Ontwerpbestemmingsplan Groenemorgen Afferden; planregels en toelichting
Tekst van het document
Een gemengd gebied met een mix van wonen en werken, winkels en horeca stimuleert een levendig straatbeeld, een hogere sociale veiligheid en extra draagvlak voor aanwezige voorzieningen. Vanuit het oogpunt van efficiënt ruimtegebruik verdient het, volgens de handreiking 'Bedrijven en milieuzonering (2009) van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de voorkeur om functiescheidingen niet verder door te voeren dan met het oog op een goed woon- en leefklimaat noodzakelijk is.
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
33
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Voor het vaststellen van de genoemde minimale richtafstanden tussen inrichtingen en milieugevoelige functies worden in de regel de lijsten zoals deze zijn opgenomen in de handreiking 'Bedrijven en milieuzonering' gebruikt. Daarbij wordt o.a. gekeken naar de milieuaspecten geur, stof, geluid en gevaar en zo nodig naar het risico op bodem- of luchtverontreiniging. Bedrijven zijn in de VNGhandreiking ingedeeld in een categorieën met bijbehorende gewenste richtafstanden tot milieugevoelige functies. De categorieën geven de zwaarte van bedrijvigheid en mogelijke milieuhinder weer. De richtafstanden kunnen, zonder dat dit ten koste gaat van het woon- en leefklimaat, met één afstandstap worden verlaagd indien sprake is van omgevingstype gemengd gebied.
Richtafstanden VNG-publicatie 'Bedrijven en milieuzonering' Voorgaande tabel geeft een overzicht van de richtafstanden voor verschillende bedrijfscategorieën ten opzichte van een woonwijk en gemengd gebied. Indien de richtafstand niet wordt overschreden, kan verdere toetsing voor het aspect in beginsel achterwege blijven: inpassing is dan mogelijk. 4.4.2
Doorvertaling bestemmingsplan
In het kader van goede ruimtelijke ordening is doormiddel van een quickscan bedrijven en milieuzonering onderzocht of in de omgeving van het plangebied bedrijfsmatige bestemmingen aanwezig of mogelijk zijn, die een belemmering vormen voor de geplande woningen en of het plan een belemmering kan vormen voor de bedrijvigheid. De VNG-publicatie Bedrijven en milieuzonering (2009) dient hierbij als onderlegger. Dit onderzoek is als bijlage 4 bij de toelichting gevoegd. Pal naast het plangebied is aan de noordoostzijde een bedrijfsbestemming met specifieke aanduiding ‘garagebedrijf’ aanwezig (1). Het betreft een showroom en werkplaats voor motorfietsen. Daarnaast ligt een bestemming ‘detailhandel’ (2). Met uitzondering van bouwmarkten, tuincentra en postorderbedrijven is hiervoor milieucategorie 1 van toepassing. In noordwestelijke richting is nog een bedrijfsbestemming aanwezig (3), met specifieke aanduiding ‘dakbedekkingsbedrijf’. Deze inrichting wordt ingeschaald als een bouwbedrijf met een bruto oppervlak van minder dan 2.000 m², een inrichting in milieucategorie 3.1. Verder zijn binnen 300 m afstand nog twee maatschappelijke bestemmingen aanwezig, waaronder een begraafplaats (4) en een basisschool (5). De nutsvoorzieningen op 50 m ten noorden (6) en meer dan 100 m afstand ten zuidoosten (7) zijn niet relevant voor het plangebied.
Uit kaartmateriaal van de provincie Gelderland volgt dat binnen 200 m afstand tot het plangebied enkele veehouderijen zijn gevestigd, in navolgende afbeelding gemarkeerd als (8) en (9):
34
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Relevante niet-woonbestemmingen binnen 300 m tot het plangebied Inrichtingen tot milieucategorie 4.2 kennen een richtafstand tot ten hoogste 300 m. Op grotere afstand zijn derhalve alleen inrichtingen vanaf categorie 5.1 potentieel belemmerend in relatie tot het plangebied. Hiervan is in het onderhavige geval geen sprake. Het plangebied is gelegen binnen de richtafstand van één naastgelegen bedrijfsmatige bestemming. Het betreft een showroom en werkplaats voor motorfietsen binnen de bestemming ‘bedrijf’ met specifieke aanduiding ‘garagebedrijf’. Wanneer binnen de richtafstand woningen worden geprojecteerd, is nader akoestisch onderzoek en geuronderzoek naar het woon- en leefklimaat noodzakelijk. Ook wordt geadviseerd nader geuronderzoek uit te voeren naar de agrarische inrichting aan de Koningsstraat 73 wanneer binnen 100 m afstand tot deze inrichting woningen worden geprojecteerd. Akoestisch onderzoek industrielawaai Het plangebied is deels gelegen binnen de richtafstand van de 30 m van de showroom en werkplaats voor motorfietsen. Daarom is een nader onderzoek naar industrielawaai uitgevoerd. Dit onderzoek is als bijlage 5 bij de toelichting gevoegd. In overeenstemming met de Handreiking industrielawaai en vergunningverlening (VROM, 1998) is in de dagperiode enkel getoetst op 1,5 m hoogte, omdat personen in en om het gebouw voornamelijk op die hoogte zullen verblijven.
Voor het plangebied is nog geen indeling in bouwvlakken beschikbaar. Daarom wordt de geluidsbelasting aan de hand van contouren inzichtelijk gemaakt: Langtijdgemiddeld geluidniveau Uit navolgende afbeelding volgt dat een relatief groot deel van het plangebied een langtijdgemiddeld beoordelingsniveau van meer dan 45 dB(A) ondervindt. Woningen die binnen dit gebied worden geprojecteerd, ondervinden derhalve een geluidsbelasting die de richtwaarde uit stap 2 overschrijdt. De richtwaarde uit stap 3 wordt echter niet overschreden. Ook kan binnen het plangebied aan de grenswaarde uit het Activiteitenbesluit worden voldaan, met uitzondering van een klein gebied tot hoogstens 4,0 m binnen de plangrenzen. Omdat het dichtstbijzijnde bestemmingsvlak 'Wonen' op een afstand van 13,5 m of meer is gelegen van de grens van het bedrijf, vormt deze inrichting geen belemmering voor de voorgenomen ontwikkeling binnen het plangebied. Ter plaatse van de woningen bedraagt het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau op 1,5 m boven maaiveld ten hoogste 50 dB(A), waarmee aan het Activiteitenbesluit wordt voldaan.
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
35
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Maximaal geluidniveau Uit navolgende afbeelding volgt dat een gebied tot ten hoogste 4,0 m binnen de grenzen van het plangebied een maximaal geluidniveau van meer dan 65 dB(A) ondervindt. Woningen die binnen dit gebied worden geprojecteerd, ondervinden derhalve een geluidsbelasting die de richtwaarde uit stap 2 overschrijdt. De richtwaarde uit stap 3 wordt in een kleiner gebied overschreden. Geadviseerd wordt geen bouwvlak te projecteren binnen het gebied waar een maximaal geluidsniveau van 70 dB(A) of meer kan optreden.
36
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Omdat het dichtstbijzijnde bestemmingsvlak 'Wonen' op een afstand van 13,5 m of meer is gelegen van de grens van het bedrijf, vormt deze inrichting geen belemmering voor de voorgenomen ontwikkeling binnen het plangebied. Het aspect 'milieuzonering' vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van dit bestemmingsplan.
4.5
Luchtkwaliteit
4.5.1
Regelgeving
In het kader van een planologische procedure moet worden aangetoond dat voldaan wordt aan de wettelijke normen voor wat betreft luchtkwaliteit. Hierbij moet het effect op de luchtkwaliteit in de omgeving als gevolg van een nieuwe ontwikkeling, als ook de toetsing aan de 'Wet luchtkwaliteit' in beeld worden gebracht. De Wet luchtkwaliteit van 15 november 2007 - inmiddels opgenomen in hoofdstuk 5, onder titel 5.2 van de Wet milieubeheer (hierna: Wm) - gaat in op luchtkwaliteitseisen. In Bijlage 2 van de Wm zijn wettelijke grenswaarden vastgelegd van onder andere de stoffen stikstofdioxide (NO2), fijn stof (PM10), benzeen (C6H6), zwaveldioxide (SO2), lood (Pb) en koolmonoxide (CO). Projecten moeten worden beoordeeld op basis van de voormalige Wet luchtkwaliteit c.q. artikel 5.16 van de Wet milieubeheer. Luchtkwaliteitseisen vormen geen belemmering voor vergunningverlening als: er geen sprake is van een feitelijke of dreigende overschrijding van een grenswaarde; een project, al dan niet per saldo, niet tot een verslechtering van de luchtkwaliteit leidt; een project 'niet in betekenende mate' bijdraagt aan de luchtverontreiniging; een project is opgenomen in een regionaal programma van maatregelen of in het NSL, dat op 1 augustus 2009 in werking is getreden.
In artikel 2 van het 'Besluit niet in betekenende mate bijdragen (luchtkwaliteitseisen)' is opgenomen dat een project 'niet in betekenende mate' bijdraagt aan de luchtkwaliteit als de zogenaamde '3% grens' niet wordt overschreden. Na vaststelling van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) op 1 augustus 2009 is deze grens gedefinieerd als 3% van de grenswaarde voor de jaargemiddelde concentratie fijn stof (PM10) of stikstofdioxide (NO2). Dit komt overeen met 1,2 microgram/m3 voor zowel PM10 als NO2. In artikel 4 van het Besluit niet in betekenende mate bijdragen (luchtkwaliteitseisen) en de bijlagen van de 'Regeling niet in betekenende mate bijdragen (luchtkwaliteitseisen)' is voor bepaalde categorieën projecten met getalsmatige grenzen vastgesteld dat deze 'niet in betekenende mate' (NIBM) bijdragen aan de luchtverontreiniging. Deze mogen zonder toetsing aan de grenswaarden voor luchtkwaliteit uitgevoerd worden. 4.5.2
Doorvertaling bestemmingsplan
In de regeling NIBM is aangegeven dat een woningbouwlocatie met maximaal 1.500 woningen aan één ontsluitingsweg is aan te merken als een ontwikkeling die niet in betekende mate bijdraagt aan de verslechtering van de luchtkwaliteit. Voorliggend initiatief maakt de realisatie van 60 wooneenheden mogelijk en valt daarmee ruimschoots binnen de NIBM-regeling. Nader onderzoek naar luchtkwaliteit is niet noodzakelijk. Desondanks is de NIBM-tool (versie 22 juli 2023) ingevuld en hieruit blijkt dat sprake is van een NIBM-bijdrage aan de verslechtering van de luchtkwaliteit:
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
37
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Goede ruimtelijke ordening In het kader van een goede ruimtelijke ordening zijn aan de hand van de Grootschalige Concentratieen Depositiekaarten (GCN en GDN), de jaargemiddelde concentraties NO 2, PM10 en PM2,5 bepaald ter hoogte van het plangebied. Daaruit blijkt dat de jaargemiddelde concentraties NO 2, PM10 en PM2,5 respectievelijk circa 13,0 µg/m3, 16,4 µg/m3 en 10,0 µg/m3 bedragen in 2021. Daarmee worden de jaargemiddelde grenswaarden van 40 µg/m3 (voor NO2 en PM10) en 25 µg/m3 (voor PM2,5) niet overschreden. Daarnaast is de trend dat in de toekomst de emissies en de achtergrondconcentraties van deze stoffen zullen dalen, waardoor geen overschrijdingen van de grenswaarden zijn te verwachten. Het aspect 'luchtkwaliteit' vormt geen belemmering voor de vaststelling van dit bestemmingsplan.
4.6
Geur
4.6.1
Regelgeving
Vergunningplichtige veehouderijen moeten voor wat betreft geur van dierenverblijven voldoen aan de Wet geurhinder en veehouderij. Verder moeten op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht de beste beschikbare technieken worden toegepast. Veehouderijen die onder het Activiteitenbesluit vallen, moeten voldoen aan de in dat besluit genoemde minimumafstanden en of norm voor de geurbelasting tot geurgevoelige objecten. De Wet geurhinder en veehouderij (Wgv) vormt het toetsingskader voor vergunningen op grond van de Wet milieubeheer, waar het gaat om stank veroorzaakt door het houden van dieren. Daarnaast is de wet van belang in verband met de zogenoemde 'omgekeerde werking' in het kader van de ruimtelijke ordening. De Wgv kent een aantal standaardnormen. De Wgv stelt alleen eisen aan de geurhinder vanwege dierenverblijven. De Wgv maakt hierbij onderscheid tussen dieren met geuremissiefactoren en dieren zonder geuremissiefactoren: De wet schrijft voor dat bij dieren waarvoor een geuremissiefactor is vastgesteld de geurbelasting op een 'geurgevoelig object' niet meer mag bedragen dan een bepaalde waarde. De geuremissiefactoren zijn opgenomen in bijlage 1 van de Regeling geurhinder en veehouderij (Rgv). Voor dieren waarvoor geen geuremissiefactor is opgenomen, moet tenminste een minimale afstand tussen een veehouderij en een 'geurgevoelig object' worden aangehouden.
De maximaal toegestane geurbelasting op 'geurgevoelige objecten' is bij dieren met een geuremissiefactor afhankelijk van de liggen van de objecten. Deze maximale waarde voor de geurbelasting is opgenomen in artikel 3 van de Wgv en wordt uitgedrukt in aantallen Europese odour units in een volume-eenheid lucht (OUe/m³). Hierbij wordt uitgegaan van de 98-percentiel geurconcentratie. Dat betekent dat de berekende geurconcentratie gedurende 98 procent van het jaar niet wordt overschreden.
38
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Daarnaast hebben gemeenten de mogelijkheid gekregen om binnen een wettelijk bepaalde bandbreedte van deze standaardnormen af te wijken. Op deze wijze kan de gemeente een geurhinderbeleid vaststellen dat is afgestemd op de plaatselijke situatie. 4.6.2
Doorvertaling bestemmingsplan
In de directe nabijheid van het plangebied zijn enkele relevante agrarische bedrijven gelegen. Er is daarom een geuronderzoek uitgevoerd. De rapportage van dit onderzoek is als bijlage 6 bij de toelichting gevoegd. Alle relevante gegevens van de veehouderijen worden beheerd door de gemeenten. De gegevens van de veehouderijen zijn ontleend aan I-GO Veehouderijen van de Gelderse omgevingsdiensten. Door de kritische ligging van de veehouderij aan de Koningstraat 73 te Afferden zijn de emissiekenmerken van deze veehouderij aangevuld op basis van de gegevens zoals opgenomen in de vigerende vergunning (milieudossier) van het bedrijf. De afstand ten opzichte van het te realiseren plangebied en de kadastrale grens van de meest nabijgelegen veehouderij aan de Koningstraat 73 is 85 m. Aan de te hanteren afstandseisen uit de gemeentelijke verordening en de Wet geurhinder en veehouderij wordt hiermee ruimschoots voldaan. Om inzicht te krijgen in de mate van geurhinder ter plaatse van de toekomstige woningen is zowel de voorgrond- als de achtergrondbelasting berekend met respectievelijk V-Stacks vergunning en gebied. De maximale voor- en achtergrondbelasting bedraagt respectievelijk 1,9 en 2,9 ouE/m³ voor het plangebied. Het percentage geurgehinderden blijft beperkt tot 10,9% en 8,3%.
Op basis van het percentage geurgehinderden en de GGD-richtlijn kan gesteld worden dat de milieukwaliteit ten gevolge van de veehouderijen redelijk goed tot goed zal zijn. Op basis van het geuronderzoek wordt geconcludeerd dat voor de realisatie van het plan geen beperkingen gelden. Aan de vaste afstanden uit de gemeentelijke geurverordening wordt met de realisatie van het plangebied voldaan. Ook de voor- en achtergrondbelasting ter plekke van de toekomstige geurgevoelige objecten is acceptabel volgens de Wet geurhinder en veehouderij en de gemeentelijke verordening. De bestaande veehouderijen worden door de realisatie van het plan tevens niet beperkt. Het aspect 'geur' vormt geen belemmering voor de vaststelling van dit bestemmingsplan.
4.7
Externe veiligheid
4.7.1
Regelgeving
Externe veiligheid gaat over het beheersen van de risico's die ontstaan voor de omgeving bij het gebruik, de opslag en het vervoer van gevaarlijke stoffen als vuurwerk, lpg en munitie over weg, water en spoor en door buisleidingen. Het beleid rondom externe veiligheid is vastgelegd in circulaires, regelingen, AMvB's en wetten. In Nederland worden twee maten gehanteerd voor externe veiligheidsrisico's, namelijk het plaatsgebonden risico en het groepsrisico. Bij het plaatsgebonden risico (PR) gaat het om de kans per jaar dat een denkbeeldig persoon overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen als deze persoon zich onafgebroken en onbeschermd in de nabijheid van een risicovolle inrichting of transportas bevindt. Het plaatsgebonden risico wordt weergegeven als een contour rondom de risicovolle inrichting of de transportas. Het groepsrisico (GR) is de cumulatieve kans dat een (werkelijk) aanwezige groep van 10, 100 of 1.000 personen overlijdt als rechtstreeks gevolg van een ongeval met gevaarlijke stoffen. Het groepsrisico moet verantwoord worden voor het gebied waarbinnen zich de gevolgen van een incident met gevaarlijke stoffen voordoen. Dit is de zogenaamde 1 %-letaliteitsgrens; de afstand vanaf een risicobedrijf waarop nog slechts 1 % van de blootgestelde mensen in de omgeving overlijdt bij een ongeval op het risicobedrijf (invloedsgebied).
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
39
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) legt veiligheidsnormen op aan bedrijven die een risico vormen voor personen buiten het bedrijfsterrein, bijvoorbeeld rondom chemische fabrieken, LPG-tankstations en spoorwegemplacementen waar goederentreinen met gevaarlijke stoffen rangeren. Deze bedrijven verrichten soms risicovolle activiteiten dichtbij woningen, kantoren, ziekenhuizen, scholen of winkels. Het besluit verplicht gemeenten en provincies wettelijk vanaf de inwerkingtreding van het besluit bij het verlenen van milieuvergunningen en het maken van ruimtelijke plannen met externe veiligheid rekening te houden. Het gaat daarbij niet alleen om het oprichten van of veranderen van inrichtingen of projecteren van nieuwe bestemmingen. Ook bij het vaststellen of herzien van een bestemmingsplan moet de externe veiligheid worden beoordeeld. Het besluit is op 27 oktober 2004 in werking getreden. Op 1 januari 2011 is het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb) in werking getreden. Daarin wordt geregeld hoe een gemeente moet omgaan met risico’s langs relevante buisleidingen. De hogedruk gasleidingen van Gasunie zijn het meest relevant. De risico’s worden vooral bepaald door de maximale druk en diameter van de leiding, maar ook door getroffen maatregelen. Op 1 april 2015 is de regeling ‘Basisnet vervoer gevaarlijke stoffen’ in werking getreden.
Het Basisnet verhoogt de veiligheid van mensen die wonen of werken in de buurt van rijksinfrastructuur (auto-, spoor- en vaarwegen) waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd. Het Basisnet beheerst de afweging tussen enerzijds een noodzaak en toename van het vervoer van gevaarlijke stoffen en anderzijds een behoefte om de fysieke ruimte langs en boven de infrastructuur intensiever te benutten. In de regeling ligt vast wat de maximale risico’s voor omwonenden mogen zijn. Als deze risicoruimte, de zogenaamde risicoplafonds, door een groei van het vervoer van gevaarlijke stoffen wordt overschreden of dreigt te worden overschreden, moet de minister maatregelen nemen. De risicoplafonds moeten daarnaast in acht worden genomen bij het toestaan van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving van basisnetroutes. Op deze manier kan de veiligheid langs de transportroutes voor gevaarlijke stoffen in toenemende mate worden gegarandeerd. 4.7.2
Doorvertaling bestemmingsplan
Op navolgende afbeelding is een uitsnede weergegeven van de provinciale risicokaart. Hierop is informatie weergegeven ten aanzien van inrichtingen met gevaarlijke stoffen, transportroutes en buisleidingen:
Uitsnede risicokaart met globale aanduiding plangebied (blauwe omkadering)
40
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Inrichtingen c.q. bedrijven In de directe omgeving van het plangebied zijn geen relevante risicovolle inrichtingen of bedrijven aanwezig. Het plangebied is niet gelegen binnen het invloedsgebied van een inrichting of bedrijf. De meest nabijgelegen inrichting betreft het LPG-tankstation aan de Van Heemstraweg 40 in Afferden op 385 m of meer ten noorden van het plangebied. Deze inrichting is daarmee niet relevant voor de beoogde ontwikkeling. Vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg Het plangebied ligt niet nabij een weg waarover gevaarlijke stoffen worden vervoerd. Vervoer van gevaarlijke stoffen over het water Het transport van gevaarlijke stoffen over de Waal is gelet op de ruime afstand van circa 1,7 km tot het plangebied niet relevant. De vaarweg is conform het Basisnet water een zwarte vaarweg en hiervoor geldt dat de 10-6 plaatsgebonden risicocontour niet buiten de waterlijn komt. Het plasbrandaandachtsgebied ligt op 25 m langs de vaarweg. Het plangebied is niet gelegen binnen deze zones. Vervoer van gevaarlijke stoffen door een buisleiding Het plangebied is niet gelegen in de directe nabijheid van een aardgastransportleiding. De dichtstbijzijnde gasleiding ligt op circa 1.400 m ten westen van het plangebied. Het aspect 'externe veiligheid' vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van dit bestemmingsplan.
4.8
Waterhuishouding
Wettelijk kader Op basis van de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is de watertoets verplicht bij o.a. bestemmingsplannen, inpassingsplannen, projectbesluiten en omgevingsvergunningen afwijking bestemmingsplan. Voor overige plannen, zoals een structuurvisie, moet een watertoets worden uitgevoerd op basis van het Nationaal Bestuursakkoord Water. Het Bro regelt de verplichte waterparagraaf in de plantoelichting (artikel 3.1.6 Bro) en het vooroverleg met de waterbeheerder (artikel 3.1.1 Bro). Watertoets De watertoets is bedoeld om ruimtelijke plannen en besluiten meer waterbestendig te maken, doordat waterbelangen van gemeente, waterschap en eventueel andere waterbeheerders vroegtijdig en expliciet worden meegewogen. In het ruimtelijk plan moet voldoende rekening zijn gehouden met de waterhuishouding en -voorzieningen. Waterparagraaf Het waterhuishoudkundig plan in bijlage 7 beschrijft de wijze waarop rekening is gehouden met de eventuele gevolgen van het ruimtelijk plan voor de waterhuishouding en vice versa. Onderdeel hiervan is een beschrijving van beleidsuitgangspunten en regelgeving, waterhuishoudkundige situatie en -opgaven, meest geschikte oplossingen (motiveren) en de ruimtelijke consequenties daarvan. In het waterhuishoudkundig plan is tevens het advies van de waterbeheerder verwerkt. 4.8.1
Beschrijving watersysteem
Geomorfologie en geohydrologie Om inzicht te krijgen in de actuele verharding- en maaiveldhoogte en de aanwezige obstakels, is in oktober 2022 de situatie ingemeten. In bijlage 1 van het waterhuishoudkundig plan is de meting toegevoegd, hieruit blijkt het volgende: In de bestaand situatie ligt het plangebied op 6,00 m +NAP aan de zuidwestzijde tot 6,85 m +NAP aan de noordoostzijde. De gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG) is gelegen op circa 6,05 m +NAP. Het plangebied staat onder invloed van kwel vanaf de Waal gedurende hoogwaterperioden. Het plangebied is op basis van de omgevingsverordening van de provincie Gelderland gelegen in een intrekgebied van waterwingebied Druten. Het is verboden in een Intrekgebied werken tot stand te brengen of handelingen te verrichten ten behoeve van de winning van fossiele energie. Daarnaast
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
41
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
moet in een intrekgebied worden voorkomen dat in de aanleg- en gebruiksfase van het woningbouwplan verontreinigende stoffen in de bodem en/of het oppervlaktewater terecht komen. Afvoer van hemelwater in/op de bodem en naar oppervlaktewater mag alleen plaatsvinden via bodempassages. Uit het verkennend bodemonderzoek (zie bijlage 3) blijkt dat de bodem vanaf maaiveld tot een diepte variërend van circa 0,5 tot 1,0 m -mv, opgebouwd uit zandige klei. Hieronder is de bodem minimaal tot het diepste punt van de boringen, circa 3,9 m -mv, opgebouwd uit matig siltige klei. De eerste watervoerende laag bestaat uit afzettingen behorende tot de formatie Kreftenheye, Urk en Sterksel. De afzettingen bestaand uit uiterst grof tot middel-grof grindhoudend zand en kleilenzen. Uit de zandbanenkaart van de Provincie Gelderland (zie figuur 2 van het waterhuishoudkundig plan) blijkt onder de kleilaag een zandpakket aanwezig te zijn. Onder het grootste deel van het plan bevindt zich een zandlaag 'Pleistoceen zand' op circa 3,0 - 4,0 m -mv. Aan de zuidzijde bevindt zich 'Pleistoceen zand' op circa 2,0 - 3,0 m -mv. In de uiterste zuidwesthoek blijkt een dek van eolisch zand aanwezig te zijn in de top tussen 1,0 - 2,0 m -mv. Oppervlakte- en afvalwatersysteem Het plangebied ligt in het peilgebied Quarles van Ufford ligt, peilvak QvU162 met een zomerpeil van 5,35 m +NAP en een winterpeil van 5,10 m +NAP.
De volgende watergangen met afwateringsrichting bevinden zich binnen of grenzend aan het plangebied: Centraal in het plan C-watergang 092775, afwaterend richting zuiden; West- en zuidzijde B-watergang 091965, afwaterend richting zuiden en vervolgens naar oosten; Oostzijde A-watergang 093574, afwaterend van noordzijde richting zuidwesten; Aan de noordoostzijde van de Koningstraat is een schotbalkstuw gelegen (024210) die twee peilgebieden scheid; Enkele C-watergangen parallel aan de oude Weisestraat; In het plangebied is geen kern en/of beschermingszone van een waterkering gelegen. Het stedelijk watersysteem van kern Afferden bestaat uit een verbeterd gemengd rioolstelsel, met een berging van 666 m3 in het stelsel en 164 m3 in het bergbezinkbassin. Het stelsel loost op het eindgemaal van Waterschap Rivierenland aan de Ringelenbergstraat. Conform opgaaf van gemeente Druten is de geïnstalleerde capaciteit van het pompgemaal Afferden 70 m³/u met een normcapaciteit van 66,7 m³/h. Dat betekend dat er nog 3,3 m³/u aan ruimte is. Ecosysteem Het plangebied ligt niet in het Natuurnetwerk Nederland (Gelders Natuurnetwerk) en ook niet in een beschermingszone voor natte natuur. 4.8.2
Waterbeleid en waterbeheer
Gemeentelijk waterbeleid Het gemeentelijk waterbeleid is gericht op het voorkomen, beperken of tot een aanvaardbaar risico terugbrengen van wateroverlast en schade aan milieu en volksgezondheid. In het Waterplan Druten zijn thema's en uitgangspunten voor duurzaam waterbeheer omschreven. Tevens beschikt de gemeente over een Gemeentelijk rioleringsplan GRP, waarin de gemeente invulling geeft aan haar zorgplicht voor rioolwater, hemelwater en grondwater. Het gemeentelijk waterbeleid is vooral gericht op het voorkomen, beperken of tot een aanvaardbaar risico terugbrengen van wateroverlast en schade aan milieu en volksgezondheid. Zorgplicht afvalwater Een perceeleigenaar moet het huishoudelijk afvalwater of het bedrijfsafvalwater op de openbare riolering lozen (Besluit lozing afvalwater huishoudens artikel 7 en 10 en Activiteitenbesluit artikel 2.1 en 2.2). Als dit niet mogelijk (doelmatig) is, zorgt de perceeleigenaar voor een zo milieuvriendelijk mogelijke manier van verwerking of verwijdering van het afvalwater. De gemeente heeft voor zover doelmatig een zorgplicht voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater dat binnen de gemeente vrijkomt (zie Wet milieubeheer artikel 10.33).
42
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Zorgplicht hemelwater Een perceeleigenaar is zelf verantwoordelijk voor het verwerken van het hemelwater op het eigen terrein of voor het eventueel lozen van hemelwater op oppervlaktewater. Als dit niet mogelijk is zorgt de gemeente voor het inzamelen, transporteren en verwerken van het hemelwater, mits doelmatig (Waterwet artikel 3.5). Zorgplicht grondwater Een perceeleigenaren is zelf verantwoordelijk voor het treffen van maatregelen op eigen terrein om structurele nadelige gevolgen van grondwater voor de aan de grond gegeven bestemming te voorkomen of beperken. Als dit niet mogelijk is treft de gemeente maatregelen in openbaar gebied, voor zover doelmatig en geen verantwoordelijkheid van provincie of waterschap (Waterwet artikel 3.6). Zorgplicht oppervlaktewater (waterschap) De gemeente valt binnen het beheersgebied van Waterschap Rivierenland. Voor lozing op oppervlaktewater (A-, B- en C-water) heeft de perceeleigenaar een vergunning van het waterschap nodig (Waterwet artikel 6.2). Een perceeleigenaar (of aanliggende perceeleigenaar) is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van oppervlaktewater (B- en C-water volgens de legger van het waterschap) dat op eigen terrein ligt. Het waterschap draagt zorg voor het onderhoud van A-watergangen.
Voor ingrepen of activiteiten in of nabij watergangen danwel in of nabij een waterkering heeft een perceeleigenaar een Keur-ontheffing van het waterschap nodig. 4.8.3
Leefomgeving en ruimtegebruik
Beleidsuitgangspunten De gemeente streeft naar integrale inpassing van het watersysteem in de leefomgeving en afstemming op de gebruiksfuncties in het gebied. De ruimtelijke ontwikkeling mag geen nadelige gevolgen hebben voor de waterhuishouding en vice versa. De waterhuishoudkundige situatie moet in overeenstemming zijn met het beoogde grondgebruik. Water is ordenend bij de ruimtelijke ontwikkeling (juiste functie op de juiste plaats), waarbij tevens rekening is gehouden met de ruimteclaim van waterhuishoudkundige voorzieningen. Wateropgaven zijn gekoppeld aan andere gebiedsopgaven, zoals voor openbaar groen, welzijn, volkshuisvesting, verkeer/vervoer en energie. Gevolgen van/voor het plan In het waterhuishoudkundig plan is uiteengezet hoe in de plannen rekening is gehouden met de ruimteclaim van de benodigde waterhuishoudkundige voorzieningen (zie voor meer uitleg subparagraaf 4.8.6) en dat de beoogde woningbouwontwikkeling geen nadelige gevolgen heeft voor de waterhuishouding. De waterhuishouding in het gebied is daarnaast afgestemd op de beoogde gebruiksfunctie door rekening te houden met de minimaal benodigde ontwateringsdiepte (zie voor meer uitleg subparagraaf 4.8.7). 4.8.4
Kwaliteit en beleving
Beleidsuitgangspunten De gemeente streeft naar schoon water en waterbodems die voldoen aan gestelde kwaliteitseisen en het behoud van (natte) natuurwaarden en biodiversiteit. Verontreiniging van grond- en oppervlaktewater wordt voorkomen en de waterkwaliteit zo mogelijk verbeterd. Schoon hemelwater mag rechtstreeks in bodem of op oppervlaktewater worden geloosd. Verontreiniging van hemelwater voorkomen, o.a. door toepassing van niet-uitlogende materialen (Dubo-bepalingen) en door beperking van toepassing van lood, koper, zink en zacht pvc. Verontreinigd hemelwater alleen lozen via een zuiverende voorziening. De kwaliteit van oppervlaktewater zo mogelijk verbeteren door aanleg van natuurvriendelijke oevers en verbetering van de doorstroming. Het beheer mag geen verstoring geven van waterkwaliteit en biodiversiteit. Ecologisch natte zones of natte natuurwaarden behouden of verder ontwikkelen door bijbehorende waterhuishoudkundige omstandigheden te beschermen of herstellen.
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
43
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
De gemeente streeft naar versterking van de belevingswaarde van water en daarmee het waterbewustzijn. Hierbij zijn water, waterhuishoudkundige elementen en cultuurhistorische structuren en landschapselementen herkenbaar verweven in de ruimtelijke inrichting en beleefbaar gemaakt. Waterstromen zichtbaar (bovengronds) afvoeren. Gevolgen van/voor het plan Om de water- en bodemkwaliteit niet negatief te beïnvloeden wordt gebruik gemaakt van niet uitlogende bouwmaterialen (koper, zink, lood). De emissies vanuit bouwmaterialen worden beperkt door gebruik te maken van producten die voorzien zijn van een keurmerk. Omdat het hemelwater van het plangebied binnen het plangebied wordt verwerkt en niet naar het gemengde rioolstelsel van Afferden wordt afgevoerd, worden het aantal en de omvang van de overstortingen van het gemengde rioolstelsel van Afferden op het oppervlaktewater niet negatief beïnvloed. Het plan voorziet in de mogelijkheid tot de aanleg van enkele verlaagde bermen. Een verlaagde berm is een bovengrondse (groene) afkoppelvoorziening waarbij het hemelwater bij voorkeur oppervlakkig wordt getransporteerd naar een laagte waar het vervolgens vertraagd kan worden afgevoerd. Een dergelijke voorziening is controleerbaar en beheersbaar en draagt bij aan de belevingswaarde van het water en daarmee het waterbewustzijn. 4.8.5
Klimaatadaptatie
Beleidsuitgangspunten De gemeente streeft naar een klimaatbestendige en waterrobuuste leefomgeving, anticiperend op hevigere perioden met hitte, neerslag en droogte. Bij ruimtelijke ontwikkelingen worden schadelijke effecten van klimaatverandering (wateroverlast en verdroging) voor het grondgebruik en vice versa beperkt of teruggebracht tot een acceptabel niveau. Waterhuishoudkundige voorzieningen zijn energiezuinig en duurzaam. Komen tot een klimaatadaptieve ruimtelijke inrichting, o.a. voor wat betreft bebouwing, wegen, groen en water. Voorkomen dat water bij hevige neerslag in de bebouwing terecht komt of afstroomt buiten het plangebied. De hoeveelheid verhard oppervlak tot een minimum beperken. Zorgdragen voor voldoende waterberging, tegen hemelwateroverlast en ter buffering van water in droge tijden (zie ook waterberging). Groenstructuren klimaatrobuust aanleggen voor wat betreft areaal, type beplanting en waterbergend vermogen. Grondwateronttrekking (verdroging) beperken door hoogwaardige toepassing van drinkwater en het treffen van waterbesparende voorzieningen. Zo mogelijk hemelwater gebruiken voor laagwaardige toepassingen. Verder bij de ruimtelijke ontwikkeling rekening houden met de droogtegevoeligheid van de locatie en mogelijke bodemdaling die daardoor kan ontstaan. Gevolgen van/voor het plan Drinkwaterverspilling moet worden voorkomen.
Gebruik van hoogwaardig drinkwater moet zoveel mogelijk worden beperkt tot hoogwaardige toepassingen. In het plan zijn geen specifieke maatregelen opgenomen om drinkwaterverspilling te voorkomen. Dat is iets wat toekomstige bewoners, desgewenst zelf moeten regelen. Zoals hiervoor aangegeven neemt de hoeveelheid verharding in het plangebied toe ten opzichte van de bestaande situatie en worden langs de buitenranden meerdere groenzones ingezet als wadi voor het opvangen van het (van de daken) afstromende hemelwater in het plangebied. Om te voorkomen dat bij klimaatbuien overlast optreedt, wordt de bestaande B-watergang verbreedt en worden verlaagde bermen, retenties en hemelwaterriolering gerealiseerd. 4.8.6
Waterberging
Beleidsuitgangspunten De gemeente streeft naar het vasthouden van gebiedseigen water door benutting van de natuurlijke bergingscapaciteit van bodem en oppervlaktewater. Natuurlijke grondwater- en oppervlaktewaterstanden worden beschermd of hersteld. Hemelwater afkomstig van verharde oppervlakken zoveel mogelijk afkoppelen van de riolering met de voorkeursvolgorde: 1) Benutting, 2) Bodeminfiltratie binnen het gebied, 3) Berging binnen het gebied, 4) Vertraagde afvoer naar oppervlaktewater buiten het plangebied en 5) Afvoer naar riool.
44
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Compenseren van het verlies aan waterberging, indien hemelwater direct of indirect wordt geloosd op oppervlaktewater. De compensatieplicht (Keur waterschap) houdt in dat de toename van verharding in het ruimtelijk plan moet worden gecompenseerd door aanleg van extra waterberging. Dit met een eenmalige uitzondering van 500 m² (stedelijk gebied) en 1.500 m² (landelijk gebied) voor particulieren en kleine bedrijven. De compensatieplicht geldt niet in individuele gevallen als op een afstand van 100 m of meer van het oppervlaktewater wordt geïnfiltreerd (beleidsregels Keur artikel 5.16 toetsingscriterium 2). Infiltratie- en bergingsvoorzieningen, zoals bodempassages en open water, moeten voldoende capaciteit hebben om het hemelwater te kunnen verwerken. En zodanig ruimtelijk ingepast (ruimtebeslag, ligging) dat adequaat functioneren is gewaarborgd. Gevolgen van/voor het plan Ten aanzien van het toekomstig verhard oppervlak wordt vooralsnog uitgegaan van een oppervlak van ± 14.228 m². De oppervlakten zijn bij benadering en bepaald aan de hand van het schetsontwerp, zoals opgenomen in paragraaf 2.2.
Aan de noordwestzijde binnen het plan komt een deel van 825 m² aan bestaande verharding te vervallen. De vervallen verharding kwam tot afstroming in de B-watergang 091965 waardoor deze in mindering is gebracht bij het totale verhard oppervlak. In navolgende tabel is de totaal benodigde waterberging weergegeven berekend op basis van het verhard oppervlak en de algemene (vuist)regel voor benodigde waterberging conform opgaaf van Waterschap Rivierenland:
Voor de waterberging zijn twee situaties berekend; T=10+10% en T=100+10%. De locaties waar het water wordt geborgen of is komen te vervallen met principedoorsneden staan weergegeven op tekening welke is bijgevoegd als bijlage 2 bij het waterhuishoudkundig plan. De in het plan opgenomen en vervallen waterberging is uitgebreid beschreven in subparagraaf 4.3.2 van het waterhuishoudkundig plan en bestaat op hoofdlijnen uit: de centrale C-watergang 092775 door het plangebied komt te vervallen. Totaal gaat het om 18 m³ (T=10+10%) en 104 m³ (T=100+10%) aan bergingsverlies wat elders binnen het plan gecompenseerd wordt; Om het plangebied te ontsluiten zijn er aan de oostzijde twee dammen met duikers gesitueerd. Deze ontsluitingen kruisen de bestaande A-watergang 093574. Omdat het hier om een infrastructurele duikers gaat moet het verlies aan waterberging worden gecompenseerd. Totaal gaat het om 28 m³ (T=10+10%) en 65 m³ (T=100+10%) aan bergingsverlies wat elders binnen het plan gecompenseerd wordt.
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
45
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Aan de noordzijde en centraal in het plangebied zijn verlaagde bermen voorzien. De totale waterberging bedraagt hiermee 322 m³ in de T=100+10% situatie. Aan de zuidzijde wordt een retentievoorziening aangelegd. De afmetingen van de retentievoorziening zijn circa 5 m * 110 m. Het totale bodemoppervlak van de retentie is 207 m² en het oppervlak van de taluds is 328 m². Er is gerekend met een peilstijging van 0,5 m tot aan de insteek waarbij er geen water op straat staat. Dit komt neer op een totaal van 186 m³ aan waterberging in zowel T=10+10% als T=100+10% situatie. Aan de west- en zuidzijde ligt de bestaande B-watergang (091965) die wordt verbreed tot de maximale breedte van 8,00 m (bij éénzijdig onderhoud). De verbreding vindt plaats aan de planzijde. In de berekening is de bestaande waterberging afgehaald van de totale nieuwe waterberging in deze watergangen. Dit komt neer op een totaal van 55 m³ (T=10+10%) en 206 m³ (T=100+10%). Binnen het plangebied wordt hemelwaterriool aangelegd. Het riool is bedoeld om het regenwater, door toename van verhard oppervlakte, af te voeren richting de B-watergang aan de zuidzijde van het plangebied. De inhoud van het riool met een totale lengte van 270 m bedraagt circa 21 m³. De totale waterbergingsbalans is daarmee als volgt:
Situatie T=10+10% (geen water op straat) Benodigde waterberging T=10+10% situatie: 620 m³ Aanwezige waterberging T=10+10% situatie: 701 m³ Situatie T=100+10% (geen water in gebouwen/geen inundatie) Benodigde waterberging T=100+10% situatie: 945 m³ Aanwezige waterberging T=100+10% situatie: 945 m³ Hieruit kan geconcludeerd worden dat er voor de klimaatbui T=10+10% voldoende waterberging wordt gerealiseerd om geen water op straat te hebben staan. Bij de klimaatbui T=100+10% mag er geen water in de gebouwen komen (eis gemeente) of inundatie optreden (eis waterschap). Wanneer de inhoud van het hemelwaterriool voor 50 % wordt meegerekend als waterberging is er voldoende waterberging aanwezig. 4.8.7
Gezondheid en veiligheid
Beleidsuitgangspunten De gemeente streeft naar een veilig watersysteem. Inrichting en beheer van het watersysteem op het plangebied moet zijn gericht op het voorkomen of beperken van risico's voor de volksgezondheid en veiligheid. Risico's van optrekkend vocht primair beperken door ter plaatse van bebouwing te voorzien in voldoende ontwateringsdiepte en drooglegging. Of, als dit niet mogelijk is, door het treffen van maatregelen (bv. kruipruimtevrij bouwen, waterdicht bouwen). Een permanente verandering (verlaging) van grondwaterstanden is daarbij niet toegestaan. Voorts in het plan rekening houden met eventuele risico's van bodemdaling als gevolg van grondwaterstandsdaling (verdroging) of -fluctuatie (zie ook Klimaatverandering). Inrichting en beheer van oppervlaktewater in bebouwd gebied afstemmen op potentieel verdrinkingsgevaar (veilige oevers). Bij de ruimtelijke inrichting rekening houden met locaties waar waterkwaliteit een gezondheidsrisico kan vormen (zoals bij overstorten en stilstaand water). Gevolgen van/voor het plan De minimale aanlegpeilen per functie kunnen worden bepaald op basis van de minimaal benodigde ontwateringsdiepte (t.o.v. GHG +6.05 m NAP) en drooglegging (t.o.v. zomerpeil +5.35 m NAP). Voor plan Groenemorgen zijn voor alle gebruiksfuncties de ontwateringsdiepte maatgevend.
In navolgende tabel zijn deze gegevens in tabelvorm gepresenteerd met in de laatste kolom het minimale aanlegpeil:
46
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
De bouwpeilen van enkele bestaande woning aan Driemorgen, Koningstraat en Oude Weisestraat zijn gemeten en bevinden zich op een hoogte tussen +7.28 m NAP (Driemorgen en Oude Weisestraat) en +7.47 m NAP (Koningstraat). Op basis van de ontwaterings- en droogleggingseis de (bouw)peilen in de omgeving en huidige terreinhoogte worden minimaal de volgende aanlegpeilen gehanteerd: Bouwpeil: >= +7,05 m NAP; Wegen: >= +6,75 m NAP; Maaiveld: >= +6,55 m NAP. Het afvalwater van het plangebied wordt afgevoerd via een gemaal naar het gemengde rioolstelsel van Afferden en daarvandaan via het eindgemaal van Afferden naar de rioolwaterzuivering in Druten. Overweging & conclusie Het verhard oppervlak ter plaatse van het plangebied neemt toe en het hemelwater van het dakoppervlak wordt verwerkt in het plangebied en niet afgevoerd naar riolering en/of oppervlaktewatersysteem. De ontwikkeling is daarmee hydrologisch neutraal en heeft geen negatieve gevolgen voor de waterhuishouding. Bij verdere uitwerking van het plan moeten de exacte bouw- en aanlegpeilen te worden vastgesteld. Hierbij moet rekening gehouden worden met de eisen zoals omschreven in het waterhuishoudkundig plan en met de grondbalans. Nieuwe aanlegpeilen van het maaiveld mogen niet leiden tot wateroverlast voor de percelen rondom het plangebied, rekening houdend met de peilen van grondwater en oppervlaktewater.
Aangezien de percelen binnen het plangebied particulier eigendom worden zullen ook de toekomstige eigenaren van de percelen hier rekening mee dienen te houden. Overleg met waterbeheerder Beleidsuitgangspunt Afhankelijk van de aard en locatie moet het ruimtelijk plan voor advies en/of vooroverleg worden voorgelegd aan de waterbeheerder en het advies van de waterbeheerder zijn verwerkt in de waterparagraaf. Veelal zijn de waterbeheerders het waterschap, maar kunnen ook Rijkswaterstaat of de Provincie zijn. Voor wat betreft het waterschapsbelang geldt voor alle ruimtelijke plannen dat bij aanvang van het planproces een digitale watertoets moet worden ingevuld door de initiatiefnemer (www.digitalewatertoets.nl), waarna zo nodig een vooroverleg volgt. Gevolgen van/voor het plan Er is een digitale watertoets uitgevoerd via www.dewatertoets.nl. Deze toets is als bijlage opgenomen in de uitgebreide watertoets die als bijlage 8 bij de toelichting is gevoegd. Uit de ingevoerde gegevens volgt dat er sprake is van een ruimtelijk plan waarvoor de gangbare watertoetsprocedure gevolgd moet worden. Het bestemmingsplan moet in het kader van het vooroverleg voorgelegd worden aan het waterschap. De initiatiefnemer heeft het plan in het kader van de watertoetsprocedure in samenspraak met de waterbeheerders (gemeente en waterschap) tot stand gebracht.
Beide waterbeheerders adviseren positief over het plan.
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
47
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
4.9
Ecologie
4.9.1
Regelgeving
In 2017 is de Wet natuurbescherming (Wnb) in werking getreden. Deze wet vervangt drie oude wetten: de Natuurbeschermingswet 1998 (gebiedsbescherming: Natura 2000), de Flora- en faunawet (soortenbescherming) en de Boswet (kapvergunningen). Soortenbescherming Voor ruimtelijke ingrepen die resulteren in overtreding van één of meer artikelen van de Wnb moet ontheffing worden aangevraagd. Voor een aantal soorten geldt daarenboven het beschermingsregime van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn. Voor werkzaamheden die uit een bestemmingsplan voortvloeien moet voor de start van die werkzaamheden ontheffing worden aangevraagd indien beschermde soorten voorkomen. Bij de vaststelling van het plan moet duidelijk zijn of en in hoeverre een ontheffing kan worden verkregen. Voor alle in de wet genoemde diersoorten (inclusief vogels) geldt dat het verboden is individuen van deze soorten (opzettelijk) te doden of te vangen. Bovendien is het verboden nesten (en eieren) en (vaste) voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren opzettelijk te beschadigen of te vernielen dan wel weg te nemen. Voor de in de wet genoemde plantensoorten geldt dat het verboden is exemplaren in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen. In de Wnb worden drie beschermingsregimes onderscheiden voor beschermde soorten.
Voor de eerste twee regimes gelden aanvullende verbodsbepalingen. 8. Het beschermingsregime Vogelrichtlijn (Vrl), dat van toepassing is op van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten als bedoeld in artikel 1 van de Vrl. Met betrekking tot deze vogelsoorten geldt dat het - aanvullend aan de bovengenoemde verbodsbepalingen - verboden is vogels opzettelijk te storen, behalve als de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Ruimtelijke inrichting of ontwikkeling en dwingende redenen van groot openbaar belang zijn geen reden om ontheffing te verlenen. Ontheffing is uitsluitend toegestaan op basis van de ontheffingsgronden die in de Vrl zijn genoemd. Overigens is het, indien geen ontheffing nodig is, volgens de huidige interpretatie van de wet wel verplicht rekening te houden met het broedseizoen van vogels. Voor sommige vogelsoorten met vaste verblijfplaatsen geldt dat deze vaste verblijfplaatsen en het essentiële leefgebied jaarrond beschermd zijn. 9. Het beschermingsregime Habitatrichtlijn (Hrl), dat van toepassing is op soorten van bijlage IV bij de Hrl, bijlage I en II bij het Verdrag van Bern en bijlage I bij het Verdrag van Bonn. Met betrekking tot deze soorten is het - aanvullend aan de bovengenoemde verbodsbepalingen verboden dieren opzettelijk te verstoren.
Ontheffing wordt voor ruimtelijke inrichting of ontwikkeling alleen verleend indien: a. er geen andere bevredigende oplossing is, en b. geen afbreuk wordt gedaan aan de gunstige staat van instandhouding van de soort, en c. sprake is van één van de volgende (bij ruimtelijke ontwikkeling relevante) belangen: de bescherming van wilde flora en fauna of natuurlijke habitats, of de volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van redenen van sociale of economische aard en voor het milieu wezenlijk gunstige effecten. 10. Het beschermingsregime Andere Soorten, dat van toepassing is op soorten van de bijlage behorende bij artikel 3.10 van de Wnb. Ontheffing is alleen mogelijk indien: a. er geen andere bevredigende oplossing is, en b. indien geen afbreuk wordt gedaan aan de gunstige staat van instandhouding van de soort. Er is echter geen ontheffing nodig indien gewerkt wordt volgens een geldige gedragscode die van toepassing is op de betreffende soort(en). Vaak is daarnaast ecologische begeleiding en een ecologisch werkprotocol nodig bij de uitvoering van werkzaamheden. De provincies kunnen voor het beschermingsregime Andere Soorten een algemene vrijstelling verlenen voor onder meer ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden. In Druten is de provincie Gelderland het bevoegd gezag voor de Wnb.
48
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Indien nesten, (vaste) voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van soorten niet (kunnen) worden ontzien, is ontheffing noodzakelijk. Ontheffing is niet benodigd indien de functionaliteit van de nesten, (vaste) voortplantingsplaatsen of rustplaatsen gegarandeerd wordt (het beschadigen en vernielen wordt voorkomen door maatregelen of er zijn voldoende alternatieven). Ten slotte is altijd de algemene zorgplicht van toepassing, die inhoudt dat een ieder voldoende zorg in acht neemt voor alle inheemse dieren en planten en hun directe leefomgeving (artikel 1.11 van de Wnb). Concreet betekent dit dat bij ruimtelijke ontwikkeling gezorgd moet worden dat dieren niet gedood worden en dat planten verplant worden. Ook moet gelet worden op bijvoorbeeld de voortplantingsperiode van amfibieën en de zoogperiode van zoogdieren. Gebiedsbescherming De Wnb ziet op de bescherming van Natura 2000-gebieden (Vrl- en Hrl-gebieden). Voor ieder Natura 2000-gebied zijn instandhoudingsdoelstellingen opgesteld voor één of meerdere soorten en/of habitats. Voor ruimtelijke ontwikkelingen binnen de Natura 2000-gebieden en tevens voor ontwikkelingen daarbuiten die van invloed kunnen zijn (door 'externe werking') op die beschermde natuurgebieden, gelden (strenge) restricties. Voor activiteiten of projecten die schadelijk zijn voor de beschermde natuur geldt een vergunningplicht.
Middels een 'habitattoets' moet worden onderzocht of een activiteit (significante) negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen voor Natura 2000gebieden veroorzaakt. De uitkomsten van de habitattoets moeten worden beoordeeld door het bevoegd gezag. Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden (de voormalige Ecologische Hoofdstructuur / EHS). Het netwerk moet natuurgebieden beter verbinden met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Het doel van het NNN is de instandhouding en ontwikkeling van natuurgebieden om daarmee een groot aantal soorten en ecosystemen te laten voortbestaan. Sinds 2014 zijn de provincies het eerste verantwoordelijke bevoegde gezag voor het NNN (daarvoor was dat de rijksoverheid). De provincies hebben in een verordening regelgeving vastgelegd ten aanzien van het NNN. 4.9.2
Doorvertaling bestemmingsplan
Quickscan Wet natuurbescherming In het kader van de woningbouwontwikkeling ter plaatse van het plangebied is een quickscan Wet natuurbescherming uitgevoerd. De resultaten zijn hieronder beknopt weergegeven, de volledige rapportage is als bijlage 9 bij de toelichting opgenomen. Soortenbescherming In en rondom het plangebied kunnen in het wild levende planten en dieren aanwezig zijn. Iedereen dient voldoende zorg in acht te nemen voor deze soorten en hun directe leefomgeving. In en nabij het plangebied kunnen ook soorten voorkomen die zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming, maar waarvoor een provinciale vrijstelling van de verboden geldt, voor werkzaamheden die men uitvoert in het kader van ruimtelijke ontwikkeling en inrichting. Door de provinciale vrijstelling staat de aanwezigheid van deze soorten de geplande ontwikkeling niet in de weg. Daarnaast zijn mogelijk nog enkele essentiële elementen aanwezig, voor soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt. Zo blijkt uit de quick scan dat in en rondom het plangebied vogels kunnen broeden. Om overtreding van de wet te voorkomen wordt geadviseerd om de geplande ruimtelijke ontwikkeling buiten de broedperiode te starten. Op deze manier worden geen in gebruik zijnde nesten beschadigd of vernield. Mogelijk is essentieel leefgebied van de steenuil aanwezig.
Als dit leefgebied wordt aangetast, gaan mogelijke nestplaatsen verloren. Nestplaatsen van de steenuil zijn jaarrond beschermd. Om hierover duidelijkheid te krijgen dient nader soortgericht onderzoek uitgevoerd te worden. Indien er essentieel leefgebied van deze soort aanwezig blijkt, dan moeten voor de werkzaamheden mitigerende maatregelen worden getroffen. Ook is voor de werkzaamheden dan waarschijnlijk een ontheffing van de Wet natuurbescherming noodzakelijk. Op het moment is het niet waarschijnlijk dat de rugstreeppad in het plangebied voorkomt omdat zanderig terrein en ondiepe poelen ontbreken. Als het plangebied in een later stadium echter uit braakliggend terrein zal bestaan, is het niet onmogelijk dat de soort zich in het plangebied zal vestigen. Aangeraden wordt om ondiepe poelen zo snel mogelijk te dempen en het terrein zo kort mogelijk braak te laten liggen. Hiermee kan vestiging van de rugstreeppad worden voorkomen.
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
49
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
Andere essentiële elementen, zoals essentieel leefgebied of verblijfplaatsen, van andere beschermde soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt, zijn niet aanwezig. De bescherming van deze categorie soorten staat de ontwikkeling niet in de weg. Bij deze ruimtelijke ontwikkeling wordt geen houtopstand geveld waarop de regels van de Wet natuurbescherming van toepassing zijn. De bescherming van houtopstanden vormt dan ook geen beperking voor de beoogde ruimtelijke ontwikkeling. Gebiedsbescherming Het plangebied is niet gelegen binnen de grenzen, of in de directe nabijheid van een Natura 2000gebied. Het meest nabijgelegen Natura 2000-gebied, Rijntakken, bevindt zich op ruim 0,5 km afstand ten noorden van het plangebied. Externe effecten als gevolg van licht, trilling en geluid door de voorgenomen plannen zijn gezien de afstand tot het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden niet te verwachten. Externe effecten als gevolg van een toename van stikstofdepositie zijn vanwege de realisatie van nieuwbouw op voorhand niet uit te sluiten. Vandaar dat ten aanzien van de stikstofdepositie naar stikstofgevoelige habitattypen binnen Natura 2000-gebieden een onderzoek stikstofdepositie is uitgevoerd in zowel de aanleg- als de gebruiksfase. De resultaten zijn opgenomen in bijlage 11 bij de toelichting.
Uit de berekening volgt dat het plan geen significant negatief effect veroorzaakt op de stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden in de omgeving, ten opzichte van de referentiesituatie. De toename van de stikstofdepositie voldoet voor alle berekende situaties aan de grenswaarde van afgerond 0,00 mol/ha/j. Op basis van de resultaten kunnen daarom vanwege de ontwikkeling van de woningen die het plan mogelijk maakt, significante negatieve effecten op voorhand worden uitgesloten. Aanvullend onderzoek steenuil Er is een aanvullend ecologisch onderzoek naar de steenuil uitgevoerd. De rapportage van dit onderzoek is als bijlage 10 bij de toelichting gevoegd. De steenuil maakt gebruik van het plangebied als foerageergebied. Met de voorgenomen werkzaamheden gaat geschikt leefgebied van de steenuil verloren. In de ruimere omgeving van het plangebied is veelvuldig kleinschalig cultuurlandschap aanwezig wat zeer geschikt leefgebied betreft. Door de ligging van het plangebied ten opzichte van de steenuil-territoria, kan echter aannemelijk worden gemaakt dat het plangebied niet essentieel is voor de betreffende territoria. Belangrijk is dat de drie territoria niet grenzen aan andere steenuil-territoria.
Het noordelijke territorium heeft de mogelijkheid om richting het noorden en oosten te verplaatsen, waar binnen 300 m zeer geschikt leefgebied aanwezig is (hoogstamboomgaarden, dierenweides etc.) maar waar bij het onderzoek geen steenuilen zijn aangetroffen. Ook het zuidelijke territorium kan verplaatsen, met name richting het oosten, waar aan de Schoolstraat verschillende zeer geschikte erven aanwezig zijn. De mogelijkheid tot verschuiven biedt ruimte aan het middelste territorium om nieuw leefgebied in te nemen. Ondanks dat het plangebied onderdeel uitmaakt van het leefgebied kan worden aangenomen dat dit geen essentieel leefgebied van de aanwezige steenuilen betreft. Met de voorgenomen ontwikkeling gaat geen essentieel leefgebied van de steenuil verloren. Een mogelijke overtreding met betrekking tot de steenuil is daarmee redelijkerwijs op voorhand uitgesloten. Het aspect 'ecologie' vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan.
4.10
Archeologie & cultuurhistorie
4.10.1 Regelgeving Erfgoedwet De Erfgoedwet bundelt de bestaande wet- en regelgeving voor behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland. Bovendien zijn aan de Erfgoedwet een aantal nieuwe bepalingen toegevoegd. Het beschermingsniveau zoals deze in de oude wetten en regelingen golden, blijft gehandhaafd. Het behoud en beheer van het Nederlandse erfgoed was geregeld in zes verschillende wetten en een regeling. Waarin roerend, onroerend en archeologisch erfgoed allemaal hun eigen specifieke definities, procedures en beschermingsmaatregelen hadden.
50
bestemmingsplan "Groenemorgen Afferden" (ontwerp)
bestemmingsplan Groenemorgen Afferden
In de Erfgoedwet is vastgelegd hoe met ons erfgoed wordt omgegaan, wie welke verantwoordelijkheden daarbij heeft en hoe het toezicht daarop wordt uitgeoefend. Overbodige regels zijn geschrapt en de verantwoordelijkheid voor de bescherming van het cultureel erfgoed ligt waar mogelijk bij het erfgoedveld zelf. Onderdelen van de Monumentenwet die de fysieke leefomgeving betreffen, worden overgeheveld naar de Omgevingswet die naar verwachting in 2024 van kracht wordt. Voor deze onderdelen is een overgangsregeling in de Erfgoedwet opgenomen. Het gaat daarbij om de volgende zaken: Vergunningen tot wijziging, sloop of verwijdering van rijksmonumenten; Verordeningen, bestemmingsplannen, vergunningen en ontheffingen op het gebied van archeologie; Bescherming van stads- en dorpsgezichten. Gemeentelijk archeologiebeleid Het archeologisch beleid van de gemeente Druten is opgenomen op de archeologische waarden- en beleidskaart. Op basis van een analyse van landschappelijke, bodemkundige en archeologische informatie is een vlakdekkende kaart van archeologische waarden en verwachtingen opgesteld. Binnen het grondgebied van de gemeente zijn enkele terreinen met een monumentale status aanwezig en bevinden zich enkele terreinen met een bekende archeologische waarde.
Daarnaast kunnen drie archeologische verwachtingszones worden onderscheiden: hoge archeologische verwachting; gematigde archeologische verwachting; lage archeologische verwachting. Ook zijn er gebieden aangemerkt waarvoor geen archeologische verwachting geldt. Het betreft gebieden waar reeds archeologisch onderzoek heeft plaatsgevonden en niets is aangetroffen, gebieden die zijn afgegraven of ontgrond, grotere waterpartijen en grootschalige afgravingen of geërodeerde stukken land. 4.10.2 Doorvertaling bestemmingsplan Archeologie Er zijn zowel een bureauonderzoek als een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd. De rapportages van beide onderzoeken zijn als bijlage 12 en bijlage 13 bij de toelichting gevoegd. Op basis van het archeologisch vooronderzoek is vastgesteld dat de verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten in het plangebied middelhoog is. Dit komt overeen met de verwachting in het bureauonderzoek, dat in een eerder stadium is uitgevoerd. De top van de verwachte oeverafzettingen is immers in de ondergrond van het gehele plangebied intact aanwezig. In de top van de oeverafzettingen geldt een verwachting op resten uit de periode Neolithicum-Late Middeleeuwen. In het bureauonderzoek is tevens een verwachting toegekend aan het rivierduinzand, dat zich in de ondergrond zou moeten bevinden.
De aanwezigheid ervan is inderdaad aangetoond, maar gezien het voorkomen van klei op het zand en de mengen van dit zand met de erboven gelegen klei, is de verwachting dat deze afzettingen archeologisch niet meer intact zijn. Het veldonderzoek heeft de verwachting uit het bureauonderzoek bevestigd dat er oeverafzettingen op komafzettingen op rivierduinafzettingen aanwezig zouden zijn. De rivierduinafzettingen zijn echter verspoeld en daardoor niet intact. Dit deel van het verwachtingsmodel van Melman (2020) is naar laag bij te stellen. Advies Op basis van het vooronderzoek is gebleken dat er vanaf 0,4 m -mv een middelhoge verwachting is op archeologische resten in de top van de oeverafzettingen. Hiermee zal tijdens de herontwikkeling van het plangebied rekening moeten worden gehouden. Daarom adviseert het onderzoeksburo een aanvullend onderzoek. Het vervolgonderzoek kan het beste plaatsvinden in de vorm van een karterend booronderzoek, waarmee kan worden vastgesteld of er in het plangebied sprake is van een archeologische vindplaats of niet. Gezien de brede verwachting kan gekozen worden voor methode E2, met een boorgrid van 13 bij 15 m.