CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Inspreektekst - Warner de Boer - Meerjaren Uitvoeringsprogramma Mobiliteit - rapport Fileproblematiek N322 Druten-Ewijk.pdf

Rondetafelgesprek raad Druten 10 februari 2022, gemeente drutenBij agendapunt: Meerjaren uitvoeringsprogramma Mobiliteit16.208 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Fileproblematiek N322 Druten – Ewijk Verkenningsrapportage

Definitieve versie d.d. 18 maart 2020 Martijn van de Lindeloof

1

Inhoud 1

Inleiding ................................................................................................................................................................. 4

2

Aanpak .................................................................................................................................................................... 5 2.1

Regionale betrokkenheid ................................................................................................................................... 5

2.2

Stappenplan ........................................................................................................................................................ 5

3

Beschrijving situatie .............................................................................................................................................. 8 3.1

Impressie van de weg ......................................................................................................................................... 8

3.2

Beleid en trajectaanpak...................................................................................................................................... 8

3.3

Openbaar vervoer ............................................................................................................................................. 10

3.4

Ontstaan en aard huidige problematiek ......................................................................................................... 10

3.5

Doorgaand verkeer ............................................................................................................................................ 12

3.6

Netwerkrelatie met andere bereikbaarheidsknelpunten ................................................................................ 15

3.7

Verkeersveiligheid ............................................................................................................................................. 17

3.8

Toekomstverwachting .......................................................................................................................................18

3.9

Vrachtwagenheffing .......................................................................................................................................... 19

3.10

Potentie van vraagbeïnvloeding ...................................................................................................................... 20

3.11

Conclusies op basis van de probleemanalyse ................................................................................................. 20

4

Trechtering varianten .......................................................................................................................................... 23 4.1

Longlist ............................................................................................................................................................. 23

4.2

Trechtering en bundeling tot shortlist ............................................................................................................ 23

4.3

Doorrekening varianten shortlist .................................................................................................................... 25

4.4

Conclusies varianten shortlist ......................................................................................................................... 30

5

Uitwerking kansrijke varianten ........................................................................................................................... 32 5.1

Variant 3: Snelheidsverlaging 80 km/u .......................................................................................................... 32

5.1.1

Randvoorwaarden en succesfactoren .......................................................................................................... 32

5.1.2

Ontwerpkeuzes ............................................................................................................................................. 32

5.2

Variant 6: Extra rijstrook naar knooppunt Ewijk ........................................................................................... 36

5.2.1

Randvoorwaarden en succesfactoren .......................................................................................................... 36

5.2.2

Ontwerpkeuzes ............................................................................................................................................. 36

6

Beschouwing, beoordeling en advies .................................................................................................................. 40 6.1

Beoordelingscriteria ......................................................................................................................................... 40

6.2

Beoordeling ...................................................................................................................................................... 40

6.2.1

Afwikkelingskwaliteit in 2030 ..................................................................................................................... 40

6.2.2

Robuustheid................................................................................................................................................... 41

6.2.3

Verkeersveiligheid ........................................................................................................................................ 42

6.2.4

Totaaloverzicht beoordeling ........................................................................................................................ 43 2

6.3

Overwegingen bij principekeuze Doseren of Faciliteren................................................................................ 43

6.4

Tankstation en handhaving ............................................................................................................................. 44

6.5

Advies................................................................................................................................................................ 45

6.6

Ambtelijke standpunten van de regionale stakeholders ................................................................................ 46 Bijlagen Bijlage 1 Trechteringsrapportage: Fileproblematiek N322: Trechtering varianten Bijlage 2 Rapportage doorrekening microsimulatiemodel (Sweco) Bijlage 3 Rapportage kentekenonderzoek (Dufec) Bijlage 4 Rapportage onderzoek “Potentie vraag reducerende maatregelen fileknelpunt N322” (MuConsult) Bijlage 5 Ontwerpen variant 3 Bijlage 6 Resultaten analyse verkeersaantrekkende werking van variant 6 (Sweco, Engelstalig) Bijlage 7 Ontwerpen variant 6 Bijlage 8 Resultaten FOSIM?analyse tapersamenvoeging knooppunt Ewijk (Sweco)

3

1

Inleiding

De filedruk op de provinciale weg N322 tussen Druten en knooppunt Ewijk neemt steeds verder toe. Met name in de ochtendspits is er sprake van steeds grotere wachtrijvorming in de richting van Ewijk. Ook in de avondspits en in de tegenrichting stokt de doorstroming soms. De weglengte waarop de vertraging optreedt is circa 5 kilometer. In figuur 1 wordt het wegvak weergegeven waar de filevorming doorgaans optreedt. Dit gaat ten koste van de lokale en regionale bereikbaarheid, voor zowel (vracht)autoverkeer als openbaar vervoer. De voorliggende rapportage is het resultaat van een verkenning naar de oorzaken en oplossingen van dit knelpunt.

Figuur 1: De N322 met, blauw gemarkeerd, het wegvak waar de filevorming optreedt. Deze verkenning komt voort uit de reguliere trajectaanpak van het betreffende provinciale wegvak (traject 72, van de turborotonde bij de N323 tot knooppunt Ewijk), waar in 2020 groot onderhoud plaatsvindt. Het knelpunt werd tijdens de reguliere verkenning geconstateerd. Geconstateerd werd dat het knelpunt van dien aard is dat het in een eigen spoor onderzocht diende te worden, in samenspraak met de gemeenten Druten en West Maas en Waal, Rijkswaterstaat Oost?Nederland, de regio Rivierenland en de politie. Deze rapportage is dan ook mede met hun input tot stand gekomen. Naast de fileproblematiek is tijdens de reguliere verkenning nog een extra knelpunt geconstateerd dat via een solitair project verkend diende te worden: Het tankstation ter hoogte van Afferden, dat met een voorrangskruising op een 100km?weg aantakt. Deze aansluiting ligt midden in het wegvak waarop de filevorming optreedt. Daarom is geconcludeerd dat de keuze voor een voorkeursmaatregel voor het tankstation zeer sterk afhankelijk is van de gekozen oplossing voor de fileproblematiek. Daarom wordt in de verschillende oplossingsrichtingen voor de fileproblematiek voorzien in meerdere maatregelvarianten voor het tankstation. In de probleemanalyse ligt de focus echter op de fileproblematiek.

Leeswijzer: De gekozen procesaanpak wordt beschreven in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 3 wordt de huidige en verwachte fileproblematiek nader beschreven, inclusief de relatie met andere knelpunten en projecten op het regionale wegennet. In hoofdstuk 4 wordt het trechteringsproces richting effectieve oplossingsrichtingen beschreven. De maatregelvarianten die uit dit proces naar voren kwamen zijn in schetsontwerpen verwerkt. Deze worden beschreven in hoofdstuk 5, waarna in hoofdstuk 6 wordt afgesloten met een beoordeling van de ontworpen varianten, en met adviezen in relatie tot de aanpak van dit knelpunt.

4

2

Aanpak

Zoals in de inleiding vermeld: De fileproblematiek heeft mede te maken met de positie van de N322 in het regionale wegennet. Daarom is gekozen voor een brede aanpak, zowel ruimtelijk als beleidsmatig, van waaruit in samenspraak met regionale stakeholders wordt getrechterd naar voorkeursmaatregelen. De wijze waarop wordt in dit hoofdstuk beschreven. 2.1 Regionale betrokkenheid Het proces is zo gevormd dat enkele belangrijke beslis?/trechtermomenten vooraf zijn gegaan door brainstorm?/uitwisselmomenten met regionale stakeholders. Het gaat om de volgende partijen: • Gemeente Druten; • Gemeente West Maas en Waal; • Rijkswaterstaat Oost?Nederland; • Regio Rivierenland; • Politie Gelderland?Zuid Daarnaast is op een tweetal momenten contact geweest met de eigenaar van het tankstation aan de N322 ter hoogte van Afferden. Ten aanzien van het aspect handhaving is aanvullend gesproken met het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM). 2.2 Stappenplan In deze paragraaf worden de onderdelen in het plan van aanpak nader beschreven. A. Probleemanalyse B. Longlist maatregelvarianten C. Trechtering naar shortlist D. Doorrekening maatregelvarianten shortlist E. Keuze en uitwerking voorkeursvariant(en) A. Probleemanalyse Een effectieve oplossing is een maatregel die het probleem bij de oorzaak aanpakt en die zoveel mogelijk rekening houdt met (on)gewenste bijeffecten.

Hiervoor is het essentieel om vooraf een gedegen probleemanalyse uit te voeren, waarbij gekeken wordt naar: • De exacte locaties en manoeuvres die ten grondslag liggen aan het fileknelpunt; • De samenstelling van het verkeer op de momenten waarop de filevorming op de N322 optreedt; • De routering van het verkeer; • De eventuele relatie tussen dit fileknelpunt en andere bereikbaarheidsknelpunten in de omgeving; • Het openbaar vervoer; • De toekomstverwachting ten aanzien van het fileknelpunt. Het planjaar hierbij is 2030. • De potentie van maatregelen die de vraag naar autoritten reduceren en daarmee het probleem aan de vraagzijde aanpakken. B. Longlist maatregelvarianten Nu duidelijk is waardoor het fileknelpunt ontstaat is een lijst opgesteld met mogelijke (combinaties van) maatregelen die het knelpunt nu en in de toekomst effectief kunnen aanpakken. Dit gebeurde tijdens een regionale brainstormsessie op 16 april 2018 waarin alle in paragraaf 2.1 genoemde partijen aanwezig waren.

5

C. Trechtering naar shortlist In deze stap worden de maatregelen uit stap B kwalitatief geanalyseerd op basis van de volgende aspecten (zie figuur 2):

Aspect

Toelichting

Effectiviteit: Doorstroming (vracht)auto’s lokaal en regionaal

In welke mate zorgt de maatregel voor een adequate doorstroming van het lokale en regionale (vracht)autoverkeer in de ochtendspits?

Effectiviteit: Doorstroming OV

In welke mate zorgt de maatregel voor een adequate OV?doorstroming tussen Druten en knooppunt Ewijk?

Verkeersveiligheid

Treden er grote(re) verschillen op in massa, richting en snelheid van het verkeer? Kan de maatregel tot ongewenst en onveilig gedrag leiden?

Ruimtelijke impact

In hoeverre gaat de maatregel ten koste van ruimtelijke en landschappelijke waarden?

(Ongewenste) neveneffecten

Voorbeeld: Bereikbaarheid omliggende kernen, nieuwe sluiproutes.

Overeenstemming met functionele indeling wegennet

In hoeverre sluit de maatregel aan bij de functies die beleidsmatig aan de wegen zijn toegekend?

Juridische en maatschappelijke haalbaarheid

Is de maatregel wettelijk mogelijk? Is hij te handhaven? Lijkt er voldoende draagvlak te zijn?

Kosten

Schatting.

Figuur 2: Overzicht beoordelingsaspecten trechtering maatregelvarianten uit de longlist Iedere variant wordt per aspect gescoord op basis van de volgende indeling: +++ Zeer positief ++ Positief + Licht positief 0 Neutraal ? Negatief 6

?? ??? ?

Zeer negatief Zeer negatief: Op zichzelf staande reden om variant niet verder te onderzoeken Effect vooraf te moeilijk in te schatten; onderzoek nodig.

Op basis van de verschillende scores per aspect is iedere maatregelvariant van een advies voorzien: Wel of niet nader onderzoeken? De maatregelen waarbij het advies positief is vormen samen de shortlist. Hierbij is geen weging aangebracht op de aspecten. Het gaat er in deze fase immers niet om welke maatregelvariant de beste is, maar of deze het nader onderzoeken waard is. De resultaten van de trechtering worden in hoofdstuk 4 beschreven, maar de uitgebreide trechteringsrapportage (Fileproblematiek N322: Trechtering varianten, 5 september 2018) is los bijgevoegd, in bijlage 1. D. Doorrekening maatregelvarianten shortlist Van de maatregelen op de shortlist is het belangrijk te weten hoe effectief zij cijfermatig zijn in het aanpakken van de fileproblematiek. De hiervoor benodigde analyse is complex aangezien er veel variabelen zijn bij het ontstaan van een file (verkeersaanbod, snelheid, samenstelling, in?/uitvoegbewegingen). Om de effectiviteit goed te kunnen onderzoeken zijn alle varianten in de shortlist onderzocht door middel van het microsimulatiemodel Paramics. Hierin is de afwikkeling op de N322 op voertuigniveau gemodelleerd, waarbij ook zaken maximumsnelheid, routekeuze, invoeggedrag en dergelijke zijn meegenomen. De output bestaat uit cijfers omtrent reistijd, intensiteit en verliestijd (laatstgenoemde apart voor (vracht)autoverkeer en OV).

De doorrekening met Paramics is uitgevoerd door Sweco. Per variant zijn de volgende zaken beschreven: • Gemiddelde reistijd op de route N323?N322 voor auto? en vrachtverkeer; • Maximale reistijd op de N323?N322 voor auto? en vrachtverkeer; • Gemiddelde reistijd op de N322 voor bussen (gemeten vanaf de toerit Druten); • Maximale reistijd op de N322 voor bussen (idem); • Verhouding routekeuze doorgaand verkeer via A15/A50 versus N323/N322. De resultaten van de Paramics?doorrekening worden in hoofdstuk 4 beschreven, maar de rapportage die Sweco hierbij heeft opgesteld is los bijgevoegd, in bijlage 2. E. Keuze en uitwerking voorkeursvariant(en) Op basis van de uitkomsten van stap D worden één of enkele voorkeursvarianten aangewezen. Dit gebeurt in samenspraak met de regionale stakeholders. De voorkeursvariant(en) worden doorvertaald in een schetsontwerp.

7

3

Beschrijving situatie

Een file ontstaat nooit ‘zomaar’, en een file heeft een veelvoud aan mogelijke oorzaken. Vanuit deze twee basisregels is het essentieel om dieper naar de aard en oorzaak van de filevorming te kijken alvorens mogelijke oplossingen te onderzoeken. Dit gebeurt in dit hoofdstuk. Daarbij geldt dat files ook een relatie kunnen hebben met ontwikkelingen elders op het wegennet. Waar relevant komt ook deze relatie in dit hoofdstuk aan bod. 3.1 Impressie van de weg Het onderzochte wegvak is de N322 tussen de rotonde met de N329 en knooppunt Ewijk. Dit wegvak is 8,4 kilometer lang. Over de gehele lengte van dit wegvak heeft de N322 de status van autoweg, met een maximumsnelheid van 100 km/u. De weg kent een 2x1 rijstrookprofiel. Over de gehele lengte geldt een inhaalverbod. Figuur 3 geeft een impressie van de weg. Oorspronkelijk is de weg ontwerpen met een mogelijke opwaardering naar autosnelweg als eindbeeld; vandaar de brede bermen, brede viaducten en het gestrekte lengteprofiel.

Figuur 3: Impressie weginrichting N322 tussen de N329 en knooppunt Ewijk Het onderzochte traject kent 3 aansluitingen; 2 ongelijkvloerse aansluitingen (Druten en Deest) en een gelijkvloerse (voorrangs)kruising met een tankstation. Deze ligt tussen de ongelijkvloerse aansluitingen in. De etmaalintensiteit (werkdagen) op het wegdeel tussen de aansluiting Deest en knooppunt Ewijk is 30.000 motorvoertuigen (2018, bron: Gelders verkeer). Het aandeel vrachtverkeer is met 17% relatief hoog. In paragraaf 2.3 wordt dieper ingegaan op het gebruik van de weg. Tussen de aansluiting Druten en Ewijk maakt ook de bus gebruik van de N322. De lijnen 12 en 89 verbinden allebei Druten en Nijmegen met elkaar. De provincie heeft op het gebied van HOV ambities met deze lijnen. Hierop wordt dieper ingegaan in paragraaf 3.3. 3.2 Beleid en trajectaanpak De provincie beschrijft haar beleid ten aanzien haar wegen in het Functioneel Kader Wegennet (FKW). Deze vormt het vertrekpunt voor iedere onderhoudscyclus. De functie die in het FKW aan een weg is toegekend 8

vormt het kader waaraan de bestaande inrichting van een weg wordt getoetst, en waar eventuele aanpassingsvoorstellen uit naar voren kunnen komen. Deze voorstellen kunnen ook een andere herkomst hebben (verkeersgedragsobservatie, prognoses, andere beleidsthema’s), maar het FKW is het vertrekpunt. Aan de basis van het FKW ligt het Regionaal Hoofdwegennet. Dit bestaat uit wegen die samen een (min of meer sluitend) netwerk vormen tussen de grotere woonkernen en de belangrijkste economische bestemmingen. Die zijn op hun beurt bepaald vanuit de vigerende opname in beleidskaders en de analyse aan de hand van kaarten met locatie en omvang van woon? en werkgebieden. In figuur 4 wordt het Regionaal Hoofdwegennet binnen de gemeenten Druten en West Maas en Waal weergegeven.

Figuur 4: Regionaal Hoofdwegennet in en rond Druten en West Maas en Waal Zoals in figuur 2 te zien maakt de N322 deel uit van het Regionaal Hoofdwegennet. Dit betekent dat de weg beleidsmatig een belangrijke rol speelt als schakel tussen omvangrijke herkomst? en bestemmingsgebieden, en dus een essentiële schakel is voor de regionale bereikbaarheid. De N329 tussen de N322 en de Maas (de oranje lijn die vanaf de N322 naar het zuiden loopt) is ook in provinciaal beheer, maar maakt geen deel uit van het Regionaal Hoofdwegennet. De Scharenburg richting Druten (het zwarte lijntje tussen de N32 en Druten) juist weer wel. Mede op basis van het Regionaal Hoofdwegennet wordt per provinciaal traject een zogenaamde trajectvisie opgesteld, waarin 4 typeringen mogelijk zijn: • Stroomweg • Gebiedsontsluitingsweg (GOW) Voorkeur of Basis • Erftoegangsweg (ETW) Voorkeur of Basis • Maatwerk Aan de N322 is de functie van GOW Voorkeur toegekend. Binnen de functie GOW hanteert de provincie twee subtypes, ‘Voorkeur’ en ‘Basis’, waarbij ‘Voorkeur’ de belangrijkste categorie is. Dit teneinde waar nodig onderling prioritering aan te kunnen brengen in de programmering van werken. Per (sub)type hanteert de provincie een standaard dwars? en lengteprofiel, waarop de bestaande weg wordt getoetst gedurende de voorbereiding van het wegenproject. Meer over deze profielen in paragraaf 2.3.

Aanvullend op de toets van dwars? en lengteprofiel inventariseert de provincie welke verkeersgerelateerde knelpunten er nog meer zijn langs de N322. Dit gebeurt zowel voor doorstroming, verkeersveiligheid als leefbaarheid. Voor een GOW buiten de bebouwde kom geldt in principe een maximumsnelheid van 80 km/u. Voor het 100km?gedeelte van de N322 geldt dat afwaardering naar 80km/u op basis van het FKW overwogen kan

9

worden, maar niet persé noodzakelijk is als er geen knelpunt mee wordt opgelost, bijvoorbeeld op het gebied van bereikbaarheid, verkeersveiligheid of leefbaarheid. 3.3 Openbaar vervoer De stakeholders in de regio Arnhem?Nijmegen streven naar een netwerk van hoogwaardige openbaar vervoerverbindingen tussen de grotere kernen. In het kader van het Actieplan Samenwerken aan Hoogwaardige OV?corridors zijn 12 verbindingen aangewezen waar de OV?verbinding naar HOV?niveau opgewaardeerd dient te worden qua onder andere (betrouwbaarheid van) reistijd, directheid, frequentie, stallingsvoorzieningen en reisinformatie. De corridor Druten – Nijmegen is één van deze 12 verbindingen. In het Actieplan is opgenomen dat er in 2019 een corridorstudie plaatsvindt naar doorstromingsmaatregelen voor de bus op de N322. Ten tijde van het gereedkomen van de voorliggende rapportage loopt deze studie nog. De oplevering hiervan wordt eind 2019 verwacht. Vanuit de HOV?visie is het uiteraard wenselijk dat de vertraging op de N322 van het OV, dat op deze weg mengt met het autoverkeer, wordt opgelost. 3.4 Ontstaan en aard huidige problematiek Het feit dat een file altijd op hetzelfde wegvak lijkt te ontstaan zegt nog relatief weinig over de oorzaak ervan. Om werkelijk inzicht te krijgen in de toedracht van een file zijn observaties en/of gebruikservaringen nodig.

Op basis van deze bronnen wordt geconcludeerd dat de filevorming meestal start bij de invoegstrook vanaf de aansluiting Deest in de richting van Ewijk/Nijmegen, en in mindere mate bij de invoegstrook vanaf de aansluiting Druten (in dezelfde rijrichting). Zie tevens figuur 5. Door de hoge spitsintensiteiten op de N322 in combinatie met invoegend verkeer vanaf deze twee toeritten ontstaan plotselinge rembewegingen op de doorgaande rijbaan. Bij hoge intensiteiten leiden dergelijke rembewegingen al gauw tot ‘schokgolven’ in het verkeersbeeld, en daarmee tot filevorming. Hierbij geldt dat hoe hoger de maximumsnelheid en hoe hoger de snelheidsverschillen, hoe meer hiaattijd/?ruimte automobilisten nodig hebben om veilig in te kunnen voegen. Afhankelijk van de drukte groeit een ‘schokgolf’ vaak uit tot langzaam rijden en stilstaan over een lengte van ca. 4 kilometer. De filevorming vindt over het algemeen plaats tussen 7:00 en 8:30. De verliestijd varieert uiteraard, maar kan oplopen tot 10 à 15 minuten. Deze vertraging treft ook de bus. Vanuit de vervoerder komen signalen dat de bus met dusdanige vertraging aankomt op het eindpunt dat hij ook weer met vertraging naar zijn terugrit begint.

Figuur 5: Invoegen vanaf Deest richting knooppunt Ewijk Voorgaande constatering wordt bevestigd door de verkeersintensiteiten, welke in figuur 6 worden weergegeven. Deze laten zien dat de hoeveelheid verkeer op de N322 steeds verder groeit per aansluiting. Ten oosten van de toerit Druten is de uurintensiteit iets hoger dan de maximaal haalbare capaciteit die voor doorgaande rijstroken op 2x1 autowegen wordt aangehouden: 1.800 pae per uur (bron: Handboek 10

Wegontwerp, CROW, 2013). Ter hoogte van invoegstroken is de werkelijke capaciteit lager vanwege de turbulentie door de invoegbewegingen. Dit wordt mogelijk nog verergerd door het relatief hoge aandeel vrachtverkeer (15% ten oosten van Deest), waardoor de snelheidsverschillen relatief hoog zijn. Intensiteit motorvoertuigen ochtendspitsuur richting Ewijk (tussen haakjes: Pae) In het rood het stuk waar de filevorming veelal optreedt

1.091 (1.492)

1.001 (1.312)

1.415 (1.854)

414 (542)

1.258 (1.648)

1.430 (1.873)

170 (225)

Figuur 6: Spitsuurintensiteiten en locatie file op de N322 richting knooppunt Ewijk (2018) Bij beide ongelijkvloerse aansluitingen is de optelsom van het doorgaand en invoegend verkeer richting Ewijk vrijwel gelijk: 1.415 versus 1.430 voertuigen. Desondanks is het oponthoud bij de toerit Deest veel groter dan bij de toerit Druten. Dit lijkt vooral te maken te hebben met de onderlinge verhouding tussen invoegend en rechtdoorgaand verkeer. Bij Druten is de hoeveelheid rechtdoorgaand verkeer nog dusdanig laag dat er nog voldoende ruimte is om plaats te bieden aan het invoegende verkeer. Bij Deest is het op de doorgaande rijbaan zo druk dat die ruimte ontbreekt, zelfs voor de relatief kleine groep invoegende voertuigen vanaf Deest. Deze theorie over de invoegfactor wordt enigszins bevestigd in de paper ‘Invloed van invoegstrook en wegvaklengte op capaciteit’ (Natascha Kijk in de Vegte en Jaap van Toorenburg, Transpute, NVVC 2014), al moet hierbij opgemerkt wordt dat deze analyse is uitgevoerd op autosnelwegen. Er zijn overigens signalen dat steeds meer automobilisten er in de ochtendspits voor kiezen om niet bij Druten maar bij Deest in te voegen op de N322, zodat zij daar al een stuk van de file zijn gepasseerd. In 2017 is geconstateerd dat zowel bij de toeritten Druten als Deest de invoegstroken langer dan nodig zijn.

Toen kwamen ook signalen dat automobilisten mogelijk al aan het begin van de invoegstrook invoegen en niet de volledige invoegstrook gebruiken om vaart te maken. Daarom is op beide locaties de start van de invoegstrook opgeschoven in de richting van Ewijk, zodat invoegend en doorgaand verkeer meer tijd heeft om op elkaar te anticiperen waardoor het invoegen minder turbulent verloopt. Op het eerste gezicht heeft dit niet tot een significante verbetering in de doorstroming geleid.

11

3.5 Doorgaand verkeer Uit kentekenonderzoek (in september 2017 uitgevoerd door Dufec in opdracht van Rijkswaterstaat) blijkt dat er een substantiële hoeveelheid doorgaand verkeer gebruik maakt van de N322 in de richting van knooppunt Ewijk. Het gaat hier om chauffeurs die de A15 verlaten bij de afslag N323 / Echteld, om vervolgens via de Prins Willem Alexanderbrug en de N322 richting Ewijk te rijden, in plaats van via de A15, knooppunt Valburg en de A50. In figuur 7 wordt deze routekeuze gevisualiseerd. De rapportage van het kentekenonderzoek is bijgevoegd in bijlage 3.

Figuur 7: Routekeuze vanaf A15 aansluiting Echteld: Via de A15 en A50 (blauwe pijl) of via de N323 en N322 (rode pijl) De route via de N323/N322 is 7 km korter dan de route via de A15/A50. In een situatie zonder filevorming is de reistijd voor personenauto’s via de A15/A50 slechts 2 minuten langer dan via de N322 (16 versus 18 minuten). Voor vrachtwagens is de reistijd zelfs vrijwel gelijk. Het doorgaand verkeer is naar verwachting hoofdzakelijk verkeer dat op knooppunt Ewijk rechtdoor rijdt, de A73 op richting naar Nijmegen, Venlo en Duitsland. De andere richtingen (A50 zuid richting Oss, Den Bosch en Eindhoven en de A50 noord richting Arnhem en Apeldoorn) liggen minder voor de hand omdat dit voor doorgaand verkeer qua afstand en/of reistijd geen logische routes zijn. Onderstaande tabel geeft de routekeuze voor motorvoertuigen en vrachtwagens weer, per etmaal en per ochtendspits (7:00 – 9:00). De tabel laat zien dat er inderdaad sprake is van substantiële hoeveelheden doorgaand verkeer op de N322, en dat de aandelen doorgaand vrachtverkeer nog iets hoger zijn dan motorvoertuigen algemeen. In de ochtendspits is het aandeel doorgaand verkeer via de N322 iets lager dan op etmaalbasis, maar met 33% is het aandeel nog steeds substantieel. Routekeuze vanaf A15 t.h.v. Echteld naar knooppunt Ewijk

Via A15 / A50 Abs

%

Abs

%

Motorvoertuigen / etmaal Vrachtwagens / etmaal Motorvoertuigen / ochtendspits (2u) Vrachtwagens / ochtendspits (2u)

5.090 1.563 701

59% 55% 67%

3.484 1.294 342

41% 45% 33%

206

63%

120

37%

12

Via N323 / N322

Dat bovenstaande aantallen een aanzienlijk aandeel vormen van het totale verkeersaanbod van de N322 wordt bevestigd door de cijfers in figuur 8 (etmaal) en 9 (ochtendspits).

Totaal Doorgaand % PA 1 0.51 0 2.1 90 21 % VW 2.260 1 .294 57 % Tot 1 2.7 7 0 3.484 27 % PA VW Tot

PA VW Tot

Totaal Doorgaand % 1 2.399 2.1 90 1 8% 2.521 1 .294 51 % 14.920 3.484 23%

Totaal Doorgaand % 6.57 9 2.1 90 33% 1 .7 81 1 .294 7 3% 8.360 3.484 42%

Figuur 8: Aandeel doorgaand verkeer richting Ewijk ten opzichte van het totale verkeersaanbod op de N322 en N323 (werkdag etmaal)

PA VW Tot

PA VW Tot

Totaal Doorgaand % 2.266 222 1 0% 330 1 20 36% 2.596 342 1 3%

PA VW Tot

Totaal Doorgaand % 2.443 222 9% 290 1 20 41 % 2.7 33 342 1 3%

Totaal Doorgaand % 835 222 27 % 21 8 1 20 55% 1.053 342 32%

Figuur 9: Aandeel doorgaand verkeer richting Ewijk ten opzichte van het totale verkeersaanbod op de N322 en N323 (ochtendspits) Ten opzichte van het totale verkeersaanbod in de ochtendspits mag de hoeveelheid doorgaand verkeer dan nog enigszins beperkt zijn (13% tussen Deest en Ewijk), het maakt nog steeds een substantieel deel uit. Met 41% is het aandeel doorgaand vrachtverkeer (ten opzichte van het totale vrachtverkeer) al helemaal hoog. Mede aangezien hoge aantallen vrachtverkeer de turbulentie bij invoegstroken nog extra versterken kan gesteld worden dat het doorgaand verkeer, en doorgaand vrachtverkeer in het bijzonder, een zichtbare bijdrage levert aan de filevorming in de ochtendspits richting knooppunt Ewijk. Om meer inzicht te krijgen in de routekeuze is ook gekeken naar de reistijd, en naar de reistijdverhouding tussen beide route?alternatieven. In figuur 10 wordt de reistijdverhouding (voor alle typen voertuigen tezamen) weergegeven tussen beide routes ten tijde van het kentekenonderzoek. Deze laat zien dat de reistijden via beide routes een groot deel van de tijd vergelijkbaar zijn, maar dat er in de ochtendspitsen een

13

piek optreedt op de route via de N322, waardoor de reistijd via deze route significant langer wordt dan de route via de A15 en A50. Desondanks blijft er tijdens de ochtendspits een substantiële hoeveelheid doorgaand verkeer via de N322 rijden.

Figuur 10: Reistijden van A15 (Echteld) naar knooppunt Ewijk via beide route5alternatieven (bron: Kentekenonderzoek A15 en N322 tussen Deil, Valburg en Ewijk) Mogelijke oorzaken voor deze op het eerste gezicht vreemde routekeuze: • Voor vrachtwagenchauffeurs is de bespaarde rij?afstand van 7 kilometer via de N322 belangrijker dan de reistijd. • Gewoontegedrag van doorgaand verkeer uit de periode dat de A50 Waalbrug (tussen Valburg en Ewijk) nog een doorstromingsknelpunt vormde (inclusief tijdens de reconstructie van de brug). • De navigatiesystemen overschatten de reistijd via de route A15?A50, omdat zij vaak vertraging rekenen op de A50 voor knooppunt Ewijk, terwijl automobilisten richting de A73 de file op de A50 vaak rechts kunnen passeren. De file op de A50 concentreert zich tijdens een groot deel van de ochtendspits immers op de rijstroken richting knooppunt Bankhoef. Zie figuur 11 ter visualisatie van dit mogelijke fenomeen. Zie tevens paragraaf 3.6.

14

Figuur 11: Welke reistijd schat een navigatiesysteem in voor een lang weefvak waar op 2 rijstroken file staat en op 2 andere rijstroken niet? Niet beschouwd in dit onderzoek, wel relevant: de tegenrichting (Ewijk – Druten/Echteld). Vanuit de gemeente Druten komen signalen dat ook deze rijrichting steeds gevoeliger wordt voor filevorming en sluipverkeer. Dit is niet onlogisch, aangezien de etmaalintensiteiten vergelijkbaar zijn en de afstandswinst voor eventueel doorgaand verkeer ook. In hoofdstuk 6 (Beschouwing en advies) wordt beschreven wat dit punt betekent in relatie tot de kansrijke varianten. 3.6

Netwerkrelatie met andere bereikbaarheidsknelpunten

A50 Ewijk 5 Paalgraven In de directe omgeving van de N322 speelt een ander doorstromingsknelpunt: de A50 tussen de knooppunten Ewijk en Paalgraven bij Oss. In de ochtendspits staat de kop van de file in beide rijrichtingen meestal op de Maasbrug of bij knooppunt Bankhoef. De file in zuidelijke rijrichting slaat vaak terug tot voorbij knooppunt Ewijk, waarmee hij mogelijk ook de routekeuze voor doorgaand verkeer tussen de A15 bij Echteld en knooppunt Ewijk beïnvloedt. Al is het dus maar de vraag of dit terecht is; zie de laatste bullit van paragraaf 3.5. De files op de A50 zijn inmiddels doorgedrongen tot de landelijke File Top 10. In 2020 wordt door het Rijk en de provincies Gelderland en Noord?Brabant een MIRT?verkenning uitgevoerd naar de aard, oorzaken en mogelijke oplossingen van de doorstromingsproblematiek. In figuur 12 wordt een representatief filebeeld in de ochtendspits op de A50 weergegeven.

15

Figuur 12: Filebeeld ochtendspits (bron: Google Maps) Invoegen A73 knooppunt Ewijk richting Nijmegen De omvang van dit fileknelpunt is nog beperkt, maar desondanks wordt hij wel steeds zichtbaarder: Het oponthoud dat optreedt bij het oprijden van de A73 vanaf knooppunt Ewijk. Hier is sprake van een tapersamenvoeging, waarbij de banen vanuit de A50?zuid en de N322 invoegen op de verbindingsboog vanuit de A50?noord. Mede vanwege de vormgeving als taper wordt verkeer vanaf de A50?zuid/N322 min of meer gedwongen om in te voegen op de verbindingsboog, waardoor daar de doorstroming steeds vaker stokt. In figuur 13 wordt de wegvakindeling weergegeven, en in figuur 14 het filebeeld in de ochtendspits.

A50 KP Bankhoef > Taper? samenvoeging

Weefvak: • 2 doorgaande stroken • 1 uitvoeger ri. Beuningen

Figuur 13: Opbouw rijstroken vanaf knooppunt Ewijk, de A73 op richting Nijmegen / Venlo

16

Figuur 14: Filebeeld knooppunt Ewijk (bron: Google Maps) Ook dit knelpunt heeft een relatie met de N322, aangezien het hoofdzakelijk het verkeer vanaf de N322 is dat gebruik maakt van de linker rijstrook die overgaat in de tapersamenvoeging en de plotseling rijstrookbeëindiging die daarmee samengaat. Bereikbaarheid tankstation N322 Een veel kleinschaliger knelpunt dan de twee hiervoor, maar wel midden in het onderzoeksgebied: Het BP? tankstation aan de N322, gelegen tussen de aansluitingen Druten en Deest. Deze takt via een reguliere voorrangskruising aan op de provinciale weg. Het tankstation beïnvloedt de doorstroming op de N322 vooralsnog slechts beperkt, maar de bereikbaarheid van het tankstation staat wel steeds meer onder druk: Door het groeiende verkeer stijgt de wachttijd op de zijweg en op het linksafvak uit de richting Druten naar het tankstation. Vanwege de onveilig grote snelheidsverschillen is de huidige inrichting al niet gewenst, maar op den duur ook komt de verkeersveiligheid nog verder onder druk te staan; hoe langer de wachttijden, hoe groter de risico’s die automobilisten bereid zijn te nemen om alsnog op/van de N322 te komen. Dit wordt nog versterkt wanneer het terrein uitgebreid gaat worden met een betaalde truckparking en wegrestaurant. Het bestemmingsplan is hierop reeds gewijzigd en is onherroepelijk.

Op dit moment lijkt er nog geen sprake van een potentiële exploitant van deze nieuwe voorzieningen, maar het lijkt een kwestie van tijd voordat deze alsnog gevonden wordt. Benadrukt wordt dat, los van het fileknelpunt, de bereikbaarheid van en het verkeersveiligheidsrisico ter hoogte van het tankstation een op zichzelf staand knelpunt aan het worden zijn. Bepaalde typen maatregelen voor het fileknelpunt vragen ook om aanpassingen aan de aansluiting van het tankstation, maar in alle gevallen wordt een structurele aanpassing van de aansluiting noodzakelijk om het terrein op veilige wijze bereikbaar te houden. 3.7 Verkeersveiligheid Om te bezien welke relatie er is tussen het fileknelpunt en verkeersveiligheid zijn de geregistreerde ongevallen geïnventariseerd waarbij er op basis van de ongevalskenmerken (tijdstip, locatie, manoeuvre) een koppeling gemaakt kan worden met filevorming, plus typen ongevallen die geen directe relatie hebben met het fileknelpunt maar die bij mogelijke ingrepen desondanks niet meer zullen plaatsvinden. Bij de inventarisatie is gebruik gemaakt van ViaStat.

17

Ongevallen gekoppeld aan het fileknelpunt Over de periode 2014 t/m 2018 blijkt het te gaan om 7 kopstaart?ongevallen in de ochtendspits, waarvan 1 met letsel tot gevolg, 5 van de 7 ongevallen vonden plaats ter hoogte van de aansluiting Deest. Gegeven de nauwe selectie en de onderregistratie van ongevallen is 5 ongevallen in de ochtendspits op één locatie gevoelsmatig hoog. Ter hoogte van de aansluiting Druten zijn op de N322 geen ongevallen geregistreerd in de ochtendspits. Ongevallen van het type dat mogelijk voorkomen wordt bij aanpak van het fileknelpunt Het gaat hier om twee typen ongevallen: • Frontale ongevallen als gevolg van ongeoorloofd inhalen of het om andere reden op de verkeerde weghelft geraken. In de periode 2014?2018 vonden 5 ongevallen plaats als gevolg hiervan. Volgens de brondata uit ViaStat zou er sprake zijn van 2 dodelijke ongevallen en 3 ongevallen met uitsluitend materiële schade (UMS), maar uit de media is bekend dat in ieder geval 1 van deze 3 ongevallen wel degelijk 2 gewonden tot gevolg had. • Ongevallen ter hoogte van het tankstation. Op de kruising heeft 1 geregistreerd ongeval plaatsgevonden. 3.8 Toekomstverwachting Om een beeld te creëren van het toekomstige verkeers? en filebeeld op de N322 is met het microsimulatiemodel Paramics een doorrekening gemaakt van de autonome situatie anno 2030.

Als basismodel is het NRM Oost?Nederland (scenario Hoog) gehanteerd. Generiek gaat deze uit van een groei van 16,2 % van het autoverkeer en van 18% van het vrachtverkeer in 2030 ten opzichte van 2017. In 2030 zijn onder andere de volgende maatregelen uitgevoerd: • Verbreden A15 tussen Ressen en Valburg van 2+2 naar 3+3. • Verbindingsboog A15 vanuit Ressen naar A50 richting zuid wordt 2 rijstroken (nu 1). • Verbindingsboog A50 vanuit zuid richting Ressen wordt 2 rijstroken (nu 1). • Doortrekking A15 naar A12 bij Zevenaar. In figuur 15 wordt een overzicht weergegeven van het gemodelleerde verkeersbeeld anno 2030 in de ochtendspits. Uit de exercitie met Paramics wordt geconcludeerd dat het huidige knelpunt op de N322 verder zal groeien. Over een ochtendspitsperiode van 2 uur valt de gemiddelde reistijdtoename mee; + 1 à 2 minuten. De turbulentie ter hoogte van de invoeger bij Deest zal echter groeien, en ook bij de toerit vanaf Druten treden in 2030 (kleinere) schokgolven op. Mede daardoor is de vertraging op piekmomenten gemiddeld ca. 5 minuten groter dan in 2017. Wat het model ook laat zien is dat de vertraging op de route via de A15 en A50 nog verder stijgt als gevolg van de groeiende problematiek rond de Maasbrug en knooppunt Bankhoef.

De filevorming zal in de ochtendspits verder terugslaan richting knooppunt Valbrug, waardoor de reistijd via de A15 / A50 in vrijwel alle gevallen gelijk aan of groter is dan via de N322. Kijkend naar het routekeuzegedrag in het model wordt duidelijk wat de relatie is tussen de 2 hiervoor beschreven ontwikkelingen: Doordat de reistijd via de A15 / A50 nog verder stijgt dan de reistijd via de N322 zal meer doorgaand verkeer voor de route via de N322 kiezen. Van alle doorgaande motorvoertuigen zal 57% de route via de N322 nemen (nu 39%1) in de ochtendspits. Van alle doorgaande vrachtwagens zal 45% de route via de N322 nemen (nu 41%). De toename van doorgaand verkeer komt dus vooral voor rekening van het personenautoverkeer: Van 38% naar 60%.

1 De gemodelleerde huidige percentages doorgaand verkeer wijken licht af van de gemeten percentages tijdens het

kentekenonderzoek. Tijdens het kalibreren van het microsimulatiemodel is getracht om zowel de intensiteit, reistijd als verdeling van doorgaand verkeer zoveel mogelijk gelijk te schakelen met de werkelijke situatie. Dit is goed gelukt maar het is onmogelijk om alle drie de eenheden volledig gelijkgeschakeld te krijgen tussen model en werkelijkheid.

18

Daarnaast wordt op de A50 en A15 ook in de tegenrichting (richting Tiel) de verkeersdruk hoger. Het model is niet gekalibreerd op deze verkeersstroom, maar desondanks kan geconcludeerd worden dat de kans op doorgaand verkeer op de N322 ook in de tegenrichting stijgt.

Vertraging bij samenvoeging bogen in westelijke richting bij Ressen

File A50 ri. zuid loopt op piek tot aan knp Valburg.

Remgolven nemen toe in frequentie en omvang en slaan verder terug.

In noordelijke richting neemt verkeersdruk op A50 toe, wat leidt tot filevorming.

Figuur 15: Verkeersbeeld op de N322, A15 en A50 in de ochtendspits anno 2030 (bron: Rapportage A15/N322 variantenstudie, Sweco, september 2018) In Paramics is ook gekeken naar een situatie anno 2030 waarbij het knelpunt bij de Maasbrug / Bankhoef opgelost zou zijn. Dit om een scherper beeld te krijgen bij de invloed van dit fileknelpunt op het routekeuzegedrag op de relatie tussen de A15 bij Echteld en knooppunt Ewijk. De uitkomst: Er is sprake van een licht positief effect. Er zal meer doorgaand verkeer ‘teruggaan’ naar de route via de A15 / A50 (van 43% naar 50%; nog steeds minder dan het huidige aandeel), maar op het totale verkeersaanbod op de N322 scheelt dit dusdanig weinig dat hier slechts een beperkte afname van de reistijd optreedt. Daarmee kan geconcludeerd worden dat alleen het oplossen van het fileknelpunt op de A50 geen soelaas biedt voor het knelpunt op de N322. 3.9 Vrachtwagenheffing In 2022 wordt de vrachtwagenheffing ingevoerd, een kilometerheffing voor vrachtwagens. Het heffingsnetwerk bestaat uit het autosnelwegennet, aangevuld met: • Wegen die het netwerk ‘sluitend’ maken, en: • Wegen waarop een structurele uitwijk van vrachtverkeer plaatsvindt wanneer op deze wegen geen heffing wordt toegepast.

Tijdens de voorbereidingsprocedure voor de invoer van de vrachtwagenheffing is met het NRM becijferd dat er op de doorgaande route via de N322 en N323 sprake zal zijn van structurele uitwijk door vrachtverkeer wanneer hier heffing wordt ingevoerd: tussen de 400 en 800 extra vrachtwagens per etmaal per richting. In de landsdelige expertsessies voor de vrachtwagenheffing is daarom door de gemeenten Druten en West Maas en Waal, de regio Rivierenland en de provincie Gelderland voorgesteld deze route in het heffingsnetwerk op te nemen. Deze toevoeging is opgenomen in het totaalvoorstel voor het heffingsnetwerk dat in juni 2019 aan de Minister van I&W wordt voorgelegd, en door de Minister opgenomen in het voorstel dat momenteel in de internetconsultatieronde zit. Daarmee is het zeer waarschijnlijk dat de route Echteld – Ewijk via de N323 en N322 deel zal uitmaken van het heffingsnetwerk, waardoor een er in relatie tot de vrachtwagenheffing geen extra vrachtverkeer op de N322 verwacht wordt ten opzichte van de autonome ontwikkeling. 19

De vrachtwagenheffing zal pas met ingang van 2020 als autonome ontwikkeling in het NRM verwerkt zijn. 3.10 Potentie van vraagbeïnvloeding In de voorgaande paragrafen is het huidige en toekomstige verkeersbeeld beschreven. Dit beeld is tot stand gekomen op basis van de huidige en reeds verwachte vraag naar automobiliteit. De vraag hierbij is: In welke mate kan het geconstateerde knelpunt worden voorkomen door maatregelen te treffen aan de vraagzijde? Met andere woorden: Door de relatieve aantrekkelijkheid van een autoverplaatsing ten opzichte van een andere verplaatsingswijze (of eventueel het niet maken van de verplaatsing) terug te brengen kan het aantal autoritten gereduceerd worden, wellicht tot een niveau waarbij er geen sprake meer is van een fileknelpunt. Om de potentie van dergelijke maatregelen te verkennen is door MuConsult een onderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek bestond uit bureauonderzoek, waarvan de resultaten zijn gevalideerd in een brainstormsessie waarbij ook themaspecialisten van de provincie en de beide gemeenten aanwezig waren. De resultaten van het onderzoek zijn terug te vinden in bijlage 4.

De conclusie luidt dat er een aantal maatregelen zijn die ieder een beperkt positief effect hebben, maar dat zelfs de combinatie van al deze maatregelen ruimschoots onvoldoende is om de vraag naar automobiliteit dusdanig terug te dringen dat het fileknelpunt opgelost wordt. Het effect van de gezamenlijke maatregelen is ingeschat op circa 100 spitsmijdingen per dag; ongeveer een derde van wat nodig is op het doorstromingsprobleem structureel aan te pakken. Daarmee kan het vanuit meerdere beleidsthema’s nog steeds meerwaarde hebben om in te zetten op dergelijke maatregelen, maar deze worden binnen de scope van het voorliggend onderzoek niet beschouwd. 3.11 Conclusies op basis van de probleemanalyse Uit de uitgevoerde probleemanalyse komen de volgende constateringen naar voren: • De huidige filevorming op de N322 ontstaat het vaakst bij de toerit vanaf Deest, door de combinatie van: o Het hoge verkeersaanbod, dat zelfs voor een rijbaan zonder aansluitingen al op de theoretisch maximale capaciteit ligt. o De verhouding tussen de intensiteiten op de doorgaande rijbaan en op de toerit; o De turbulentie die vrijwel automatisch ontstaat bij het invoegen. o Een hoog aandeel vrachtverkeer (ca. 15%), dat bijdraagt aan snelheidsverschillen en dat maakt dat het langer duurt om het verkeersbeeld na schokgolven weer te homogeniseren.

• In de huidige situatie loopt de verliestijd op de N322 op tot 10 à 15 minuten. Ook de bus heeft hiermee te kampen. Dit botst met de HOV?ambities van de provincie op de OV?corridor Druten?Nijmegen. • Doorgaand verkeer tussen de A15 (afslag Echteld) en knooppunt Ewijk maakt substantieel deel uit van het verkeersaanbod op de N322 in de ochtendspits: Tussen Deest en Ewijk 13% van alle motorvoertuigen en 41% van alle vrachtwagens. Op etmaalbasis: 23% van alle motorvoertuigen en 51% van alle vrachtwagens. • In de ochtendspits is de reistijd voor doorgaand verkeer via de N322 doorgaans groter dan de reistijd via de A15 en A50, maar desondanks blijft doorgaand verkeer ook dan van de N322 gebruik maken, mogelijk onder andere vanwege de kortere afstand (7 km). • De groeiende fileproblematiek op de A50 tussen Ewijk en Paalgraven zal in toenemende mate de routekeuze van doorgaand verkeer tussen de A15 (Echteld) en knooppunt Ewijk beïnvloeden: De reistijd via de route A15?A50 zal dusdanig toenemen dat meer doorgaand verkeer voor de N322 zal kiezen (planjaar 2030). Daardoor groeit uiteraard ook de omvang van het fileknelpunt op de N322, maar de reistijd op de N322 stijgt desondanks minder sterk dan de reistijd op de A50. • Het oplossen van het fileknelpunt op de A50 geeft slechts een beperkte verlichting van de problematiek op de N322. 20

•

Er valt een licht positief effect te bereiken door vraagbeïnvloedingsmaatregelen, maar dit effect is ruimschoots onvoldoende om het fileknelpunt op te lossen.

Al met al wordt gesteld dat er op de middellange termijn voor zowel de bereikbaarheid van auto / OV als voor de verkeersveiligheid (met name vanwege de aansluiting van het tankstation) een onhoudbare situatie ontstaat. Aanpak van dit knelpunt is zeer gewenst. Een deel van bovenstaande constateringen valt terug te voeren op de klassieke driehoek vorm – functie – gebruik uit het principe Duurzaam Veilig, zoals hieronder gevisualiseerd. Beleidsmatig is de N322 tussen de N329 en Ewijk geclassificeerd als gebiedsontsluitingsweg, maar zowel qua vormgeving (weg? én omgevingsbeeld) als qua gebruik is het overwegend een stroomweg (SW).

GOW

Functie

SW Vorm

Gebruik

(Snelheid) (herkomst5bestemming, ontsluitingsniveau)

GOW

SW

Duurzaam Veilig streeft naar het in overeenstemming brengen van vorm, functie en gebruik, zodat de inrichting geloofwaardig is en van nature het gewenste gebruik (intensiteit, routekeuze, snelheid) stimuleert. In het voorliggende geval leidt dat tot de principekeuze: Vorm en gebruik aanpassen naar de GOW?standaard, of de functie aanpassen op basis van het gebruik en de vorm – indien nodig ? daarop toespitsen? Een belangrijk keuze?element hierin is; wat te doen met het doorgaand verkeer? Vanuit de probleemanalyse en bovenstaand gegeven zijn er op hoofdlijnen twee sporen te onderscheiden: A. Het ontmoedigen van doorgaand verkeer (m.n. vrachtverkeer) om gebruik te maken van de route via de N322. Daardoor daalt het verkeersaanbod en ontstaat er ter hoogte van de invoegers de benodigde restcapaciteit om tot een vloeiender verkeersbeeld te komen. In dit spoor worden vorm en gebruik aangepast naar GOW?niveau. B. Het toevoegen van capaciteit op de N322, zodanig dat alle verkeersstromen vlot en veilig gefaciliteerd kunnen worden. Inclusief doorgaand verkeer. Dit spoor impliceert dat de functie van de weg wordt aangepast naar SW?niveau. Met deze twee sporen is het trechteringsproces ingestoken richting potentieel effectieve maatregelvarianten. Dit proces wordt beschreven in hoofdstuk 4.

De beoordeling van de maatregelvarianten wordt ingestoken vanuit de volgende doelen: • Het minimaliseren van de filevorming op de N322, op de eerste plaats op het wegdeel tussen Druten en knooppunt Ewijk. • Het verkorten en betrouwbaarder maken van de reistijd per bus tussen Druten en Ewijk. 21

Vergeleken met het faciliteren van doorgaand verkeer heeft het ontmoedigen ervan beleidsmatig de voorkeur. Dit vanwege de huidige functie van de N322 in het regionale wegennet, die in samenspraak met regionale stakeholders is geformuleerd en bestuurlijk vastgelegd. Het staat echter niet op voorhand vast dat er op dit spoor (A) maatregelen zijn die zowel modelmatig als ontwerptechnisch effectief én realiseerbaar zijn. Dit is een belangrijk aandachtspunt voor de uitwerking en beoordeling van varianten.

22

4

Trechtering varianten

Nu er meer zicht is op de problematiek en haar oorzaken, komen oplossingsrichtingen in zicht. Hierbij is onderscheid gemaakt naar de twee sporen waarmee hoofdstuk 3 werd afgesloten: A) Het ontmoedigen van doorgaand verkeer en B) Het toevoegen van capaciteit. In dit hoofdstuk worden de inhoudelijke afwegingen beschreven die gemaakt zijn tijdens het trechteringsproces naar effectieve maatregelvarianten. 4.1 Longlist Op 16 april vond een brainstormsessie plaats waarin de regionale stakeholders de resultaten uit de probleemanalyse valideerden en gezamenlijk een longlist opstelden van mogelijke maatregelvarianten. In totaal werden er 23 mogelijke varianten geformuleerd, vrijwel gelijk verdeeld over de beide sporen, zoals onderstaande tabel laat zien:

Scenario A: Ontmoedigen doorgaand verkeer

Scenario B: Toevoegen capaciteit

A1: Bevorderen OV en daarmee de autovraag reduceren

B1: Extra rijstroken

A2: Verbod op doorgaand vrachtverkeer via N322

B2: Verwijderen / verplaatsen tankstation

A3: Doseren bij VRI Veesteeg

B3: Toeritdosering bij toeritten Druten en Deest

A4: Mobiliteitsmanagement / Slim reizen

B4: DRIP langs A15 met reistijdindicatie van beide routes

A5: VRI toepassen op vrije rechtsaffer bovenaan afrit A15 Echteld

B5: Linksafverbod bij tankstation

A6: Busbanen langs wegdelen waar vertraging optreedt

B6: Toeritten Druten en Deest ombouwen naar doorgaande rijstrook, waarop huidige B7: hoofdrijbaan van de N322 invoegt.

A7: Nieuwe – doserende ? VRI bij tankstation A8: Voorgaande, plus busbypass A9: Rotonde Noord?zuid (N329) vervangen door doserende VRI.

B7: Verlengen invoegstroken Druten en Deest B8: Filebeveiliging

A10: Rotonde onderaan PWA vervangen door doserende VRI

B10: Voorgaande, maar met 100km?regime op huidig 80km?deel

A11: Voorgaande, waarbij de N322 oost?west de rechtdoorgaande richting wordt

B11: Langere uitvoeger naar de A50?zuid bij het oprijden van knooppunt Ewijk

B9: Profiel uitbreiden van 1x2 naar 2x2

A12: 100km?deel tussen N329 en Ewijk afwaarderen naar 80km. Combinaties van maatregelvarianten zijn hierbij mogelijk. 4.2 Trechtering en bundeling tot shortlist Op basis van de in paragraaf 2.2 benoemde beoordelingsaspecten zijn alle maatregelen (hoofdzakelijk kwalitatief) beoordeeld teneinde tot een shortlist te komen van maatregelvarianten die dusdanig veel potentie hebben dat ze qua doorstroming doorgerekend kunnen worden met het microsimulatiemodel Paramics. Deze kwalitatieve trechtering leidde tot de adviezen als weergegeven in de volgende tabel. De trechteringsrapportage (Fileproblematiek N322: Trechtering varianten, 5 september 2018) waarin de beoordeling per variant en per criterium wordt beschreven, is bijgevoegd in bijlage 1. Hierin wordt bij afgevallen varianten ook toegelicht waarom ze zijn afgevallen.

23

Spoor A: Ont moedigen doorg. v erkeer

Adv ies

A1 : Bev orderen OV?gebruik en daar m ee de autov raag reduceren A2 : Verbod op doorgaand v rachtv er keer v ia N3 2 2

N.v .t., niet v erder onderzoeken Niet v erder onderzoeken

A3 : Doseren bij VRI Veesteeg

Onderzoeken

A4 : Mobiliteitsm anagem ent / Slim reizen

Niet v erder onderzoeken

Bij onderzoek: Solitair

Deel groter pakket

x

A5: VRI toepassen op v rije rechtsaffer Onderzoeken bov enaan afrit A1 5 Echteld A6 : Busbaan tussen toerit Druten en Ew ijk A7 : Nieuwe – doserende ? VRI bij tankstation A8: Voorgaande, plus busby pass v anaf toer it Druten A9 : Rotonde Noord?zuid (N3 2 9 ) v er v angen door doserende VRI. A1 0: Rotonde onderaan PWA v er v angen door doserende VRI A1 1 : Voorgaande, waarbij de N3 2 2 oost?west de rechtdoorgaande richting wor dt A1 2 : 1 00km ?deel tussen N3 2 0 en Ew ijk afw aarderen naar 80km . Spoor B: Toev oegen capacit eit

x

Onderzoeken

x

Onderzoeken

x

Onderzoeken

x

Onderzoeken

x

Onderzoeken

x

Niet v erder onderzoeken Onderzoeken

x

x

Bij onderzoek:

Adv ies

Solitair B1 : Extra rijstrook (2 + 1 tussen Druten en Ewijk) B2 : Verwijderen / v erplaatsen tankstation B3 : Toeritdosering bij toeritten Druten en Deest B4 : DRIP langs A1 5 m et reistijdindicatie v an beide routes B5: Linksafv erbod bij tankstation

Onderzoeken

Deel groter pakket

x

Niet onderzoeken (althans niet in dit kader) Niet v erder onderzoeken Onderzoeken

x

Ev entueel

x

x

Niet v erder onderzoeken

B6 : Toeritten Druten en Deest om bouwen naar doorgaande Niet v erder rijstrook, w aar op huidige B7 : onderzoeken hoofdrijbaan v an de N3 2 2 inv oegt. B7 : Verlengen inv oegstroken Druten Onderzoeken en Deest Niet v erder B8: Filebev eiliging onderzoeken B9 : Profiel uitbr eiden v an 1 x2 naar Niet onderzoeken 2x2 (v oor alsnog) B1 0: Voorgaande, m aar m et 1 00km ? Niet onderzoeken regim e op huidig 80km ?deel (v oor alsnog) B1 1 : Langere uitv oeger naar de A50? zuid bij het opr ijden v an knooppunt Onderzoeken Ew ijk

x

24

Vanuit de beoordeling van deze losse ingrepen zijn vervolgens combinaties gemaakt van samenhangende maatregelpakketten, welke als variant zijn doorgerekend in Paramics: Spoor A: Ontmoedigen doorgaand verkeer 1: Eerste doseervariant : – Doseren op VRI Veesteeg – Nieuwe VRI bij tankstation in combinatie met busbaan vanaf toerit Druten tot net voorbij deze nieuwe VRI. 2: Tweede doseervariant – Alle maatregelen in doseervariant 1, plus: – Ombouw rotonde Noord?zuid (N329) tot VRI – Ombouw rotonde onderaan PWA tot VRI – VRI op vrije rechtsaffer afslag Echteld 3: 100km?deel tussen Druten en Ewijk afwaarderen naar 80 4: Combi van 1 en 3 Spoor B: Toevoegen capaciteit 5: Busbaan tussen toerit Druten en Ewijk 6: 2+1 profiel tussen toerit Druten en Ewijk 7: DRIP op A15 met reistijdinformatie over beide routes 8: Combinatie van varianten 1 (doserende VRI’s), 3 (80km/u) en 7 (DRIP op A15) 9: Verlengen invoegstroken Druten en Deest richting Ewijk 10: Maatregel 8 plus verlengen uitvoegstrook richting A50?zuid 4.3 Doorrekening varianten shortlist De 10 maatregelvarianten zijn doorgerekend in Paramics. Verderop in deze paragraaf volgt per variant een opsomming van de resultaten (reistijden en verdeling verkeer via beide doorgaande routes, reistijd bus, reistijd auto toerit Druten – Ewijk) plus een korte beschrijving van het verkeersbeeld.

De rapportage die Sweco hierover heeft opgesteld is terug te vinden in bijlage 2. De technische uitgangspunten van het Paramics?model zijn: • Het is een dynamisch microsimulatiemodel, dat verkeersafwikkeling op individueel voertuigniveau beschrijft. Bestuurders van voertuigen in het model houden rekening met de actuele verkeerssituatie qua filevorming en reistijd en (her)bepalen mede op basis daarvan hun routekeuze. Het modelnetwerk bestaat enkel uit de wegvakken die deel uitmaken van de routekeuze voor doorgaand verkeer (A15, A50, N323, N322), plus knooppunten en aansluitende (zij)wegen. Van de A50 is ook het stuk tussen knooppunt Ewijk en Bankhoef meegenomen om eventuele effecten als gevolg van filevorming aldaar mee te kunnen nemen. • De actuele verkeerssituatie in het model is gekalibreerd aan de hand van intensiteiten, reistijden en het kentekenonderzoek. • Het toekomstjaar is 2030. De autonome verkeersgroei is gedistilleerd uit het NRM Oost?Nederland, volgens het WLO?scenario ‘Hoog’. • De herkomst?bestemmingsmatrix is voor de planvarianten gelijk aan de autonome situatie anno 2030 (NRM). Dat betekent dat eventuele nieuwe of verplaatste autoritten die als gevolg van een bepaalde variant zouden ontstaan, niet in het model zitten. Uiteraard met uitzondering van de routekeuze voor doorgaand verkeer tussen de A15 bij Echteld en knooppunt Ewijk.

Bij de gemodelleerde reistijden is dezelfde disclaimer van toepassing als bij paragraaf 3.7. Tijdens het kalibratieproces van het microsimulatiemodel was het aantal te ‘ijken’ variabelen dusdanig hoog (reistijd, intensiteit, routekeuze) dat het niet gelukt is om de gemodelleerde reistijden in het basisjaar 2017 gelijk te 25

krijgen aan de werkelijk gemeten reistijden. Het model lijkt een onderschatting te geven van het reistijdverlies dat bij filevorming ontstaat. De reistijdwaarden in deze paragraaf zijn dus indicatief; de absolute en relatieve verschillen tussen de varianten zijn minstens zo belangrijk als de exacte waarden. Variant 1: Eerste doseervariant Deze variant omvat: • Doseren op VRI Veesteeg • Nieuwe VRI bij tankstation in combinatie met busbaan vanaf toerit Druten tot net voorbij deze nieuwe VRI. De uitkomsten van de doorrekening:

Reistijden (Vracht)auto via A15? A50

(Vracht)auto via N323? N322

Bus toerit Druten ? Ewijk

Verdeling doorgaand verkeer Via Via N323? A15? N322 A50

Variant

Gemiddeld

Max.

Gemiddeld

Max.

Gemiddeld

Max.

Autonoom 2030

19,4

28,8

16,9

22,6

7,0

10,2

60%

40%

1

19,8

29,6

17,0

21,1

7,4

9,7

60%

40%

Ten opzichte van de autonome situatie is het effect van variant zeer beperkt. De reistijdbesparing op de N322 is nihil. Er treedt geen verandering op in de routekeuze voor doorgaand verkeer. Variant 2: Tweede doseervariant Deze variant omvat: • Alle maatregelen in doseervariant 1, plus: • Ombouw rotonde Noord?zuid (N329) tot VRI • Ombouw rotonde onderaan PWA tot VRI • VRI op vrije rechtsaffer afslag Echteld De uitkomsten van de doorrekening:

Reistijden (Vracht)auto via A15? A50

(Vracht)auto via N323? N322

Bus toerit Druten ? Ewijk

Verdeling doorgaand verkeer Via Via N323? A15? N322 A50

Variant

Gemiddeld

Max.

Gemiddeld

Max.

Gemiddeld

Max.

Autonoom 2030

19,4

28,8

16,9

22,6

7,0

10,2

60%

40%

2

22,9

37,1

22,0

30,4

6,5

8,9

40%

60%

In variant 2 neemt op beide doorgaande routes de reistijd significant toe. Aangezien deze variant geen specifieke OV?maatregel kent, geldt de bus?reistijd tussen de toerit Druten en Ewijk ook voor het overige verkeer op dit wegvak, en geeft daarmee informatie over de kwaliteit van de autoverbinding Druten – knooppunt Ewijk. Daarin treedt een beperkte verbetering op, zowel qua gemiddelde reistijd als op het piekmoment. In deze variant kiest meer doorgaand verkeer voor de A15 en A50 dan in de autonome situatie. De verdeling van doorgaand verkeer is in deze variant vergelijkbaar met het niveau anno 2017.

26

Variant 3: 100km5deel tussen Druten en Ewijk afwaarderen naar 80 De uitkomsten van de doorrekening:

Reistijden (Vracht)auto via A15? A50

(Vracht)auto via N323? N322

Bus toerit Druten ? Ewijk

Verdeling doorgaand verkeer Via Via N323? A15? N322 A50

Variant

Gemiddeld

Max.

Gemiddeld

Max.

Gemiddeld

Max.

Autonoom 2030

19,4

28,8

16,9

22,6

7,0

10,2

60%

40%

3

20,6

30,7

15,4

15,9

5,8

6,2

40%

60%

Ondanks de lagere maximumsnelheid neemt de reistijd via de N322 in deze variant duidelijk af. Dit is met name zichtbaar op de piekmomenten, waar de reistijd maximaal een halve minuut langer is dan het 2uurs? gemiddelde. Ook voor de bus en het autoverkeer vanaf Druten richting knooppunt Ewijk is het effect duidelijk positief. In deze variant kiest meer doorgaand verkeer voor de A15 en A50 dan in de autonome situatie. Dit lijkt vooral om personenautoverkeer te gaan, aangezien vrachtwagens sowieso al langzamer rijden dan 100 km/u; voor hen treedt er weinig tot geen verandering op als gevolg van de snelheidsreductie. De verdeling van doorgaand verkeer is in deze variant vergelijkbaar met het niveau anno 2017. Het positieve effect op de reistijd lijkt enerzijds door deze verschuiving te ontstaan, anderzijds doordat de lagere rijsnelheid voor een homogener snelheidsbeeld zorgt bij de invoegsituaties, waardoor er minder snel turbulentie ontstaat. Het feit dat er op het absolute piekmoment lichte vertraging optreedt (maximaal een halve minuut) is wel een indicator dat de restcapaciteit beperkt is. Variant 4: Combinatie van varianten 1 en 3 De uitkomsten van de doorrekening:

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=a2fef2d0-287c-43eb-b221-b01dbdd3a179