CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Deest-Zuid 2023_Bijlagen bij de toelichting_Bijlage 12 Waterhuishoudkundig plan

Raad openbaar Druten 12 september 2024, gemeente drutenBij agendapunt: Vaststellen bestemmingsplan Deest-Zuid16.604 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Opdrachtgever: Projectnr: Datum:

Gemeente Druten DRU045 2 november 2023

Opdrachtgever: Projectnr: Rapportnr: Status: Datum:

Gemeente Druten DRU045 20231102-DRU045-RAP-Waterhuishoudkundig plan Concept 2 november 2023

Opsteller: RRI

-+C0RRI+-

Verificatie: T 088 - 33 66 333 F 088 - 33 66 099 E info@kragten.nl

PP Validatie: HKE

© 2023 Kragten Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Kragten. Het is tevens verboden informatie en kennis verwerkt in dit rapport ter beschikking te stellen aan derden of op andere wijze toe te passen dan waaraan in de overeenkomst toestemming wordt verleend.

-+R0PP+-

-+V0HKE+-

INHOUDSOPGAVE 1.1 1.2 1.3 1.4

Aanleiding ...........................................................................................................................................................................5 Doel ...................................................................................................................................................................................5 Leeswijzer...........................................................................................................................................................................5 Bronnen .............................................................................................................................................................................5

2.1 2.2 2.3

Plangrenzen ........................................................................................................................................................................7 Gebiedskenmerken ..............................................................................................................................................................7 Fasering .............................................................................................................................................................................9

3.1 3.2 3.3 3.4

Rijksbeleid ........................................................................................................................................................................10 Provinciaal ........................................................................................................................................................................11 Beleid waterschap Rivierenland ............................................................................................................................................11 Beleid gemeente Druten .....................................................................................................................................................13

4.1 4.2 4.3

Vaststellen bodemopbouw ..................................................................................................................................................15 Grondwater .......................................................................................................................................................................18 Oppervlaktewater ..............................................................................................................................................................24

5.1 5.2 5.3

Type watersystemen ..........................................................................................................................................................27 Afvalwaterbelasting ............................................................................................................................................................31 Hemelwaterbelasting ..........................................................................................................................................................33

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5

Drooglegging .....................................................................................................................................................................40 Ontwatering ......................................................................................................................................................................40 Aanleg-/bouwpeilen...........................................................................................................................................................40 Waterberging en klimaatrobuusheid .....................................................................................................................................41 Waterkwaliteit en volksgezondheid ......................................................................................................................................41

7.1

Aanbevelingen voor verdere uitwerking .................................................................................................................................43

BIJLAGEN

3

TABELLEN Tabel 1 Tabel 2 Tabel 3 Tabel 4 Tabel 5 Tabel 6

Geadviseerde minimale ontwateringsdiepte bij nieuwbouw..................................................................................................................... 14 Resultaat tijdelijke grondwatermonitoring (bron: Geohydrologisch onderzoek woningbouw Deest-Zuid) .......................................................... 20 Beoogde verharde oppervlaktes Deest-Zuid.......................................................................................................................................... 34 Beoogde verharde oppervlaktes De Gaarden ........................................................................................................................................ 34 Beoogde waterbergingsopgave per gebied en per type oppervlak ............................................................................................................ 35 Toetsing bouwpeilen ....................................................................................................................................................................... 40

AFBEELDINGEN Afbeelding 1 Afbeelding 2 Afbeelding 3 Afbeelding 4 Afbeelding 5 Afbeelding 6 Afbeelding 7 Afbeelding 8 Afbeelding 9 Afbeelding 10 Afbeelding 11 Afbeelding 12 Afbeelding 13 Afbeelding 14 Afbeelding 15 Afbeelding 16 Afbeelding 17 Afbeelding 18 Afbeelding 19 Afbeelding 20 Afbeelding 21 Afbeelding 22 Afbeelding 23 Afbeelding 24 Afbeelding 25 Afbeelding 26 Afbeelding 27 Afbeelding 28 Afbeelding 29 Afbeelding 30

4

Locatie projectgebied ........................................................................................................................................................................ 7 Overzicht archeologische zones en het archeologische monument ............................................................................................................. 8 Projectfasering Deest Zuid .................................................................................................................................................................. 9 Uitleg drooglegging (bron: waterschap rivierenland) ............................................................................................................................. 14 Hoogteligging plangebied ................................................................................................................................................................ 15 Bodemkaart .................................................................................................................................................................................. 16 Geohydrologische doorsnede met het projectgebied tussen de verticale grijze lijnen (REGIS II v.2.2) .............................................................

16 Zandbanenkaart met het projectgebied in de rode omlijning (Zandbanenkaart, Geoportaal Gelderland) .......................................................... 17 Peilbuizen in de omgeving ............................................................................................................................................................... 18 Grondwaterstanden Dinoloket ........................................................................................................................................................... 18 Grondwaterstanden meetnetwerk Gemeente Druten.............................................................................................................................. 19 Ligging peilbuizen B22 en B27 met in rood omlijnd het huidige projectgebied (bron: Geohydrologisch onderzoek woningbouw Deest-Zuid) .......... 20 Gemiddelde stijghoogte van het freatisch pakket over de periode 1 april 2011 t/m 31 maart 2018 (Landelijk Hydrologisch Model) .................. 21 Relatie grondwaterstanden peilgebied QVU0165 ................................................................................................................................. 22 Kwel op 10 januari 2003 (T=10 hoogwater, bron: klimaatatlas waterschap Rivierenland) ..........................................................................

23 Kwel op 8 augustus 2003 (droge zomer, bron: klimaatatlas waterschap Rivierenland) ............................................................................... 23 Drinkwater beschermingsgebieden (bron: Provincie Gelderland) .............................................................................................................. 24 Leggerkaart Waterschap Rivierenland ................................................................................................................................................. 25 Leggerkaart Waterschap Rivierenland met de 2 bestaande waterbergingssystemen .................................................................................... 27 Type riolering rondom projectgebied................................................................................................................................................... 28 Aanwezige riolering inclusief drukriolering rondom projectgebied, met een polderriool in roze arcering............................................................ 28 beoogd watersysteem om de waterstromen van elkaar te scheiden ......................................................................................................... 30 Vuilwaterriolering in projectgebied inclusief locatie gemaal .....................................................................................................................

32 Stedenbouwkundige invulling ........................................................................................................................................................... 33 Leggerkaart Waterschap Rivierenland met oppervlaktewater dat gedempt wordt in roze gearceerd ................................................................ 35 Dwarsprofiel waterloop door plangebied. ............................................................................................................................................ 36 Principe waterhuishouding................................................................................................................................................................ 37 Locaties en diepte water op straat bij een bui van 70 mm (bron: maaiveldanalyse Druten-Wijchen) .............................................................. 39 Waterdiepte bij een piekbui (70 mm in 2 uur, bron: Klimaatatlas Rivierenland) ......................................................................................... 39 Aandachtspunten beheer en onderhoud voor volgende fase .................................................................................................................... 45

1

INLEIDING

1.1

Aanleiding Gemeente Druten wenst woningen te ontwikkelen in Deest. Het betreft een ontwikkeling van circa 16,2 ha waarin 325 woningen zijn voorzien. Sinds 2003 is de watertoets verplicht. In de watertoets vinden ontwikkelaar, waterschap en gemeente overeenstemming over de waterhuishoudkundige invulling van het projectgebied. Dit resultaat wordt vastgelegd in de waterparagraaf van het bestemmingsplan. Het voorliggende rapport betreft het waterhuishoudkundig plan. In het betreffende bestemmingsplan is dit resultaat samengevat in de waterparagraaf.

1.2

Doel Voordat realisatie van het projectgebied kan plaatsvinden, moeten gemeente en waterschap instemmen met de wijze waarop met water in het plan wordt omgegaan. Op verzoek van de gemeente Druten is voorliggende waterhuishoudkundige rapportage opgesteld. Het waterhuishoudkundig plan is de basis voor de verdere planvorming, zoals het rioleringsplan en de uitwerking van voorlopig ontwerp watersysteem naar definitief ontwerp watersysteem.

1.3

Leeswijzer Deze rapportage geeft het beleid van Waterschap Rivierenland en de gemeente Druten weer op het gebied van stedelijk water. Daarmee wordt inzicht gegeven in de wateropgave voor het projectgebied. Tevens worden de geohydrologische gegevens van het projectgebied onderzocht en gerapporteerd. Hiermee wordt vervolgens gezocht naar de passende mogelijkheden om met het hemelwater in het projectgebied om te gaan. In hoofdstuk 2 vindt u een uiteenzetting van zowel het nationale, regionale als lokale waterbeleid dat relevant is voor dit waterhuishoudkundig plan. In hoofdstuk 3 volgt een toelichting op het projectgebied en vervolgens in hoofdstuk 4 een overzicht van de (geo-)hydrologie binnen het projectgebied. In hoofdstuk 5 komt het toekomstig stedelijk watersysteem aan de orde met daarin zowel de wateropgave als de invulling van waterberging binnen het projectgebied. Vervolgens bevat hoofdstuk 6 een toetsing van relevante aspecten zoals drooglegging. Hoofdstuk 7 geeft vervolgens een samenvatting van het watersysteem en aanbevelingen voor de verdere uitwerking van dit plan.

1.4

Bronnen Voor het opstellen van dit waterhuishoudkundig plan zijn meerdere gegevensbronnen beschikbaar, zoals hieronder genoemd. Indien het documenten van externe oorsprong betreft is de versie gebruikt zoals beschikbaar op de datum van het opstellen van deze notitie. Bestemmingsplannen, www.ruimtelijkeplannen.nl, geraadpleegd juli 2023 Beleidsplan Water en Riolering, gemeente Druten, 2023 – 2027 Samen door één buis, Waterschap Rivierenland, 15 januari 2019 Peilbuis- en boorgegevens, www.dinoloket.nl, TNO, geraadpleegd juli 2023 REGIS II database, www.dinoloket.nl, TNO, geraadpleegd juli 2023 Actueel Hoogtebestand Nederland, www.ahn.nl, geraadpleegd juli 2023 Legger en Keur Waterschap Rivierenland, https://www.waterschaprivierenland.nl/keur-en-leggers

5

-

-

-

-

-

6

Grondwater en kwel, Waterschap Rivierenland, https://www.waterschaprivierenland.nl/grondwater-enkwel, geraadpleegd juli 2023 Drinkwater, beschermingsgebieden, Provincie Gelderland, https://geoportaal.gelderland.nl/portaal/apps/webappviewer/index.html?id=725aa52a8cdf4d7e8 2075b47b564b0eb, geraadpleegd juli 2023 Peilbesluiten Waterschap Rivierenland, https://wsrivierenland.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=3af6760af2ab4822be 2a8b68e6c5ac5a, geraadpleegd juli 2023 Quarles van Ufford, toelichting op peilbesluit, Waterschap Rivierenland, opgesteld door Witteveen en Bosch, 29 april 2016 Bodemkaart van Nederland, www.bodemdata.nl, geraadpleegd juli 2023 Zandbanenkaart, Geoportaal Gelderland, https://geoportaal.gelderland.nl/portaal/apps/webappviewer/index.html?id=ba564b5e9a864515 a115a725e4ba053a Klimaatatlas Rivierenland, https://wsrivierenland.maps.arcgis.com/apps/instant/minimalist/index.html?appid=701da33ff7cd4 76582f6ce726a93a814 Maaiveldanalyse Druten-Wijchen, https://wijchen.maps.arcgis.com/apps/MapJournal/index.html?appid=b0139f7ee02e44a090589 ae37627ff43, geraadpleegd juli 2023

Geohydrologisch onderzoek woningbouw Deest-Zuid, grondwater/kwelberekening, Witteveen en Bos, 29 september 2008 Hydrologisch onderzoek Deest-Zuid, Witteveen en Bos, 28 januari 2010 Waterhuishoudkundig plan Deest-Zuid, Witteveen en Bos, 26 maart 2009 Rioleringsplan Deest-Zuid, Breijn, 23 juli 2010 20230928 Masterplan Deest Zuid

2

BESCHRIJVING PROJECTGEBIED

2.1

Plangrenzen De ontwikkeling is voorzien aan de zuidzijde van Deest (Afbeelding 1). Het projectgebied (scope bestemmingsplan) heeft een oppervlak van ongeveer 16,2 ha.

Afbeelding 1

2.2

Locatie projectgebied

Gebiedskenmerken Momenteel is de locatie grotendeels in gebruik als boomgaard en grasland. Het projectgebied wordt noordelijk begrensd door de Jan van Wellestraat, oostelijk door de Obsidiaan en de Vriezeweg, zuidelijk door de Van Heemstraweg en westelijk door bebouwing aan de Grotestraat.

2.2.1

Archeologisch monument Binnen het projectgebied liggen archeologische zones (licht oranje vlekken) en er is een archeologisch monument aanwezig (Afbeelding 2). De archeologische zones zijn plekken waar wel gebouwd kan worden maar waar rekening gehouden dient te worden met mogelijke archeologische vondsten tijdens de bouw van de woonwijk. Er dient met name met het archeologisch monument rekening gehouden te worden. Het betreft een archeologisch rijksmonument, een van de 1500 monumenten in NL, waar opgravingen zijn gedaan uit de steentijd. Deze plek wil men voor toekomstige generaties behouden en niet verder aantasten met de ontwikkeling van deze woonwijk. Het betreft een vindplaats overgang van jagers en verzamelaars en landbouw. Op deze vindplaats zijn onder zuurstofloze omstandigheden organische resten bewaarde gebleven en dat is heel bijzonder. Het rijksmonument mag niet worden bebouwd. Bij de Gaarden is hier in het verleden wel een vergunning voor verleend, maar dit mag niet meer voor de nieuwe ontwikkeling.

7

Afbeelding 2

Overzicht archeologische zones en het archeologische monument

Uit het overleg met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) in juli 2023 zijn de volgende uitgangspunten voor het ontwerp naar voren gekomen: Het archeologisch niveau ligt op circa 0,5 m onder maaiveld, en dus niet aan het oppervlak, waardoor er iets van speelruimte overblijft. De RCE geeft aan dat je 20 tot 30 cm boven het archeologisch niveau dient te blijven, dus afgraven kan maar zeer beperkt of na ophoging. Wanneer je speeltoestellen tot 60 cm moet funderen, dan kan dat alleen als je ophoogt. Door ophoging kun je te maken krijgen met zetting. Daar zijn wel grenzen aan. De eventueel aan te brengen ophoging is daarom beperkt. Voorkom dat erosie en afkalving plaats vindt in de toekomst bij de watergang die rondom het archeologisch monument loopt. Het advies is dat de waterloop op ruime afstand komt te liggen van het monument. Waterschap en gemeente adviseren om te zorgen voor natuurlijke oevers in het kader van duurzaamheid en biodiversiteit. Een deel van het archeologisch monument wordt momenteel benut voor waterberging. Deze situatie is gerealiseerd voordat dit gebied was aangewezen als rijksmonument. Er liggen hier ondergronds waardevolle elementen uit de steentijd die behouden moeten blijven. De huidige situatie, waar voor een deel waterberging ligt, mag gehandhaafd blijven mits het risico van erosie en uitspoeling wordt beperkt.

Vanuit de RCE wordt geadviseerd om de nieuwe waterberging buiten het archeologisch moment te voorzien. Voor het archeologisch monument is er een risico van erosie en uitspoeling zeker bij het fluctueren van grondwaterstanden (veelvoorkomend in dit gebied dat onder invloed staat van rivierkwel). In het archeologisch monument zitten resten van onze voorgangers en die wil de RCE in tact laten voor de toekomst. Men wil deze resten niet vervuilen met vuil dat in het water zit. Het advies is om de uitbreiding voor waterberging op een andere locatie te zoeken dan op het rijksmonument. Dwars door het archeologisch monument ligt een bestaande sloot. Deze mag voor wat betreft de RCE wel worden gecombineerd met bijvoorbeeld een speelplek. Het waterschap accepteert echter geen combinatie van speelplekken met watergangen omdat de watergang zelf en de onderhoudsstroken obstakelvrij moeten zijn. De functie van de watergang zou dan moeten worden aangepast wanneer dit voor het ontwerp wel wenselijk is. Bij (gedeeltelijke) demping van deze watergang, dan naastgelegen materiaal gebruiken voor het dempen.

8

-

2.3

Op het archeologisch monument kunnen wel bomen komen. Maar zorg dat dit geen hele grote bomen komen of diep wortelende bomen zijn. Zoek daarbij bomen passend bij de archeologische periode, bomen die oorspronkelijk op deze plek voorkwamen. Het verdere inrichtingsplan dient afgestemd te worden met het RCE.

Fasering De ontwikkeling van Deest Zuid gebeurt in vier fases. Het is belangrijk om in het waterhuishoudkundigplan hier op af te stemmen zodat in iedere fase het watersysteem goed functioneert. Momenteel is de fasering zoals weergegeven in Afbeelding 3. De Gaarden is al gerealiseerd maar omdat ook voor de waterhuishoudkundige situatie de Gaarden wordt meegenomen is deze locatie ook op de kaart weergegeven.

Afbeelding 3

Projectfasering Deest Zuid

9

3

BELEID Hieronder zijn de beleidskaders op het gebied van water opgenomen die voor het projectgebied van toepassing zijn. In dit waterhuishoudkundig plan is zoveel mogelijk invulling gegeven aan de in dit hoofdstuk opgesomde beleid.

3.1

Rijksbeleid

3.1.1

Nationaal Water Programma 2022 - 2027 Nederland is een waterland. Wateropgaven in Nederland worden door klimaatverandering, bodemdaling, milieuverontreiniging, biodiversiteitsverlies en ruimtedruk steeds groter en complexer. Om ons land ook voor de komende generaties veilig, aantrekkelijk en leefbaar te houden, is het Nationaal Water Programma 2022 - 2027 ontwikkeld dat in het voorjaar van 2022 is vastgesteld. Dit is de opvolger van Het Nationaal Waterplan (NWP), het Rijksplan voor het waterbeleid voor de periode 2016 - 2021. In het Nationaal Water Programma 2022 - 2027 worden de hoofdlijnen van het nationale waterbeleid en het beheer van de rijkswateren en rijksvaarwegen beschreven aan de hand van drie hoofdambities voor het waterbeleid: Een veilige en klimaatbestendige delta. Een concurrerende, duurzame en circulaire delta. Een schone en gezonde delta met hoogwaardige natuur. Belangrijke onderdelen van het Nationaal Water Programma 2022 - 2027 zijn de stroomgebiedbeheerplannen, het overstromingsrisicobeheerplan en het Programma Noordzee.

3.1.2

Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) Het huidige beleid van het Rijk, de provincie, de waterbeheerder en de gemeente is gericht op duurzaam waterbeheer. Het Rijk heeft het advies van de Commissie Waterbeheer 21ste eeuw onderschreven en heeft afspraken over de uitvoering hiervan in het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) vastgelegd. Het waterbeheer verandert om Nederland in de toekomst veilig, leefbaar en aantrekkelijk te houden. Belangrijk in de nieuwe aanpak is het realiseren van veerkrachtige watersystemen die weer de ruimte krijgen. Dit wordt bereikt door knelpunten niet af te wentelen in tijd of plaats, het toepassen van de drietrapsstrategie 'vasthouden, bergen, afvoeren' en dus het reserveren van de ruimte die nodig is voor de wateropgave. Dit heeft ertoe geleid dat sinds 2003 in de Wet ruimtelijke ordening (Wro) de watertoets als verplichting is opgenomen voor elke wijziging van een bestemmingsplan. Sinds 2000 is de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) van kracht en kent drie uitvoeringsperioden: 2009 – 2015, 2016 - 2021 en 2022 - 2027. Het doel van de KRW (Kaderrichtlijn Water) is dat uiterlijk in 2027 al het water in Europa schoon en gezond is. Dat is niet vrijblijvend: de KRW is Europese regelgeving die door alle lidstaten wettelijk is verankerd. De EU stelt de normen voor prioritaire stoffen.

De ecologische doelstellingen mogen de lidstaten en regio's zelf vaststellen. Voor grondwater gelden aparte normen voor chemische stoffen. Ook moet de grondwatervoorraad stabiel zijn en mogen natuurgebieden niet verdrogen door een te lage grondwaterstand. In het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) hebben rijk, provincies, waterschappen en gemeenten afgesproken het beleid van WB21 en de KRW uit te voeren. Het NBW houdt simpel gezegd in dat de watersystemen in 2027 op orde moeten zijn wat betreft waterkwantiteit (WB21) en kwaliteit en ecologie (KRW).

10

3.1.3

Wet gemeentelijke watertaken (sinds 2009 onderdeel van de Waterwet) Naast voorgaande regelgeving voor duurzaam waterbeheer is in 2007 de Wet gemeentelijke watertaken van kracht geworden. Deze is inmiddels opgegaan in de Waterwet. Volgens de planning gaat de Waterwet per 1 januari 2024 op in de Omgevingswet. Met de Wet gemeentelijke watertaken zijn de zorgplichten van gemeenten geregeld. Dit zijn: Afvalwaterzorgplicht: het artikel 10.33 van de Wet milieubeheer omschrijft de afvalwaterzorgplicht. De gemeente moet al het afvalwater dat vrijkomt van percelen binnen het grondgebied van de gemeente inzamelen en transporteren door middel van een openbare riolering naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie. De gemeente mag er ook voor kiezen om een andere voorziening te gebruiken, die het afvalwater inzamelt en zuivert. Hemelwaterzorgplicht: het artikel 3.5 van de Waterwet regelt de hemelwaterzorgplicht. De gemeente moet hemelwater inzamelen. Dit hoeft alleen als de inzameling van het hemelwater doelmatig is. En dit hoeft alleen maar met hemelwater dat niet op eigen terrein kan worden verwerkt. De gemeente moet er ook voor zorgen dat het ingezamelde hemelwater op een doelmatige manier wordt verwerkt. Dit kan inhouden dat de gemeente het hemelwater verwerkt door het te transporteren naar een vijver of door het infiltreren van het hemelwater in de bodem.

Grondwaterzorgplicht: het artikel 3.6 van de Waterwet omschrijft de grondwaterzorgplicht. De tekst in dit artikel is nauwelijks te vertalen, daarom volgt hier een letterlijke weergave van de wetstekst: “De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders dragen zorg voor het in het openbaar gemeentelijke gebied treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van het waterschap of de provincie behoort”.

3.2

Provinciaal

3.2.1

Regionaal Water en Bodem Programma (RWP) 2021 - 2027 Het Regionaal Water en Bodem Programma (RWP) is de opvolger van het Provinciaal Milieu en Waterplan. Het is onderdeel van het planstelsel voor de wateropgaven in Nederland, samen met het Nationaal Water Programma en de waterbeheerprogramma’s van de waterschappen. Doel van dit nieuwe RWP is: een klimaatadaptief Gelderland met veilig, schoon en voldoende water en een vitale bodem. Deze opgaven zijn ook van belang voor vrijwel alle andere provinciale opgaven: wonen en werken, infrastructuur en mobiliteit, landbouw en voedsel, natuur en biodiversiteit, erfgoed, een concurrerende en duurzame economie, en de energietransitie.

3.3

Beleid waterschap Rivierenland

3.3.1

Waterbeheerplan 2022 - 2027 Met dit plan geeft het waterschap invulling aan de verplichting vanuit de Waterwet en de Verordening Water om een WBP op te stellen. Volgens de planning gaat de Waterwet per 1 januari 2024 op in de Omgevingswet. Daarin staat de verplichting om een waterbeheerprogramma op te stellen. In dit waterbeheerplan (WBP) staan de doelstellingen van Waterschap Rivierenland voor de periode 2022 - 2027. Het waterschap beschrijft wat ze (vaak samen met anderen) gaat doen om die doelen te halen en hoe ze inspeelt op veranderende omstandigheden, zoals het klimaat en stoffen in het oppervlaktewater. Hierdoor weten de inwoners van haar werkgebied en de partners wat ze van het waterschap kunnen verwachten.

11

3.3.2

Keurregels rondom oppervlaktewaterlichamen Deze beleidsregel heeft betrekking op alle oppervlaktewaterlichamen, voor zover deze onderdeel zijn of zullen worden van het watersysteem dat wordt beheerd door Waterschap Rivierenland (A-watergangen, B-watergangen, en C-watergangen): Het is verboden zonder watervergunning van het bestuur gebruik te maken van een waterstaatswerk of bijbehorende beschermingszones door, anders dan in overeenstemming met de waterhuishoudkundige functies, daarin, daarop, daarboven, daarover of daaronder handelingen te verrichten, werken te behouden of vaste substanties of voorwerpen te leggen, te laten staan, te vervangen, te verwijderen of te vervoeren. Het is verboden zonder watervergunning van het bestuur een waterstaatswerk te wijzigen, te vervangen of te verwijderen. Het is verboden zonder watervergunning van het bestuur waterkeringen en oppervlaktewaterlichamen (met inbegrip van de daarin gelegen en daartoe ten dienste staande kunstwerken) aan te leggen of te graven met als bedoeling deze te verbinden met bestaande waterstaatswerken. Nieuwe oppervlaktewaterlichamen worden meestal gegraven als compensatie voor de demping van oppervlaktewaterlichamen en/of voor de versnelde afvoer van hemelwater ten gevolge van de uitbreiding van verhard oppervlak.

Verder zijn bij waterstaatswerken drie verschillende zones te onderscheiden, namelijk het waterstaatswerk zelf, de beschermingszone en het profiel van vrije ruimte. De beschermingszone beschermt het waterstaatswerk en het profiel van vrije ruimte maakt toekomstige verbetering van het waterstaatwerk mogelijk. De drie zones worden vastgelegd op de legger, bedoeld in artikel 5.1 van de Waterwet (Volgens de planning gaat de Waterwet per 1 januari 2024 op in de Omgevingswet). Deze legger (Waterwet) wordt in de praktijk vaak gecombineerd met de onderhoudslegger (Waterschapswet). De legger op grond van de Waterwet geeft de reikwijdte weer van de verbodsbepalingen. Bij A-watergangen is de beschermingszone aan weerszijden van het oppervlaktewaterlichaam 5 m, gemeten uit de insteek.

3.3.3

Keurregels bij het afvoeren van hemelwater Het is verboden zonder watervergunning van het bestuur van Waterschap Rivierenland neerslag door nieuw verhard oppervlak versneld tot afvoer te laten komen. Nieuwe lozingen kunnen zijn: Nieuw verhard oppervlak. Dit zijn alle oppervlakken die voor nieuwbouw, wegen, etc., verhard worden. Hierdoor kan het hemelwater ter plaatse niet langer in de (voorheen onverharde) grond infiltreren. Daardoor treedt er een versnelde afvoer van het hemelwater op. Afgekoppeld bestaand verhard oppervlak. Hier betreft het vaak de vervanging van een bestaand gemengd rioolstelsel door een (verbeterd) gescheiden rioolstelsel. De 'extra' afvoer van hemelwater kan worden geneutraliseerd door het vergroten van de bergingscapaciteit van het watersysteem. De compensatiemaatregelen moeten zo dicht mogelijk bij het lozingspunt worden gemaakt en in ieder geval in hetzelfde peilgebied als waar het lozingspunt wordt aangebracht of aanwezig is. De bergingscapaciteit kan worden teruggebracht bij: het toepassen van vegetatiedaken, indien wordt voldaan aan de toetsingscriteria. Het toetsingscriteria benoemt dat vegetatiedaken als nieuw verhard oppervlak voor 70 % in open water moeten worden gecompenseerd. Dit geldt alleen voor een vegetatiedakoppervlak van minimaal 1.000 m². een halfverhard oppervlak, afhankelijk van de aard van de verharding.

Deze situaties zullen afzonderlijk moeten worden berekend. De twee bovenstaande maatregelen zijn erg afhankelijk van de opbouw/uitvoeren en van het beheer en onderhoud. Daarom moet het waterbergend vermogen eerst bepaald worden en afgestemd worden met het waterschap en op basis daarvan wordt vervolgens gekeken hoe deze kan worden meegeteld. Als deze detaillering er nog niet is, dient voor het plan uitgegaan te worden van de totale bergingsopgave. Bij hemelwaterlozing van een verhard oppervlak moet de aanvrager voorzieningen treffen om de landelijk afvoer te realiseren door middel van:

12

-

het creëren van extra waterberging op het eigen terrein door middel van het graven of vergroten van een oppervlaktewaterlichaam, en/of het creëren van extra retentie in het oppervlaktewaterlichaam waarop wordt geloosd door vergroten van het profiel van de oppervlaktewaterlichaam, en/of het graven van nieuw oppervlaktewaterlichaam binnen hetzelfde peilgebied en aangesloten op bestaande Aof B-wateren, en/of het creëren van extra berging door het aanleggen van wadi’s. Er kan onderscheid gemaakt worden in wadi’s met de volgende functie: o berging met tevens infiltratie (deze variant zal in dit gebied vrijwel niet kunnen worden toegepast vanwege bodemopbouw en hoge grondwaterstanden); o alleen berging (droogvallende retentie); waarbij aan de volgende uitgangspunten moet worden voldaan:

De maximale afvoer van water uit het projectgebied mag niet meer zijn dan 1,5 l/s/ha (landelijke afvoernorm). Er moet voldoende berging zijn bij extremere omstandigheden. Er wordt gerekend met twee ontwerpbuien namelijk: de T=10+10% neerslag; bij een bui T=10+10% mag het waterpeil in de sloot volgens het peilbesluit 0,30 meter stijgen (gezien vanaf het zomerpeil). Dit is een regenbui die, volgens de statistieken, eenmaal per 10 jaar optreedt met 10% opslag vanwege klimaatsverandering. Daarbij geldt als vuistregel dat er 436 m 3 berging per ha verhard oppervlak nodig is (43,6 mm/m2). Deze vuistregel geldt alleen bij waterberging in open water. Bij compensatie van de versnelde afvoer van hemelwater door het graven van nieuwe oppervlaktewaterlichamen en/of het verbreden van bestaande oppervlaktewaterlichamen gelden voorwaarden voor de oppervlaktewaterlichamen. Deze zijn in de voorgaande paragraaf besproken. Bij een regenbui (T100+10%) mag het waterpeil stijgen tot de laagste putdekselhoogte op wijkniveau. Daarbij geldt als vuistregel dat er 664 m3 berging per ha verhard oppervlak nodig is (66,4 mm/m2). Deze vuistregel geldt bij watercompensatie in kunstmatige voorzieningen, zoals bijvoorbeeld wadi’s of kratten. Deze vuistregels zijn bedoeld voor kleinere plannen en geven bij grote, meer complexe plannen zoals deze een eerste indicatie.

In een latere fase dient er ook een waterbalans of model gemaakt te worden op basis van onder andere regenduurlijnen.

3.4

Beleid gemeente Druten Het waterbeleid van de gemeente Druten is onder meer vastgelegd in het Beleidsplan Water en Riolering 20232027.

3.4.1

Beleidsplan Water en Riolering, Druten 2023-2027 De gemeente beschikt over een beleidsplan water en riolering, waarin de gemeente invulling geeft aan haar zorgplicht voor rioolwater, hemelwater en grondwater. Het gemeentelijk waterbeleid is met name gericht op het voorkomen, beperken of tot een aanvaardbaar risico terugbrengen van wateroverlast en schade aan milieu en volksgezondheid.

13

De gemeente streeft naar het vasthouden van gebiedseigen water door benutting van de natuurlijke bergingscapaciteit van bodem en oppervlaktewater. Hemelwater afkomstig van verharde oppervlakken dient zoveel mogelijk te worden afgekoppeld van de riolering met de voorkeursvolgorde: 1) Besparen, 2) Vasthouden, 3) Bergen, 4) Aanpassen en 5) Afvoeren. De gemeente geeft aan de voorkeur te hebben voor een natuurlijke en bovengrondse verwerking (zoals vasthouden in een retentievoorziening). Dit ziet er aantrekkelijker uit, is beter te combineren met andere maatschappelijke functies en opgaven, goed voor bewustwording en eenvoudiger in beheer en handhaving. Ondergrondse maatregelen wil de gemeente enkel treffen bij beperkte ruimte of als gevolg van een kosten-baten analyse (doelmatigheid).

3.4.1.1

Ontwatering Gemeente Druten volgt in haar beleid de landelijke minimale ontwateringscriteria. Tabel 1

Geadviseerde minimale ontwateringsdiepte bij nieuwbouw

Functie

Minimaal benodigde ontwatering (m t.o.v. maatgevend hoogste grondwaterstand)

Woningen met kruipruimte *

3.4.1.2

1,0 m

Woningen zonder kruipruimte *

0,5 m

Tuinen en groenvoorzieningen *

0,5 m

Hoofdwegen **

1,0 m

Gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen ** *T.o.v. onderkant vloer ** T.o.v. de kruin van de weg

0,7 m

Drooglegging De drooglegging van een projectgebied wordt mede bepaald door de grondwaterstand. Drooglegging is de maat waarop het maaiveld, het straatniveau of het bouwpeil boven het zomerwaterpeil in de sloot ligt. Doorgaans geldt voor het maaiveld een drooglegging van 0,70 meter, voor het straatpeil een drooglegging van 1 meter en voor het bouwpeil een drooglegging van 1,3 meter.

Afbeelding 4

3.4.2

Uitleg drooglegging (bron: waterschap rivierenland)

Overige uitgangspunten Voor Druten worden de richtlijnen van het waterschap Rivierenland aangehouden ten aanzien van de waterberging. Daarbij is het wel mogelijk om hemelwatervoorzieningen vertraagd leeg te laten lopen naar oppervlaktewater. Als infiltratie echt niet mogelijk is dan wordt gekeken naar vertraagde leegloop en/of daar waar mogelijk aangesloten op bij voorkeur hemelwaterriool of oppervlaktewater. In het rivierengebied is infiltreren op de meeste plaatsen niet mogelijk.

14

4

(GEO-)HYDROLOGIE

4.1

Vaststellen bodemopbouw

4.1.1

Maaiveldhoogten Van het projectgebied is een hoogtekaart op basis van AHN4 weergegeven in Afbeelding 5. In het zuiden ligt het maaiveld op circa NAP +6,4 m en dit loopt op richting het noorden naar circa NAP +7,3 m. De watergangen liggen lager en in het noordoosten is een waterplas aanwezig. Verder is ook duidelijk te zien dat het maaiveld rond de bebouwing in de omgeving opgehoogd is.

NAP +7,3 m NAP +6,8 m

NAP +6,8 m

NAP +7,3 m

Afbeelding 5

4.1.2

NAP +6,4 m

Hoogteligging plangebied

Bodemsoorten Met behulp van de Bodematlas is het bodemtype van de ondiepe bodem in beeld gebracht. Het grootste deel van het projectgebied is als “Rd90A” (kalkhoudende ooivaaggronden) gekarteerd (Afbeelding 6). Het zuiden is deels als “Rn95A (kalkhoudende poldervaaggronden) gekarteerd. Bij al deze bodemtypes bestaat de bovenlaag van de bodem uit zware zavel en lichte klei. Deze bodemtypes staan bekend om hun slechte waterdoorlatendheid.

15

Afbeelding 6

4.1.3

Bodemkaart

Gelaagdheid Met behulp van Dinoloket is de bodemopbouw van de projectomgeving in beeld gebracht. Het geohydrologische model REGIS II v.2.2 biedt inzicht in de verschillende lagen in de ondergrond. Een doorsnede is opgenomen in Afbeelding 7.

Afbeelding 7

16

Geohydrologische doorsnede met projectgebied tussen de verticale grijze lijnen (REGIS II v.2.2)

De bovenste circa 4 meter bestaat uit Holocene afzettingen. Deze deklaag bestaat hier voornamelijk uit klei. Hieronder bevindt zich het 1e watervoerende pakket bestaande uit een zandlaag van circa 20 m uit de Formatie van Kreftenheye en vervolgens een zandlaag uit de formatie van Peize en de formatie van Waalre van circa 15 m dik. Vervolgens zit er een kleilaag uit de Formatie van Waalre van circa 2 m dik. Daaronder begint het tweede watervoerende pakket. De kleiige deklaag is doorkruist met zandbanen en het is belangrijk om de aanwezigheid van deze zandige afzettingen in kaart te brengen (zie Afbeelding 8). Op deze kaart komt de diepte van de pleistocene zandondergrond in komgebieden overeen met de dikte van de holocene (kleiige) deklaag. Dit betekent dat het grootste deel van het projectgebied een kleiige deklaag heeft van 2 tot 3 m dik (lichtgroene gebieden). Verder is deze deklaag in een deel in het noorden en in het westen en in het oosten van het projectgebied circa 3 tot 4 m dik (donkerder groen).

25

24

22 23 24 23 22

23

22 23 23

22 25

Afbeelding 8 Gelderland)

4.1.4

23

Zandbanenkaart met het projectgebied in de rode omlijning (Zandbanenkaart, Geoportaal

Doorlatendheid Vanwege de bekende bodemsamenstelling is geen infiltratieonderzoek uitgevoerd op deze projectlocatie.

17

4.2

Grondwater

4.2.1

Peilbuizen Dinoloket In de TNO/BRO-database Dinoloket zijn meetgegevens van grondwaterstanden opgenomen. Hierbij kwam naar voren dat er één peilbuis in de omgeving van het projectgebied aanwezig is, welke over een langere tijd in het freatische deel van de ondergrond gemeten is. Deze ligt naast het projectgebied op de gemiddelde grondwaterisohypselijn NAP +5,7 m (Afbeelding 13). De locatie van deze peilbuis is weergegeven in Afbeelding 9. De gemeten grondwaterstanden zijn opgenomen in Afbeelding 10.

Afbeelding 9

Peilbuizen in de omgeving

Afbeelding 10

Grondwaterstanden Dinoloket

18

Uit de grafiek in Afbeelding 10 komt naar voren dat de grondwaterstand van de peilbuis ongeveer tussen de NAP +5,0 m en NAP +7,0 m ligt. De range van de gemiddelde grondwaterstand (Afbeelding 13) komt overeen met deze gemeten waarden. De GHG en GLG van de peilbuis is als volgt: B39H0026 GHG: NAP +6,3 m GLG: NAP +5,2 m

4.2.2

Peilbuizen meetnet Gemeente Druten Gemeente Druten heeft een eigen peilbuizen meetnet. Peilbuis 2013 uit dit meetnet ligt op dezelfde locatie als peilbuis B39H0026 maar heeft recentere meetgegevens (Afbeelding 11). Tussen 2018 en 2023 ligt de grondwaterstand ongeveer tussen de NAP +4,5 m en NAP +6,8 m. Dit is ongeveer dezelfde fluctuatie als het grondwater tussen 1950 en 2000. Hierom wordt de GHG bepaling aan de hand van die reeks (1970 – 2000) als betrouwbaar geacht voor de huidige situatie.

Afbeelding 11

4.2.3

Grondwaterstanden meetnetwerk Gemeente Druten

Grondwatermonitoring ten behoeve van voorgaande plannen In het kader van eerdere plannen in dit projectgebied zijn er rond 2008 – 2009 tijdelijke peilbuizen geplaatst. Deze paragraaf toont deze gegevens en analyseert of deze in lijn zijn met de Dinoloket peilbuis en het meetnetwerk van Gemeente Druten.

Geohydrologisch onderzoek woningbouw Deest-Zuid, grondwater/kwelberekening, Witteveen en Bos, 29 september 2008 Ten behoeve van dit project is gerefereerd naar 2 peilbuizen die geplaatst zijn met een ondiep filter (in de deklaag) en een dieper filter (in het 1e watervoerende pakket). Deze peilbuizen zijn onderdeel van het Meetnet Geertjesgolf die in het jaar 2000 het grondwater gemeten heeft. Uit deze grondwatermonitoring werd geconcludeerd dat de stijghoogte in het diepe grondwater beperkt afwijkt van de stijghoogte in het ondiepe grondwater. Hieruit kan afgeleid worden dat de weerstand van de deklaag beperkt is. De fluctuatie in de ondiepe grondwaterstand is circa 0,75 m en in de diepe grondwaterstand circa 1,00 m ter plaatse van peilbuis B27. Ter plaatse van peilbuis B22 dient rekening gehouden te worden met een fluctuatie in de grondwaterstand van circa 1,5 m. Het is onbekend hoelang de peilbuizen in dit meetnetwerk het grondwater bemeten hebben. De GHG van PB22 is destijds vastgesteld op NAP + 6,6 m en de GHG van PB27 op NAP +6,2 m (Tabel 2). De Dinoloket peilbuis zit qua locatie tussen deze peilbuizen in; zo ook de GHG. Deze data ondersteunt dus de betrouwbaarheid van de Dinoloket peilbuis en de meetreeksen van het gemeentelijk meetnetwerk.

19

Afbeelding 12 Ligging peilbuizen B22 en B27 met in rood omlijnd het huidige projectgebied (bron: Geohydrologisch onderzoek woningbouw Deest-Zuid) Tabel 2 Resultaat tijdelijke grondwatermonitoring (bron: Geohydrologisch onderzoek woningbouw Deest-Zuid)

4.2.4

GHG en GLG Bovenstaande paragrafen tonen verschillende peilbuizen die in en direct rondom het huidige projectgebied geplaatst zijn. Hierin zijn er geen sterk tegenstrijdige resultaten. Omdat de Dinoloket peilbuis de langste meetreeks heeft, wordt de GHG op basis van deze peilbuis bepaald. De overige (kortere) meetreeksen van de andere peilbuizen komen overeen met deze waarden. De grondwaterisohypselijnen laten zien dat de peilbuis B39H0026 op NAP +5,7 m ligt (Afbeelding 13) en deze peilbuis heeft een GHG van NAP +6,3 m. Het gemiddelde grondwater in het gehele projectgebied varieert van circa NAP +5,9 m in het noorden en NAP +5,5 m in het zuiden. Hiermee kan de GHG geëxtrapoleerd worden naar het gehele projectgebied. Bij de grondwaterisohypselijn van NAP +5,9 m zal de GHG dan op NAP +6,5 m liggen en bij de grondwaterisohypselijn van NAP +5,5 m zal de GHG dan op NAP +6,1 m liggen. De GLG zal dan variëren van NAP + 5,4 in het noorden tot NAP +5,0 m in het zuiden. Voorlopig wordt voor het projectgebied een gemiddelde GHG van NAP +6,3 m en een gemiddelde GLG van NAP +5,2 m aangehouden. De GHG bevindt zich hierdoor op NAP + 6,3 m en 0,1 m – 1,0 m onder maaiveld binnen het projectgebied. De GLG bevindt zich dan op circa NAP +5,2 m en 1,2 m – 2,1 m onder maaiveld binnen het projectgebied.

4.2.5

Grondwaterstroming Met behulp van het Landelijk Hydrologisch Model is de gemiddelde stijghoogte van het grondwater over de periode 1 april 2011 t/m 31 maart 2018 bepaald (zie Afbeelding 13). De grondwaterisohypsen laten zien dat de gemiddelde grondwaterstand bij het projectgebied in het noorden rond de NAP +5,9 m ligt en in het zuiden rond de NAP +5,5 m ligt. Het grondwater loopt gemiddeld gezien dus van de rivier af.

20

Ten noorden van de ontwikkelingslocatie is de Waal gelegen. Door insnijding van de Waal in het eerste watervoerend pakket staat het rivierwater min of meer in direct contact met het grondwater in dit pakket. Hierdoor is de stijghoogte van het grondwater in het eerste watervoerend pakket wel afhankelijk van de hoogte van de waterstand in de Waal. Bij hogere rivierstanden stroomt het grondwater in het eerste watervoerend pakket in de richting van het binnendijks gebied. Bij lage rivierstanden is de stroming richting de rivier en heeft de rivier een drainerende werking op de omgeving.

Afbeelding 13 Gemiddelde stijghoogte van het freatisch pakket over de periode 1 april 2011 t/m 31 maart 2018 (Landelijk Hydrologisch Model)

4.2.6

Waterstanden in de Waal en relatie tot grondwater De waterstanden in de Waal zorgen (met name) bij hoge waterstanden voor rivierkwel in de zone langs de Waal. Bij een hoge waterstand op de Waal kan de kwel aanzienlijk toenemen. In het peilbesluit Quarles van Ufford is aangegeven dat in peilvak QVU0165 de extreem hoge waterstanden van de Waal in 1995 en 1998 slechts in beperkte mate tot hogere grondwaterstanden blijken te leiden dan in andere natte perioden, zie Afbeelding 14. De oorzaak hiervan zijn de relatief korte pieken van de rivierwaterstanden, die vertraagd doorwerken op de binnendijkse grondwaterstanden.

21

Afbeelding 14 Relatie grondwaterstanden peilgebied QVU0165 (komt overeen met peilgebied 14a in bovenstaande afbeelding) en waterstanden Waal en Maas (Waterhuishoudkundig plan Deest-Zuid, Witteveen en Bos, 26 maart 2009)

4.2.7

Kwel In dit projectgebied komt volgens de klimaatatlas van Waterschap Rivierenland geen infiltratie voor (ook niet in een droge zomer bij lagere rivierwaterstanden), enkel kwel. Volgens de klimaatatlas van Waterschap Rivierenland is er binnen dit projectgebied kwel te verwachten tijdens T=10 hoogwater (Afbeelding 15). In het noorden en oosten van het projectgebied is dit meer dan 3 mm/dag en in het midden en zuiden van het projectgebied is dit 1 – 3 mm /dag. Verder is er volgens de klimaatatlas van Waterschap Rivierenland in delen van het projectgebied nog steeds kwel te verwachten tijdens een droge zomer, al is het logischerwijs minder dan de kwel tijdens hoogwater (Afbeelding 16). In het midden en oosten van het projectgebied varieert de kwel tijdens een droger zomer van 0,1 mm/dag tot 1 mm dag.

22

Afbeelding 15

Kwel op 10 januari 2003 (T=10 hoogwater, bron: klimaatatlas waterschap Rivierenland)

Afbeelding 16

Kwel op 8 augustus 2003 (droge zomer, bron: klimaatatlas waterschap Rivierenland)

23

4.2.8

Drinkwaterreserveringsgebied De projectlocatie ligt binnen een kwetsbaar drinkwaterreservingsgebied (Afbeelding 17).

Afbeelding 17

Drinkwater beschermingsgebieden (bron: Provincie Gelderland)

Dit geeft een aantal beperkingen maar deze zijn te overzien. De provincie legt de volgende beperkingen op: Melding risicovolle bovengrondse activiteiten en bedrijven Vergunning voor meest risicovolle bedrijven Melding roeren van de grond > 10 m onder maaiveld (behalve ontgrondingen) Geen bodemenergiesystemen en geen geothermie en mijnbouw Daarnaast moet er rekening gehouden worden met de ‘zorgplicht drinkwater’ die alle gemeenten hebben voor de kwaliteit van het water voor de openbare drinkwatervoorziening (Drinkwaterwet). Er mag geen verslechtering van het grondwater optreden. Concreet betekent dit dat waterlopen of wadi’s in het plan realiseren wel mogelijk is. Het wassen van auto’s op straat wordt niet toegestaan. Verder zijn er geen specifieke regels vanuit het beleid voor de drinkwaterreserveringsgebieden (zo zijn bijvoorbeeld grasbeton parkeerplaatsen wel toegestaan).

4.3

Oppervlaktewater

4.3.1

Peilgebied Het projectgebied ligt in het oosten van het bemalingsgebied Quarles van Ufford (QVU165). Dit bemalingsgebied watert uiteindelijk af op de Maas via het gelijknamige gemaal bij Alphen, via de Oude Wetering/Broekse Leigraaf/Rijkse Wetering/Grote Wetering die vanaf Bergharen als centrale watergang door het bemalingsgebied loopt. Het grootste deel van het jaar kan afwatering onder vrij verval op de Maas plaats vinden. Een klein deel van het jaar wordt bij hoge waterstanden in de Maas bemaling toegepast. In het oosten van het bemalingsgebied vindt aanvoer plaats vanuit het aangrenzende bemalingsgebied Bloemers, deels onder vrij verval en deels door opjager De Aspert. Ook vindt er wateraanvoer plaats via opjager ‘t Haasje.

24

4.3.2

Zomerpeil / winterpeil Het projectgebied ligt volledig in peilgebied QVU0165 en heeft een zomerpeil van NAP +5,75 m en een winterpeil van NAP +5,6 m. De marges op de peilen variëren van -0,15 m tot +0,15 m. De aanvoer van water in dit gebied is beperkt en hiermee zal rekening moeten worden gehouden bij de inrichting van het plan. Niet alle voorzieningen zullen waterhoudend zijn of kunnen vanuit de bodem opbouw voldoende diep gegraven worden. Het is goed om de verwachtingen op dit punt te managen en bij het maken van de inrichtingsplannen rekening te houden.

4.3.3

Status watergangen Met behulp van de leggerkaart van Waterschap Rivierenland is nagegaan of er zich in de omgeving van de projectlocatie oppervlaktewateren bevinden. Deze zijn weergegeven op Afbeelding 18. Op de afbeelding is te zien dat langs de volledige oost-, zuid- en westgrens van het projectgebied een A-,B- of C-watergang ligt. Enkel in het noorden ligt er langs de noord- en westgrens geen watergang. Langs de oostgrens in het noorden ligt een Awatergang. De waterberging in het noorden en de waterberging ten zuiden van de Gaarden zijn als B-water aangemerkt. Langs de oostgrens parallel aan de Vriezeweg ligt eerst een B-watergang (deze zou een A status moeten hebben) en die gaat over in een C-watergang. Bij deze overgang gaat een A-watergang het projectgebied in en deze loopt vervolgens door het projectgebied van noord naar zuid. Aan de zuidrand ligt deze A-watergang ook en deze gaat hier het gebied uit. Aan de westgrens van het projectgebied ligt een B-watergang. Verder ligt ten noordoosten van het projectgebied de Ganzekuil; aangemerkt als een C-water. Deze plas vangt momenteel veel kwelwater af. Bij de invulling van nieuw water in dit projectgebied dient hier rekening mee gehouden te worden. Op basis van de nieuwe structuur en bijbehorende voorzieningen zal ook gekeken moeten worden naar de nieuwe status van watergangen.

De aan- en afvoer van het gehele gebied ook buiten het plangebied moet gewaarborgd blijven door een goede ligging van A watergangen. In de vervolgfase wordt in overleg met het waterschap de status van de watergangen herzien.

Afbeelding 18

4.3.4

Leggerkaart Waterschap Rivierenland

HEN- en/of SED water De HEN- (hoogst ecologisch niveau) en SED- (specifiek ecologische doelstelling) wateren zijn de meest waardevolle oppervlaktewateren binnen provincie Gelderland. Deze wateren stellen hoge eisen aan met name morfologie, waterkwaliteit, watervoerendheid en stroming. Binnen het projectgebied en in de directe omgeving daarvan liggen

25

geen HEN- of SED-watergangen. Bijlage 1 toont de kaart met deze type wateren in het beheersgebied van Waterschap Rivierenland, afkomstig uit het rapport ‘Quarles van Ufford, toelichting op peilbesluit, Waterschap Rivierenland, opgesteld door Witteveen en Bosch, 29 april 2016’. Verder ligt het projectgebied niet in een natuur beschermingszone zoals een Natura2000 gebied of een Gelders natuurnetwerk.

26

5

STEDELIJK WATERSYSTEEM

5.1

Type watersystemen De ontwikkeling ligt ten zuiden van de kern van Deest. Er liggen meerdere A-waterlopen (deels overkluisd) langs de grens van en door het projectgebied, meerdere B-waterlopen langs de grens van en door het projectgebied, een C-watergang langs de grens van het projectgebied, en er ligt momenteel een waterbergingsgebied in het noorden en in het noordoosten van het projectgebied. Het westelijk gelegen waterbergingssysteem is ontwikkeld ten behoeve van De Gaarden (de wijk ten oosten van deze waterberging) en het oostelijk gelegen retentiegebied is de vereiste berging vanuit het bestaande gemengde stelsel Deest (zie Afbeelding 19).

Afbeelding 19

Leggerkaart Waterschap Rivierenland met de 2 bestaande waterbergingssystemen

Het retentiegebied ten zuiden van de Gaarden (ter hoogte van het archeologisch monument) heeft een oppervlak van circa 5.000 m2. Deze waterberging was de vereiste berging vanuit het bestaande stelsel Deest (gemengd stelsel). Een en ander is destijds afgestemd met het waterschap Rivierenland. Deze reeds gerealiseerde waterberging ten zuiden van de Gaarden was toen een tijdelijke oplossing voor situaties wanneer de watergang het water niet snel genoeg kon afvoeren. Dan was er ruimte voor water zonder dat er overlast zou ontstaan. Het is de vraag of het benutten van deze waterberging voor de overstort vanuit gemengde riolering acceptabel is in de eindsituatie.

5.1.1

Bestaande riolering en gemalen Rondom het projectgebied ligt in de aanliggende noordelijke en westelijke woonwijken voornamelijk gemengde riolering (Afbeelding 20). In De Gaarden (ten oosten) ligt een DWA-stelsel en een HWA-stelsel. Aan de zuidkant ligt een DWA-stelsel in een persleiding (Afbeelding 21). Zie bijlage B2 voor de bob hoogtes van de omliggende riolering. Er ligt een polderriool dat vanuit de Vriezeweg ten noorden van het projectgebied naar de Jan van Weliestraat loopt, via de A-watergang, naar het bergingssysteem ten westen van de Gaarden. Verder ligt er op de hoek van de Jan van Weliestraat en de Iepenstraat een gemaal (capaciteit tussen de 49-57 m3/uur) in De Gaarden. De bob van de leiding ten zuiden van het gemaal ter hoogte van de Obsidiaan grenzend aan het projectgebied ligt op NAP +5,02 m. Verder ligt er ook een polderriool aan de Grotestraat, direct ten westen van het projectgebied (blauwe lijn in Afbeelding 21). Het verloop van deze leiding is niet bekend.

27

Afbeelding 20

Type riolering rondom projectgebied

Afbeelding 21 arcering

Aanwezige riolering inclusief drukriolering rondom projectgebied, met een polderriool in roze

28

5.1.2

Riooloverstort Voor de kern Deest zijn er twee gemengde riooloverstorten en enkele regenwateruitlaten om ervoor te zorgen dat overtollig regenwater aan de rand van de kern kan worden geloosd. De gemengde overstorten bevinden zich van oudsher aan de Bijmansstraat en de Vriezeweg. Beide locaties hebben een bergbezinkvoorziening om te voldoen aan de basisinspanning voor het reduceren van de vuiluitworp. In de Vriezeweg ligt ook een polderriool waar inmiddels ook de straat en mogelijk enkele panden op zijn afgekoppeld. Het polderriool loost in de Jan van Weliestraat. Bij het ontwerp van de Gaarden is destijds het overstortvolume berekend. Er bleek toen meer water uit de overstort te komen dan de waterloop kon verwerken. Daarvoor zou de watergang worden verbreed. Dat kon echter niet vanwege archeologisch monument en omdat er geen grondeigendom van gemeente was. Onder voorwaarden dat gemeente het risico van volksgezondheid op zich neemt is het waterschap destijds akkoord gegaan met de overstort in extreme situatie naar het retentiegebied ten zuiden van de Gaarden. De afvoer van de gemengde overstort aan de Vriezeweg stroomt aan de oostzijde langs het projectgebied af naar de zuidelijk gelegen A-watergangen van het waterschap. Deze waterloop loopt nu door het toekomstige plan. Het is gewenst om woningen aan het water te realiseren op deze locatie.

Maar er is ook sprake van overstortend rioolwater dat door de waterloop parallel van de Vriezeweg loopt en het is ongewenst dat dit water door de woonwijk stroomt. Gevraagd is of deze overstort verplaatst kan worden tot benedenstrooms van het plangebied. In augustus 2023 is gestart met het opstellen van het Systeemoverzicht Stedelijk Water. Hieruit ontstaat een actueel beeld van de hoeveelheid af te voeren water. Om nu toch al een inschatting te maken van de benodigde maatregelen is het basisrioleringsplan van de kern Deest (Breijn, 2012) geraadpleegd. Hieruit blijkt dat het maatgevende debiet 1,56 m3/s bij bui 09 bedraagt. In 2021 zijn berekeningen gemaakt ten behoeve van de maaiveldanalyse (Tauw) en heeft een validatie/kalibratie aan de hand van meetgegevens plaatsgevonden. Het debiet bij bui 09 is daarin bijgesteld naar 0,74 m3/s. Met dit laatste model is onderzocht of het toevoegen van een overkluizing in de watergang geen negatieve impact heeft op het hydraulisch functioneren van het rioolstelsel in de kern Deest. Hiervoor is het spiegelpeil bovenstrooms van de externe overstort van de bergbezinkleiding (BBL) maatgevend. Aangezien er ter plaatse van het archeologisch monument niet gegraven mag worden en daar bovendien geen woningen worden gerealiseerd is het advies om de huidige B-watergang te behouden.

Vervolgens is er ten oosten en zuiden van fase 3 (langs de Vriezeweg en Van Heemstraweg) gekeken of een overkluizing gewerkt kan worden. Technisch is dit wel mogelijk en zou kunnen worden volstaan met een voorlopige diameter van1250 mm. Deze overkluizing zou bij een bob van circa 4,85 m+ NAP voor minimaal 2/3 watervoerend zijn en bij hogere waterstanden volledig watervoerend zijn. Het waterschap accepteert echter enkel duikers tot een lengte van 18 m en in deze situatie zou het gaan om een veel langere lengte. Op deze plek een duiker realiseren om gezondheidsrisico’s te vermijden en de overstort min of mee te verplaatsen is daarmee niet mogelijk. Het gebruik van de bestaande watergang langs de Vriezeweg en van Heemstraweg voor de afvoer van water afkomstig van de gemengde overstort heeft de voorkeur. Op deze wijze stroomt er geen overstortend water door de woonwijk maar enkel langs de woonwijk af. Hiervoor is het wel nodig om de bestaande A-watergang gedeeltelijk te scheiden en de watergang parallel aan de Vriezeweg een A-status te geven met bijbehorende beschermingsstroken. Vanwege het volksgezondheidsaspect heeft een toetsing plaats gevonden welke eisen relevant zijn in relatie tot deze nieuwe woonwijk. Dit aspect wordt in hoofdstuk 6.6 nader toegelicht.

Het landelijk gebied verder ten oosten van Deest wordt verbonden met de watergang aan de Vriezeweg zodat wat doorstroming op deze waterloop zit. Op deze manier worden schoon en gemengd water van elkaar gescheiden. In Afbeelding 22 is het bovenstaande zichtbaar gemaakt in een schets.

29

Afbeelding 22

30

beoogd watersysteem om de waterstromen van elkaar te scheiden

5.2

Afvalwaterbelasting

5.2.1

Inwoner equivalent Binnen het projectgebied zijn 355 woningen voorzien. Uitgangspunt voor de bepaling van het afvalwater aanbod (conform de Kennisbank stedelijk water van stichting RIONED) is het volgende: Gemiddeld 2,5 personen per woning. 120 liter afvalwater per inwoner per dag (12 l/inw/h gedurende 10 uur). Door uitbreiding van deze woonwijk komt er een extra afvalwaterhoeveelheid van circa 107 m3/dag op het vuilwatersysteem van Deest. De aanvoer naar het bestaande gemengde stelsel bedraagt maximaal de droogweerafvoer met een piekdebiet van 10,7 m3/uur. In overleg met de adviseurs waterketen van Waterschap Rivierenland moet gekeken worden of dit aantal woningen kan worden aangesloten op de zuivering. of dat er bijvoorbeeld bestaand gebied moet worden afgekoppeld zoals dat is aangegeven in “samen door 1 buis” om ruimte te creëren. In 2024 wordt het Systeemoverzicht Stedelijk Water van de gemeente Druten afgerond. Deze uitbreiding wordt daarin meegenomen, zodat gemeente en waterschap eventueel benodigde maatregelen hiervoor afstemmen.

5.2.2

Aansluiting op bestaande riolering Voor het afvalwater heeft de gemeente de voorkeur om dit onder vrijverval aan te sluiten op de bestaande riolering van Deest of op het gemaal van de Gaarden. De riolering in de omgeving ligt op de volgende hoogten: Grotestraat b.o.b. op NAP + 5.10 m Obsidiaan NAP + 5.02 m Vriezeweg NAP + 6.09 m Er is gekeken of onder vrijverval op de bestaande riolering kan worden aangesloten. De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd om te bepalen of aansluiting op deze locatie mogelijk is: DWA leiding aanleggen met verhang 1:300 Minimale dekking van 1,20 m Minimale diameter van 250 mm Zou je de meest zuidelijke woningen onder vrijverval willen aansluiten op de bestaande riolering dan zouden de wegen ter hoogte van de Van Heemstraweg een hoogte moeten krijgen van ongeveer NAP + 8,0 m. Dit vraagt een ophoging van circa 1,0 tot 1,5 m. Dit is een aanzienlijke ophoging die niet nodig is wanneer gekozen wordt voor een nieuw gemaal binnen het projectgebied. De gemeente heeft aangegeven dat zij voor dit gebied de voorkeur heeft om te werken met een vuilwatergemaal. Wij adviseren daarom om het bestaande vuilwatergemaal dat is aangelegd bij de Gaarden te verplaatsen naar een locatie binnen het projectgebied, in Afbeelding 23 is een indicatie van het vuilwaterriool en een voorstel voor de locatie van het gemaal weergegeven.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=c7ecb9ce-9296-42bd-9a3b-2bbacae10e59