Domein
Jeugdzorg
-28
-28
6
Sociaal Domein
Jeugdzorg LTA
-250
-250
6
Sociaal Domein
Jeugdzorg GGZ
-175
-175
6
Sociaal Domein Volksgezondheid en milieu Wonen en Bouwen Wonen en Bouwen
Beschermd wonen
-125
-125
7 8 8
MARN dividend
118
118
Exploitatieovereenkomsten woningbouw
110
110
Omgevingswet
26
26
0
0
-33
-33
Overig
-641
Perspectiefnota 2026
33
-608
Pagina 18
2.2 Actualisatie reserves 2026-2030 De voorgestelde reservemutaties voor de begrotingsjaren 2026-2030 treft u hieronder in tabelvorm aan. (Bedragen in € -/- = afname res erve)
Pag. nr. Wijzigingen t.l.v. reserves 2026 6 Storting jaarrekening resultaat 2025 1.540.000 bijlage 1 Implementatie BSR -881.566 15 Realisatiestimulans 1.092.000 14 Storm Aanpak 16 Voorzieningenwijzer -3.000 bijlage 1 Onderhoud wegen -287.000 7 Voetbalvereniging DIO’30 -209.720 bijlage 1 Landelijk Transitiearrangement -250.000 Saldo 1.000.714
2027
2028
2029
133.000 -21.470 -7.700
126.000 -16.760 -7.700
-7.700
3.465
200.105
3.465
107.295
301.645
-4.235
Perspectiefnota 2026
2030
Reserve Algemene reserve BR implementatie BSR Woonfonds Sociaal domein Sociaal domein Onderhoud wegen 3.465 Renovatie voetbalvelden Sociaal domein 3.465
Pagina 19
Hoofdstuk 3. Gemeenschappelijke regelingen Algemeen In uw raadsvergadering van 18 juni stelt u zienswijzen op diverse gemeenschappelijke Regelingen vast. In dit hoofdstuk verwerken we de meerjarige financiële consequenties van deze (concept) zienswijzen. Deze worden hieronder in tabelvorm gepresenteerd. Structurele doorwerkingen Gemeenschappelijke regelingen VRGZ Groene Metropool GGD DRAN MGR (module werkbedrijf) MGR (IRVN) WDW
2027
2028
2029
2030
-504.651 -178.653 -7.973 -38.000 91.535 -61.000 -58.560 -252.000
-542.957 -258.575 -5.989 -38.950 106.117 -117.000 -58.560 -170.000
-587.280 -234.021 -3.517 -39.924 121.742 -118.000 -58.560 -255.000
-634.084 -153.367 -876 -40.922 131.641 -176.000 -58.560 -336.000
GGD ontvlechting bedrijfsvoering In de conceptbegroting voor 2027 zit met name een stijging van de kosten door indexatie en inwonertoename. De incidentele frictiekosten en structurele meerkosten voor de ontvlechting van de bedrijfsvoering met de VRGZ volgen op een later moment en zijn nu nog niet financieel vertaald. Indicatief zijn deze kosten voor Druten zo'n € 60.000 incidenteel en € 25.000 structureel. We wachten de begrotingswijziging vanuit de GGD af. Deze komt in de loop van 2026.
Perspectiefnota 2026
Pagina 20
Hoofdstuk 4. Zero Based Budgeting (ZBB) 4.1 Inleiding De gemeente Druten heeft besloten een pilot Zero Based Budgeting uit te voeren om ervaring op te doen met deze systematiek. De belangrijkste reden om te starten met ZBB is de behoefte aan een herkenbare en realistische begroting waar sprake is van samenhang tussen ambities, doelen en activiteiten. ZBB ondersteunt dit. Daarnaast leeft de verwachting dat ZBB kan bijdragen aan een efficiëntieslag en mogelijke kostenreductie. Recent heeft u een informatienota ontvangen waarin een evaluatie is gegeven van de pilot. Voor een nadere toelichting en uiteenzetting verwijzen wij u naar deze informatienota.
4.2 Financiële uitkomsten pilot De opbrengsten die voortkomen uit de pilot ZBB zijn onder te verdelen in twee categorieën: “Lucht” en “Realistische ramingen”. Op de taakvelden “Crisisbeheersing/brandweer” en “Openbare orde en veiligheid” is voor afgerond € 23.000 lucht uit de begroting gehaald door alle budgetten op het laagste niveau kritisch te bekijken en opnieuw op te bouwen. Daarentegen is op het taakveld “Sportbeleid en activering” de conclusie van de pilot dat er op basis van realistische ramingen op onderdelen juist middelen toegevoegd moeten worden om alle contractuele afspraken op een correcte manier in de meerjarenbegroting te verwerken. In tabelvorm onderstaand de recapitulatie van de pilot:
Categorie LUCHT Categorie Realistisch ramen
2026 2027 2028 2029 2030 21.846 22.393 22.970 23.544 23.768 -115.829 -154.920 -153.247 -162.578 -192.107
totaal
-93.983 -132.527 -130.277 -139.033 -168.339
Samenvatting (- = nadelig)
In deze perspectiefnota is de categorie “realistisch ramen” verwerkt in hoofdstuk 1.3 (bestaand beleid structureel). De bedragen voor 2026 zijn onderdeel van de verwerking in hoofdstuk 2, bijstellingen 2026.
4.3 Vervolgproces Na de succesvolle pilot met ZBB gaat de gemeente Druten de methode verder invoeren. Het doel is om in 2028 een begroting te hebben die helemaal is opgebouwd volgens de ZBBmethode. Het invoeren van ZBB is een complex en tijdrovend proces. Daarom kiest de gemeente voor een stap-voor-stap aanpak. De methode wordt geleidelijk ingevoerd. Tegelijkertijd staan de gemeentefinanciën onder druk. Daarom wordt er eerst gekeken naar de taakvelden waar mogelijk de meeste winst te behalen is. Voor deze taakvelden wordt de begroting van 2027 opgesteld volgens de ZBB-methode. In een latere fase volgen de taakvelden waar naar verwachting minder winst te behalen is.
Perspectiefnota 2026
Pagina 21
Hoofdstuk 5. Financiële effecten incidenteel en structureel Op deze en volgende pagina’s treft u de tabel “incidenteel meerjarenperspectief” en “Structureel meerjarenperspectief” aan, waarin tevens het exploitatiesaldo 2026 wordt gepresenteerd. (bedragen in € - /- = nadelig) Pag. nr. Incidenteel meerjarenperspectief
13 13 13 14 14 14 14 14 14 14 15 15 15 15
7 7 7 7 7 7 7 7
Bijl. 1 Bijl. 1 Bijl. 1
2026
2027
2028
2029
2030
Incidenteel saldo programmabegroting 2026
-193.341
-101.378
0
0
0
Incidentele effecten perspectiefnota 2026 Nieuw beleid (incidenteel) Programma 1 Veiligheid Benchmark Team Toezicht/Handhaving en OOV Projectleider maatschappelijke weerbaarheid Programma 3 Economie Biodiversiteitsvergroening Westerhout Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Aanpak bescherming en behoud monumenten Archeologische verwachtingskaart Programma 6 Sociaal Domein Subsidie stichting 't Tjillhonk STORM-aanpak Dekking STORM-aanpak uit reserve Sociaal Domein Programma 7 Volksgezondheid en Milieu Beheeradministratie mandelige watergangen Uitvoerings- en handhav.strategie vergunningverlening Programma 8 Wonen en Bouwen Realisatiestimulans Middelen Realisatiestimulans naar reserve Woonfonds Co-financiering Wooncoach Uitvoering Volkshuisvestingsprogramma Totaal nieuw beleid incidenteel
-133.125
-70.300
-20.000
0
0
-8.025 -22.400
-44.800
-20.000
0
0
200.105 -200.105
3.465 -3.465
3.465 -3.465
-120.000 120.000
-40.000 40.000
0
0
0
Bestaand beleid (incidenteel) Programma 4 Onderwijs Gymastiekvoorziening De Kubus Programma 5 Sport, cultuur en recreatie DIO'30 Ombouw natuurgrasveld naar kunstgrasveld Mutatie Reserve renovatie voetvalvelden Programma 6 Sociaal Domein Participatiecoach Verlenging noodopvang asiel Huurinkomsten vanuit COA Oekraïne opvang Rijksbijdrage Oekraïne opvang Totaal bestaand beleid incidenteel
-68.000 -35.000 -46.000 -7.000 -21.470 21.470
-16.760 16.760
-18.700 -5.000 1.092.000 -1.092.000
-203.125
133.000 -133.000 -20.000 -10.000 -81.800
126.000 -126.000 -20.000
-19.500 -209.720 209.720
3.465 -3.465
37.000
31.000 -120.000 120.000 -1.153.750 1.153.750 11.500
37.000
Rapportage 2026 (incidenteel) Programma 0 Bestuur Verkiezingsavond Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Uitgestelde groenprojecten 2025 Programma 7 Volksgezondheid en Milieu Marn dividend Totaal rapportage 2026
118.000 33.000
0
0
0
0
Saldo Incidenteel meejarenperspectief
-326.466
-171.678
-20.000
0
0
-25.000 -60.000
Perspectiefnota 2026
Pagina 22
(bedragen in € -/- = nadelig) Pag. Structureel meerjarenperspectief nr.
6 6
2026
2027
2028
2029
2030
Structureel saldo bgr 2026-2030 na bestemming
340.008
231.087
-649.366
-1.960.462
-1.750.426
Effecten uit eerdere Raadsbesluiten Tijdelijke huisvesting 't Geerke te Puiflijk Jongerenraadsvergadering
-58.000 -50.000 -8.000
-25.500 -17.500 -8.000
-35.500 -27.500 -8.000
-8.000
-8.000
-8.000
-8.000
0
-216.030
-354.040
-386.255
-419.152
3.581 -1.921 47.032 -6.830 2.750
3.671 -24.709 48.259 -6.830 2.750
3.762 -48.632 49.466 -6.830 2.750
3.857 -73.736 50.702 -6.830 2.750
-3.939 -3.182
-4.038 -3.247
-4.139 -3.328
-4.219 -3.411
Bestaand beleid structureel Programma 0 Bestuur en ondersteuning 8 8 8 8 8
Notulering raad(scommissies) OZB eigenaren woning OZB eigenaren niet-woning Overige gemeentelijke eigendommen zakelijke lasten Reclamebelasting
Programma 1 Veiligheid 21 Taakveld 1.1. Crisisbeheersing/brandweer realistische raming ZBB 21 Taakveld 1.2 OOV realistische raming ZBB 8 8
Programma 3 Economie Verhuur bondsgebouw inkomst correctie Huur bondsgebouw
-5.263 -9.500
-5.400 -9.750
-5.535 -10.000
-5.673 -10.250
8
Programma 4 Onderwijs Schoolzwemmen De Kom
-21.471
-22.345
-22.241
-22.597
-2.738 16.735 -33.211 -813 -147.799
-2.738 17.153
-2.738 17.582
-2.738 17.582
14.610 -145.961
14.975 -155.109
15.349 -184.477
770.237 -485.236 23.642 -50.000 -41.040 -5.200 40.000 20.000 -92.340 -87.650 -15.750 -7.875 -175.000 -29.005 -267.424 -30.705 30.705
789.493 -577.031 45.765 -20.000 -42.066 -5.330 41.000 20.000 -94.649 -89.842 -16.144 -8.072 -179.375 -29.730 -200.000 -30.705 30.705
809.231 -605.672 92.530 -20.000 -43.118 -5.463 42.025 20.000 -97.015 -92.088 -16.547 -8.274 -183.859 -30.474 -200.000
969.143 -774.392 114.359 -20.000 -44.196 -5.600 43.076 20.000 -99.440 -94.390 -16.961 -8.481 -188.456 -31.235 -200.000
Programma 7 Volksgezondheid en Milieu 12 Huurinkomsten algemene begraafplaats 12 Prijsaanpassing DAR 12 Dekking prijsaanpassing DAR
-5.171 70.000 -70.000
-5.300 70.000 -70.000
-5.438 70.000 -70.000
-5.713 70.000 -70.000
Programmaoverstijgend 12 Vrijval kapitaallasten
358.351
155.816
127.924
146.825
9 9 9 9 9 9 10 10 10 10 10 10 10 10 10 11 11 11 11 11 11 11
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Subsidie openbare bibliotheek Vrijval stelpost SPUK sport Budgetsubsidie Bogerdtheater Lokale omroep Exploitatie De Gelenberg Programma 6 Sociaal Domein Voorlopig BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten) Doorrekening rekentech.uitgangspunten uitkeringen P-Wet Doorrekening rekentech.uitgangspunten uitkeringen IOAW Kosten bijzondere bijstand WMO hulpmiddelen WMO hulpmiddelen klanttevredenheidsonderzoek Schuldhulpverlening (budgetruimte) WMO vervoer indicatie (budgetruimte) WMO begeleiding Meerkosten indexering tarieven WMO/Jeugd inkoop Meerkosten indexering Welzijnsinstellingen Bijdrage ROB Jeugd GGZ Zorg binnen Onderwijs Regioinkomsten Beschermd Wonen Bijdrage aan WDW formatie 0,3 fte Beschermd Wonen -30.705 Dekking formatie uit centrumregio middelen 30.705
Perspectiefnota 2026
Pagina 23
(bedragen in € -/- = nadelig)
O
Pag. Structurele doorwerkingen nr.
2026
2027
2028
2029
2030 /
Nieuw beleid structureel
-4.000
-94.000
-94.000
-94.000
-94.000
K
16 16
Programma 2 Verkeer en vervoer Uitbreiding formatie toezichthouders kabels/leidingen Toename legesopbrengsten kabels/leidingen
-51.000 51.000
-51.000 51.000
-51.000 51.000
-51.000 51.000
16 16
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie Volwassenenfonds sport en cultuur Sportstimuleringsbeleid
-35.000 -25.000
-35.000 -25.000
-35.000 -25.000
-35.000 -25.000
16 16 16 16
Programma 6 Sociaal Domein Voorzieningenwijzer Dekking Voorzieningenwijzer Wet integrale Suicidepreventie verschuiving Wet integrale Suicidepreventie verschuiving
-7.700 7.700 -9.000 9.000
-7.700 7.700 -9.000 9.000
-7.700 7.700 -9.000 9.000
-9.000 9.000
17 17 17 17 17 17
Programma 7 Volksgezondheid en Milieu Riolering Hooistraat kapitaallasten Dekking kapitaalasten Hooistraat uit rioolheffing Formatie beleidsadviseur dierenwelzijn AED netwerk en reanimatiecursussen Beheer mandelige watergangen Doorbelasting beheer watergangen aan deelnemers
-4.000
-8.000 -26.000 -16.680 16.680
-19.514 19.514 -8.000 -26.000 -16.680 16.680
-19.514 19.514 -8.000 -26.000 -16.680 16.680
-19.514 19.514 -8.000 -26.000 -16.680 16.680
Gemeenschappelijke regelingen VRGZ Groene Metropool GGD DRAN MGR (module werkbedrijf) MGR (IRVN) WDW