Bijlage 4 - Advies ASDD Beleidsplan geldzorgen, armoede en schulden 03-04-2023
Tekst van het document
Afzender: Opgesteld door werkgroep: Bestemd voor: C.C. Status: Vastgesteld in de plenaire vergadering d.d.: Verstuurd: Titel/onderwerp:
Adviesraad Sociaal Domein Druten Participatie College burgemeester en wethouders Gemeenteraad Gevraagd Advies 03-04-2023 03-04-2023 Beleidsplan Geldzorgen, Armoede en Schulden
Geacht college van burgemeester en wethouders, De Adviesraad Sociaal Domein heeft op 6 maart 2023 een adviesaanvraag ontvangen m.b.t. de “Beleidsplan Geldzorgen, Armoede en Schulden”. In dit beleidsplan wordt beschreven hoe de aanpak van geldzorgen, armoede en schulden in onze gemeente wordt vormgegeven. Op basis van informatie uit voorgaande jaren en het huidige politieke ontwikkelingen op dit gebied ligt er een goede basis om onze inwoners te behoeden voor betalingsachterstanden e.d. Na het beoordelen van dit beleidsplan willen wij u onderstaande meningen/adviezen meegeven: •
In het kader van de vroegsignalering komt na 6 maanden achterstand van o.a. zorgpremie een melding binnen bij de gemeente. Deze periode is veel te lang. In principe zou – evenals bij huurachterstand – al na twee maanden achterstand een signaal moeten komen. Deze maandelijkse bedragen zijn dermate hoog dat bij meer dan twee maanden achterstand serieuze problemen kunnen ontstaan. Het intensiveren van vroegsignalering moet naar onze mening op korte termijn worden gerealiseerd evenals het onderzoek of aansluiting op de Nederlandse Schuldhulproute/Geldfit hiertoe substantieel kan bijdragen..
•
In bijlage B van het beleidsplan valt op dat verreweg de grootste post voor bewindvoering is. Dat is vreemd, omdat onze ervaring leert dat de bewindvoeringskosten vaak door de mensen zelf moeten worden betaald. Ons advies is om deze kosten nader te onderzoeken of deze gelden goed worden besteed.
•
De compensatieregeling voor chronisch zieken geldt alleen voor mensen die een gemeentelijke zorgpolis hebben waarin het eigen risico niet is meegenomen, met andere woorden, de mensen moeten dat eigen risico dan nog zelf naast de premie betalen. Dat komt oneerlijk over, omdat de gemeentelijke zorgpolis waarin het eigen risico wel is meegenomen een aanzienlijk hogere premie heeft; in feite wordt die premie met het eigen risico verhoogd. De mensen die zo’n polis hebben, wordt dus in feite tekort gedaan indien zij chronisch ziek zijn.
•
Is er een regeling (te realiseren) dat mensen met financiële problemen gratis gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer? Dit zal financiële verlichting opleveren voor inwoners met een laag inkomen. In het beleidsplan wordt dit item niet vermeld. Ons advies is om dit nader te onderzoeken en contacten te leggen met diverse 1
vervoersbedrijven in onze regio. •
Bij de tegemoetkoming van de energiekosten gaat het om forse bedragen. Die in 3 gedeelten zijn uitgekeerd in 2022, € 500,-, daarna € 800,- en onlangs € 500,-.Alleen als men nu nog de toeslag over 2022 aanvraagt (kan t/m 31-5-2023) dan wordt deze € 1800,- in 1 x uitbetaald. Misschien zou dat dan in gedeeltes uitbetaald moeten worden. Zoals in het verleden door ons reeds is aangegeven doen wij opnieuw een voorstel om de compensatie in twee of meerdere termijnen uit te betalen in het jaar 2023. Zo ook het aantal gezinnen (680) die deze compensatie krijgen in onze gemeente is lager dan de (volgens de statistieken) 800 gezinnen die hiervoor in aanmerking kunnen komen. Naar onze mening moet de gemeente de gezinnen actiever te benaderen zodat iedereen van deze regeling gebruik kan maken en geen afwachtende houding aannemen.
•
In Nederland zijn er verschillende manieren om uit de schulden te komen. Zijn de schulden te hoog om zelf af te betalen dan is er in de wet vastgelegd hoe de schulden opgelost kunnen worden. Er zijn minnelijke- en wettelijke Schuldhulpverlening Natuurlijke Personen. (MSNP /WSNP). Bij een MSNP wordt er aan alle schuldeisers een voorstel tegen finale kwijting gedaan. Wanneer het in de MSNP situatie niet lukt om tot een afspraak met de schuldeisers te komen voor het gedeeltelijk aflossen en kwijtschelden van de schulden, dan wordt er bij de Rechtbank een verzoek gedaan om toegelaten te worden tot de WSNP. Een voorwaarde om toegelaten te worden is dat er altijd eerst een MSNP traject doorlopen moet zijn. In het beleidsplan wordt hier geen melding van gemaakt. Onze mening is dat de trajecten en kosten worden verminderd door z.s.m. eerst met een MSNP traject te starten. Onlangs is een wetsvoorstel voor een ingrijpende wijziging van de schuldhulpverlening aangenomen. Met name de verkorting van de termijn 36 naar 18 maanden in de WSNP. Dit zal ook doorwerken in het minnelijk traject. Het is voor de schuldhulpverleners belangrijk om hierop nu al te anticiperen. De vraag is of het MSNP traject reeds is opgenomen in de huidige werkwijze van de gemeente en of de burgers nu al aangepaste MSNP regeling voor 18 maanden krijgen aangeboden.
•
Als er beslag is gelegd op het inkomen moet men een minimumbedrag overhouden om van te leven de z.g. beslagvrije voet. Het lijkt nuttig, zo niet noodzakelijk, om de mensen goed voor te lichten ten aanzien van de beslagvrije voet. Vaak wordt deze niet gerespecteerd als meerdere instanties beslag gaan leggen. Daardoor kan men onder het bestaansminimum komen. De mensen zouden moeten weten hoe e.e.a. werkt en hoe ze eventueel bezwaar kunnen maken. Dit kan voorkomen dat de financiële problemen verergeren.
•
Om er voor te waken dat de burger verstrikt raakt in een woud van wet – en regelgeving en door de bomen het bos niet meer ziet is het aan te bevelen om per casus te werken met een casemanager die alle regel ballast voor en met de burger oplost. Dit voorkomt het van kwaad tot erger worden van de situatie en geeft ruimte aan de betrokken burger om te werken aan kwaliteit van leven! Zo ook mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering (AO) die krijgen (veelal) betaald door het UWV. Wordt er voordat er een beslagvrije voet door de gemeente wordt vastgesteld ook contact gelegd met het UWV om het juiste bedrag te bepalen zodat de mensen eventuele toeslagen niet mislopen? Ook hier adviseren we om de gemeente contact 2
op te laten nemen met het UWV om zo het juiste bedrag te bepalen en na te gaan of de inwoner niet te weinig gebruik maakt van eventuele toeslagen. •
Wanneer iemand uit de schuldhulp komt, is herhaling op nieuwe schulden na enige tijd denkbaar. Na de ontberingen en of vrijheden wordt het verleidelijk. Wordt er begeleiding voor nazorg geregeld en door wie, met verplichting en of duur. Dit wordt onvoldoende in het beleidsplan vermeld terwijl handig is om dit te voorkomen. Betrokkene niet loslaten om bestwil, voorkomen dat men opnieuw in de fout gaat. De Adviesraad vraagt uitdrukkelijk aandacht voor het hanteren van het instrument saneringskrediet in onze gemeente.
Aanvullend komt de Adviesraad tot de conclusie dat het beleidsplan vele goede intenties, open deuren en aannames bevat. Echter missen we evaluatie over de afgelopen jaren. Waarom worden er geen scherpe (SMART) doelen gesteld en/ of een kritisch review? Wat werkte wel en wat werkte niet en wat heeft de gemeente hiervan geleerd. De werkgroep Participatie stelt voor om na de zomerperiode 2023 met de betreffende beleidsmedewerkers bijeen te komen om diverse details in het uitvoerings- beleidsplan nader te bespreken. Zo blijven wij als Adviesraad volledig op de hoogte op welke wijze de schuldenproblematiek in onze gemeente wordt aangepakt.
Met vriendelijke groet,
Namens de Adviesraad Sociaal Domein Druten, ondertekend door:
Dhr. J. Hendrikse, voorzitter
Dhr. A. van der Meer, secretaris;
3