Bijlagen bij toelichting_Bijlage 10 Aanvullend onderzoek ecologisch onderzoek steenuil
Tekst van het document
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden Vervolgonderzoek Steenuil Definitief
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
1
colofon
projectnaam Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden datum 4 mei 2023 projectnummer P06462 opdrachtgever Van de Klok Wonen B.V. BRO projectleider MvdS opgesteld door RBo interne controle MvdS bron kaft BRO
Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400 info@bro.nl www.bro.nl
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
2
Inhoudsopgave 1
2
Inleiding
4
1.1 1.2
4 4
Aanleiding Doel
Omschrijving plangebied
5
2.1 2.2
5 5
Huidige situatie Toekomstige situatie
3
Werkwijze
7
4
Resultaten
8
4.1
Steenuil
8
4.1.1 4.1.2 4.1.3
8 8 8
4.2
5
Territoria Nestlocaties Foerageergebied
Overige soorten
8
Effectenbeoordeling en toetsing
10
5.1 5.2
10 10
Steenuil Overige soorten
6
Conclusie
11
7
Bronnen
12
8
Verklarende Woordenlijst
13
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
3
1
Inleiding
schuur en weilanden hebben voor de soort(en) behouden blijven. Ook
1.1
Aanleiding
soort(en) niet in het geding is.
dient te worden getoetst of de huidige staat van instandhouding van de
Opdrachtgever is voornemens om de woningen te realiseren op de twee weilanden gelegen tussen de Oude Weisestraat, de Koningsstraat en de
Ten behoeve van het eventueel indienen van een ontheffingsaanvraag
Driemorgen. Hiervoor wordt de schuur in het noordwesten van het plange-
dienen ook aspecten als doel, (wettelijk) belang en alternatievenafweging
bied gesloopt en zal het aanwezige groen binnen het plangebied worden
te worden onderbouwd. Deze eventuele vervolgfase ten behoeve van een
verwijderd. Middels een verkennend flora- en faunaonderzoek
ontheffingstraject maakt geen deel uit van onderhavig vervolgonderzoek.
(quickscan), uitgevoerd door BRO1, is vastgesteld dat het plangebied mogelijk onderdeel uitmaakt van het (essentieel) functioneel leefgebied. Naar aanleiding hiervan is protocollair steenuilonderzoek uitgevoerd in het seizoen van 2023, om de functie van het plangebied voor de steenuil te bepalen en de aanwezigheid van deze soort vast te stellen dan wel met voldoende zekerheid uit te sluiten. In dit rapport worden de resultaten van dit nader onderzoek gepresenteerd.
1.2
Doel
Dit onderzoek zal antwoord geven op de volgende vragen: Zijn er nestplaatsen van de steenuil aanwezig binnen of in de directe omgeving van het plangebied? Is het plangebied onderdeel van het leefgebied van de steenuil? Leiden de werkzaamheden tot verlies of verstoring van nestplaatsen en/of (essentieel) functioneel leefgebied? Leiden de werkzaamheden tot overtreding van de verbodsbepalingen uit de Wet natuurbescherming en is een ontheffingsaanvraag noodzakelijk? Indien bij aanwezigheid van beschermde soorten het treffen van maatregelen noodzakelijk is, omdat de huidige nestplaatsen komt te vervallen/wordt verstoord, dan zullen deze (ten behoeve van een ontheffingsaanvraag) voldoende moeten worden onderbouwd middels een separaat activiteitenplan. Hierbij moet vast komen te staan dat de functies die de
1
BRO is lid van het Netwerk Groene Bureaus (NGB). Het NGB is de brancheorganisatie voor groene adviesbureaus en heeft als doel kwaliteitsbevordering en belangenbehartiging. Onze werkzaamheden voeren wij dan ook uit volgens de door het NGB vastgestelde gedragscode (versie juni 2008, aangevuld in februari 2010). De medewerkers binnen de discipline ecologie voldoen aan de door het Ministerie van EZ genoemde voorwaarden voor ter zake deskundigen op het gebied van ecologisch onderzoek. Dit onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd conform de toepasselijke en van kracht zijnde protocollen en richtlijnen voor onderzoek.
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
4
2
Omschrijving plangebied
2.1
Huidige situatie
Het plangebied is gelegen tussen de Oude Weisestraat, de Koningsstraat en de Driemorgen. In figuur 3 is de topografische ligging van het plangebied weergegeven. Het plangebied bestaat momenteel uit twee weilandpercelen. In figuur 6 is een luchtfoto van het plangebied en de directe omgeving weergegeven. De figuren 1, 2, 4 en 5 geven een impressie van het plangebied, middels foto’s die zijn genomen tijdens het verkennende veldbezoek.
2.2
Toekomstige situatie
In de toekomstige situatie zal nieuwbouw in het plangebied zijn gerealiseerd. Dit zal gaan vrijstaande woningen, rijtjeswoningen en twee-onderéén kap woningen. Voor de nieuwbouw worden de aanwezige schuren gesloopt. Ook het aanwezige groen zal verwijderd worden.
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
5
Figuur 1: Weiland gezien vanuit het
Figuur 2: Sloot gelegen in het midden van de twee weilanden
Figuur 3: Topografische kaart ligging plangebied (1:25.000)
Figuur 4: Achterzijde van de schuur
Figuur 5: Westzijde van de schuur
Figuur 6: Luchtfoto plangebied en directe omgeving
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
6
3
Werkwijze
dus nest aangeven. Ook is gelet op contactroepen van de steenuil als-
In de periode van 1 februari tot en met 30 april 2023 zijn in totaal drie aanvullende veldbezoeken uitgevoerd, met minimaal 30 dagen tussen het eerste en het laatste veldbezoek. Dit betreft de meest gunstige periode van het jaar waarin steenuilen aantoonbaar van een onderzoeksgebied gebruik kunnen maken. De mannetjes claimen in deze periode hun nest en territorium. Gedurende deze periode vertonen de mannetjes steenuilen sterk territoriaal gedrag, waarbij ze reageren op andere balts-roepen. Nadat de eieren, eind april, zijn gelegd wordt minder territoriaal gedrag vertoond en zijn territoria dus ook minder makkelijk aangetoond.
mede zichtwaarnemingen van deze soort. Uitsluitende waarnemingen van twee verschillende steenuilen zijn genoteerd. Om dubbeltellingen te voorkomen is een fusie-afstand van 500 meter aangehouden. De fusie-afstand is de arbitraire afstand tussen twee elkaar niet-uitsluitende waarnemingen op basis waarvan besloten kan worden tot één of twee territoria. De inventarisatiemethode is conform de richtlijnen van het kennisdocument Steenuil (BIJ12, versie 1.0 juli 2017). Het document heeft tot doel het belang van de functies van onderzoekslocatie voor de steenuil effectief en efficiënt vast te stellen dan wel uit te sluiten. In het bijzonder wanneer de
Bij de veldbezoeken is voor een periode tussen zonsondergang en 12 uur ’s nachts voor enkele uren gekeken en geluisterd naar aanwezigheid van steenuilen. Hierbij is regelmatig de territoriumroep van de steenuil afgespeeld (http://www.steenuil.nl/onderzoek/inventariseren). Dit is afgespeeld door middel van een bluetooth speaker set, op meerdere locaties op en rond het plangebied. Tijdens de veldbezoeken is voornamelijk gelet op de
aanwezigheid van gebiedsfuncties wordt uitgesloten, zou een onderzoek volgens het protocol als juridisch voldoende moeten worden aangemerkt. Tijdens de veldbezoeken waren de weersomstandigheden voor het waarnemen van steenuil gunstig: temperatuur niet lager dan 5 ºC, de windsnelheid beneden de 5 Beaufort en geen sprake van neerslag (zie tabel 1).
baltsroep van mannetjes, welke de aanwezigheid van een territorium en
Tabel 1 Bezoeken i.v.m. inventarisaties steenuil
Datum
Type onderzoek
Tijdsduur onderzoek
Zon onder
Weer
Temperatuur
08-03-2023
Leefgebied steenuil
20.00-22.00
18.32
Wind gemiddeld 2 Bft
5°C
Bewolkt Geen neerslag 22-03-2023
Leefgebied steenuil
20.00-22.00
18.56
Wind gemiddeld 4 Bft
9°C
Helder Geen neerslag 11-04-2023
Leefgebied steenuil
21.30-23.30
20.28
Wind gemiddeld 2 Bft
5°C
Zwaar bewolkt Geen neerslag
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
7
4
Resultaten
4.1.3
Foerageergebied
Steenuilen hebben relatief kleine territoria, waarbij gebruik gemaakt wordt
4.1
Steenuil
van functioneel leefgebied binnen circa 300 meter van de nestplaats
4.1.1
Territoria
(BIJ12, kennisdocument Steenuil). Binnen het territorium van de steenuil
Tijdens alle drie de veldbezoeken zijn er meermaals steenuilen waargenomen rond percelen aan de Koningstraat en de Oude Weisestraat (figuur 7). Aan de hand van enkele uitsluitende waarnemingen gaat het hier om drie territoria. Waar binnen het territorium in het zuiden van de Oude Weisestraat enkel een mannetje respons gaf, binnen het midden gelegen territorium en het noorden gelegen territorium was er zowel een respons van een mannetje als van een vrouwtje. De westelijke waarneming bij Koningstraat 87 ligt binnen de fusie-afstand van 500 meter van de overige waarnemingen, waardoor deze tot het noordelijke territorium gerekend moet worden. Mogelijk heeft de steenuil de onderzoeker gevolgd. Onderzoek verder ten noorden en ten zuiden van Afferden heeft geen aanvullende territoria opgeleverd. Deze gebieden liggen momenteel niet binnen bestaande territoria van de steenuil. 4.1.2
moet voldoende geschikt leefgebied aanwezig zijn. Binnen het plangebied is geschikt leefgebied aanwezig. Dit bestaat uit weides met rond en in het gebied enkele rijen paaltjes. Dit is geschikt habitat voor regenwormen, die vooral in muizenarme jaren belangrijk zijn als voedselbron. Twee van de territoria liggen binnen het plangebied. Ook rondom het plangebied is veelvuldig geschikt leefgebied aanwezig. Er is veelvuldig kleinschaligheid aanwezig met struweel en kleinschalige dierenweides. Dit habitat is aanwezig ten westen, zuiden en noorden van het plangebied.
4.2
Overige soorten
Binnen het plangebied kunnen incidenteel ook vogels zonder jaarrond beschermd nest broeden. Hiermee dient rekening te worden gehouden door buiten het broedseizoen of na een controle te werken.
Nestlocaties
Er zijn geen nestlocaties gevonden. Binnen het plangebied zijn geen (potentiële) nestlocaties van de steenuil aanwezig. Rondom het plangebied zijn geen steenuilkasten waargenomen, al is aanwezigheid hiervan niet volledig uit te sluiten. Rondom het plangebied zijn meerdere oude schuren en vervallen gebouwen aanwezig met openingen en potentiële nestlocaties. Er kan van uit worden gegaan dat de nestlocaties zich in de directe omgeving van de waarnemingclusters bevinden.
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
8
Figuur 7: Overzichtskaart leefgebied steenuilen
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
9
5 5.1
Effectenbeoordeling en toetsing
Daarnaast zijn broedende vogels en hun nesten tijdens het broedseizoen beschermd. Geadviseerd wordt om het opgaand groen binnen het plangebied buiten het broedseizoen te verwijderen, om verstoring van broedende vogels te voorkomen. Het broedseizoen loopt gemiddeld van half maart tot
Steenuil
half augustus. Geldend is echter de aanwezigheid van een broedgeval.
De steenuil maakt gebruik van het plangebied als foerageergebied. Met de voorgenomen werkzaamheden gaat geschikt leefgebied van de steenuil verloren. In de ruimere omgeving van het plangebied is veelvuldig kleinschalig cultuurlandschap aanwezig wat zeer geschikt leefgebied betreft. Door de ligging van het plangebied ten opzichte van de steenuil-territoria kan echter aannemelijk worden gemaakt dat het plangebied niet essentieel is voor de betreffende territoria. Belangrijk is dat de drie territoria niet grenzen aan andere steenuil-territoria. Het noordelijke territorium heeft de mogelijkheid om richting het noorden en oosten te verplaatsen, waar binnen 300 meter zeer geschikt leefgebied aanwezig is (hoogstamboomgaarden, dierenweides etc.) maar waar bij het onderzoek geen steenuilen zijn aangetroffen. Ook het zuidelijke territorium kan verplaatsen, met name richting het oosten, waar aan de Schoolstraat verschillende zeer geschikte erven aanwezig zijn. De mogelijkheid tot verschuiven biedt ruimte aan het middelste territorium om nieuw leefgebied in te nemen. Ondanks dat het plangebied onderdeel uitmaakt van het leefgebied kan worden aangenomen dat dit geen essentieel leefgebied van de aanwezige steenuilen betreft.
5.2
Overige soorten
Andere diersoorten als vogels, zoogdieren en amfibieën kunnen in het plangebied aanwezig zijn. Hiervoor geldt de zorgplicht. Dit houdt in dat men zorg moet dragen voor aanwezige individuen, ook algemene soorten. Men moet deze dieren de tijd geven om het plangebied te verlaten. Weinig mobiele soorten als egel of pad kunnen met beleid naar buiten het plangebied worden verplaatst.
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
10
6
Conclusie
Met de voorgenomen ontwikkeling gaat geen essentieel leefgebied van de steenuil verloren. Een mogelijke overtreding met betrekking tot de steenuil is daarmee redelijkerwijs op voorhand uitgesloten. Bij de werkzaamheden dienen de volgende maatregelen in acht te worden genomen: Met betrekking tot de zorgplicht dienen eventueel aangetroffen dieren tijdens de werkzaamheden de kans te krijgen om het plangebied zelfstandig te verlaten. Bij soorten als egel en gewone pad kunnen de dieren met beleid verplaatst worden naar een veilige plek buiten het plangebied.
Tabel 2 Overzicht aanwezigheid beschermde soorten en te nemen type maatregelen
2
Soortgroep
Aanwezig
Hoeveel
Overtreding
Maatregelen
Steenuil
Ja
3 territoriums
Nee
-
Overige soorten2
Mogelijk
-
Te voorkomen
Rekening houden met broedseizoen en zorgplicht
Dit betreft soorten die niet honkvast zijn en/of waarvan de nest/verblijfplaats niet jaarrond is beschermd. Echter mogen de nesten/verblijfplaatsen met eieren of jongen niet worden verstoord/verwijderd. Hieromtrent dient per complex de situatie qua planning en werkzaamheden te worden afgestemd met de begeleidend ecoloog.
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
11
7
Bronnen
Kennisdocument Steenuil, versie 1.0 BIJ12 juli 2017
Ministerie van Economische Zaken 2016. Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen. Lees hier wat de Wet natuurbescherming daarover regelt. Versie 1.3, december 2016. Ministerie van Economische Zaken, Den Haag.
SOVON Vogelonderzoek Nederland 2018. Vogelatlas van Nederland. Kosmos Uitgevers, Utrecht.
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
12
8
Verklarende Woordenlijst
Activiteitenplan Een activiteitenplan dient als begeleidend document voor een ontheffingsaanvraag. In het activiteitenplan zijn maatregelen verwoord waarmee de functionaliteit van een rust- of verblijfplaats van een beschermde soort behouden blijft en schade aan individuen wordt voorkomen. Expert Judgement Inschatting van een deskundige op grond van zijn/haar kennis en ervaring.
Habitat
Paarverblijfplaats
Omvat de plaatsen waar een bepaald organisme voorkomt doordat de
Dit is een verblijfplaats die hoofdzakelijk in het najaar (september/ok-
abiotische en biotische factoren (niet levende en levende natuur) van
tober) door vleermuizen worden gebruikt om te paren. Eén mannetje
die plaatsen voldoen aan de eisen en toleranties die het organisme
kan een dergelijke verblijfplaats met meerdere vrouwtjes delen. In de
stelt om te kunnen overleven, groeien en zich voortplanten.
omgeving van de paarverblijfplaats wordt veelal door het territoriale mannetje middels baltsvluchten getracht vrouwtjes aan te lokken.
Kraamverblijfplaats Voortplantingsplaats van vleermuizen. Het gaat hierbij vaak om de
Populatie
vrouwelijke exemplaren van een kolonie (ook wel kraamgroep ge-
Een biologische populatie is een groep individuen van dezelfde soort
noemd) die gezamenlijk hun jongen grootbrengen. De aantallen vleer-
die zich onderling voortplant en als zodanig geïsoleerd is van andere
muizen in een kraamgroep kun oplopen tot meerdere honderden
zulke groepen.
exemplaren. Rode Lijst Mitigerende maatregelen
Foerageerhabitat Het gebied waarbinnen een soort voedsel zoekt.
Rode Lijsten laten zien welke soorten zijn verdwenen en welke soor-
Maatregelen die negatieve effecten bij een ingreep voorkomen of re-
ten in een gebied sterk zijn achteruitgegaan of zeldzaam zijn. Er be-
duceren.
staan verschillende Rode Lijsten. Voor vogels, voor zoogdieren, planten, paddenstoelen, insecten en voor allerlei andere soortgroepen.
Foerageren Zoeken en vinden van voedsel door dieren (jachtgebied). Functioneel leefgebied Hiermee wordt het gebied dat is benodigd om de functionaliteit van een voortplantingsplaats of van een vaste- rust of verblijfplaats te behouden. Een nestlocatie of voortplantingsplaats kan bijvoorbeeld alleen succesvol functioneren, wanneer er voldoende habitat (schuilgelegenheid, voedsel etc.) van voldoende kwaliteit aanwezig is om te kunnen paren, eieren te leggen en jongen groot te brengen. Gunstige staat van instandhouding Er is sprake van een gunstige staat van instandhouding van een soort of habitattype als de omstandigheden waarin de soort of het habitattype voorkomt perspectief bieden op een duurzaam voortbestaan van die soort of dat habitattype.
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
Omgevingscheck
Rode Lijsten hebben geen officiële juridische status. Plaatsing op de
Een omgevingscheck wordt uitgevoerd bij verlies van leefgebied van
lijst maakt een dier dus nog geen 'beschermde diersoort' in de zin van
een jaarrond beschermde functie van een soort die door een ingreep
de Wet natuurbescherming. De Rode Lijsten hebben in de praktijk wel
(tijdelijk) verloren gaat. De omgeving van de ingreep wordt door een
een belangrijke signaleringfunctie. Door de Rode Lijst te raadplegen,
ter zake deskundige beoordeeld op aanwezigheid van voldoende al-
kunnen alle instellingen die met natuurbehoud te maken hebben reke-
ternatief leefgebied en/of potentiële verblijfplaatsen.
ning houden met bedreigde soorten.
Ontheffing
Vaste rust- of verblijfplaats
De Wet natuurbescherming is gemaakt om planten- en diersoorten die
Een plek binnen het leefgebied van een soort die essentieel is voor de
vrij in het wild leven te beschermen. Om deze kwetsbare soorten te
levenscyclus van een individu. De Wet natuurbescherming omschrijft
beschermen bevat de Wet natuurbescherming een aantal verbodsbe-
niet exact wat een vaste rust- of verblijfplaats is. Dit is soortafhankelijk.
palingen. Onder bepaalde voorwaarden mogen de activiteiten wel doorgaan, daarvoor kan een ontheffing benodigd zijn. Een ontheffing
Vliegroute
is een besluit waarbij in een individueel concreet geval een uitzonde-
Een vaste route die door vleermuizen wordt gebruikt tussen de verblijf-
ring op een wettelijk verbod wordt gemaakt.
plaatsen naar foerageergebieden.
13
Winterverblijfplaats Verblijfplaats die gebruikt wordt om de periode van winterrust te overbruggen. Voor vleermuizen zijn dit vorstvrije, maar koele en vochtige plekken. Er kans sprake zijn van massaverblijfplaatsen, verblijfplaatsen van kleine groepen of één of enkele individuen. Zomerverblijfplaats Is een vleermuisverblijfplaats anders dan een kraamverblijf. Buiten de kraamperiode worden deze door de vrouwtjes gebruikt, binnen de kraamperiode door individuele mannetjes.
Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
14
Amsterdam Rhijnspoorplein 38 1018 TX Amsterdam +31 (0)20 506 19 99
Boxtel Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel +31 (0)411 850 400
Venlo Industriestraat 94 5931 PK Tegelen +31 (0)77 373 06 01 info@bro.nl www.bro.nl Oude Weisestraat/ Driemorgen, Afferden
15