CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage bij nadere onderbouwing provincie GLD - deel 2: REFLECT beoordeling risicos

Raad openbaar Druten 17 oktober 2024, gemeente drutenBij agendapunt: Afgifte verklaring van geen bedenkingen Zonnepark Oude Weide15.022 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Voor de grondwaterbeschermingsgebieden van de Provincie Drenthe is de kwetsbaarheid berekend met de keileemkaart als aanvullende bron van informatie (de keileemkaartmethode). Dit betekent dat de kwetsbaarheid is berekend op basis van verblijftijden, de bodemkaart, REGIS en de keileemkaart. Het resultaat is in Figuur 6-2 weergegeven. Daarnaast is in Figuur 6-3 het verschil tussen de “keileemkaart-methode” en de gangbare “REGIS-methode” weergegeven. Uit Figuur 6-2 blijkt dat de grondwaterwinningen in het noorden van Drenthe kwetsbaarder zijn dan de grondwaterwinningen in het zuiden. Wel is er binnen een aantal grondwaterbeschermingsgebieden een gedifferentieerd beeld, waarbij kwetsbaardere (>6) en minder (<4) kwetsbaardere gebieden zijn te onderscheiden. Voor de grondwaterbeschermingsgebieden in het noorden van Drenthe, levert de keileemkaartmethode nauwelijks andere resultaten dan de REGIS-methode. Grote verschillen (>1 punt) komen slechts lokaal voor. Dit is anders voor de grondwaterbeschermingsgebieden in het zuiden van Drenthe. Daar is de kwetsbaarheid op basis van de keileemkaart-methode in grote gebieden flink lager (meer dan 1 punt) ten opzichte van de REGIS-methode. Dit komt

31

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

vooral doordat de gebieden met een relatief hoge kwetsbaarheid kleiner zijn geworden. Hierdoor is de algehele kwetsbaarheid van deze grondwaterwinningen bij de keileemkaartmethode lager dan bij de REGIS-methode. Dit betekent dat bij de tweede generatie gebiedsdossiers voor de zuidelijk gelegen winningen meer functies harmoniëren met de drinkwaterfunctie dan waar bij de eerste generatie gebiedsdossiers van is uitgegaan.

32

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

FIGUUR 6-2: BEREKENDE KWETSBAARHEIDSSCORES OP BASIS VAN GESIMULEERDE VERBLIJFTIJDEN, BODEMKAART VAN NEDERLAND, REGIS EN DE KEILEEMKAART VOOR GRONDWATERBESCHERMINGSEBIEDEN IN DRENTHE.

33

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

Figuur 6-3: Verschil tussen de kwetsbaarheid berekend op basis van de gangbare methode met de kwetsbaarheid berekend op basis van de keileemkaartmethode (zie Figuur 6-1).

34

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

6.2.4 Vingerafdruk van winning – kwetsbaarheid indicator REFLECT is een kwalitatieve methodiek, met alle kenmerken van dien. Echter, door de opzet van REFLECT, levert het verzamelen van de invoerdata voor het maken van een REFLECTanalyse een ruimtelijk gedifferentieerd beeld van de kwetsbaarheid van de winning (als functie van de bodemkaart, verblijftijden van de winning en reactiviteit van de ondergrond) en bedreiging van de winning door landgebruiksfuncties. Door deze analyse uit te voeren voor bijvoorbeeld alle winningen in een provincie of voorzieningsgebied ontstaat snel een kwalitatief inzicht in de kwetsbaarheid van de winningen en de onderlinge verhouding daarvan (zie Figuur 6-1 als voorbeeld). Dit overzicht geeft een ruimtelijk gedifferentieerd beeld van de kwetsbaarheid van de winningen en daarmee van het belang en urgentie om alert te zijn op bedreigingen, zowel binnen het intrekgebied van een individuele winning, als vanuit de optiek van de winningen onderling. De ruimtelijke differentiatie en de kwalitatieve, maar onderling vergelijkbare, score als indicator voor de kwetsbaarheid, kunnen daarmee beschouwd worden als een vingerafdruk van de winning.

FIGUUR 6-4 “VINGERAFDRUK” VAN KWETSBAARHEID VAN ZES OVERIJSSELSE WINNINGEN.

35

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

De bedreiging door landgebruiksfuncties (belasting) staat in Figuur 6-2. Het karakteristieke Overijsselse coulissen landschap met overwegend landbouw, afgewisseld met natuurgebieden, komt tot uitdrukking in de figuur. De oranje vlekken worden met name veroorzaakt door functies als bouwterreinen, bloembollen, glastuinbouw en activiteiten in het kader van delfstoffenwinning. De rode vlekken, risicovolle functies, die op enkele plaatsen te zien zijn, worden met name veroorzaakt door stortplaatsen en wrakkenopslagplaatsen.

FIGUUR 6-5 “VINGERAFDRUK” VAN BELASTING VAN ZES OVERIJSSELSE WINNINGEN.

Dit overzicht, gecombineerd met de bedreiging door landgebruiksfuncties, geeft een snel inzicht in de potentiele risico’s van de winningen op provinciale schaal of de schaal van het verzorgingsgebied, zie Figuur 6-3. Op basis van deze kwalitatieve analyse – quick scan van de kwetsbaarheid en bedreiging door ruimtelijke functies – kunnen op provinciale schaal prioriteiten gesteld worden voor nadere analyse van de risico’s.

36

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

FIGUUR 6-6 “VINGERAFDRUK” VAN RISICO VOOR ZES OVERIJSSELSE WINNINGEN.

6.2.5 Voorkantoverleg woningbouw grondwaterbeschermingsgebied Hoge Hexel, Overijssel REFLECT is als onderdeel van de methodiek gebiedsgerichte grondwaterbescherming toegepast bij het beoordelen van een woningbouwplan van de gemeente Wierden in de kern Hoge Hexel (DHV, 2010). De gemeente Wierden wilde een woningbouwplan uitvoeren om aan de lokale vraag naar woningen in deze kleine kern te voldoen. De hele kern Hoge Hexel ligt echter binnen het grondwaterbeschermingsgebied van de drinkwaterwinning Hoge Hexel. In de Omgevingsvisie en –Verordening Overijssel is het voorzorgsprincipe leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen binnen grondwaterbeschermingsgebieden. Ontwikkelingen met negatieve effecten of risico’s worden zoveel mogelijk geweerd. De bouw van (meer dan 10) woningen in een grondwaterbeschermingsgebied is in de Omgevingsverordening van Overijssel aangemerkt als een risicovolle functie. Dit type functies is in beginsel alleen toegestaan binnen grondwaterbeschermingsgebieden als wordt voldaan aan drie voorwaarden: 1.

Er is sprake van een zwaarwegend maatschappelijk belang;

2. 3.

Er zijn geen alternatieven; Er is sprake van een stap vooruit bij grondwaterbescherming.

Het zwaarwegend maatschappelijk belang is door de gemeente aangetoond aan de hand een gemeentelijke woonvisie waarin zij heeft aangegeven dat voor het handhaven van de leefbaarheid in de kleine kern Hoge Hexel extra woningbouw nodig is. De provincie had al

37

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

eerder ingestemd met deze woonvisie. De gemeente heeft ook aangetoond dat er geen alternatieve woningbouwlocaties zijn binnen Hoge Hexel omdat de hele kern binnen het grondwaterbeschermingsgebied ligt. Tot slot is met een stap-vooruit-onderzoek aangetoond dat de risico’s voor het grondwater afnemen als gevolg van de voorgestelde functiewijziging van intensieve landbouw naar woningbouw. De afname van de risico’s is onderbouwd met hulp van REFLECT (Figuur 6-4).

FIGUUR 6-7 REFLECT-RISICO-SCORES VOOR RUIMTELIJKE ONTWIKKELING (WONINGBOUW) IN GRONDWATERBESCHERMINGSGEBIED VAN HOGE HEXEL

38

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

6.2.6 Duurzame herinrichting en beheer waterwingebieden Limburg Duurzame herinrichting en beheer van de waterwingebieden (Royal HaskoningDHV, 2014) is een werkwijze om huidige en toekomstige risico’s voor de grondstof beheersbaar te maken. Hierbij zijn vanuit een duidelijke visie en integrale benadering de mogelijkheden voor duurzame herinrichting en duurzaam beheer van de Limburgse waterwingebieden in beeld gebracht. Op basis van dit overzicht is aangegeven welke waterwingebieden (wwg), met welke prioriteit in aanmerking komen voor duurzame herinrichting en aangepast beheer. De daadwerkelijke mogelijkheden voor duurzame herinrichting zijn verkend via ‘pilots’ voor de Waterwingebieden Roodborn en Heer-Vroendaal. Ter illustratie zijn onderstaand de REFLECTkaarten van respectievelijk de kwetsbaarheid, de bedreiging en de risico’s voor de winning Roodborn weergegeven (zie Figuur 6-8).

FIGUUR 6-8 REFLECT-SCORES VOOR HET GRONDWATERBESCHERMINGSGEBIED VAN DE WINNING ROODBORN (LIMBURG); HET WATERWINGEBIED IS ALS BLAUWE POLYGOON AANGEGEVEN BINNEN HET GRONDWATERBESCHERMINGSGEBIED.

39

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

Door een combinatie te maken van de huidige situatie van het waterwingebied (kwetsbaarheid, bedreiging en risico’s) met de kennis van lokale risico’s, (potentiële) ontwikkelingen en kansen in het waterwingebied is een risico- en kansenkaart opgesteld. Hierdoor is een beter en integraal beeld verkregen van de actuele en potentiële risico’s binnen het waterwingebied en mogelijke maatregelen ter beperking van deze risico’s (zie Figuur 6-9).

FIGUUR 6-9: GEBRUIK VAN RISICO-SCORE ALS ONDERLEGGER VOOR RUIMTELIJKE ONTWIKKELING BINNEN HET WATERWINGEBIED ROODBORN

40

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

Bij het in beeld brengen van de kansen voor de verduurzaming van het beheer en de inrichting van het waterwingebied is onderscheid gemaakt in kansen voor: 1. 2.

de verlaging (mitigatie) van de hierboven benoemde actuele en potentiële risico’s voor de waterkwaliteit; duurzaam maatschappelijk medegebruik door stakeholders, zoals omwonenden, recreanten, natuurorganisaties, de gemeente, waterschap en de provincie.

41

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

7 Aanwijzingen voor gebruik

7.1 Toegevoegde waarde van REFLECT Als gevolg van deregulatie van de wet- en regelgeving wordt de duurzame bescherming van drinkwaterbronnen steeds meer afhankelijk van de beoordeling van risico’s van ruimtelijke ontwikkelingen. Tegelijkertijd verschuiven, als gevolg van decentralisatie, de verantwoordelijkheden voor het beoordelen van deze risico’s steeds verder naar de lagere overheden. Doordat de risicobeoordeling voor drinkwaterbronnen zeer kennisintensief is, en normaal gesproken geen onderdeel is van het werkveld van beleidsondersteuners, dreigt daarmee een kloof te ontstaan tussen kennis en verantwoordelijkheden. REFLECT heeft de potentie om bij te dragen aan het overbruggen van de kloof tussen kennis en verantwoordelijkheden. Met REFLECT is namelijk de beschikbare kennis over risico’s van landgebruik voor drinkwaterbronnen tot de essentie terug gebracht en wordt deze kennis in tabelvorm ontsloten. Deze tabellen zijn, indien de ruimtelijke context irrelevant is, standalone te gebruiken. De werkwijze is dan vergelijkbaar met het gebruik van SBI-scores in processen voor ruimtelijke ontwikkelingen. Een dergelijke werkwijze kent brede bekendheid bij gemeentes, en levert een snel, goedkoop en uniform resultaat. De REFLECT-tabellen zijn ook bruikbaar voor toepassing op vraagstukken waar de ruimtelijk context wél relevant is.

De tabellen zijn namelijk zo opgebouwd, dat koppeling aan doorgaans beschikbare ruimtelijke informatie, zoals landgebruikskaarten (te verkrijgen via Alterra en CBS) en bodemkaarten (te verkrijgen via Alterra), mogelijk is. Hierdoor biedt REFLECT een algemeen toepasbare methode voor het beoordelen van ruimtelijke ontwikkelingen en geeft hij onderling vergelijkbare resultaten. Ontbrekende kaartlagen hebben geen gevolgen voor de bruikbaarheid van REFLECT, maar gaan wel ten koste van het onderscheidend vermogen bij het onderling vergelijken van verschillende scenario’s of alternatieven. In de huidige vorm van REFLECT, is het voor een ruimtelijke toepassing noodzakelijk dat de gebruiker zijn weg weet te vinden in de verschillende informatiebronnen, en dat technische vaardigheden beschikbaar zijn om de noodzakelijke GIS-bewerkingen uit te kunnen voeren. Een webbased toepassing van REFLECT, zoals thans door de Provincie Overijssel wordt getest, zou de gebruiker kunnen ondersteunen bij het zelfstandig inzichtelijk maken van de wenselijkheid van een ruimtelijke ontwikkeling. Met een dergelijke applicatie kan het noodzakelijke GIS-materiaal gebruiksklaar aangeboden worden en kan een selectie van relevante GIS-bewerkingen met muisknoppen worden aangeboden.

7.2 Beperkingen van REFLECT REFLECT biedt een laagdrempelige oplossing voor het beoordelen van risico’s’ van landgebruik voor de kwaliteit van drinkwaterbronnen door het combineren van kwalitatieve scores voor verschillende aspecten die bepalend zijn voor het risicoprofiel van de grondwaterwinning. Het voordeel van deze aanpak is dat een omvangrijke hoeveelheid kennis op dit gebied wordt samengevat en in de vorm van een beperkt aantal scores wordt ontsloten. Deze aanpak heeft echter ook enkele beperkingen.

42

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

De aanpak is kwalitatief en bevat impliciete wegingen van verschillende aspecten. Dit betekent dat REFLECT een beperkt inzicht verschaft. Met name voor grotere ingrepen kan daarom afhankelijk van de uitkomsten van REFLECT een nadere analyse gewenst zijn, bijvoorbeeld voor specifieke stoffen. Hiervoor zou een kwantitatieve aanpak op basis van meetgegevens of transportmodellen noodzakelijk zijn. Een meer kwantitatieve aanpak geeft ook de mogelijkheid tot monitoring en daaraan gekoppeld een bijstelling indien nodig. Aan elk bodemtype is één kwetsbaarheidsscore gekoppeld, terwijl de kwetsbaarheid van bodems afhankelijk is van de kenmerken van een bepaalde stof of verontreiniging. Vergelijkbaar hiermee wordt de bedreiging door ruimtelijke functies uitgedrukt in één score per functie, terwijl het zowel binnen als tussen functies doorgaans om verschillende stoffen of verontreinigingen gaat. REFLECT heeft daardoor een beperkte inhoudelijke diepgang en geeft alleen een globaal (verkennend) inzicht in kwetsbaarheid en risico’s van landgebruiksfuncties. REFLECT is dus niet geschikt voor het maken van prognoses van de ruwwaterkwaliteit. De REFLECT-tabellen hebben alleen betrekking op risico’s van (bovengronds) landgebruik, als gevolg van directe (verticale) emissies van stoffen naar het grondwater.

REFLECT voorziet niet in tabellen met risicoscores van ondergrondse bedreigingen, zoals lekkende riolen, WKO-systemen en gaswinningen. Daarnaast zijn bedreigingen via het oppervlaktewater (bv uitspoeling van gewasbeschermingsmiddelen) en de lucht (brand) niet in de tabellen opgenomen. Ten slotte houden de REFLECT-scores geen rekening met de vertraging waarmee risico’s zich ter plaatse van de grondwaterwinning manifesteren. Het tijdsaspect wordt namelijk alleen voor de demping van de risico’s meegewogen, maar niet voor de reistijden van maaiveld naar pompput. Door de reistijden van het grondwater ontstaat een tijdsvertraging van de effecten ter plaatse van de winning en duurt het enige tijd voordat de situatie conform de REFLECT-scores is. Deze beperking is vooral relevant bij het toepassen van de saldobenadering. Het positieve effect van compenserende maatregelen kan zich immer op een ander moment manifesteren dan het negatieve effect van een te compenseren negatieve ontwikkeling.

43

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

8 Literatuur

Brink, C. van den, C. Steinweg, A. Hoogeveen (2015). Actualisatie gebiedsgerichte grondwaterbescherming provincie Overijssel, referentie 9X6280/R004-D1/CVDB/NVW/Gron, Royal HaskoningDHV, Groningen. Brink, C., van den, Zaadnoordijk, W.J., Steinweg, C., en Van Loon, A. (2013). Actualisatie REFLECT: herbeoordeling risico’s landgebruik voor grondwaterkwaliteit. H2O, nr. 10. Van den Brink, C and S. Wuijts (2016). Towards an effective protection of groundwater resources: putting policy into practice with the Drinking Water Protection File. Water Policy. Water Policy 18 (2016) 635–653. doi: 10.2166/wp.2015.197 Van den Brink, C., Zaadnoordijk, W.J., Groenhof, B., R. Bulterman and C. Steinweg (2017). REFLECT, a Decision Support System for Harmonizing Spatial Developments with Groundwater Resources. Water Resour Manage (2017) 31: 1271. doi:10.1007/s11269-0171576-y DHV (2010). Woningbouwlocatie Kleen Esch Hoge Hexel – Wierden, Project: Woningbouwlocatie Kleen Esch i.o.v. Gemeente Wierden. Dossier: C6803.01.001, 30 maart 2010. IWACO (1998). Een stap vooruit voor grondwaterbescherming. Rapport 2237800, IWACO, Groningen. Laeven, M.P., W. Beekman, L.J.L. Drogendijk, P. van Bergen en C. van den Brink (1999). Functieverweving en duurzame waterwinning REFLECT: bepaling van risico’s van functies voor grondwaterwinningen. Kiwa in samenwerking met Iwaco. SWE 99.007, Nieuwegein/Groningen.

Linstone, H.A. and M. Turoff (1975). Delphi Method: Techniques and Applications. NCJ 234129. ISBN 0-201-04293-2. NWO (2010). Afspraken invoering gebiedsdossiers waterwinning voor de openbare drinkwatervoorziening. Memo voor het Nationaal Water Overleg (NWO). Paalman, M. en Van Loon, A.H., 2012. Gebiedsgerichte grondwaterbescherming: ontwikkelingen en technische tools. BTO2012.005(s), KWR, Nieuwegein. Royal HaskoningDHV (2014). Mogelijkheden herinrichting en beheer Limburgse waterwingebieden. RHDHV-rapport BC7584. Stafleu, J., Maljers, D., Busschers, F.S., Gunnink, J.L., Schokker, J., Dambrink, R.M., Hummelman, H.J. en Schijf, M.L., 2013. GeoTop modellering. TNO, Utrecht, TNO 2012 R10991.

44

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

Steinweg, C., Brink, C. van den, Schans, M. van der, Loon, A. van (2013) Berekeningsgrondslagen achter de beschermingszones van drinkwaterwinningen, rapport BTO 2013. 028, KWR Watercycle Research Institute, Nieuwegein. Tauw, 2007. Methodiek gebiedsgerichte grondwaterbescherming’ Vernes, R.W., Bosch, J.H.A., Harting, R., Maljers, D., en Schokker, J., 2013. Data-inventarisatie, kartering en parametrisatie van keileem in het MIPWA-gebied. TNO, Utrecht, TNO 2013 R10107 Wuijts, S., J.J. Bogte, H.H.J. Dik, W.H.J. Verweij, N.G.F.M. van der Aa (2014). Eindevaluatie gebiedsdossiers drinkwaterwinningen. RIVM report 270005001. RIVM, Bilthoven, the Netherlands. Beschikbaar op: at http://www.rivm.nl.

45

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

KWR 2018.043 | Oktober 2018

Bijlage I

Belastingscores REFLECT

Calamiteit

Handhaving

eindscore

Agrarisch terrein

Aardappelen

6.4

4.6

5.4

5.5

Agrarisch terrein

Agrarisch gras

5.4

4.6

5.8

5.3

Agrarisch terrein

Bieten

5.9

4.6

5.4

5.3

Agrarisch terrein

Bloembollen

7.9

5.2

6.3

6.5

Agrarisch terrein

Boomgaard

5.9

4.7

5.5

5.3

Agrarisch terrein

Boomkwekerijen

6.4

4.7

5.5

5.5

Agrarisch terrein

Fruitkwekerijen

6.8

5.1

6.0

6.0

Agrarisch terrein

Granen

6.0

4.6

5.4

5.3

Agrarisch terrein

Maïs

6.1

4.6

5.8

5.5

Agrarisch terrein

Overige gewassen

5.4

4.6

5.8

5.3

Agrarisch terrein

Terrein voor glastuinbouw

6.9

6.2

5.8

6.3

Bebouwd terrein

Bedrijventerrein

5.7

6.0

6.0

5.9

Bebouwd terrein

Bedrijventerrein (milieucategorie 1)

5.0

6.0

4.1

5.0

Bebouwd terrein

Bedrijventerrein (milieucategorie 2)

5.6

6.4

4.6

5.5

Bebouwd terrein

Bedrijventerrein (milieucategorie 3)

6.1

7.6

5.7

6.5

Bebouwd terrein

Bedrijventerrein (milieucategorie 4)

7.4

8.0

6.1

7.2

Bebouwd terrein

Bedrijventerrein (milieucategorie 5)

8.0

8.9

6.7

7.9

Bebouwd terrein

Bedrijventerrein (milieucategorie 6)

8.6

9.2

6.9

8.2

Bebouwd terrein

Terrein voor detailhandel en horeca

4.6

4.6

3.9

4.4

Bebouwd terrein

Terrein voor openbare voorzieningen

4.1

4.8

4.5

4.5

Bebouwd terrein

Terrein voor sociaal-culturele voorzieningen

4.1

4.7

4.3

4.4

Bebouwd terrein

Woonterrein

5.4

4.3

6.2

5.3

Bebouwd terrein

Woonterrein na 2000

3.5

4.1

5.6

4.4

Bebouwd terrein

Woonterrein tussen 1950 en 2000

4.6

4.8

5.5

5.0

Bebouwd terrein

Woonterrein voor 1950

5.3

5.2

5.5

5.3

Binnenwater

Afgesloten zeearm

2.0

2.1

3.4

2.5

Binnenwater

Binnenwater voor delfstofwinning

5.0

2.6

4.3

4.0

Binnenwater

IJsselmeer/Markermeer

2.3

2.3

3.6

2.7

Binnenwater

Overig binnenwater

2.9

5.3

4.3

4.2

groep

Diffuus

landgebruiksfunctie

Tabel I.1: Belastingscores met subscores diffuse belasting, calamiteiten en handhaving

46

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

Calamiteit

Handhaving

eindscore

Binnenwater

Randmeer

2.9

2.8

4.8

3.5

Binnenwater

Recreatief binnenwater

3.1

1.9

4.7

3.2

Binnenwater

Rijn en Maas

4.0

5.8

5.2

5.0

Binnenwater

Spaarbekken

2.0

1.9

2.5

2.1

Binnenwater Bos en open natuurlijk terrein Bos en open natuurlijk terrein Bos en open natuurlijk terrein Bos en open natuurlijk terrein Bos en open natuurlijk terrein

Vloei en/of slibveld

5.7

3.4

4.0

4.4

Bos

1.5

1.9

3.9

2.4

Loofbos

1.4

1.9

3.9

2.4

Naaldbos

2.4

1.7

3.9

2.6

Open droog natuurlijk terrein

1.4

1.7

3.3

2.1

Open nat natuurlijk terrein

1.4

1.6

3.3

2.1

Buitenwater

Noordzee

1.8

1.8

4.0

2.5

Buitenwater

Oosterschelde

2.4

1.8

4.5

2.9

Buitenwater

Waddenzee, Eems, Dollard

1.8

1.8

4.5

2.7

Buitenwater

Westerschelde

2.8

1.8

4.5

3.0

Recreatieterrein

Dagrecreatief terrein

3.4

2.6

3.1

3.0

Recreatieterrein

Park en plantsoen

3.7

2.0

2.6

2.8

Recreatieterrein

Sportterrein

4.7

2.5

3.1

3.5

Recreatieterrein

Verblijfsrecreatief terrein

4.1

3.4

3.9

3.8

Recreatieterrein Semi-bebouwd terrein Semi-bebouwd terrein Semi-bebouwd terrein Semi-bebouwd terrein Semi-bebouwd terrein Semi-bebouwd terrein

Volkstuin

5.7

3.9

5.3

5.0

Begraafplaats

3.9

2.5

2.3

2.9

Bouwterrein

5.8

7.5

5.4

6.2

Delfstoffenwinplaats

7.4

8.4

5.0

6.9

Semi-verhard overig terrein

3.9

2.3

2.6

3.0

Stortplaats

8.4

9.0

6.0

7.8

Wrakkenopslagplaats

8.6

8.9

6.1

7.9

Verkeersterrein

Spoorterrein

6.0

6.3

4.9

5.7

Verkeersterrein

Vliegveld

7.7

7.7

5.1

6.8

Verkeersterrein

Wegverkeersterrein

6.2

6.0

5.4

5.8

groep

Diffuus

landgebruiksfunctie

KWR 2018.043 | Oktober 2018

47

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

KWR 2018.043 | Oktober 2018

48

Bijlage II Bandbreedte van de REFLECT-scores

Tabel II-1 Gemiddelde expert-scores met standaarddeviatie (stdev) en variatiecoefficient (VC)

landgebruiksfunctie

Diffuus

stdev(diff) VC(diff) Calamiteit stdev(cal) VC(cal) Handhaving stdev(hand) VC(hand)

Aardappelen

6.4

1.5

0.24

4.6

1.5

0.31

5.4

1.8

0.33

Agrarisch gras

5.4

1.6

0.30

4.6

1.5

0.31

5.8

1.9

0.32

Bieten

5.9

1.5

0.25

4.6

1.5

0.31

5.4

1.8

0.33

Bloembollen

7.9

1.6

0.20

5.2

1.7

0.32

6.3

1.9

0.30

Boomgaard

5.9

1.2

0.21

4.7

1.6

0.34

5.5

1.9

0.34

Boomkwekerijen

6.4

1.7

0.26

4.7

1.6

0.34

5.5

1.9

0.34

Fruitkwekerijen

6.8

0.9

0.13

5.1

1.7

0.33

6.0

1.5

0.25

Granen

6.0

1.4

0.24

4.6

1.5

0.31

5.4

1.8

0.33

Maïs

6.1

1.5

0.24

4.6

1.5

0.31

5.8

1.9

0.32

Overige gewassen

5.4

1.1

0.20

4.6

1.5

0.31

5.8

1.3

0.22

Terrein voor glastuinbouw

6.9

1.9

0.28

6.2

1.8

0.29

5.8

1.7

0.30

Bedrijventerrein

5.7

0.6

0.10

6.0

0.0

0.00

6.0

1.7

0.29

Bedrijventerrein (milieucategorie 1)

5.0

1.0

0.20

6.0

2.4

0.40

4.1

1.5

0.35

Bedrijventerrein (milieucategorie 2)

5.6

1.1

0.20

6.4

2.0

0.31

4.6

1.0

0.21

Bedrijventerrein (milieucategorie 3)

6.1

0.7

0.11

7.6

1.1

0.14

5.7

0.8

0.13

Bedrijventerrein (milieucategorie 4)

7.4

1.0

0.13

8.0

1.5

0.19

6.1

0.9

0.15

Bedrijventerrein (milieucategorie 5)

8.0

0.8

0.10

8.9

1.4

0.15

6.7

1.0

0.14

Bedrijventerrein (milieucategorie 6)

8.6

1.1

0.12

9.2

1.2

0.13

6.9

1.0

0.14

Terrein voor detailhandel en horeca Terrein voor openbare voorzieningen Terrein voor sociaal-culturele voorzieningen

4.6

0.7

0.16

4.6

1.5

0.32

3.9

2.1

0.54

4.1

1.0

0.24

4.8

1.7

0.35

4.5

2.5

0.56

4.1

1.0

0.24

4.7

1.5

0.32

4.3

2.2

0.51

Woonterrein

5.4

1.4

0.26

4.3

1.6

0.38

6.2

2.3

0.38

Woonterrein na 2000

3.5

0.6

0.17

4.1

1.5

0.37

5.6

1.9

0.34

Woonterrein tussen 1950 en 2000

4.6

1.5

0.33

4.8

1.4

0.28

5.5

2.4

0.43

Woonterrein voor 1950

5.3

1.9

0.35

5.2

1.9

0.36

5.5

2.4

0.43

Afgesloten zeearm

2.0

0.0

0.00

2.1

0.8

0.37

3.4

1.8

0.53

Binnenwater voor delfstofwinning

5.0

1.5

0.31

2.6

1.5

0.57

4.3

2.3

0.54

IJsselmeer/Markermeer

2.3

0.5

0.21

2.3

0.9

0.37

3.6

2.1

0.60

Overig binnenwater

2.9

0.7

0.24

5.3

1.8

0.34

4.3

1.4

0.32

Randmeer

2.9

0.9

0.31

2.8

1.2

0.42

4.8

1.7

0.36

Recreatief binnenwater

3.1

0.9

0.29

1.9

0.4

0.19

4.7

1.4

0.29

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

KWR 2018.043 | Oktober 2018

landgebruiksfunctie

Diffuus

49

stdev(diff) VC(diff) Calamiteit stdev(cal) VC(cal) Handhaving stdev(hand) VC(hand)

Rijn en Maas

4.0

1.0

0.25

5.8

2.3

0.39

5.2

2.5

0.48

Spaarbekken

2.0

0.8

0.41

1.9

0.4

0.19

2.5

0.8

0.33

Vloei en/of slibveld

5.7

2.4

0.41

3.4

2.3

0.69

4.0

2.6

0.65

Bos

1.5

0.5

0.36

1.9

0.9

0.46

3.9

1.5

0.38

Loofbos

1.4

0.5

0.38

1.9

0.9

0.46

3.9

1.5

0.38

Naaldbos

2.4

1.3

0.55

1.7

0.5

0.28

3.9

1.5

0.38

Open droog natuurlijk terrein

1.4

0.5

0.38

1.7

0.5

0.28

3.3

1.7

0.52

Open nat natuurlijk terrein

1.4

0.5

0.38

1.6

0.5

0.32

3.3

1.7

0.52

Noordzee

1.8

0.4

0.25

1.8

0.4

0.22

4.0

2.2

0.54

Oosterschelde

2.4

0.9

0.37

1.8

0.4

0.22

4.5

1.7

0.38

Waddenzee, Eems, Dollard

1.8

0.4

0.25

1.8

0.4

0.22

4.5

1.7

0.38

Westerschelde

2.8

1.1

0.39

1.8

0.4

0.22

4.5

1.7

0.38

Dagrecreatief terrein

3.4

1.5

0.43

2.6

1.9

0.71

3.1

2.0

0.66

Park en plantsoen

3.7

1.5

0.40

2.0

0.8

0.38

2.6

1.9

0.71

Sportterrein

4.7

1.3

0.29

2.5

1.4

0.55

3.1

2.0

0.66

Verblijfsrecreatief terrein

4.1

1.4

0.34

3.4

1.6

0.46

3.9

1.3

0.32

Volkstuin

5.7

1.1

0.19

3.9

1.1

0.27

5.3

1.5

0.28

Begraafplaats

3.9

1.2

0.32

2.5

1.0

0.39

2.3

1.4

0.62

Bouwterrein

5.8

0.8

0.14

7.5

1.8

0.25

5.4

1.0

0.19

Delfstoffenwinplaats

7.4

2.2

0.30

8.4

2.2

0.26

5.0

1.4

0.28

Semi-verhard overig terrein

3.9

1.3

0.33

2.3

1.3

0.55

2.6

1.4

0.54

Stortplaats

8.4

1.8

0.21

9.0

1.2

0.13

6.0

1.9

0.32

Wrakkenopslagplaats

8.6

1.2

0.14

8.9

1.2

0.13

6.1

1.9

0.30

Spoorterrein

6.0

1.2

0.20

6.3

1.4

0.22

4.9

1.6

0.32

Vliegveld

7.7

0.4

0.06

7.7

1.0

0.13

5.1

2.3

0.45

Wegverkeersterrein

6.2

0.8

0.13

6.0

1.6

0.27

5.4

1.4

0.26

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

KWR 2018.043 | Oktober 2018

50

Bijlage III Verschil REFLECT-scores 2013 t.o.v. 1999

Tabel III-1

Verschillen tussen REFLECT-scores uit 1999 en 2013.

Omschrijving

diffuse risico op belasting calamiteit: handhaafbaarheid: : verschil verschil verschil

Aardappelen

0,2

-0,8

-1,0

Afgesloten zeearm

0,7

0,1

-1,0

Agrarisch gras

0,7

-0,8

-0,6

Bedrijventerrein (milieucategorie 1)

-0,9

-2,7

-0,5

Bedrijventerrein (milieucategorie 2)

-0,3

-2,3

0,0

Bedrijventerrein (milieucategorie 3)

0,2

-1,1

1,1

Bedrijventerrein (milieucategorie 4)

-0,2

-1,8

1,5

Bedrijventerrein (milieucategorie 5)

0,4

-0,9

2,1

Bedrijventerrein (milieucategorie 6)

1,0

-0,5

2,3

Begraafplaats

1,4

1,1

0,5

Bieten

-0,3

-0,8

-1,0

Binnenwater voor delfstofwinning

3,7

0,6

-0,1

Bloembollen

1,7

-0,2

-0,1

Boomgaard

2,0

0,9

-0,9

Boomkwekerijen

2,5

0,9

-0,9

Bos

-0,1

-0,1

-0,5

Bouwterrein

-0,1

-1,2

0,8

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

51

Omschrijving

diffuse risico op belasting calamiteit: handhaafbaarheid: : verschil verschil verschil

Dagrecreatief terrein

0,9

1,2

1,3

Delfstoffenwinplaats

-0,2

-1,4

0,4

Fruitkwekerijen

2,9

1,4

-0,4

Granen

-0,2

-0,8

-1,0

IJsselmeer/Markermeer

1,0

0,3

-0,8

Loofbos

-0,2

-0,1

-0,5

Maïs

-0,1

-0,8

-0,6

Naaldbos

0,8

-0,3

-0,5

Noordzee

0,5

-0,2

-0,4

Oosterschelde

1,1

-0,2

0,1

Open droog natuurlijk terrein

-0,2

-0,3

-1,1

Open nat natuurlijk terrein

-0,2

-0,4

-1,1

Overig binnenwater

-0,1

0,0

-0,3

Overige gewassen

-0,8

-0,8

-0,6

Park en plantsoen

1,2

0,6

0,8

Randmeer

1,6

0,8

0,4

Recreatief binnenwater

1,8

-0,1

0,3

Rijn en Maas

1,0

0,5

0,6

Semi-verhard overig terrein

1,4

0,9

0,8

Spaarbekken

0,7

-0,1

-1,9

Spoorterrein

0,8

2,4

-1,1

Sportterrein

1,8

1,1

1,3

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

52

Omschrijving

diffuse risico op belasting calamiteit: handhaafbaarheid: : verschil verschil verschil

Stortplaats

0,8

-0,8

1,4

Terrein voor detailhandel en horeca

0,6

-0,8

1,7

Terrein voor glastuinbouw

2,0

1,2

-1,0

Terrein voor openbare voorzieningen

0,1

-0,7

2,3

Terrein voor sociaal-culturele voorzieningen

0,1

-0,8

2,1

Verblijfsrecreatief terrein

1,1

0,4

3,4

Vliegveld

0,1

-2,1

0,5

Vloei en/of slibveld

4,4

1,4

-0,4

Volkstuin

0,2

-0,4

-1,1

Waddenzee, Eems, Dollard

0,5

-0,2

0,1

Wegverkeersterrein

0,1

1,9

1,8

Westerschelde

1,5

-0,2

0,1

Woonterrein

1,4

-0,7

0,8

Woonterrein na 2000

0,6

-0,8

1,0

Wrakkenopslagplaats

1,0

-0,9

1,5

Rood = score uit 2013 hoger dan originele score uit 1999 Groen = score uit 2013 lager dan originele score uit 1999

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

Bijlage IV Bepaling van de reactiviteit van de ondergrond

Reactiviteit De reactiviteit in de afdekkende lagen wordt bepaald door verschillende chemische en fysieke kenmerken van de bodem zoals:      

pH; redoxpotentiaal; organisch stofgehalte; lutumgehalte; voorkomen van oxyden (Al, Fe), pyriet (FeS); kation-uitwisseling capaciteit (CEC).

De reactiviteit verschilt enorm voor verschillende stoffen. Zware metalen en sommige organische micro-verontreinigingen worden sterk geadsorbeerd aan lutum en organische stof. Overgangen in de redoxpotentiaal vormen sterk reactieve zones. Om te komen tot een eenvoudige en praktische maat voor de reactiviteit is de kationuitwisselings capaciteit (CEC) bepaald. De CEC is voornamelijk afhankelijk van het organisch stofgehalte en het lutumgehalte. Het meenemen van de redoxpotentiaal, pH en het voorkomen van oxides bij het bepalen van de algemene kwetsbaarheid van de ondergrond heeft een aantal praktische problemen. De verschillende invloedsfactoren zijn niet onafhankelijk van elkaar waardoor het moeilijk is voor ieder afzonderlijk aan te geven op welke wijze de algemene kwetsbaarheid wordt beïnvloed. Zo wordt bijvoorbeeld de redoxpotentiaal indirect beïnvloed door de verblijftijd en de CEC. Ook is er geen eenduidige relatie tussen de redoxpotentiaal en pH enzerzijds en de kwetsbaarheid anderzijds. Bijvoorbeeld bij een hoge redoxpotentiaal (aerobe omstandigheden) gedraagt nitraat zich als een conservatieve stof en benzeen wordt gemakkelijk afgebroken. Bij een lage redoxpotentiaal wordt benzeen nauwelijks afgebroken maar nitraat wordt juist wel afgebroken.

Over het voorkomen van oxides is over het algemeen weinig (gedetailleerde) informatie aanwezig waardoor het niet zinvol is deze mee te nemen. Indien lokaal meer informatie beschikbaar is kan worden beoordeeld of hierdoor de kwetsbaarheid wordt verhoogd of verlaagd ten opzichte van de gemiddelde Nederlandse situatie. Op basis hiervan kan de hieronder gegeven default-waarde worden aangepast. Voor de berekening van de CEC zijn de volgende formules gebruikt (ontleend aan ‘Kwetsbaarheid van het grondwater’ Bodembeschermingsreeks nummer 65):

53

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

KWR 2018.043 | Oktober 2018

LM = D

(1 − p) L[1 − (OS / 100)]10 0,3OS + 37,74

waarin: LM

= lutummassa in kt/ha

D

= deklaagdikte of bodemlaagdikte in m

p

= porositeit

OS

= percentage organisch stof

L

= lutumgehalte in massa % van de minerale delen

1-(OS/100)

= term voor de omrekening van het lutumpercentage op de minerale delen naar het totale grondgewicht

0.3OS + 37,74

= term afkomstig uit de formule voor de bepaling van de dichtheid, n.l. de dichtheid = 100/0,3 organisch stof % + 37,74 (gram/cm3)

OM = D

(1 − p)OS10 0,3OS + 37,74

waarin: OM

= organische stofmassa kt/ha

CEC = 0,5 LM + 1,5OM waarin: CEC

= kationuitwisselingscapaciteit Mmol/ha

54

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

Bijlage V Kwetsbaarheid bodem CODE Vo hVb kVb Vb hVc hVr hVd hVk kVc kVr kVd kVk Vc Vr Vd Vk Mo80A Mv81A MOo05 KRd7 hVs kVs pmo80 pMv81 pVb MOo02 Mo10A Mo20A pVc pVr pVd pVk MOb75 KRn8 Vs Mo80C pMo50 hEV pMv51 Rv01A ROo05 Mv51A MOb72 iVc ROo02 pVs KRd1

SCORE CODE 3.0 MOb15 3.1 Ro60A 3.1 ROb75 3.1 pRv81 3.2 Mv61C 3.2 MOb12 3.2 Mn35A 3.2 Mo50C 3.2 Ro40A 3.2 ROb72 3.2 aVc 3.2 gMn83C 3.3 Mv41C 3.3 kMn63C 3.3 Mn82A 3.3 Mn86A 3.3 KRn1 3.4 KRn2 3.4 gMn88C 3.4 gMn85C 3.4 kMn68C 3.4 pKRn8 3.4 KX 3.4 Rd90A 3.4 hVz 3.5 kVz 3.5 ROb15 3.5 pRv51 3.5 gMn82C 3.5 kMn48C 3.5 Mn15A 3.5 Mn25A 3.6 aVs 3.6 gMn53C 3.6 gMn15C 3.6 gMn25C 3.6 gMn43C 3.6 Mn85C 3.6 Rn95A 3.6 ROb12 3.6 Mn12A 3.6 Mn22A 3.6 Mn45A 3.7 gMn58C 3.7 pMn85A 3.7 Rd10A 3.7 Mn82C

SCORE CODE 3.7 Mn86C 3.7 Rn82A 3.8 Mn56A 3.8 gMn52C 3.8 pMn82A 3.8 pMn82A 3.8 pRn86 3.8 pRn89 3.8 pKRn1 3.9 pKRn2 3.9 Lh6 3.9 Ld6 3.9 Rv01C 3.9 Rd40A 3.9 Mn15C 3.9 Mn25C 3.9 Rn15A 3.9 pVz 3.9 pMn85C 3.9 pMn55A 3.9 Rn66A 3.9 Rn45A 3.9 aEVc 4.0 Ro60C 4.0 pMn86C 4.0 pMn52A 4.0 pMn52A 4.0 pRn56 4.0 pRn59 4.0 Ln6 4.0 Mn52C 4.0 Mn56C 4.0 Rn52A 4.0 Rn46A 4.0 Ro40C 4.0 Vp 4.0 Wo 4.1 iVp 4.1 pMn55C 4.1 iVs 4.1 zVc 4.1 aEVs 4.1 Lh5 4.1 Ld5 4.1 pLn6 4.1 pMn56C 4.1 Rd90C

SCORE CODE 4.1 Rn94C 4.1 Wg 4.2 aVp 4.2 iVz 4.2 zVs 4.2 Rd10C 4.2 Vz 4.2 Ln5 4.2 Rn14C 4.2 bRn46C 4.2 pLn5 4.2 Rd40C 4.2 aVz 4.2 Rn44C 4.2 Rn15C 4.2 Rn62C 4.2 Rn67C 4.3 Rn45C 4.3 kWp 4.3 AP 4.3 Rn42C 4.3 Rn47C 4.3 kWz 4.3 vWp 4.4 zVp 4.4 iWp 4.4 vWz 4.4 zVz 4.4 iWz 4.4 zWz 4.4 EL5 4.4 Zd20A 4.4 pZg20A 4.4 zWp 4.4 Zn10A 4.4 Zn40A 4.4 Zb20A 4.5 Zd30A 4.5 Zn50A 4.5 zEZ30 4.5 bEZ30 4.5 zEZ23 4.5 bEZ23 4.5 Zn30A 4.5 Zb30A 4.5 zEZ21 4.5 bEZ21

SCORE CODE SCORE 4.6 cY30 6.8 4.6 cHn21 6.9 4.6 cHn23 6.9 4.6 cZd23 6.9 4.7 cZd30 6.9 4.7 cY23 7.0 4.7 cZd21 7.0 4.7 EK16 7.0 4.7 EK19 7.0 4.7 EK76 7.0 4.8 EK79 7.0 4.8 cY21 7.1 4.8 pZn23 7.1 4.8 pZn30 7.1 4.8 pZn21 7.1 4.9 Hd23 7.2 4.9 tZd23 7.2 4.9 tZd30 7.2 4.9 EZg30 7.2 5.0 tZd21 7.2 5.0 Hd21 7.3 5.0 EZg23 7.4 5.1 pZg23 7.4 5.2 pZg30 7.4 5.3 pZg21 7.4 5.4 EZg21 7.4 5.4 Hn23 7.5 5.5 |b 7.5 5.6 |c 7.5 5.8 Zd23 7.6 5.9 Zd30 7.6 6.0 Y30 7.6 6.2 Zd21 7.7 6.2 Zn23 7.8 6.2 Zn30 7.8 6.2 Zb23 7.8 6.2 Zb30 7.8 6.4 Y23 7.8 6.4 Y23b 7.8 6.4 Zn21 7.8 6.4 Zb21 7.8 6.6 Hn21 7.9 6.6 Y21 7.9 6.6 Y21b 7.9 6.6 AS 10 6.6 Op. water 10 6.6

55

KWR 2018.043 | Oktober 2018

REFLECT: beoordeling van de risico's van landgebruik voor grondwaterwinningen

56

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=af1fb168-205c-4169-975c-50bf5b666c44