Informatienota Sluitende begroting 2024- 2027
Tekst van het document
Openbaar
Zaaknummer: Z/23/140636
Informatienota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Sluitende meerjarenbegroting 2024-2027 gemeente Druten Kernboodschap De meerjarenbegroting van de gemeente Druten blijft ook na de positieve verwerking van de septembercirculaire 2023 flink onder druk staan. Via deze weg wordt de raad geïnformeerd over de te verwachten meerjarige financiële positie met daarbij een oplossingsrichting om te kunnen voldoen aan de financiële eisen van de toezichthouder en die de gemeente de benodigde tijd geeft om zorgvuldig aan de slag te gaan met de uitwerking van een pakket aan beheersmaatregelen. Bij de behandeling van de perspectiefnota 2024 legt het college ombuigingsvoorstellen aan uw raad ter besluitvorming voor. Eerdere besluiten Datum
Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer)
Toelichting In onderstaande tabel zijn de begrotingssaldi weergegeven op basis van de nu voorliggende conceptbegroting 2024-2027: 2024 Saldo na Perspectiefnota 2023
€ -1.381.657 €
2025
2026
2027
-672.911 € -2.700.716 € -1.967.266
Financiële ontwikkelingen/bijstellingen (inc.sept circulaire) €
780.082 €
298.604 €
Saldo Begroting 2024 incl.effecten bestedingsplan (voor inzet bestemmingsreserve Exploitatiebegroting)
-601.575 €
-374.307 € -2.949.276 € -1.205.733
€
-248.560 €
761.533
Het geprognosticeerde begrotingssaldo voor het jaar 2024 is afgerond -/- € 600.000. Het college heeft de opdracht om een sluitende begroting 2024 aan de raad aan te bieden. Gelet op de huidige ambities van onder andere het coalitieakkoord is dit een enorme uitdaging. Het college heeft onder regie van de gemeentesecretaris de ambtelijke organisatie de opdracht gegeven om een advies uit te werken om de begroting financieel sluitend te krijgen waarmee voldaan wordt aan de begrotingseisen van de toezichthouder. De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel en reëel in evenwicht is waarbij geldt dat minimaal het eerste of het vierde begrotingsjaar een positief saldo laat zien. Wordt hieraan voldaan dan is er sprake van repressief toezicht.
Pagina 1 van 5
Openbaar
Zaaknummer: Z/23/140636
Advies De algemene reserve van onze gemeente is ultimo 2023 (afgerond) begroot op € 12 mln. positief. Om preventief toezicht te voorkomen en om een zorgvuldig begrotingsproces te lopen is het advies om een deel van het surplus van de algemene reserve voor het begrote tekort 2024 in te zetten en daarmee een sluitende begroting te realiseren. Dit geeft de gemeente de tijd om een palet aan ombuigingsmaatregelen uit te werken bij de perspectiefnota van 2024 en een actueler financieel beeld te vormen via de circulaires van de ontwikkelingen bij het rijk. De techniek: Onder voorwaarden is het voor gemeenten toegestaan om onttrekkingen aan de algemene reserve ten gunste van de exploitatie te brengen zonder deze mutatie op te nemen op het overzicht van incidentele baten en lasten. Het structureel begrotingssaldo wordt dan niet gecorrigeerd. De inzet van de algemene reserve kan alleen voor het deel dat volgens de toezichthouder geen deel uitmaakt van de benodigde weerstandscapaciteit die noodzakelijk is voor het afdekken van de geïnventariseerde risico’s. Het saldo wat resteert is ruim voldoende om het begrote tekort voor 2024 af te dekken. Hetgeen hiervoor beschreven is, is ambtelijk afgestemd met de provincie.
Het vervolgproces: De omvang van het financieel tekort in het begrotingsjaar 2024 noodzaakt de gemeente om fundamentele keuzes te maken binnen alle beleidsterreinen en programma’s. Mede gezien het korte tijdsbestek wat nu voor ons ligt om te komen tot een structureel sluitende begroting 2024 en het hiermee gemoeide proces van bezuinigingen en/of het verhogen van inkomsten, is het verstandig om hier een zorgvuldig traject voor op te starten richting perspectiefnota. Via de lijn van het college zal de raad worden geïnformeerd over de voortgang van deze ambtelijke opdracht. Vanaf heden tot aan de behandeling van de perspectiefnota 2024 worden er door de ambtelijke organisatie en college keuzemogelijkheden en ombuigingsvoorstellen voorbereid waarin de raad de uiteindelijke keuze moet maken. Het proces richting de perspectiefnota zal worden uitgewerkt via de volgende onderwerpen: 1. 2. 3. 4.
Inventarisatie wettelijke en niet wettelijke taken Gemeenschappelijke regelingen Inkomsten verhogen (OZB/Leges) Afwegingskader Nieuw beleid
Ad 1. Bezuinigingen wettelijke/ niet wettelijke taken. Er zal een overzicht worden uitgewerkt in wettelijke en niet wettelijke taken. Op basis hiervan zal bezien worden met welke taken gestopt kan worden of dat er taken zijn die tijdelijk stil kunnen worden gelegd. Denk verder ook aan een het kritisch beoordelen op nut en noodzaak en fasering van de exploitatiebudgetten die gekoppeld zijn aan het collegeprogramma en het beoordelen van alle openstaande kredieten en een mogelijke vrijval van kapitaallasten.
Pagina 2 van 5
Openbaar
Zaaknummer: Z/23/140636
Ad2. Gemeenschappelijke regelingen Gemeentelijke taken worden ook uitgevoerd vanuit gemeenschappelijke regelingen. Denk hierbij aan de WDW, de GGD, Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, MARN, MGR ODRN en Munitax. De komende periode zullen de taken en bijbehorende kosten worden beoordeeld en waar mogelijk worden uitgewerkt in een bezuinigingsopdracht, taakstelling of vermindering van taken. Voor de WDW geldt dat er nog een onderzoek loopt naar de herijking van de verdeelsleutel van de gemeente Wijchen en onze gemeente. Ad 3. Inkomsten. Zowel voor wat betreft de belastingen en leges als de OZB zal worden bezien met welk volume de inkomsten aannemelijk kunnen stijgen. Denk hierbij aan het verruimen van het heffen van belastingen en leges in relatie tot het huidige percentage kostendekkendheid van de legesverordening. Tevens heeft de gemeente Druten de mogelijkheid om de OZB te herijken en te verhogen naar een gemiddeld regionaal niveau. De mogelijkheid wordt onderzocht om een deel van de hogere kosten van Munitax door te belasten in de doorrekening van de tarieven voor de OZB, riool, afval en hondenbelasting. Aan de inkomstenkant zal ook de mogelijkheid worden bezien om vastgoed af te stoten. Dit leidt incidenteel tot hogere opbrengsten en structureel tot minder exploitatielasten. Ad 4.
Afwegingskader Nieuw beleid In het huidig begrotingsproces 2024 is het van belang dat het toetsingscriterium voor nieuw beleid helder geformuleerd is. Onderstaande criteria worden breed uitgedragen en gecommuniceerd binnen de gemeente Druten. Toetsingscriteria Nieuwbeleid De hoofdregel is: Financieel geen ruimte voor nieuw beleid tenzij: “Nieuw voor Oud”: Oud beleid (budget) wordt ingewisseld voor nieuwe beleid. De beleidsadviseur zoekt/levert zelf dekking aan binnen eigen budgetten of domein. Indien bestaand beleid wordt vervangen door nieuw beleid (ander beleid, kwaliteitsslag, intensivering) worden de consequenties afgestemd met de portefeuillehouders en aansluitend de raad. Onontkoombaar/ Onuitstelbaar/ Onvoorzien Het ligt voor de hand dat aan het doen van een onvoorziene uitgave niet kan worden ontkomen, met andere woorden het is niet mogelijk het onderliggende probleem op andere wijze op te lossen. Immers, als er geen noodzaak tot het onmiddellijk moeten doen van de uitgave aanwezig is, kan de afweging tot het al dan niet doen daarvan op een ander, meer gelegen tijdstip worden gedaan. Onder deze categorie scharen we ook de wettelijke taken/verplichtingen van de gemeente. Integrale afweging nieuw beleid in Begroting 2024 Alle collegeadviezen die niet voldoen aan de hierboven genoemde criteria worden in gezamenlijkheid integraal afgewogen bij de Begroting 2024.
Dit in relatie tot de beschikbare eenmalige en structurele dekkingsmiddelen.
Pagina 3 van 5
Openbaar
-
Zaaknummer: Z/23/140636
Heroverweging vastgesteld nieuw beleid Bij de behandeling van de perspectiefnota 2023 heeft uw raad besloten om de ramingen voor nieuw beleid vanaf het begrotingsjaar 2024 op te nemen in het investerings- en bestedingsplan van de conceptbegroting 2024. Zeker gezien de geprognosticeerde negatieve meerjarensaldi is het raadzaam dit beleid nogmaals tegen het licht te houden, en nut en noodzaak hierbij af te wegen.
Tegenargumenten en risico’s Het inzetten van een deel van het eigen vermogen is een laag risico aangezien het weerstandsvermogen van voldoende niveau is. Het realiseren van een ombuigingen voor de begroting 2024 is nu niet realistisch en meer risicovol door het korte tijdsbestek dan een zorgvuldig traject richting perspectiefnota. Dit geeft zelfs de kans dat het rijk onverwacht toch met extra middelen over de brug komt. Onzekerheden Onzeker zijn de ontwikkelingen bij het rijk, zowel qua verkiezingen als kabinetsformatie. De verwachting is dat de uitkomsten hiervan pas financieel tot uiting komen in de meicirculaire 2024. Gelet op het voorstel om de begroting 2024 financieel sluitend te maken, is het mogelijk om deze meicirculaire af te wachten en te verwerken in de perspectiefnota van volgend jaar. Gevolgen Het ombuigingsproces moet leiden tot een pakket aan maatregelen dat resulteert in een bedrag dat noodzakelijk is voor het financiële tekort van afgerond € 1,2 miljoen in het begrotingsjaar 2027. Deze ombuigingen moeten uiterlijk gerealiseerd zijn in de jaarschijf 2027. Communicatie De financiële uitdaging waar de gemeente Druten de komende jaren voor staat is organisatiebreed gecommuniceerd waarbij aandacht is geschonken aan de toetsingscriteria voor nieuw beleid. Uitvoering of Vervolgstappen Hierboven is een deel van het proces al toegelicht.
Daarnaast wordt een uitvraag gedaan voor actualisatie van de opgenomen infrastructurele projecten als onderdeel van het collegeprogramma “Samen duurzaam vooruit”. Hierbij is gevraagd om deze investeringen nogmaals kritisch te beoordelen op hoogte van het investeringsbedrag en jaar van uitvoering. De voorgestelde wijzigingen hierop, inclusief de financiële effecten hiervan, leggen wij aan uw raad voor via het bestedingsplan van de begroting 2024. In het najaar wordt het ombuigingsproces gemeente breed opgepakt waarvan de financiële resultaten uiteindelijk moeten landen in de perspectiefnota 2024. Bij de behandeling van de perspectiefnota 2024 kan door de raad een eerste afweging worden gemaakt over ombuigingen/taakstellingen en beleidskeuze c.q. prioritering hierin. Wellicht moeten enkele ombuigingsmogelijkheden nog nader uitgewerkt worden, waarover bij de begrotingsbehandeling 2025 dan nadere besluitvorming plaats vindt evenals de fasering hiervan.
Pagina 4 van 5
Openbaar
Geheimhouding:
Zaaknummer: Z/23/140636
Nee
Niet van toepassing.
Pagina 5 van 5