CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Definitief jaarrekening 2023 gemeente Druten dd 03-07-2024

Raad openbaar Druten 4 juli 2024, gemeente drutenBij agendapunt: Vaststellen jaarstukken 202340.469 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Wat hebben we bereikt in 2023 De Woonzorgvisie wordt opgesteld. Hierbij wordt vanuit diverse doelgroepen input geleverd, ook vanuit Dementie.

6.9 Dagbesteding Wat willen we bereiken ? Dagbesteding voor mensen met dementie.

Wat hebben we bereikt in 2023 In 2023 is een onderzoek gedaan naar de behoefte van mensen met dementie aan een zinvolle dagbesteding. Hiervan zijn de resultaten gepresenteert aan de stakeholders in Druten en Wijchen. Op basis hiervan is medio 2023 een subsidieaanvraag ingediend bij ZonMw voor de doorontwikkeling van zinvolle dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie. Deze subsidieaanvraag is medio december 2023 gehonoreerd. De komende 1,5 jaar gaan we het plan van aanpak uitvoeren.

6.10 Jeugd Wat willen we bereiken ? Hervormingsagenda Jeugd.

6.11 Gezond en Actief Leven Akkoord Wat willen we bereiken ? Gezond en Actief Leven.

6.12 Pilot Beweegmakelaar Wat willen we bereiken ? Meer bewegen stimuleren.

Wat hebben we bereikt in 2023 In de hervormingsagenda van het Rijk staan maatregelen die lokaal en regionaal moeten worden ingericht. In december 2023 heeft de Raad het regioprogramma Jeugd 2023-2028 vastgesteld die gebaseerd is op de hervormingsagenda. Lokaal zal dit onder andere betekenen dat er vanuit het lokale team zelf hulp geboden moet worden. In Druten zijn we al vanuit deze gedachte bezig met de functies jongerencoach, schoolmaatschappelijk werk en POH (Praktijk ondersteuner huisartsen) die begeleiding bieden vanuit het Sociaal team. Dit zullen we stapsgewijs uitbreiden. De structurele financiële consequenties hiervan zijn nog niet bekend. Daarnaast zullen andere maatregelen, zoals de transformatie van de gesloten jeugdzorg naar kleinschalige woonvormen, zorgen voor een grotere financiële uitzetting. Ook de loonkostenstijgingen in de zorg leiden tot hogere kosten voor de gemeenten. Om alle maatregelen in te richten zal een groter deel van de extra jeugdmiddelen die Druten hiervoor vanuit het Rijk ontvangt nodig zijn, dan dat nu voor de jeugdhulp wordt ingezet.

Wat hebben we bereikt in 2023 Samen met onze partners hebben we een lokaal plan van aanpak voor het Gezond en Actief Leven Akkoord opgesteld. Hierin staat het gezondheidsbeleid met de onderwerpen sporten, bewegen, cultuur, gezondheid en de sociale basis. Het plan is positief beoordeeld door VWS waardoor we hier in de jaren 2023-2026 Rijkssubsidie voor ontvangen om het plan uit te voeren.

Wat hebben we bereikt in 2023 We noemen de beweegmekelaar nu buurtsportcoach. We maakten afspraken over de inzet en de taken van de buurtsportcoach. We zetten de "buurtsportcoach volwassenen" ook in op thema's uit het Gezond en Actief Leven Akkoord, zoals bijvoorbeeld valpreventie of aanpak overgewicht.

30

6.13 Zorg & Veiligheid Wat willen we bereiken ? Lokaal en regionaal plan Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (HGKM). Overlast jeugd en volwassenen voorkomen en verminderen (JVO).

Wat hebben we bereikt in 2023 In samenwerking met de regio Gelderland-Zuid op het thema HGKM. Daarnaast zijn we bezig met de uitvoering van het lokale plan HGKM. Dit plan heeft een looptijd tot 2025. Nieuwe Vormgeving JVO's voor een betere ketensamenwerking. Betere afstemming tussen de domeinen Openbare Orde & Veiligheid en Sociaal Domein, waardoor er een meer integrale aanpak is voor overlast gevende personen.

Wat heeft het gekost? Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerk-voorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugdhulp beh. GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 186.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering Totaal baten

Raming 2023 na wijziging € 5.998.857 € 98.928 € 4.192.928 € € € € € 146.860 € € € € € 8.310 € € € € € € € € € € € € 10.445.883

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

Realisatie 2023 6.123.171 104.793 4.274.167 35.500 48.403 11.701 155.441 8.657 10.761.832

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

Realisatie 2022 3.951.473 3.776.357 32.131 167.299 37.373 7.964.633

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerk-voorzieningen (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugdhulp beh. GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 186.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering Totaal lasten

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

7.599.275 1.890.806 7.878.097 2.170.931 688.420 1.312.171 2.833.143 1.563.931 736.691 29.915 1.348.370 620.944 396.365 187.740 385.350 722.572 1.234.341 112.254 400.958 89.820 32.202.094

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

7.333.344 1.454.405 7.733.160 2.171.094 681.815 1.305.658 2.721.147 1.385.662 835.039 47.150 903.930 595.845 421.958 148.511 361.857 720.141 1.504.588 191.974 298.141 117.098 30.932.517

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

5.365.637 662.436 6.991.297 2.087.139 625.614 850.392 4.743.555 4.364.403 173.978 590.711 26.455.162

Resultaat voor bestemming

€

21.756.211- €

20.170.685- €

18.490.529-

Toevoeging aan reserves: Onttrekking aan reserves:

€ €

424.140

€ €

718.036 238.620

Resultaat na bestemming

€

21.332.071- €

19.823.614- €

18.969.945-

€ €

159.101 506.172

31

2.2.8 Programma 7: Volksgezondheid en milieu

Het programma omvat de zorg voor de volksgezondheid, milieu, reiniging, afvalstoffenverwijdering, vermindering hondenoverlast, riolering en de exploitatie van de algemene begraafplaats. De volgende taakvelden zijn binnen het programma Volksgezondheid en milieu door de gemeente in gebruik: Taakveld Toelichting ● 7.1 Volksgezondheid Maatregelen ter bescherming van de gezondheid van de bevolking als geheel, van specifieke risicogroepen, van jeugd en van ouderen, zoals de GGD, en lokaal gezondheidsbeleid. ● 7.2 Riolering Gemeentelijke taken ten aanzien van afvalwater en de waterhuishouding. ● 7.3 Afval

Inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval.

● 7.4 Milieubeheer

Zorg voor de kwaliteit van bodem en lucht, bestrijding geluidshinder, MARN (Milieu en Afval Regio Nijmegen). In stand houden van de algemene begraafplaats.

● 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Wat willen we bereiken, en wat hebben we bereikt? Speerpunten Collegeprogramma "Samen duurzaam vooruit". 7.1 AED-dekking Wat willen we bereiken ? We gaan voor 100% AED-dekking in onze gemeente.

Wat hebben we bereikt in 2023 De gemeente Druten heeft een zo goed als dekkend AED netwerk. Er moeten nog ongeveer twee AED's geplaatst worden. Ook het onderhoudscontract voor de aankomende jaren is getekend.

7.2 EHBO-cursus Wat willen we bereiken ? We blijven inwoners stimuleren om een reanimatie- of EHBOcursus te volgen. 7.3 Verduurzamen Wat willen we bereiken ? We onderzoeken hoe we dorpshuizen en ander maatschappelijk vastgoed kunnen verduurzamen.

Wat hebben we bereikt in 2023 Bijna 300 inwoners volgden een gratis reanimatiecursus.

Wat hebben we bereikt in 2023 Het onderzoek naar de verduurzaming van dorpshuizen is afgerond. De Lokale Energie Strategie wordt samen met een uitvoeringsprogramma in 2024 opgeleverd. Het regionale plan MER RES is in 2023 afgerond en zal voor de zomer 2024 leiden tot een RES 2.0. In 2023 is het duurzame warmteplan Druten vastgesteld, waarin 8 sporen zijn uitgewerkt over hoe Druten in 2050 aardgasvrij moet worden.

7.4 Operatie Steenbreek Wat willen we bereiken ? Wat hebben we bereikt in 2023 Met operatie Steenbreek moedigen we aan om tuinen en daken In 2023 is verkend hoe dit onderwerp nader in te vullen. Doelstelling is het te vergroenen en zorgen we voor eigen wateropvang. stimuleren van inwoners tot vergroenen van tuinen en eigen hemelwateropvang door inwoners te inspireren. Dit draagt bij aan minder wateroverlast, verdroging en hittestress. Uitgangspunt is aansluiting bij logische momenten en kosten extensief. De verkenning heeft geleid tot een strategie met 3 pijlers: 1. Algemene communicatie: berichten op de gemeentepagina en gemeentelijke website over klimaatadaptatie aanhakend bij werkzaamheden in de openbare ruimte en landelijke dagen zoals Week van het water. Periodieke column van de wethouder. Opstellen klimaatfolder (in de vorm van een Infografic) die op communicatiemomenten fysiek en digitaal kan worden toegepast. Samenwerking met corporaties bij de communicatie over gemeentelijke projecten; 2. Aanhaken bij projecten in de openbare ruimte: communicatie over klimaatadaptatie als onderdeel van de reguliere inwonersbrieven en avonden bij dergelijke projecten. Verstrekken folder en andere informatie over klimaatadaptatie om inwoners te inspireren om ook hun eigen tuin aan te pakken. Als gemeente uitleg geven over klimaatadaptatie bij projecten in de openbare ruimte.

Het feitelijk aanbieden van een regenton op de projectlocaties moet nog op haalbaarheid worden getoetst vanwege kosten en dekking. 3. Aanhaken bij nieuwbouwprojecten: met ontwikkelaars en makelaars afspraken maken over de communicatie m.b.t. klimaatadaptatie richting (potentiele) inwoners en het bieden van handelingsinformatie en zo mogelijk afspraken maken over oplevering van percelen die voorbereid zijn op een klimaat adaptieve tuin (bijvoorbeeld met omgewerkte grond, zonder verharding, verstrekken regenton).

32

7.5 Biodiversiteit Wat willen we bereiken ? We maken een plan voor biodiversiteit.

Wat hebben we bereikt in 2023 Het voorstel Beleids- en uitvoeringsplan Natuur en biodiversiteit wordt Q2 2024 voorgelegd aan de gemeenteraad.

7.6 Dierenwelzijn Wat willen we bereiken ? We stellen een nota dierenwelzijn op.

Wat hebben we bereikt in 2023 Hiervoor is er geen capaciteit binnen domein Fysieke Leefomgeving. Deze capaciteitsvraag ligt al enige tijd bij het MT.

7.7 Bijzetafval Wat willen we bereiken ? Pilots slimme afvalcontainers en containertuintjes tegen bijzetafval. Dit is afval dat naast de containers staat.

Wat hebben we bereikt in 2023 De pilot met containertuintje is in het najaar van 2023 opgestart. Bij de ondergrondse restcontainer Koningsweg te Puiflijk is een tuintje geplaatst. Door het team Ruimtelijk Beheer wordt bijgehouden of er afval naast de container wordt gezet. Voor de pilot slimme containers moet eerst worden uitgezocht wat slimme containers precies kunnen en of dit past in de afvalinzameling van Dar.

7.8 Hitteplan Wat willen we bereiken ? We stellen een hitteplan op.

Wat hebben we bereikt in 2023 We hebben het hitteplan van de gemeente Druten samen met de GGD en andere maatschappelijke partners verder ontwikkeld en blijven dit jaarlijks uitvoeren en evalueren.

7.9 Buurtbatterijen Wat willen we bereiken ? Energiehubs en buurtbatterijen.

Wat hebben we bereikt in 2023 Een verkennend onderzoek wordt uitgevoerd bij de bedrijven op Westerhout Zuid om de problemen en uitdagingen die de bedrijven ervaren door netcongestie in beeld te brengen en te kijken naar (individuele / collectieve) oplossingen.

Wat heeft het gekost? Taakveld 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen Totaal baten

Raming 2023 na wijziging € 116.007 € 2.150.970 € 2.060.107 € 573.006 € 39.732 € 4.939.822

€ € € € € €

Realisatie 2023 212.074 2.195.443 2.071.363 442.486 41.922 4.963.288

€ € € € € €

Realisatie 2022 22.680 2.038.537 2.008.129 306.131 23.967 4.399.444

7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen Totaal lasten

€ € € € € €

1.054.678 1.808.769 1.719.695 1.636.682 89.721 6.309.545

€ € € € € €

1.010.941 1.892.689 1.676.020 1.454.721 79.284 6.113.656

€ € € € € €

826.725 2.628.103 1.786.072 1.142.009 124.492 6.507.401

Resultaat voor bestemming

€

1.369.723- €

1.150.368- €

2.107.957-

Toevoeging aan reserves: Onttrekking aan reserves:

€ €

15.335

€ €

362.601 1.499.572

Resultaat na bestemming

€

1.354.388- €

1.150.368- €

970.986-

€ €

-

33

2.2.9 Programma 8: Wonen en bouwen

Het programma omvat de ontwikkeling van het stedelijk gebied en het buitengebied, de realisering van nieuwe woon- en werklocaties en het ontwikkelen van volkshuisvestingsbeleid. Tevens wordt ingezet op het in stand houden van rijks- en gemeentelijke monumenten met behulp van de daarvoor vastgestelde regelgeving. De volgende taakvelden zijn binnen het programma Wonen en bouwen door de gemeente in gebruik: Taakveld Toelichting ● 8.1 Ruimtelijke ordening Taken op grond van de Wet ruimtelijke ordening, zoals bijstellen en actualiseren van bestemmingsplannen en de vergoedingen planschade. ● 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitaties, zoals grondverwerving, bouw en woonrijp maken; verkoop van bouwrijpe gronden. ● 8.3 Wonen en bouwen Gebiedsontwikkeling, woningvoorraad (waaronder ook de bouwvergunningen).

Wat willen we bereiken, en wat hebben we bereikt? Speerpunten Collegeprogramma "Samen duurzaam vooruit". 8.1 Betaalbare woningen Wat willen we bereiken ? Wat hebben we bereikt in 2023 We zetten instrumenten in om betaalbare woningen betaalbaar In 2023 is o.a. zelfbewoningsplicht en koopstart toegepast bij te houden. woningbouwprojecten. 8.2 Starterslening Wat willen we bereiken ? We verhogen de starterslening.

Wat hebben we bereikt in 2023 Op 16 november 2023 heeft de gemeenteraad de nieuwe verordening Starterslening vastgesteld.

8.3 Onderzoek woonvormen Wat willen we bereiken ? We onderzoeken andere woonvormen zoals hofjes en het woningsplitsen.

Wat hebben we bereikt in 2023 Hofjeswonen is opgenomen in het ontwerp van een aantal nieuwe woningbouwplannen.

8.4 Tijdelijke woningen jongeren Wat willen we bereiken ? We onderzoeken mogelijkheden voor tijdelijke woningen voor jongeren, onder andere flexwoningen.

Wat hebben we bereikt in 2023 Inmiddels is de woonvisie door uw raad vastgesteld. Hofjeswonen en woningsplitsing zijn twee van de actiepunten die worden opgepakt.

8.5 Dorpsbouwmeester Wat willen we bereiken ? Een dorpsbouwmeester zorgt voor de borging van stedenbouwkundige kwaliteit.

Wat hebben we bereikt in 2023 Er is al een dorpsbouwmeester en die heet adviseur ruimtelijke kwaliteit. Bekostiging is geregeld via de legesverordening.

8.6 Circulair bouwen Wat willen we bereiken ? Wat hebben we bereikt in 2023 We maken een plan voor circulair bouwen en zetten dit in waar Er is opdracht verleend om een beleidskader Circulariteit in de Bouw en de kansen zich voordoen. GWW (Grond, weg en waterbouw) op te stellen. Het kader geeft concrete handvatten over hoe circulariteit te integreren in de projecten binnen de bouw en GWW. 8.7 Woon-zorgvisie Wat willen we bereiken ? We stellen een woonzorgvisie op.

8.8 Locatie Van Woezik Wat willen we bereiken ? We moedigen de ontwikkeling van de locatie Van Woezik aan.

8.9 Ontwikkeling terrein van der Zandt Wat willen we bereiken ? De mogelijke ontwikkeling van het terrein van Van der Zandt is onderdeel van het integrale aanpak Puiflijk.

Wat hebben we bereikt in 2023 De Woonzorgvisie Druten wordt opgesteld. In het najaar wordt de Woonzorgvisie Druten aangeboden aan college en Gemeenteraad.

Wat hebben we bereikt in 2023 De gemeente is ontwikkelaars behulpzaam die deze locatie willen aankopen en herontwikkelen. Tot op heden is dit ontwikkelaars nog niet gelukt.

Wat hebben we bereikt in 2023 Dit gaat mee met de ruimtelijke afweging in de omgevingsvisie en de quantitatieve noodzaak bij de nog te actualiseren woondeal.

34

8.10 Versnellen woningbouw Wat willen we bereiken ? We werken aan een grote opgave om de bouw van woning te versnellen. In de periode 2022 tot en met 2030 willen we 910 woningen bouwen. De versnelde woningbouw maken we mogelijk door echt het aantal woningen te bouwen dat in de plannen die er al zijn, is vastgesteld. We geven nu voorrang aan het bouwen van plannen die er al zijn, met tijdelijk minder aandacht voor nieuwe ideeën.

Wat hebben we bereikt in 2023 In de gemeente Druten zijn in 2023 63 woningen gerealiseerd. Eind september 2023 heeft de raad het bestemmingsplan 'Portier' vastgesteld. Dit plan maakt de bouw van 159 woningen mogelijk. Ook zijn in 2023 omgevingsvergunningen verleend voor de projecten herontwikkeling locaties Introgebouw en Pluryn op Klepperheide en realisatie van het project De Hooiwal (Druten-West).

Wat heeft het gekost? Taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten

Raming 2023 na wijziging € 770.318 € 318.772 € 1.122.320 € 2.211.410

€ € € €

Realisatie 2023 809.270 2.417.572 1.104.435 4.331.277

€ € € €

Realisatie 2022 292.644 156.629 1.095.514 1.544.787

8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten

€ € € €

644.046 242.381 1.177.733 2.064.160

€ € € €

601.419 2.504.169 970.460 4.076.048

€ € € €

499.558 275.530 808.003 1.583.091

Resultaat voor bestemming

€

147.250

€

255.229

€

38.304-

Toevoeging aan reserves: Onttrekking aan reserves:

€ €

363.979 10.000

€ €

156.507 -

€ €

68.390 45.496

Resultaat na bestemming

€

206.729- €

98.722

€

61.198-

35

2.2.10 Beleidsindicatoren

Het is voor gemeenten belangrijk om te kunnen sturen op basis van meetbare prestaties, waarbij gemeenten bij de besteding van de beschikbare middelen goed onderbouwde keuzes moeten maken om te kunnen bijsturen als de ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. Mede om gemeenten onderling beter te kunnen vergelijken wordt in het BBV voorgeschreven dat de gemeenten een basisset van beleidsindicatoren hanteren voor de begroting en verantwoordingsstukken. De gegevens komen uit verschillende bronnen zoals o.a.. CBS, COELO, Rijkswaterstaat, KLPD, RIVM en andere centrale databronnen. De kengetallen worden centraal door KING (Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten) verzameld en gepubliceerd op Waarstaatjegemeente.nl.

Naam indicator 0 Bestuur en ondersteuning Overhead 1 Veiligheid Verwijzingen Halt Winkeldiefstallen Geweldsmisdrijven Diefstallen uit woning Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte)

Werkelijk 2022

Werkelijk 2023

Gelderland 2023

% van de totale lasten

14,41

12,73

11,12%

Aantal per 1.000 jongeren Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners

7 0,3 3,2 0,8 2,3

n.n.b. 0,5 2,8 2,3 5,5

7* 2,1 3,4 1,1 3,5

48,2

48,8 *

54,1 *

119

125

136,8 *

Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers VO en MBO

8,2 12 1,6

8,2 * 12 * 1,7

5,0 * 22 * 2,2

%

49,4

43,6

46,8 *

Per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 t/m 75 jaar % 12 t/m 21 jarigen % kinderen tot 18 jaar % % 16 t/m 22 jarigen Aantal per 10.000 inwoners Per 10.000 inwoners van 15 t/m 64 jaar % %

534,6 1 3 74,2 1 230 40,5 11,8 1,3

634,9 * 0 3* 74,8 1* 230 55,8 14,1 0,8

691,6 * 1* 5* 73,7 1* 290 * 195,8 11,5 1,0

%

0,3

0,2

0,2

Aantal per 10.000 inwoners

860

860 *

690 *

Kg/inwoner %

45 31

46 31 *

95 * 20,2 *

368 10,3 71,8 768

404 3,06 71,3 807

365 8,0 * 74 * 876

832

873

938

Eenheid

3 Economie Functiemenging (verhouding tussen banen % en woningen) Vestigingen (van bedrijven) Per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 t/m 75 jaar 4 Onderwijs Absoluut verzuim Relatief verzuim Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) 5 Sport, cultuur en recreatie Niet sporters 6 Sociaal domein Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezinnen Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdhulp Jongeren (t/m 18 jaar) met jeugdbescherming Jongeren (t/m 23 jaar) met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement WMO 7 Volksgezondheid en milieu Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

8 Wonen en bouwen Gemiddelde WOZ waarde Duizend euro Nieuw gebouwde woningen Aantal per 1.000 woningen Demografische druk % Gemeentelijke woonlasten Euro eenpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten Euro meerpersoonshuishouden * Betreft oudere cijfers dan 2023, de meest recente cijfers zijn gepresenteerd.

36

2.3 Paragrafen

37

2.3.1 Paragraaf lokale heffingen

Inleiding Het overzicht lokale heffingen bevat de geraamde inkomsten, de beleidsvoornemens voor de lokale heffingen, een overzicht op hoofdlijnen van de diverse belastingen en heffingen, een aanduiding van de lokale lastendruk en een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. De lokale heffingen zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid, omdat deze de inwoner direct in de portemonnee raken. Lokale belastingen en heffingen staan dan ook sterk in de publieke en politieke belangstelling. De onroerendezaakbelasting (OZB) is in omvang de belangrijkste gemeentelijke heffing. Ook is de gemeente in principe vrij om te bepalen waarvoor OZB-opbrengsten worden gebruikt. Daarom rekenen we de OZB tot de algemene dekkingsmiddelen. De riool- en reinigingsheffingen worden geheven voor een tegenprestatie van de gemeente en leggen beslag op het huishoudbudget van nagenoeg elke inwoner. Daarom zijn deze heffingen interessant om in het overzicht van lokale heffingen te betrekken. Gelet op het aantal honden (2.000) is ook de hondenbelasting in de vergelijking betrokken. Binnen de lokale heffingen mag het kwijtscheldingsbeleid niet ontbreken. De gemeente hanteert namelijk op basis van wettelijke normen een beleid waarbij aanslagen (deels) worden kwijtgescholden afhankelijk van de draagkracht van de belastingplichtige.

Dit kwijtscheldingsbeleid nuanceert de belastingdruk en kan dan ook niet achterwege blijven. De normerende, sturende functie van de raad kan zich op het gebied van lokale heffingen sterk manifesteren. Dat geldt ook voor de controlerende functie, niet alleen om de lastendruk te beheersen, maar ook om na te gaan of de burger waar krijgt voor zijn geld. Verschillen die zich binnen bepaalde heffingen voordoen worden toegelicht in de desbetreffende programma’s en taakvelden.

Gemeentelijk beleidskader Het uitgangspunt van het beleid is dat we tarieven, heffingen en belastingen elk jaar aanpassen aan het inflatieniveau. Daarnaast zijn bij de OZB tarieven voor de eigenaren en gebruikers van niet-woningen geleidelijke verhogingen doorgevoerd ten einde in 2026 te groeien naar het niveau van het gemiddelde in de regio. Dit conform het besluit van de gemeenteraad in december 2022 bij de vaststelling van de tarieven voor 2023. Verder is het uitgangspunt dat de overige tarieven en heffingen per saldo kostendekkend dienen te zijn.

Beleidskader 2023 Het totale pakket van gemeentelijke belastingen en heffingen bevat de volgende belastingen/heffingen die gebaseerd zijn op een door de gemeenteraad vastgestelde belastingverordening: ● Onroerendezaakbelastingen; ● Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten; ● Rioolheffing; ● Hondenbelasting; ● Lijkbezorgingsrechten; ● Marktgelden; ● Leges.

Onroerendezaakbelastingen Omvang inkomsten De gemeente heft onroerendezaakbelastingen (OZB) over binnen de gemeente gelegen onroerende zaken. Het gaat om twee directe belastingen: een gebruikersbelasting van degene die een onroerende zaak gebruikt die niet een woning is en een eigenarenbelasting van degene die van een onroerende zaak het genot heeft krachtens eigendom, bezit of beperkt recht. Dit kan het eigendom van een woning en/of een niet-woning zijn. De totale opbrengst aan OZB voor 2023 is geraamd op € 4.144.312. De jaarrekening 2023 is daar met een gerealiseerde OZB opbrengst van € 4.201.650 iets hoger op uitgekomen (€ 57.338 voordelig). Waardebepaling De OZB-tarieven worden uitgedrukt in een percentage van de waarde. De gemeente waardeert jaarlijks alle onroerende zaken. Uit die waardering bleek dat we voor 2023 konden rekenen op een gemiddelde waardestijging voor woningen van afgerond 10%. Bij de bepaling van de betreffende OZB-tarieven voor 2023 is daarmee rekening gehouden. Hoogte tarieven In principe mag de gemeente zelf de hoogte van de OZB-tarieven bepalen. Hierbij moet worden vermeld dat vanaf 2020 een benchmark woonlasten is ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. Daarmee is een einde gekomen aan het monitoren met de macronorm OZB. Dit is door het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) afgesproken.

In de benchmark worden naast de OZB ook de riool- en afvalstoffenheffing vergeleken. Door een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten en de tariefontwikkeling met landelijke en Provinciale gemiddelden, moeten de onderlinge verschillen tussen gemeenten nog inzichtelijker worden. Ook moet de benchmark het lokale debat over de keuzes voor ontwikkelingen, zoals stijging van de lasten, bevorderen.

38

Afvalstoffenheffing/reinigingsrecht De reinigingsrechten worden alleen geheven op objecten waar bedrijfsafval ontstaat. Afvalstoffenheffing wordt op huishoudens geheven, waarbij het niet uitmaakt of er daadwerkelijk afval aan de straat wordt gezet. Per gemeente is de hoogte van deze heffingen afhankelijk van de gewenste kwaliteit en het nagestreefde ambitieniveau. De tarieven voor 2023 zijn ten opzichte van 2022 verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,0,%. Daarnaast is rekening gehouden met een extra verhoging in verband met de structurele meerkosten van de verplaatsing/allocatie van de milieustraat. Het tarief voor een éénpersoonshuishouden kwam daardoor voor 2023 uit op € 145,93 en het tarief voor zowel een meerpersoonshuishouden als voor het reinigingsrecht op € 202,88. Het tarief per aanlevering van een afvalzak bedroeg voor 2023 € 0,95 per keer. De opbrengsten van de afvalstoffenheffing zijn volgens bestaand beleid voor 100% gerelateerd aan de lasten voor vuilafvoer en verwerking. De gemeente maakt gebruik van een egalisatievoorziening om te voorkomen dat er te sterke schommelingen in de tarieven ontstaan.

Kostendekkende tarief afvalstoffenheffing/reinigingsrecht Het positieve saldo van € 26.000 binnen deze heffing is ontstaan door een aantal niet voorziene ontwikkelingen in 2023. In dat jaar zijn afrekeningen ontvangen van 2020 en is er een teruggave geweest vanuit de DAR vanwege het niet uitvoeren van de zomerinzameling. Daartegenover stonden echter een aantal negatieve factoren, zoals het verder afnemen van de prijs voor papierafval en hogere kosten van overige afvalstromen. Ondanks deze negatieve factoren is uiteindelijk toch nog een batig saldo van € 26.000 gestort in de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing. Berekening kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing Kosten afval (onderdeel van taakveld 7.3) exclusief storting in de egalisatievoorziening Inkomsten taakveld afval, exclusief heffingen Netto kosten taakveld afval Toe te rekenen kosten: Overhead BTW Overige Totale kosten Opbrengst heffingen Saldo van kosten minus opbrengsten (overschot) Storting overschot in de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing

(x € 1.000) € -1.610 € 406 € -1.204

€ € € € € € € €

%

-63 -264 -109 -1.640 1.666 26 -26 -

102%

Rioolheffing Elke eigenaar van een onroerende zaak die direct of indirect is aangesloten op de riolering betaalt rioolheffing. Het tarief voor 2023 is ten opzichte van 2022 verhoogd met € 7,00 naar een bedrag van € 245,00 per aansluiting. Kostendekkendheid tarief rioolheffing De rioolheffing is voor 2023 meer dan kostendekkend geweest (102%). Het surplus is gestort in de egalisatievoorziening rioleringen. Berekening kostendekkendheid van de Rioolheffing Kosten riolering (onderdeel taakveld 7.2) exclusief storting in de egalisatievoorziening Inkomsten taakveld riolering, exclusief heffingen Netto kosten taakveld riolering Toe te rekenen kosten: Overhead Vegen, straten en pleinen (1/3 deel) BTW Totale kosten Opbrengst heffingen Saldo van kosten minus opbrengsten (overschot) Storting overschot in de voorziening egalisatie rioleringen

(x € 1.000) € -1.850 € 74 € -1.776

€ € € € € € € €

-75 -30 -202 -2.083 2.120 37 -37 -

%

102%

Hondenbelasting Elke houder van een hond dient zich, na aanschaf, te melden, waarna een aanslag hondenbelasting volgt. Voor 2023 zijn de tarieven inflatoir verhoogd. De gehanteerde tarieven bedroegen: ● Voor de eerste hond € 90,48 ● Voor elke volgende hond € 124,92 ● Kenneltarief € 420,60

Lijkbezorgingsrechten De tarieven 2023 van de lijkbezorgingsrechten zijn aangepast met het inflatiepercentage. Bij wijzigingen met een minimaal gevolg is het tarief gelijk gebleven.

39

Legesverordening Algemeen Leges worden geheven voor het door de gemeente verlenen van diensten zoals opgenomen in de Legesverordening en de daarbij behorende tarieventabel. De belastingplichtige is de aanvrager van de dienst dan wel ten behoeve van wie de dienst is verleend. Globaal onderscheiden we een drietal titels: ● Titel 1 Algemene dienstverlening, waaronder burgerlijke stand, reisdocumenten, verkeer en vervoer; ● Titel 2 Dienstverlening vallende onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning, waaronder bouwactiviteiten, welstand en bestemmingswijzigingen; ● Titel 3 Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn, waaronder horecavergunning, evenementenvergunning, marktstandplaatsen en kinderopvang. De leges dienen overeenkomstig de uitgangspunten veelal kostendekkend te zijn en worden conform de Gemeentewet vastgesteld op basis van de in de gemeentebegroting geraamde baten en lasten. Deze baten mogen niet hoger zijn dan de geraamde lasten. Anders gezegd mogen we over de gehele legesverordening geen ‘winst’ maken op de diensten en producten die wij aanbieden. Dit geldt niet voor de leges waar in de dienstverlening ook een rijksdeelcomponent van toepassing is. De verhoging van rijksleges worden dan volledig vertaald in de tariefstelling. Een aantal tarieven van leges is wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief voor paspoorten en rijbewijzen.

Voor 2023 zijn de legestarieven verhoogd met de inflatiecorrectie van 3,0%.

Tabel vergelijking tarieven 2023 – 2022 Belastingsoort Onroerendezaakbelastingen Eigenaren woningen Eigenaren niet-woningen Gebruikers niet-woningen

2022

Tarieven 2023 *

0,1037% 0,2084% 0,1737%

0,1006% 0,2282% 0,1911%

Stijgings% -3,0% 9,5% 10,0%

Hondenbelasting Voor een eerste hond Voor elke volgende hond Voor een kennel

€ € €

87,96 121,32 408,36

€ € €

90,48 124,92 420,60

2,9% 3,0% 3,0%

Rioolheffing Per aansluiting

€

238,00

€

245,00

2,9%

Afvalstoffenheffing/reinigingsrecht Eénpersoons huishouden Meerpersoons huishouden Reinigingsrechten Diftarzak

€ € € €

140,71 195,03 195,03 0,85

€ € € €

145,93 202,88 202,88 0,95

3,7% 4,0% 4,0% 11,8%

* Bij de berekening van de OZB tarieven 2023 is naast de inflatie e.d. ook rekening gehouden met de (forse) waardeontwikkeling. Dit verklaard het negatieve stijgingspercentage bij de woningen.

Gemeentelijke/lokale lastendruk 2023 Tabel: Vergelijking met een aantal omliggende gemeenten (2023)

Gemeentelijke woonlasten

Druten

Wijchen

Beuningen

West Maas en Waal

Heumen

Nijmegen

Gelderland

Eenpersoonshuishouden

€ 799

€ 827

€ 883

€ 958

€ 888

€ 1.040

€ 860

Meerpersoonshuishouden

€ 866

€ 863

€ 893

€ 980

€ 957

€ 1.058

€ 940

Rangnummer landelijk Meerpersoonshuishouden

79

75

122

221

190

288

n.v.t.

(nr.1 heeft de laagste lasten) Bron: COELO atlas van de lokale lasten 2023

De bruto woonlasten voor meerpersoonshuishoudens liggen in de provincie Gelderland gemiddeld op € 940 in 2023. Eénpersoonshuishoudens zijn gemiddeld in Gelderland € 80 minder kwijt dan meerpersoonshuishoudens. Voor Druten bedraagt dat verschil € 67. Van alle gemeenten in Nederland staat Druten in 2023 op plaats 79 voor wat betreft de gemiddelde woonlasten per meerpersoonshuishouden (nummer 1 is de goedkoopste). Dat was in 2022 plaats 80. Bij de berekening van de lokale lastendruk is rekening gehouden met de OZB, de rioolrechten en de afvalstoffenheffing over 2023.

Kwijtschelding Indien een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen kan onder bepaalde voorwaarden (afhankelijk van het netto besteedbaar (gezins-)inkomen en persoonlijke omstandigheden) aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Kwijtschelding kan alleen worden verleend indien het een aanslag betreft voor onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing, rioolheffing en hondenbelasting voor een eerste hond. De gemeente voert een actief beleid op het gebied van kwijtscheldingen. Burgers, aan wie structureel kwijtschelding wordt verleend, komen in aanmerking voor een vereenvoudigde kwijtscheldingsprocedure.

40

2.3.2 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing

Inleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de verplichting opgenomen om deze paragraaf in de begroting en de jaarrekening op te nemen. Voor ons gemeentelijk beleid in het kader van risicomanagement is in 2010 de nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen vastgesteld. Wij vinden het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Op die manier is er voldoende ruimte en tijd om de risico’s van nu te beheersen en om voor eventuele toekomstige risico’s tijdig maatregelen te treffen. De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen. Het vooraf inschatten van de risico’s en daarmee omgaan is belangrijk voor de sturing van de organisatie en de verantwoording die we verschuldigd zijn aan onze inwoners. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te krijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risico-inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Dat is het vermogen van de gemeente om toekomstige financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat de normale bedrijfsvoering wordt aangetast.

Risicoprofiel Een gemeente loopt, net als elke andere organisatie, risico’s in de uitvoering van haar taken. Van een aantal risico’s is bekend welke financiële gevolgen deze hebben en is het vrijwel zeker dat het feit zich zal voordoen (of voorgedaan heeft). De gemeente moet daarvoor voorzieningen treffen (artikel 44 BBV). Bij een risico is het onbekend of het feit zich zal voordoen. Binnen de ambtelijke organisatie is een inventarisatie gedaan van de mogelijke risico’s die zich voor kunnen doen. Hierbij zijn in totaal 76 risico’s onderkend, waarvan 52 met mogelijke financiële gevolgen. In het hiernavolgende overzicht worden de zestien risico’s gepresenteerd die de hoogste bijdrage leveren aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Hierbij wordt de opmerking geplaatst dat het risicoprofiel een momentopname is. In een veranderende omgeving veranderen ook steeds de risico’s.

Beschrijving risico Algemene uitkering gemeentefonds valt lager uit dan begroot Loonstijging CAO gemeenten 2024 Niet rechtmatig inkopen

Niet aanleveren archiefstukken

Aanpassen software

Maximale financieel gevolg

Mogelijke gevolgen Begrotingstekort, minder inkomsten dan geraamd. Bezuinigen dan wel belastingen verhogen. De loonstijging van de nieuwe CAO valt hoger uit dan het indexpercentage waarmee is gerekend in de begroting van de WDW. Imago - imagoschade, waarschuwing accountant, ontslag ambtenaar; Financieel - Schadeclaims; Vertraging / stagnatie - Overeenkomst wordt ontbonden, opnieuw aanbesteden. imago- incomplete dossiers, foute besluiten, niet voldoen aan archiefwet; Financieel - Consequenties voor besluiten en verweer bij bezwaar; Vertraging / stagnatie - Achterstanden in archivering. Imago - Fouten in het overzetten van gegevens, kinderziektes zorgen voor achteruitgang; Financieel - Externe inhuur; Vertraging / stagnatie Tijdsdruk medewerkers wordt groter..

€

300.000

€

737.000

€

175.000

€

70.000

€

70.000

Middelgrote calamiteit bij een bedrijf

Milieu - Gezondheid omgeving; Vertraging / Stagnatie - brenst veel werk met zich mee; Financieel - Juridische aansprakelijkheid, claims, inhuur specialisten voor onderzoek e.d.; imago - berichtgeving in de pers.

€

175.000

Kleine calamiteit bij een bedrijf

Milieu - Gezondheid omgeving; Vertraging / Stagnatie - brengt veel werk met zich mee; Financieel - Juridische aansprakelijkheid, claims, inhuur specialisten voor onderzoek e.d.; imago - berichtgeving in de pers.

€

70.000

€

70.000

€

350.000

€

200.000

€

200.000

€

100.000

€

70.000

VRGZ maakt aanspraak op deelnemers voor afdekken van zich voordoende risico's Het tijdig uitvoeren van onderhoud aan wege blijft achterwege Invoering WKB (Wet Kwaliteitsborging) Energielasten Bodemsanering kost meer dan geraamd Bezwijken riolering ODRN maakt aanspraak op deelnemers voor afdekken van zich voordoende risico's Totaal alle risico's

Financieel - De gemeente moet financieel meer bijdragen aan de VRGZ dan begroot. Grotere schade en vervanging moet eerder, dan wel wordt duurder. Meer risico op aansprakelijkheid. Overheveling deel van toezicht en controletaken naar onafhankelijke marktpartijen. Afname leges inkomsten. Onzekerhied op de energiemarkt, met stijgende prijzen (budgetoverheveling) Financieel - Hogere kosten dan geraamd; Vertraging / stagnatie Oplossen probleem; imago - Berichten in de krant. Financieel - Schadeclaim; imago - imagoschade, ontevreden burgers; Letsel / veiligheid - Slachtoffer Financieel - De gemeente moet financieel meer bijdrage aan de ODRN dan begroot.

€

70.000

€

2.657.000

41

Risicokaart Onderstaand figuur laat een risicokaart zien die inzicht geeft in de spreiding van de risico’s naar kans en gevolg. Het geeft ook een beeld van de verhoudingen tussen de risico’s van laag, middel naar hoog. De nummers in de risicokaart geven het aantal risico’s aan dat zich in het vak van de risicokaart bevindt. De financiële gevolgen zijn verdeeld in vijf categorieën. Aantal maal dat het risico zich voordoet (per kans%) Financiële gevolgen

10%

30%

50%

70%

90%

> € 350.000

5

1

1

0

0

€ 175.001 - € 350.000

2

2

5

1

0

€ 70.001 - € 175.000

3

4

5

1

1

€ 17.501 - € 70.000

3

0

0

1

0

€ 1 - € 17.500

0

3

6

2

5

Geen financiële gevolgen

0

0

0

0

2

Er zijn bruto en netto risico’s. Het bruto risico geeft de situatie weer voordat er maatregelen zijn getroffen. Het netto risico is het resultaat na het nemen van maatregelen. In de risicokaart zijn de netto risico’s opgenomen. Een risico dat zich in het groene gebied van de risicokaart bevindt, valt onder de kleine risico’s. Deze risico’s kunnen worden gefinancierd uit lopende middelen. Indien deze risico’s worden teruggebracht, werkt dit kostenbesparend. Een risico dat een score heeft in het oranje gebied, valt onder de middelgrote risico’s. Deze risico’s zijn niet continuïteitsbedreigend, maar vereisen aandacht. Ten slotte zijn er de risico’s in de rode vakken. Deze risico’s vereisen meer aandacht. Op dit moment hebben wij deze niet, omdat alle grote risico’s bij de grondexploitaties zijn voorzien via voorzieningen.

Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel financiële middelen de gemeente nodig heeft om de risico’s te kunnen opvangen. We gebruiken een risicosimulatie voor het berekenen van een passende reserve voor het opvangen van de risico’s. Uitgangspunt hierbij is dat op basis van risicosimulatie sprake moet zijn van 75 tot 95% zekerheid dat de gemeente haar risico’s kan opvangen. Op basis van studie naar het verloop van grafieken van een aantal gemeenten kan het best een zekerheidsfactor van 90% gehanteerd worden. De reden hiervoor is dat: ● Niet alle risico’s zich tegelijk en voor het maximale bedrag voordoen; ● Voor een klein beetje meer zekerheid (niet 90% maar 95%) moet naar verhouding veel extra geld gereserveerd worden. Uit de risicosimulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden opgevangen met een bedrag van € 2.391.000 (90% x € 2.657.000) als benodigde weerstandscapaciteit.

Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is het totaal van alle middelen waarover Gemeente Druten kan beschikken als zich niet begrote kosten voordoen. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt opgebouwd: Stand per 31-12-2023 € 16.194 € 1.915 € 4.452 € 614 € 23.175

Weerstandscapaciteit (x € 1.000) Algemene reserves (vrij aanwendbaar) Nog te bestemmen rekeningresultaat Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Onbenutte belastingcapaciteit Totaal beschikbare weerstandscapaciteit

Algemene reserves (vrij aanwendbaar) Onderstaande tabel geeft inzicht in het verloop van de stand van de reserves. (x € 1.000) Algemene reserves Bestemmingsreserve

Verslag 2022 € 13.376 € 6.410

Verslag Begroting 2023 2023 € 11.646 € 16.194 € 7.154 € 4.452

De algemene reserves bestaan uit de algemene reserve (€ 14.963.231) en de reserve grondbedrijf (€ 1.230.574). Deze reserves zijn vrij aanwendbaar. Dat betekent dat er niet van tevoren vaststaat waar we het geld aan uitgeven. Omdat de risico’s van het grondbedrijf worden meegenomen in het risicoprofiel, kan de reserve grondbedrijf worden meegenomen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit.

42

Nog te bestemmen rekeningresultaat Op basis van de jaarrekening is er nog een bedrag van € 1.915.396 als positief resultaat over 2023 te bestemmen. Voor de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit per ultimo 2023 kan dit bedrag meegenomen worden. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Van het totale bedrag aan bestemmingsreserves van € 6.134.914 kan een bedrag van € 4.451.646 als vrij aanwendbaar worden aangemerkt. Na goedkeuring van de raad kunnen deze reserves worden ingezet voor het opvangen van risico’s. Uitgangspunt is dat de reserves legaat van Cooth, winstuitkering NUON, conversie aandelen Vitens, afschrijvingsreserve centrum Horssenen, afschrijvingsreserve hOV knooppunt Druten en kwelbeheersingssysteem ADW niet vrij aanwendbaar zijn. De aanwending van deze reserves ligt al vast door voorgenomen bestedingen. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit is de ruimte die de gemeente nog heeft om extra opbrengsten te krijgen via belastingheffing. Op basis van de normering volgens artikel 12 Financiële verhoudingswet bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit van onze gemeente naar schatting € 1.611.000. We berekenen de onbenutte belastingcapaciteit door de werkelijke belastingopbrengst af te trekken van de (maximale) belastingopbrengst die we hadden kunnen krijgen op basis van deze normering.

Deze ruimte doet zich alleen voor bij de onroerendezaakbelastingen (OZB). Het huidige beleid van de gemeente Druten is gericht op 100% kostendekking bij het tarief van de afvalstoffenheffing, reinigingsrechten en de rioolrechten, zodat daar geen verruiming mogelijk is.

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om toekomstige risico’s op te vangen. Om te bepalen of het weerstandsvermogen voldoende is, moet de relatie worden gelegd tussen de financiële gevolgen van de risico's (gewenste weerstandscapaciteit) en de beschikbare weerstandscapaciteit. Het is de taak van het bestuur om te zorgen voor voldoende weerstandsvermogen. Dat vraagt om duidelijke en toetsbare kaders voor concrete vragen zoals: hoeveel geld leggen wij opzij voor het opvangen van mogelijke financiële verliezen? Is ons weerstandsvermogen voldoende? Om te bepalen of ons weerstandsvermogen voldoende is kijken we naar hoeveel financiële middelen nodig zijn en hoeveel er beschikbaar is. De uitkomst van die deelsom is de ratio van het weerstandsvermogen.

Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

=

€ 23.175.000 € 2.391.300

=

9,69

In de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2010 is bepaald dat de gemeente Druten voor de ratio weerstandsvermogen minimaal een waarderingscode “C” wil scoren. Dat komt neer op minimaal voldoende weerstandsvermogen. De hiernavolgende normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het geeft een waardering van de berekende ratio. Waarderingscijfer A B C D E F

Ratio > 2,0 1,4 - 2,0 1,0 - 1,4 0,8 - 1,0 0,6 - 0,8 < 0,6

Betekenis uitstekend ruim voldoende voldoende matig onvoldoende ruim onvoldoende

Het ratio van de gemeente Druten valt in klasse A. Dat betekent dat we een uitstekend weerstandsvermogen hebben.

Conclusies weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit valt lager uit dan de beschikbare weerstandscapaciteit. Dat betekent dat Gemeente Druten over ruim voldoende reserves beschikt om met 90% zekerheid de risico’s af te dekken. In hiernavolgend overzicht zijn de ratio’s van het weerstandsvermogen van de afgelopen jaren opgenomen. Het weerstandsvermogen is al jaren voldoende op peil. Verslagjaar Verslagjaar Verslagjaar Verslagjaar Rapportagemoment 2020 2021 2022 2023 Ratio in dat verslag 6,33 6,39 8,64 9,69 Er zijn twee mogelijkheden om het weerstandsvermogen te beïnvloeden, namelijk door maatregelen te nemen voor de risico’s of door de reserves te vergroten (sparen). Vooral door het beperken van de risico’s van de grondexploitaties (en het nemen van verliezen) is onze positie verbeterd. Vanwege de ruime toereikendheid van het beschikbare weerstandsvermogen in relatie tot de risico’s is er geen aanleiding om het weerstandsvermogen om die reden nu te verhogen.

43

Financiële kengetallen Bij ministeriële regeling is een aantal kengetallen vastgesteld. Doel van het vermelden van deze kengetallen is om te bekijken hoe we het als gemeente Druten financieel doen. De kengetallen geven de mogelijkheid om het financiële beleid te beoordelen en indien nodig aan te passen. Eén afzonderlijk kengetal zegt niet alles en moet altijd samen met andere kengetallen worden beoordeeld. Als de kengetallen gezamenlijk een verontrustend beeld geven, betekent dit dat de financiële positie van de gemeente onder druk staat. Dan moeten we de situatie te verbeteren. Bijvoorbeeld door te sparen of door minder grote investeringen te doen. De hiernavolgende tabel geeft inzicht in de financiële kengetallen, zoals berekend in de positie van het jaarverslag 2022, de begroting 2023 en het jaarverslag 2023: Verslag Begroting Verslag Kengetallen (in %) 2022 2023 2023 Netto schuldquote 49 101 57 Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen 37 84 46 Solvabiliteitsratio 31 20 30 Structurele exploitatieruimte 8 6,27 1,16 Grondexploitatie 1,4 2 2,8 Belastingcapaciteit woonlasten meerpersoonshuishouden 84 83 92

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft of juist voorzichtig moet zijn met investeren. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten (rente en aflossing) er zijn, waardoor er minder geld over blijft voor onverwachte uitgaven. Dit kengetal is het totaal van onze schulden (aangegane leningen en crediteuren) gedeeld door de inkomsten (totale baten). Verslag Begroting Kengetallen (in %) 2022 2023 Netto schuldquote 49 101

Verslag 2023 57

Volgens de provincie Gelderland is een netto schuldquote lager dan 90% voldoende. Onze netto schuldquote voldoet aan die norm. Dat betekent dat er sec op basis van deze norm ruimte is voor het doen investeringen en dus het aantrekken van gelden.

Netto schuldquote (zonder alle door de gemeente verstrekte leningen) De netto schuldquote wordt ook zonder de door de gemeente verstrekte leningen berekend om te zien hoeveel ruimte er voor investeringen overblijft als deze leningen worden afgelost. Hierbij worden bijvoorbeeld de personeelsleningen niet meegenomen in de berekening.

Kengetallen (in %) Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

Verslag 2022 37

Begroting 2023 84

Verslag 2023 46

De verstrekte leningen hebben een aanzienlijke invloed op de netto schuldquote. Op het moment dat deze leningen worden afgelost, ontstaat er nog meer ruimte voor investeringen. Dit kengetal laat zien dat die ruimte groter is als die leningen aan derden zijn afgelost. Solvabiliteit De solvabiliteit geeft aan welk deel van onze bezittingen is betaald met spaargeld. In vaktermen is dat het eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen. Een hoog aandeel van het eigen vermogen geeft aan dat de gemeente financieel gezond en flexibel is. Dat betekent dat we gemakkelijker onze schulden kunnen afbetalen. Verslag Begroting Verslag Kengetallen (in %) 2022 2023 2023 Solvabiliteitsratio 31 20 30 Volgens de provincie Gelderland is onze solvabiliteit matig (tussen 20% en 50%). Een redelijk gedeelte van onze bezittingen is betaald met eigen geld. Het grootste gedeelte van onze bezittingen is nog betaald met geleend geld. Bij de berekening van de solvabiliteit wordt het jaarrekeningresultaat tot het eigen vermogen gerekend. Dat jaarrekeningresultaat wordt ingebracht bij de perspectiefnota en bestaat voor een groot gedeelte uit budgetten waarvan de uitgaven in 2024 plaatsvinden. Daarom geeft de solvabiliteit in de jaarrekening een licht vertekend beeld.

Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan of er financieel nog ruimte is voor nieuw beleid. Zolang op lange termijn de inkomsten hoger zijn dan de uitgaven blijft er ruimte over, de zogenaamde structurele exploitatieruimte. Het BBV schrijft voor dat de incidentele baten op de totale baten in mindering worden gebracht. Daarnaast wordt een storting in de reserve gezien als een last en een onttrekking als een baten. Verslag Begroting Verslag Kengetallen (in %) 2022 2023 2023 Structurele exploitatieruimte 8 6,27 1,16 De gemeente Druten is nog steeds in staat om tegenvallers in de exploitatie op te vangen (norm provincie Gelderland > 0%). Het structurele resultaat over het jaar 2023 bedraagt € 1,9 mln. voordelig. Dat betekent dat van het totale jaarrekeningresultaat dit gedeelte als structureel wordt gezien.

44

Grondexploitatie Als een gemeente veel geld heeft gestoken in de aankoop van gronden, kan dat risico’s opleveren. Alle kosten van de grond moeten worden terugverdiend bij de verkoop. Hoe langer het duurt voor de gronden worden verkocht, hoe hoger de kosten zijn. En het geld dat gestoken is in de grond kan niet ergens anders aan worden uitgegeven. Het kengetal geeft aan welk gedeelte van onze totale inkomsten is vastgezet in grondexploitatie. Verslag 2022 1,4

Kengetallen (in %) Grondexploitatie

Begroting 2023 2

Verslag 2023 2,8

Het aandeel in grondexploitaties neemt ten opzichte van het jaarverslag 2022 toe. Er blijft daardoor minder geld over voor nieuw beleid en het opvangen van risico’s. Dat is een positieve ontwikkeling. Het zegt natuurlijk niets over het verloop van de verkoop van de gronden (of vraag naar grond). Ook het onderscheid tussen woningbouw of bedrijventerrein wordt niet gemaakt.

Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden Een gemeente heeft de ruimte om belastingen te verhogen. Deze belastingen zijn voor onze inwoners woonlasten. Het gaat om de OZB (onroerendezaakbelasting), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Daarbij is de OZB voor gemeenten de belangrijkste eigen belastinginkomst. Het kengetal geeft aan hoeveel procent van het landelijke gemiddelde de woonlasten van de gemeente Druten zijn. Verslag Begroting Kengetallen (in %) 2022 2023 Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden 84 83

Verslag 2023 92

De gemeente Druten scoort minder dan 100%. Dat betekent dat onze inwoners minder belasting betalen dan het landelijk gemiddelde. We hebben dus ten opzichte van dat landelijk gemiddelde nog een mogelijkheid om de belastingen te verhogen en daarmee onze inkomsten te verhogen.

Kengetallen provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft de kengetallen opgenomen in een databank en er zijn in overleg met het Ministerie van BZK en de andere provincies signaleringswaarden vastgesteld waaraan de kengetallen kunnen worden getoetst. Daarbij kan categorie A als minst en categorie C als meest risicovol worden bestempeld. In onderstaand overzicht zijn de kengetallen en categorieën inzichtelijk gemaakt. Kengetallen (in %) Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit woonlasten meerpersoonshuishouden

Verslag 2023 57 46 30 1,16 2,8 92

Categorie A < 90 < 90 > 50 >0 < 20 < 95

Categorie B 90 - 130 90 - 130 20 - 50 0 20 - 35 95 - 105

Categorie C > 130 > 130 < 20 <0 > 35 > 105

Zoals de tabel laat zien, is de gemeente Druten financieel gezond. Het gevoerde financiële beleid is weinig risicovol. Hoewel het kengetal solvabiliteit voor verbetering in aanmerking komen, heeft de gemeente Druten ruimte voor investeringen en is de mogelijkheid aanwezig om door belastingverhoging meer inkomsten te genereren (belastingcapaciteit). Die inkomsten kunnen worden aangewend om de schulden te verminderen of het eigen vermogen te versterken. Het aandeel van de financiële middelen in de grondexploitatie is klein en neemt steeds verder af. Dat geeft meer ruimte om te investeren. Gezien de hoogte van het solvabiliteitspercentage blijven we voorzichtig met investeren.

Conclusie kengetallen Om een juiste beoordeling van de kengetallen te kunnen geven, moet de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie worden bekeken. Pas als meerdere kengetallen in de meest risicovolle categorie vallen, kan dit wijzen op een zwakke financiële positie. Dat is voor de gemeente Druten zeker niet het geval. Volgens de kengetallen is de gemeente Druten financieel nog niet heel flexibel, omdat het eigen vermogen aan de lage kant is. De bezittingen worden voornamelijk gefinancierd met geleend geld. Echter volgens de norm voor de netto schuldquote is ruimte ontstaan om te investeren door middel van het aantrekken van leningen. Als in de toekomst de door de gemeente Druten verstrekte leningen worden afgelost, ontstaat nog meer ruimte; deze leningen hebben namelijk aanzienlijke invloed op de netto schuldquote. Het weerstandsvermogen geeft aan dat de gemeente uitstekend in staat is om toekomstige risico’s af te dekken. Ook is er voldoende ruimte om structurele tegenvallers in de toekomst op te vangen. Met de belastinginkomsten blijft de gemeente Druten onder het landelijk gemiddelde. Dat betekent dat in samenhang met de onbenutte belastingcapaciteit, zoals benoemd bij de beschikbare weerstandscapaciteit, er nog ruimte is voor het genereren van inkomsten.

45

2.3.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen

Algemeen De gemeente Druten is 4.246 hectare groot, waarvan een groot deel bij de gemeente als openbare ruimte in beheer is. In deze ruimte vinden veel activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. Voor die activiteiten zijn kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, openbaar groen en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. Het beleid van de gemeente Druten voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de nota’s: ● Beleidsplan water en riolering 2023-2027, vastgesteld 15 december 2023; ● Wegenbeleidsplan Druten 2014 – 2024 Geactualiseerd in 2018; ● Beleidsnota Openbare Verlichting, vastgesteld in 2009; ● Landschapsontwikkelingsplan (2007 – 2017) en uitvoerings- en financieringsplan 2007; ● Groenbeleidsplan vastgesteld in 2004; ● Meerjarenonderhoudsprogramma gemeentelijke gebouwen, laatst herzien in 2016 voor de gemeentelijke gebouwen; ● Reserves en voorzieningen, laatst herzien in 2016. Vanaf 2025 treedt het IBOR-plan 2025-2028 in werking. Ten aanzien van het onderhoud van kapitaalgoederen kan ervoor worden gekozen om de uitgaven jaarlijks in de exploitatie te ramen en te realiseren. Dit is het geval bij de uitgaven voor wegen, groenonderhoud en de openbare verlichting.

Voor de riolering en het gebouwenonderhoud zijn de jaarlijkse uitgaven sterk wisselend, maar wel meerjarig voorzienbaar.

Wegbeheer Onderstaand de huidige arealen van wegen in de gemeente Druten. Soort verharding Asfaltverharding Elementenverharding beton Elementenverharding Betonverhardingen Half verharde paden Totaal

Opp. (m²) 700.448 517.741 98.066 7.127 27.224 1.350.606

De trend van de technische kwaliteitsontwikkeling van de verhardingen laat zien dat de kwaliteit van alle verhardingen tot 2010 stabiel was en zich rond de ondergrens van kwaliteitsniveau ‘Basis’ bevond. Door de bezuinigingen van de afgelopen jaren is de kwaliteit echter teruggelopen naar een kwaliteitsniveau ‘Laag’. Tijdens de behandeling van de Voorjaarnota 2016 is vastgesteld dat vanaf 2018 het structureel budget voor onderhoud wegen wordt opgehoogd. Uitgangspunt is dan dat voor asfaltverhardingen een onderhoudsniveau ‘Basis’ en voor elementen een onderhoudsniveau ‘Laag’ geldt. In 2017 is gestart met het opstellen van plannen hoe het beschikbare budget zo efficiënt mogelijk ingezet kan worden om aan het hiervoor benoemde kwaliteitsniveau te voldoen. Vanaf 2025 treedt het nieuwe IBOR plan in werking. Dan komen er ook financiële middelen beschikbaar om verhardingen te gaan vervangen. In 2023 zijn aan de onderstaande wegvakken onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd: Onderhoud asfaltverhardingen Plaats Straat Afferden Molendam Deest Vriezeweg Deest Kweldam Druten Begraafplaats Druten Heuvel Druten Veerdam Druten Waalbandijk Horssen Broerstraat Horssen Hoogveldsestraat Horssen Vissersweg

Plaats Druten

Plaats Afferden Afferden Deest Druten Horssen Horssen

Onderhoud bermen Straat Molendam Schriksestraat Kweldam Waalbandijk Broerstraat Hoogveldsestraat

Onderhoud asfaltverhardingen Straat Industrieweg

Daarnaast is een deel van de Altforstsestraat in Horssen vervangen.

Rioleringen De gemeente Druten heeft circa 117 kilometer vrijverval riolering in beheer. Het grootste gedeelte van de riolering (61%) wordt gebruikt als gemengd riool. Daarnaast is er 16% in gebruik voor vuilwaterafvoer en 23% als hemelwaterafvoer. Verder heeft de gemeente Druten ca. 45 km drukrioleringsleiding, 229 drukrioleringsunits, 9 bergbezinkvoorzieningen, ca. 8.353 stuks straat- en trottoirkolken, 24 stuks rioolgemalen en 3 IBA's in beheer.

46

In de raadsvergadering van 15 december 2022 is het Beleidsplan water en riolering 2023-2027 (Bwr) vastgesteld. In dit plan zijn per waterzorgplicht (afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater) de beleidsuitgangspunten vastgelegd. Het beleid in dit plan ten aanzien van riolering en water is zo veel mogelijk gelijkgeschakeld met de gemeente Wijchen. Daarnaast is in 2018 het risico gestuurd (risicobewust) beheer verder uitgewerkt en doorgevoerd in de diverse operationele plannen. Koppeling wegen- en rioolbeheer Om onderhoudswerkzaamheden aan de wegen en de riolering integraal uit te kunnen voeren dient constant een interactie plaats te vinden tussen het wegbeheer en het rioolbeheer om zodoende kapitaalvernietiging tegen te gaan. Zo kan het zijn dat herbestratingen naar voren worden gehaald of uitgesteld om deze werkzaamheden in combinatie met rioolvervangingen uit te voeren. Dit geldt tevens voor vervangingswerkzaamheden van het riool. In 2023 hebben er geen grootschalige rioolvervangingen plaatsgevonden. Alleen rioolrenovatie door het relinen van bestaande leidingen en plaatselijke reparaties worden uitgevoerd. In 2023 is gestart met het opstellen van een operationeel plan wordt opgesteld. Daarnaast is het uitvoeringsprogramma, zoals dit opgenomen is in het Beleidsplan water en riolering 2023-2027, verder uitgewerkt.

Naast het reguliere onderhoud zijn er op basis van risico gestuurd beheer inspectie uitgevoerd. De resultaten van deze inspectie zijn beoordeeld en hierop zijn maatregelen geformuleerd. Vanaf 2023 - 2024 worden deze onderhoudsmaatregelen uitgevoerd.

Openbaar groen In de gemeente Druten hebben we 36,6 ha beplanting en 97,4 ha grassen en grasbermen. Het onderhoud van de beplanting zit volledig bij de eigen dienst. Het onderhoud van de grassen en grasbermen wordt door derden uitgevoerd. De werkzaamheden zijn opgenomen in een onderhoudsbestek volgens het principe van Integraal beheer van de Openbare Ruimte (IBOR). Dit bestek eindigt in maart 2024. Hierin is het onderhoud van groen, wegen, het vegen van de straten, hondenuitlaatplaatsen, watergangen en de bestrijding van onkruid op de verhardingen gecombineerd. Beplantingen en grassen Al meerdere jaar passen we op diverse locaties het bijenvriendelijk maaien van gazons toe. Waar het maaien en inzaaien van bloemrijke mengsels effect heeft blijven we het beheer toepassen. Ook zoeken we naar nieuwe locaties om de biodiversiteit te verhogen en ecologisch beheer toe te passen. Zo wordt vanaf 2022 in Deest en het omliggende buitengebied de bermen ecologisch beheerd. Vanaf 2022 wordt met de inzet van het budget Kwaliteitsimpuls Openbare Ruimte geïnvesteerd in burgerparticipatie groen en het opknappen van groen in overleg met bewoners. Deze werkzaamheden zijn in 2023 nu ook deels op de locaties Vergroening entree Deest, Genechtstraat en Tolboom park afgerond. In 2024 vindt verdere afronding plaats. 1000 bomen project In 2023 is er een eerste slag gemaakt met het 1000-bomen project.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=d40badfb-404d-48b8-95a7-9a62f6406281