Bijlage 2: Rioleringsbeheerplan 2023-2027
Tekst van het document
2023 - 2027
Bron: GAW / Stichting RIONED
1
Rioleringsbeheerplan 2023 – 2027
Een overzicht van het rioleringsbeheer in de gemeente Druten
Datum
: 15-09-2022
Versie
: definitief versie 1.0
2
Inhoudsopgave A.
Algemeen
5
A.1
Inleiding
5
A.2
Beheerplannen
5
A.2.1 A.2.2 A.2.3 A.2.4
Algemeen Beleidspiramide rioolbeheer Areaal, beknopt Risicobewust beheer
5 5 7 7
B.
De riolering in Druten
11
B.1
Inleiding
11
B.1.1 B.1.2
Algemeen Areaal
11 12
B.2
Vrijvervalriolering
14
B.2.1 B.2.2 B.2.3 B.2.4
Areaal Kwaliteit Beheer Vervangingen
14 17 22 25
B.3
Mechanische riolering
29
B.3.1 B.3.2 B.3.3 B.3.4
Areaal Kwaliteit Beheer Vervangingen
29 31 32 33
B.4
Individuele Behandeling van Afvalwater (IBA’s)
37
B.4.1 B.4.2 B.4.3 B.4.4
Areaal Kwaliteit Beheer Vervangingen
37 37 37 37
B.5
Randvoorzieningen
38
B.5.1 B.5.2 B.5.3 B.5.4
Areaal Kwaliteit Beheer Vervangingen
38 38 38 39
B.6
Overstorten en aansluitende watergangen
40
B.6.1 B.6.2 B.6.3 B.6.4
Areaal Kwaliteit Beheer Vervangingen
40 41 41 41
B.7
Wadi’s
42
B.7.1 B.7.2
Areaal Kwaliteit
42 42
3
B.7.3 B.7.4
Beheer Vervangingen
42 42
B.8
Overige objecten/aspecten
43
B.8.1 B.8.2 B.8.3 B.8.4 B.8.5 B.8.6
Rioolaansluitingen Verhelpen verstoppingen en storingen Kwelscherm Afferdensche en Deestsche Waarden Nutsvoorzieningen Rioolbeheerpakket Stichting RIONED
43 43 43 44 44 44
B.9
Dagelijks onderhoud en instandhouding
46
C.
Aanbevelingen, actiepunten
47
C.1
Data op orde
47
C.2
Risicogestuurd reinigen
47
C.3
Inspectieplan bergbezinkbassins Druten
47
C.4
Inspectieplan overstortlocaties
47
C.5
Onderzoeken
47
BIJLAGEN Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3
Rioolstelsel Druten (schematisch) Eenheidsprijzen vervangen vrijvervalriolering a. Rioolgemalen; vervangingsplan gemeente Druten b. Investeringswaarde Druten
4
A.
Algemeen
A.1
Inleiding
Het huidige verbreed gemeentelijk rioleringsplan (vGRP) van de gemeente Druten is regionaal opgesteld en heeft een looptijd van 2018 tot en met 2022. Dat betekent dat de looptijd ten einde is en er een actualisatie moet plaatsvinden. Het nieuwe Beleidsplan water en riolering (Bwr) (voorheen vGRP) wordt wederom opgesteld vanuit de regionale samenwerking in de Waterketen. De gemeente heeft aangegeven dat het wenselijk is om, voorafgaande aan het opstellen van dit nieuwe beleidsplan, het bestaande rioolbeheerplan (RBP) te actualiseren. Het huidige rioolbeheerplan is opgesteld in samenwerking met Antea Group en de laatste versie dateert van 29 september 2017, revisie 01 projectnummer 408038. Door de coronacrisis van de afgelopen jaren en de huidige onrust in de wereld heeft ook de rioleringssector te maken met extreme prijsstijgingen en leveringsproblematiek. De impact hiervan is erg groot. Door het wispelturige en onvoorspelbare karakter van deze prijsstijgingen kan niet gegarandeerd worden dat de bedragen die in dit plan genoemd worden voor de hele planperiode blijven gelden. De genoemde bedragen in dit plan zijn gebaseerd op reële inschattingen ten tijde van het opstellen van dit plan.
A.2
Beheerplannen
A.2.1
Algemeen
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het beheer van de openbare ruimte. Voor het beheer kunnen de volgende niveaus worden benoemd: strategisch, tactisch en operationeel.
A.2.2
Beleidspiramide rioolbeheer
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het functioneren van de openbare riolering. Het beheer speelt hierbij een grote rol. Wanneer een beleidspiramide wordt opgesteld en deze wordt toegespitst op de riolering ontstaat het volgende overzicht (zie figuur 1): Figuur 1: beleidspiramide riolering
Strategisch
Tactisch
Operationeel
Beleidsplan water en riolering
BRP
RBP
Uitvoeringsplannen
5
Strategisch niveau Op strategisch niveau heeft de gemeente de beschikking over een Beleidsplan water en riolering (Bwr). Dit beleidsplan beschrijft de doelen en eisen die worden gesteld aan de riolering en het beheer, zodat een goede invulling gegeven wordt aan de gemeentelijke watertaak op het gebied van afvalwater, hemelwater en grondwater. Het huidige beleidsplan (vGRP) van de gemeente Druten heeft een looptijd van 2018 tot en met 2022. Dat betekent dat de looptijd bijna ten einde is. Gelijk met het opstellen van dit beheerplan wordt het Beleidsplan water en riolering geactualiseerd. Tactisch niveau Op tactisch niveau wordt het beheer van de riolering in een rioolbeheerplan (RBP) uitgewerkt en wordt een meerjarenbegroting opgesteld. Daarnaast heeft de gemeente een basisrioleringsplan (BRP) waarin op gedetailleerde wijze wordt aangegeven hoe de inzameling en afvoer van afvalwater en neerslag dient te geschieden. Operationeel niveau Op operationeel niveau worden concrete maatregelen vastgesteld. Voor het opstellen van een operationeel uitvoeringsplan wordt een integrale afweging gemaakt. Hierbij spelen ook de andere taakvelden in de openbare ruimte een belangrijke rol.
Opstellen Beleidsplan water en riolering en RBP De gemeente heeft aangegeven dat het wenselijk is om voorafgaande aan het opstellen van een nieuw Bwr het rioolbeheerplan (RBP) te actualiseren en te harmoniseren met het RBP van de gemeente Wijchen. Omdat een rioolbeheerplan en een Bwr nauw met elkaar verbonden zijn, wenst de gemeente dat beide plannen direct na elkaar worden opgesteld en vastgesteld. Dit rioolbeheerplan geeft weer wat de beheertoestand van de riolering is en wat de beheerkosten zijn op lange en op korte termijn. Het gaat hierbij uitsluitend om de objecten, er wordt niet gesproken over (de kwaliteit van) het af te voeren water. Ook het hydraulisch functioneren van het stelsel blijft buiten beschouwing omdat dit uitgebreid wordt beschreven in het basisrioleringsplan. Voor de areaalgegevens is als basis de database van het beheersysteem Castor van medio 2021 genomen. Maar ook heeft de gemeente verschillende documenten ter beschikking gesteld waaruit areaalgegevens zijn overgenomen. Dit betreft gegevens die (nog) niet of niet volledig in Castor zijn terug te vinden (wadi’s, iba’s etc.) Voor alle duidelijkheid: dit rapport gaat over het beheer van de bestaande riolering en de daaraan gekoppelde (rand)voorzieningen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen: • Vrijvervalriolering. Een riolering waarbij het transport van rioolwater plaatsvindt door de zwaartekracht.
De rioleringsbuizen worden vaak onder een kleine helling aangelegd, waardoor het regen- en afvalwater via natuurlijke stroming de juiste kant op gaat (vrij verval). • Mechanische riolering. Een rioleringssysteem waarbij door overdruk (drukriolering) het afvalwater wordt ingezameld en getransporteerd. In het algemeen een vorm van het DWA-stelsel; geen regenwater. • (Rand)voorzieningen, IBA’s (Individuele Behandeling van Afvalwater), lamellenfilters en wadi’s. De aanleg van rioolvoorzieningen zoals bergbezinkbassins of bergbezinkriolen leidt ertoe dat het oppervlaktewater veel minder vaak met overtollig rioolwater en -slib wordt belast. Ook wadi’s, lamellenfilters en verschillende watergangen in de nabijheid van overstorten spelen een rol bij de verwerking en afvoer van hemelwater en krijgen aandacht in dit beheerplan.
6
A.2.3
Areaal, beknopt
Een hulpmiddel bij het beheer van de riolering is een beheerpakket. Hierin worden alle gegevens over de riolering bijgehouden zodat op elk moment een actueel beeld kan worden opgevraagd van de (hydraulische) gegevens van de riolering. Bovendien kunnen grafische presentaties, technische controles, planningen en begrotingen worden opgesteld en berekend. De riolering in de gemeente Druten bestaat uit de volgende onderdelen (figuur 2): Figuur 2: areaal riolering Druten, samenvatting (stand van zaken medio 2021) Lengte vrijvervalriolering
Ca. 117,40 kilometer
Lengte persleiding + drukriolering
Ca. 45,10 kilometer
Aantal putten
Ca. 4.111 stuks
Aantal gemalen
27 stuks
Aantal IBA’s
13 stuks
Aantal wadi’s (infiltratievoorziening)
31 stuks
Aantal randvoorzieningen
4 bergbezinkbassins, 5 bergbezinkleidingen.
Naast riolering is er ook drainage aanwezig in Druten. Drainage maakt deel uit van het grondwaterbeheer. Kosten ten behoeve van de drainage in het kwelgebied van de Afferdense en Deestse Waarden zijn opgenomen in de meerjarenbegroting. Eventuele kosten ten behoeve van andere drainagesystemen zijn niet begroot. Mocht het nodig zijn dat aan deze systemen kosten gemaakt moeten worden dat worden deze meegenomen in de exploitatie onder diverse kosten. De ervaring leert dat deze kosten beperkt blijven. Voor de drainage die aanwezig is in het kwelgebied van de Afferdense en Deestse Waarden is een apart beheerplan geschreven. We komen hier later in dit beheerplan op terug. Voor de komende planperiode wordt de ‘wet Verplichte informatie-uitwisseling ondergrondse netten, de WION actueel. Op 26 juni 2007 heeft de Tweede Kamer de wet WION aangenomen. De essentie van deze wet is dat netbeheerders verplicht zijn om bij een KLIC-melding binnen drie dagen digitale kaarten te leveren waarin duidelijk wordt aangegeven de actuele, nauwkeurige en volledige ligging van alle leidingen. De marge van de nauwkeurigheid is één meter aan weerszijde van de leiding. In het verleden vielen huisaansluitingen niet onder de wet. Bij de invoering van een nieuwe wet WIBON is er een registratieverplichting toegevoegd.
Huisaansluitingen die betrekking hebben op riolering (beheerd door de gemeente), moeten binnen 10 jaar gedigitaliseerd zijn.
A.2.4
Risicobewust beheer
Inleiding Risicobewust beheer legt een sterkere focus op doelen en risico’s en leidt tot een kosteneffectief beheer én mogelijk tot besparingen. In regionaal verband is onder begeleiding van Antea Group een methodiek en proces opgesteld om te komen tot risicobewust rioleringsbeheer (Rapport: “Risicogestuurd rioleringsbeheer – methodiek en proces werkeenheid regio Nijmegen”; projectnummer 268721, definitief revisie 03 d.d. 30 november 2015). In werkeenheid regio Nijmegen werken de gemeenten Beuningen, Druten, Groesbeek, Heumen, Nijmegen, Wijchen en waterschap Rivierenland (WSRL) samen. Voor de gemeente Druten heeft Antea Group een rapportage opgesteld over de implementatie van het risicobewust rioleringsbeheer (Rapport: “Implementatie risicogestuurd rioleringsbeheer - onderzoeksresultaat & implementatieplan Gemeente Druten”; projectnummer 268721, definitief revisie 02 d.d. 30 november 2015). Tot nu toe werd er uiteraard goed gekeken naar het moment waarop de verschillende maatregelen worden uitgevoerd, maar in het beheerpakket werd een standaard frequentie aangehouden van reinigen, inspecteren
7
en vervangen. Deze frequentie was overgenomen uit landelijk geldende normen. Door voortschrijdend inzicht en nieuwe technieken is gebleken dat er steeds vaker werd afgeweken van deze normen. Maar ook nu geldt in algemene zin nog steeds dat er constant wordt nagedacht over het beste moment om de riolering te vervangen. Inzicht in kwaliteit, berekeningen, klimaatsverandering en aansluiting bij andere projecten binnen de gemeente spelen daarin een belangrijke rol. Op een verantwoorde wijze beheren en integraal werken blijft de norm! Clusterindeling Volgens de Grondwet is de overheid verantwoordelijk voor de kwaliteit van de openbare ruimte, het woon- en leefmilieu en de bevordering van de volksgezondheid. Met het beheer van de riolering waarborgen gemeenten mede de volgende maatschappelijke belangen: - Bescherming van de volksgezondheid: de gemeente verwijdert stedelijk afvalwater uit de directe leefomgeving. - Droge voeten: door hemelwater en mogelijk ook grondwater in te zamelen en te verwerken, ontwatert de gemeente de bebouwde omgeving (geen water op straat). - Schoon water en schone bodem: door stedelijk afvalwater in te zamelen, te transporteren en door het waterschap te laten zuiveren voorkomt de gemeente de directe ongezuiverde lozing van afvalwater of verontreinigd hemelwater in bodem of oppervlaktewater.
Deze belangen zijn via zorgplichten wettelijk verankerd in de Wet milieubeheer en de Waterwet. Naast deze maatschappelijke belangen spelen ook andere prestaties een rol bij het beheer van de rioleringsvoorzieningen, namelijk: - De toets van de doelmatigheid kosten; zijn de inspanningen die nu gedaan worden ook echt nodig en brengen zij het gestelde doel in voldoende mate dichterbij? Is er geen sprake van kapitaalsvernietiging? - Imago; ergernis bij gebruikers (inwoners, ondernemers, bezoekers) door uitval van de voorzieningen en de overlast om die uitval op te lossen? Hoe waarderen deze gebruikers de voorzieningen? - Effect op omliggende functies; wat betekent uitval/bezwijking van de voorzieningen voor de bereikbaarheid van voorzieningen en bedrijven, is er kans op schade aan wegen en gebouwen? - Veiligheid van personen; is er kans op persoonlijk letsel door uitval/bezwijking van de voorzieningen? Al deze prestaties samen bepalen de criteria waar het riool aan moet voldoen. Dit wordt vervolgens vertaald naar functionele eisen aan de rioolobjecten. Voor inbedding van de afwegingskaders in de beheersystemen en beleidskaders vormt de verwachte prestatie hét uitgangspunt. De prestaties, en de prioritering ervan zijn regionaal uitgewerkt in een risicoanalyse door rioolexperts. Vanuit de gestelde prestaties zijn vervolgens de arealen vrijvervalriolering ingedeeld in zes clusters.
Zie onderstaande figuur.
8
Figuur 3: clusterindeling riolering op basis van prestaties Cluster 1
Toelichting • Riolering onder grote infrastructurele werken (spoor, rijkswegen,
High impact, deze riolen zijn lastig bereikbaar. Hier maatregelen treffen is
kunstwerken, ed.) of binnen een straal van 5 meter van het
complex en vraagt een goede voorbereiding.
infrastructurele bouwwerk. • Riolering onder gebouwen of binnen de straal van 2 meter van het
De impact wanneer hier een riool bezwijkt is erg groot.
bouwwerk. • Riolering in waterkeringen of binnen het invloedsgebied (50 meter) van de waterkering.
2
Functioneren, deze riolen vormen de
• Hoofdtransport leidingen (diameter ≥ 600 mm).
belangrijkste onderdelen bij het functioneren
• Overstortleidingen (leidingen gesitueerd tussen (achter) de
van het rioolsysteem. Bij uitval van deze riolen, faalt direct een groot deel van het
overstortconstructie en het lozingspunt. •
stelsel. 3
• Riolering in het winkelcentrum van de kern Druten (opgenomen als
Bovengrond, dit betreft de riolen die gesitueerd zijn onder of nabij locaties waarbij
centrum in de structuurelementenkaart in GBI). • Riolering gelegen in bedrijventerreinen (opgenomen als
de functie van de bovengrond belangrijk is.
bedrijventerrein in de structuurelementenkaart in GBI). • Riolering onder wijkontsluiting-/provinciale wegen (wegen waar bussen, hulpdiensten, etc. rijden) of binnen een straal van 2 meter van deze wegen. 4
• Gemengde of vuilwater riolering gelegen binnen waterwingebieden
Ondergrond, dit betreft riolen die gesitueerd zijn op locaties waar de functie van de
(conform kaarten Provinciale milieuverordening Gelderland).
ondergrond reden is tot extra bescherming.
Hemelwaterriolen vallen hier buiten. • Riolering gelegen in gebieden met archeologische waarde (conform de Archeologische Monumentenkaart (AMK) Gelderland en de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW)).
• Riolering gelegen in ondergrond waar bodemverontreiniging aanwezig is en 100 meter rondom de verontreiniging (conform kaart provincie • 5
Gelderland). • Inprikpunten van drukriolering (tot 2 strengen vanaf het feitelijke
Kwetsbaarheid, dit betreft riolen die door hun aanleg, gebruik danwel inrichting
inprikpunt). • Risicovolle lozingen op het rioolstelsel waaronder lozingen met
kwetsbaarder zijn.
verhoogde (bio)chemische waarden en verhoogde temperatuur (binnen Druten zijn, voor zover bekend, geen risicovolle lozingen aanwezig).
• Riolen waarvan bekend is dat bij aanleg constructiefouten zijn gemaakt (bijvoorbeeld ingehakte inlaten). 6
Overig
• Stelselstructuur (vermazing versus vertakking). • Riolering die niet geclassificeerd kan worden onder één van de
(7)
Geen
• Riolering die buiten functie is gesteld maar nog wel in eigendom is van
voorgaande clusters. •
de gemeente.
De clusters typeren verschillende groepen riolering. Hiermee kan eenvoudig een indeling gemaakt worden op basis van de belangen binnen een bepaalde groep. In dit rapport wordt verder niet ingegaan op de achtergronden van het proces om te komen tot risicobewust rioleringsbeheer en de implementatie daarvan. Verwezen wordt naar de eerder genoemde rapporten van Antea Group. Met het vorige beleidsplan, voor de planperiode 2018-2022, is de regionale visie op de waterketen vastgesteld. In deze visie is onder ander opgenomen dat we werken op basis van assetmanagement en dit doen vanuit een risico-benadering in plaats van normen. Voor het beheer van de assets wordt gebruik gemaakt van een
9
geautomatiseerd systeem (beheerpakket). In het beheerpakket zijn de vaste en variabele gegevens van de assets opgenomen. Daarnaast is het beheerpakket in staat planningen en begrotingen op strategisch niveau te genereren. In de gemeente Druten was voor de planperiode 2018-2022 het beheerpakket ingericht vanuit risicobenadering. Door een harmonisatie van de beheerpakketten van Druten en Wijchen moesten deze gegevens opnieuw opgebouwd worden. De planning is om in 2023 de beheergegevens op orde te hebben en om dan vanuit het beheerpakket te rekenen op basis van risico-benadering. Hoewel deze doorrekeningen nog niet beschikbaar zijn, zijn wij vooralsnog uitgegaan van het beleid zoals vastgelegd in het GRP 2018-2022: risico-gestuurd beheer. Afgelopen planperiode is gebleken dat daarmee ca. 25% van de vervangingsinvesteringen van de vrij vervalriolering is bespaard. Voor de komende planperiode (2023-2027) wordt wederom uitgegaan van 100% relining en géén vervanging. Deze aanname is verwerkt in de vervangingsinvesteringen. Voor de vrij vervalriolering is een afschrijvingstermijn van 68 jaar aangehouden. Deze werkwijze heeft het nadeel dat bij onvoldoende constructieve sterkte van de leidingen of noodzakelijke verruiming van de leidingen (capaciteitsvergroting), geen gebruik gemaakt kan worden van relining.
Na ombouw en conversie van het beheerpakket worden de nieuwe berekeningen en planningen opgesteld. Op basis hiervan worden de financiële gegevens geactualiseerd en opgenomen in de begroting. Naar verwachting is de ombouw en conversie pas in de loop van 2023 gereed. Dit betekent dat de geactualiseerde financiële gegevens op z’n vroegst in de begroting van 2024 kunnen worden doorgevoerd. Kanttekening bij deze werkwijze: Als gevolg van relining vindt er een verschuiving plaats van de kapitaallasten van de bovenliggende verharding. Immers, er wordt bij relining geen verharding meer opgebroken, waardoor de kosten van vervanging van de wegverharding volledig ten laste komen van de Reserve onderhoud wegen.
10
B.
De riolering in Druten
B.1
Inleiding
B.1.1
Algemeen
Een schematische overzichtstekening van de riolering in Druten is opgenomen in bijlage 1 van dit rapport. De kern Druten bestaat uit verschillende rioleringsgebieden, namelijk: Druten kern 1, Druten kern 2, Druten kern 3, Druten Zuid, Puiflijk, Buitenhof en industrieterrein Westerhout. Deze gebieden hebben verschillende typen rioolstelsels te weten: • Gemengd stelsel: • Druten kern 1; • Druten kern 2; • Druten kern 3; • Puiflijk; • Druten Zuid. • Verbeterd gescheiden: • Buitenhof; • Westerhout. Enkele delen van het gemengde stelsel zijn afgekoppeld, hierbij is het verhard oppervlak aangesloten op een lokaal regenwaterriool. Een deel van het gebied ‘Boldershof’ is particulier terrein (Zorginstelling ’s Heeren Loo) en is als injectie op het rioolstelsel meegenomen. Druten kern 1 heeft een gemengd stelsel. Het gebied heeft twee overstorten op een A-watergang. Deze overstorten hebben beiden een bergbezinkvoorziening, waarvan één 1.180 m³ groot is, en de andere 430 m³. Het gebied pompt naar rioleringsgebied Druten 2. Diverse persleidingen van drukriolering prikken in op het stelsel. Druten kern 2 heeft een gemengd stelsel met enkele afgekoppelde gebieden, waaronder Druten-West. Het gebied heeft een overstort op een A-watergang. Deze overstort heeft een bergbezinkvoorziening 250 m³. Het gebied pompt naar de RWZI. Diverse persleidingen van drukriolering prikken in op het stelsel.
Druten kern 3 heeft een gemengd stelsel met enkele afgekoppelde gebieden. Het gebied heeft twee overstorten op een A-watergang. Eén van deze overstorten heeft een bergbezinkvoorziening met een inhoud van 1.760 m³. Het gebied pompt het afvalwater naar rioleringsgebied Druten 1. Diverse persleidingen van drukriolering prikken in op het stelsel. Industrieterrein Westerhout heeft een verbeterd gescheiden stelsel. Het gebied heeft vier regenwateroverstorten op een A-watergang, waarvan één dubbele overstort. Het DWA en het eerste vuile regenwater (first flush) wordt verpompt naar de RWZI Druten. Ter plaatse van de straat Westerhout is een gescheiden stelsel met lamellenfilter aanwezig. Druten Zuid en Puiflijk hebben een gemengd stelsel. Het gebied heeft vijf overstorten die op een A-watergang lozen. Twee van deze overstorten hebben een gecombineerde bergbezinkvoorziening van 560 m³. Het gebied pompt naar de RWZI Druten. Diverse persleidingen van drukriolering prikken in op het stelsel.
11
Buitenhof heeft een verbeterd gescheiden stelsel. Het gebied heeft drie regenwateroverstorten op een A-watergang. Het DWA wordt verpompt naar Druten Zuid. Het eerste vuile regenwater wordt via een wervelventiel geloosd op het gemengde stelsel van de wijk ‘De Bouwing’. De kern Horssen bestaat uit drie rioleringsgebieden. Horssen is het hoofdbemalingsgebied waar het onderbemalingsgebied Molenweg op aansluit. Daarnaast is er een gescheiden stelsel Kraaienpoel ten zuiden van de kern. Verder zijn er nog diverse injecties van het buitengebied aangesloten op het stelsel. Het rioleringsgebied Molenweg heeft een gemengd stelsel. Het gebied heeft een overstort op een C-watergang. Het hoofdbemalingsgebied Horssen heeft een gemengd stelsel. Het gebied heeft, ter plaatse van het sportpark, een overstort op een A-watergang. Diverse persleidingen van drukriolering prikken in op het stelsel. In het zuiden van de kern Horssen ligt een duurzaam gescheiden stelsel, Kraaienpoel. Dit gebied heeft 1,75 ha verhard oppervlak dat afstroomt naar een buffer. De kern Deest bestaat uit één rioleringsgebied. Er bevinden zich afgekoppelde gebieden binnen de kern Deest. Het bemalingsgebied Deest heeft een gemengd stelsel. Er liggen twee bergbezinkvoorzieningen met een berging van 492 m³ en 196 m³. Het gebied heeft twee overstorten op A-watergangen.
Diverse persleidingen van drukriolering prikken in op het stelsel. Er bevindt zich één volledig afgekoppelde straat in het gebied, namelijk de Munnikhofsestraat. De Vriezeweg is gedeeltelijk afgekoppeld. De kern Afferden bestaat uit drie rioleringsgebieden. Afferden is het hoofdbemalingsgebied. Daarnaast is er het onderbemalingsgebied Oude Weisestraat en het gescheiden stelsel ’t Kempke. Het rioleringsgebied van de Oude Weisestraat heeft een gemengd stelsel. Het gebied heeft een overstort op een A-watergang. Het rioleringsgebied Afferden heeft een gemengd stelsel. Dit stelsel heeft een bergbezinkbassin met een berging van 164 m³. Het gebied heeft een overstort op een A-watergang. Diverse persleidingen van drukriolering prikken in op het stelsel. Er bevindt zich één afgekoppelde straat in het gebied namelijk de Driemorgen. In het zuiden van de kern Afferden ligt het gescheiden stelsel ’t Kempke. Dit gebied heeft 1,12 ha verhard oppervlak waarvan het hemelwater loost op een waterpartij. De droogweerafvoer wordt verpompt naar de kern Afferden. In bijlage 1 is het stelsel schematisch weergegeven.
B.1.2
Areaal
Dit rioolbeheerplan geeft een actueel overzicht van het areaal en het beheer van de verschillende objecten (stand van zaken medio 2021). Om inzicht te krijgen in de omvang van het areaal en het beheer daarvan is een overzicht gemaakt van de verschillende onderdelen in het rioolstelsel.
12
Op basis van de analyse van het rioolbeheersysteem is de indeling van het rioolstelsel als volgt te karakteriseren: In totaal is er 179 kilometer riolering. Hiervan is 117 kilometer vrijvervalriolering en 45 kilometer drukriolering. De overige ontbrekende kilometers zijn bijvoorbeeld bergingsleidingen, dichtgeschuimde (buiten werking gestelde) buizen, duikers, overkluizingen en drainage.
13
B.2
Vrijvervalriolering
B.2.1
Areaal
In de voorgaande paragraaf is reeds aangegeven dat de 117 kilometer vrijvervalriolering in de gemeente Druten bestaat uit een DWA-stelsel (22 kilometer), een RWA-stelsel (25 kilometer) en een gemengd stelsel (70 kilometer). Verdeling naar kern In onderstaande tabel, figuur 5, is de verdeling van de riolering per kern aangegeven. Figuur 5: verdeling van het rioolstelsel op basis van de kern Kern
Totaal aantal rioolstrengen (database 2021) Aantal
Afferden
Lengte (km) 295
10,95
Deest
309
12,08
Druten
2.281
78,85
Horssen
248
9,15
Puiflijk
167
6,37
Totaal
Ca. 3.300
Ca. 117,40
Materiaalsoort Om een indruk te krijgen van het toegepaste materiaal volgt hieronder (figuur 6) een overzicht van de materiaalsoorten die in de database vermeld staan: Figuur 6: verdeling van het rioolstelsel op basis van materiaalsoort Materiaal Beton
Totaal aantal rioolstrengen (database 2021) Aantal
Lengte (km) 2.203
80,47
Kunststof
991
33,60
Onbekend
106
3,33
Ca. 3.300
Ca. 117,40
Totaal
Jaar van aanleg Vanuit de database is een overzicht gemaakt van het jaar van aanleg (zie figuur 7), van belang voor de theoretische levensduur en het bepalen van het jaar van vervanging. De gemeente Druten houdt een theoretische levensduur aan van 68 jaar. Dit betreft hier de financiële afschrijvingstermijn. Voor wat betreft de technische afschrijvings-termijn worden (eventueel) maatregelen genomen op basis van de resultaten van de uitgevoerde inspecties. Of er uiteindelijk maatregelen worden uitgevoerd en welke maatregelen dat zijn hangt af van het cluster waarin de betreffende rioolstreng is ingedeeld (risicobewust beheer, zie paragraaf A.2.4 en B.2.3).
14
Figuur 7: verdeling van het vrijvervalstelsel op basis van jaar van aanleg; grafiek (kilometers riool, aangelegd per tijdvak)
In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de lengte en het percentage aangelegd riool in verschillende perioden, inclusief het aantal strengen. Zie figuur 8. Figuur 8: verdeling van het vrijvervalstelsel op basis van jaar van aanleg; tabel Jaar van aanleg
Lengte in kilometers
Aantal strengen
Percentage (km t.o.v. totaal)
Onbekend
2,12
76
1,8%
1930 – 1935
1,03
31
0,9%
1950 – 1955
1,91
52
1,6%
1956 – 1960
2,10
66
1,8%
1961 – 1965
4,13
119
3,5%
1966 – 1970
2,16
73
1,8%
1936 – 1940 1941 – 1945 1946 - 1949
1971 – 1975
18,87
515
16,1%
1976 – 1980
10,36
289
8,8%
1981 – 1985
6,87
188
5,8%
1986 – 1990
3,73
99
3,2%
1991 – 1995
8,09
204
6,9%
1996 – 2000
20,06
519
17,1%
2001 – 2005
6,92
202
5,9%
2006 – 2010
16,06
464
13,7%
2011 – 2015
6,89
234
5,9%
2016 - 2020 Totaal
6,10
169
5,2%
117,40
3.300
100,0%
15
Verdeling naar afmeting Tenslotte wordt een verdeling gemaakt naar de afmeting van de riolering, zie figuur 9. Figuur 9: verdeling van het vrijvervalstelsel op basis van afmeting Afmeting (mm)
Lengte in kilometers
Onbekend
2,43
Ø 63 - Ø 150 Ø 160
Aantal strengen
Percentage (km t.o.v. totaal)
91
2,1%
0,97
55
0,8%
1,50
54
1,3%
Ø 200
9,12
305
7,8%
Ø 250
18,45
498
15,7%
250 / 375
0,44
10
0,4%
Ø 300
33,63
916
28,6%
Ø 315
7,30
200
6,2%
300 / 450
1,24
30
1,1%
Ø 400
14,06
386
12,0%
400 / 600
1,51
45
1,3%
Ø 500
10,44
282
8,9%
500 / 750
0,22
3
0,2%
Ø 600
6,54
164
5,6%
600 / 900
0,10
2
0,1%
Ø 700
3,64
101
3,1%
700 / 1050
0,24
4
0,2%
Ø 800
2,21
77
1,9%
Ø 900
1,20
33
1,0%
Ø 1000
0,87
22
0,7%
1000 / 1250
0,02
1
0,0%
Ø 1200
0,16
3
0,1%
Ø 1250
0,45
11
0,4%
Ø 1500
0,46
5
0,4%
Ø 2000
0,15
1
0,1%
5500 / 1200
0,05
1
0,0%
117,40
3.300
100,0%
Totaal
16
Putten in het stelsel Daarnaast zijn er circa 4.124 ‘putten’ (knooppunten) aanwezig. Deze zijn, per type, onderverdeeld in de volgende tabel, figuur 10. Figuur 10: overzicht van verschillende putten in het rioolstelsel Type put (volgens beschrijving van de database)
Aantal
Afsluiter drukriool
15
Blinde put
16
Doorspuitput
4
Drainageput
8
Externe overstort
(zie paragraaf B.6)
46
Gemaal
(zie paragraaf B.3)
48
IBA
(zie paragraaf B.4)
Inspectieput Interne overstort
(zie paragraaf B.6)
Knooppunt (fictieve pompput)
12 200
Lamellenput
4
Lozingsput, uitlaat/lozingswerk
179
Ontstoppingsstuk
37
Pompunit drukriool / CVK
(zie paragraaf B.3)
Scheidingsput
229 1
Type onbekend / overig
242
Totaal
B.2.2
11 3.072
4.124
Kwaliteit
Achtergrond; normen In het vGRP is de gewenste situatie met betrekking tot de riolering vastgelegd in doelen en functionele eisen. In principe kunnen er drie soorten functionele eisen worden afgeleid voor het object riool. Het zijn functionele eisen met betrekking tot: • Stabiliteit
→
• Afstroming
→
• Waterdichtheid
→
De stabiliteit van een riool moet zo zijn dat noodzakelijke constructieve sterkte aanwezig is. De afstromingstoestand in het riool moet zo zijn dat de noodzakelijke afvoercapaciteit aanwezig is. Een riool moet in hoge mate waterdicht zijn.
In 2004 zijn als gevolg van Europese normering normen in werking getreden voor de wijze van inspecteren en classificeren van rioleringsobjecten. Voor alle vormen van visuele inspectie van het riool gold vanaf dat moment dat de waarnemingen werden vastgelegd volgens een genormaliseerd systeem (NEN 3399 en NEN 3398). NEN 3399 was van toepassing op het vastleggen van de toestand van de buitenriolering door inspectie, op basis van coderingen volgens NEN-EN 13508-2. In NEN 3399 was een classificatiesysteem opgenomen met een schaal van 1-5. Klasse 1 impliceerde dat een beeld niet is aangetroffen, klasse 5 gaf de meest extreme vorm van een betreffend beeld aan. In 2015 zijn NEN 3398 en NEN 3399 herzien. Het belangrijkste uitgangspunt was dat alleen nog geregistreerd werd wat goed (eenduidig) kon worden waargenomen en wat werkelijk van belang is voor de beoordeling van de toestand van het object. Dit heeft onder anderen geleid tot de afname van het aantal klassen. Omdat dit minder (relevante) informatie opleverde voor de beheerder wordt de bestaande toestand van de riolen en inspectieputten sinds 2020 vastgelegd conform NEN-EN 13508-2:2003+A1:2011.
17
Deze norm geeft voor 36 toestandsaspecten coderingsmogelijkheden. Door middel van codes, karakteriseringen en een kwantificering meldt de inspecteur de aard van het toestandsaspect en de mate waarin de betreffende waarneming voorkomt. Volgens de Nederlandse classificatiemethodiek van visuele inspecties - classificeren van toestandsaspecten van rioolleidingen en -putten vastgelegd volgens NEN-EN 13508-2 (Stichting RIONED) worden deze gegevens omgezet naar de klasseindeling zoals die gebruikt werden tot 2020 in NEN 3399. De genoemde 36 codes zijn als volgt onderverdeeld: • 16 codes met betrekking tot het materiaal van de leiding; • 8 codes die verband houden met het functioneren van de leiding; • 5 inventarisatiecodes; • 7 andere codes. De te kiezen maatstaven (bij welke klasse moet er worden gekeken naar eventuele maatregelen) voor een riool zijn afhankelijk van de gewenste minimale toestand van de riolering. Per functionele eis worden maatstaven vastgelegd. De gewenste minimale toestand wordt onder meer beïnvloed door de lokale situatie. Op basis van de eerdergenoemde functionele eisen (stabiliteit, afstroming en waterdichtheid) is in onderstaande tabel, figuur 11, per toestandsaspect, de voor de gemeente Druten gehanteerde maatstaven weergegeven van 36 waarnemingscodes die vermeld staan in NEN-EN 13508-2+A1. Deze lijst kan de gemeente naar eigen inzicht aanpassen.
De normen worden gehanteerd bij het vaststellen of er maatregelen genomen moeten worden. Het betreft de basiskwaliteit van de vrijvervalriolering binnen de gemeente Druten. Een aantal opmerkingen over deze tabel vooraf: • De maatstaven worden in principe alleen gehanteerd bij een reguliere inspectie. Bij opleveringsinspecties geldt vaak dat er in de nieuw aangelegde riolering bij geen enkel toestandsaspect een klasse hoger dan 1 aangetroffen mag worden. • Omdat volgens tabel x 97% van de strengen uit beton of kunststof bestaat zijn er geen waarden ingevuld voor de toestandsaspecten BAD en BAE. • De BC- en BD- codes hebben niet zozeer te maken met het materiaal of het functioneren van de leiding. Er zijn hiervoor derhalve geen ingrijpklassen aangegeven. • In principe zou voor het inspecteren van putten eenzelfde soort tabel kunnen worden opgesteld. In NENEN 13508-2+A1 zijn ook codes beschikbaar voor de inspectie van putten. Deze codes beginnen met de letter D. Omdat in de meeste gevallen het herstel (of de vervanging) van putten worden meegenomen bij werkzaamheden aan de leidingen zijn hiervoor is dit beheerplan geen criteria opgenomen. Wanneer de gemeente besluit om aparte putinspecties uit te (laten) voeren kan er alsnog een dergelijke tabel worden opgesteld. • Onder aan de tabel staat een verklaring van de verschillende kleuren (groen, rood en zwart).
18
Figuur 11: algemene toetsingscriteria voor de kwaliteit van de vrijvervalriolering in Druten conform NEN-EN 13508-2+A1 (overzicht van klassen na classificatie van toestandsaspecten van rioolleidingen) Hoofdcode
Toestandsaspect
1
2
3
4
5
BA… codes (codes met betrekking tot het materiaal van de leiding) BAA
Deformatie
BAB
Scheur
BAC
Breuk/instorting
BAD
Defecte bakstenen of defect metselwerk
Niet van toepassing
BAE
Ontbrekende metselspecie
Niet van toepassing
BAF
Oppervlakteschade
BAG
Instekende inlaat
BAH
Defecte aansluiting
BAI
A: indringend afdichtingsmateriaal; afdichtingsring Z: indringend afdichtingsmateriaal; andere afdichting
BAJ
A: verplaatste verbinding; axiaal B: verplaatste verbinding; radiaal C: verplaatste verbinding; hoekverdraaiing
BAK
Lining
BAL
Defecte reparatie
BAM
Lasfouten
BAN
Poreuze buis
BAO
Grond zichtbaar dóór defect
BAP
Holle ruimte zichtbaar dóór defect
BB… codes (codes met betrekking tot het functioneren van de leiding) BBA
Wortels
BBB
Aangehechte afzettingen
BBC
Bezonken afzettingen
BBD
Binnendringen van grond
BBE
Andere obstakels
BBF
Infiltratie
BBG
Exfiltratie
BBH
Ongedierte
BC… codes (inventarisatiecodes) BCA
Aansluiting
Niet van toepassing
BCB
Plaatselijke reparatie
Niet van toepassing
BCC
Geprefabriceerd bochtstuk
Niet van toepassing
BCD
Beginknooppunt
Niet van toepassing
BCE
Eindknooppunt
Niet van toepassing
BD… codes (overige codes) BDA
Algemene foto
Niet van toepassing
BDB
Algemene opmerking
Niet van toepassing Niet van toepassing
BDC
Inspectie beëindigd voor het eindknooppunt
BDD
Waterpeil
BDE
Instroom vanuit binnenkomende buis
Niet van toepassing
BDF
Atmosfeer in leiding
Niet van toepassing
BDG
Verlies van beeld
Niet van toepassing
Verklaring Kwaliteit is goed, geen maatregelen noodzakelijk. Ingrijpmaatstaf. Kwaliteit is niet goed, in principe is ingrijpen noodzakelijk. Niet gedefinieerd in classificatietabel.
19
Om een beeld te krijgen van de kwaliteit van de vrijvervalriolering is gekeken naar alle beschikbare inspectiegegevens uit het beheerpakket. Alle rioolstrengen zijn in vier groepen verdeeld. • Groep 1 : strengen zonder schadebeelden of met schadebeelden, maar dan kleiner dan de ingrijpmaatstaf. • Groep 2 : strengen met schadebeelden groter en gelijk aan ingrijpmaatstaf. • Groep 3 : strengen die niet geïnspecteerd zijn of waarvan inspectiegegevens ontbreken. In de database zijn circa 3.300 vrijvervalstrengen opgenomen. In de onderstaande grafiek (figuur 12) is de kwaliteit inzichtelijk gemaakt. Elke streng wordt op basis van de ernstigste schade ondergebracht in één van de genoemde groepen. Figuur 12: indeling vrijvervalriolering in kwaliteitsgroepen
Groep 3 bevat onder anderen strengen in nieuw aangelegde wijken. Deze zijn, na overdracht, nog niet geïnspecteerd. Ook bevat deze groep strengen die wel zijn geïnspecteerd, maar waarvan de inspectiegegevens nog niet zijn verwerkt in de database. Daarnaast bevat deze groep strengen die niet (volgens NEN-EN 13508-2) geïnspecteerd kunnen worden. Bij de conversie naar het beheerpakket Castor zijn er inspectiegegevens verloren gegaan. Ook hierdoor ontbreken verschillende gegevens. Bij een volgende inspectieronde zullen de inspectiegegevens alsnog in het beheerpakket worden opgenomen. De verwachting is dan ook dan het aantal strengen in groep 3 in een volgend beheerplan aanzienlijk kleiner zal zijn.
Prioritering van de aangetroffen schadebeelden Om een prioriteit te bepalen van eventueel uit te voeren maatregelen wordt gekeken naar de aard en ernst van de aangetroffen schadebeelden in de strengen die vallen in groep 2. Deze zijn onderverdeeld in een aantal categorieën. Niet alle geconstateerde schadebeelden worden op eenzelfde wijze geprioriteerd. Zo zullen schadebeelden die met stabiliteit te maken hebben een hogere prioriteit krijgen dan schadebeelden die te maken hebben met afstroming. In figuur 13 is aangegeven hoe de verschillende schadebeelden worden gerubriceerd (de niet genoemde schadebeelden doen niet mee in de prioritering).
20
Figuur 13: indeling vrijvervalriolering in kwaliteitsgroepen Toestandsaspecten van leidingen conform NEN-EN 13508-2 Hoge prioriteit
Gemiddelde prioriteit
Lage prioriteit
BAA
Deformatie
BAF
Schade aan oppervlak
BAG
Instekende inlaat
BAB
Scheur
BAI
Indringend voegmateriaal
BAH
Defectieve aansluiting
BAC
Breuk/instorting
BBB
Aangehechte afzettingen
BAJ-A
Verplaatste verbinding; axiaal
BAJ-B
Verplaatste verbinding; radiaal
BBC
Bezonken afzettingen
BAJ-C
Verplaatste verbinding; hoekverdraaiing
BBA
Wortels
BBE
Andere obstakels
BBD
Binnendringen van grond
BBF
Infiltratie
Bovenstaande betekent niet dat de schadebeelden uit de categorie ‘lage prioriteit’ zondermeer aan de kant kunnen worden geschoven. Per geval moet gekeken worden naar de aard en de omvang van de schade en zal een risicoanalyse moeten plaatsvinden over het al dan niet herstellen van de aangetroffen schade. De onderverdeling in de verschillende categorieën vindt plaats op basis van het bereiken of overschrijden van de ingrijpmaatstaf. Wanneer de genoemde 1.211 strengen uit groep 2 (zie figuur 12) op deze manier worden onderverdeeld ontstaat het volgende overzicht, figuur 14. Hierin is te zien dat in 15% van de geïnspecteerde strengen (11% van het totaal) een schadebeeld is aangetroffen die valt in de categorie ‘hoge prioriteit’, 7% van de geïnspecteerde strengen (6% van het totaal) heeft een schadebeeld dat valt in de categorie ‘gemiddelde prioriteit’ en 26% van de geïnspecteerde strengen (20% van het totaal) heeft een schadebeeld uit de categorie ‘lage prioriteit’. Figuur 14: indeling vrijvervalriolering in kwaliteitsgroepen na prioritering
Dit wil overigens niet zeggen dat er acuut ingegrepen moet worden in de 370 strengen met schadebeelden deformatie, scheur, breuk/instorting, radiale verplaatsing, wortels en binnendringen van grond. Door te
21
monitoren heeft de rioolbeheerder zicht om de exacte aard en omvang van de schade. Op basis hiervan worden de verschillende strengen in een monitorings- of herstelprogramma opgenomen. Veel van deze schadebeelden kunnen met kleinschalig onderhoud (deelreparaties) worden opgelost.
B.2.3
Beheer
Vrijvervalriolering; reinigen en inspectie Om inzicht te houden in de technische staat van de riolering worden er regelmatig rioolinspecties uitgevoerd. Bij het traditionele beheer wordt elke streng eenmaal per 10 jaar geïnspecteerd. Op basis van risicobewust beheer maakt de gemeente Druten daarbij onderscheid in: • Strategisch inspecteren • Inspectie naar aanleiding van meldingen • Inspectie voor projecten • Opleverinspecties • Monitoren (vaker inspecteren) Strategisch inspecteren Voor het verkrijgen van strategisch inzicht in de technische staat van de vrijvervalriolering worden periodiek rioolinspecties uitgevoerd. Hiermee krijgt de gemeente inzicht in de kwaliteit van de riolering (het materiaal en het functioneren) Om een goed beeld te krijgen van kwaliteit van de buizen wordt het riool voorafgaand aan de inspectie gereinigd. Het inspectie- en reinigingsprogramma wordt daarom gecombineerd uitgevoerd. Wanneer gekeken wordt naar het functioneren van het stelsel kan er voor gekozen worden om een inspectie uit te voeren in een niet gereinigd riool. In het verleden werd elk riool elke 10 jaar met een camera geïnspecteerd en gold een technische levensduur van 50 jaar. Dit is inmiddels aangepast naar 68 jaar. Met de implementatie van risicobewust beheer wordt er per cluster (zie figuur 3) een schema gemaakt.
Het originele schema geldt alleen voor de clusters 1 (high impact) en 2 (functioneren). Voor de overige clusters wordt een ander schema aangehouden waarbij er minder vaak wordt gereinigd en geïnspecteerd en waarbij een langere levensduur van het riool wordt aangehouden. Zie figuur 15. Voor cluster 6 (overig) geldt een andere strategie. In de basis worden alle riolen in dit cluster eens in de tien jaar door middel van een inspectie vanuit de put in beeld gebracht. Op basis van de uitkomsten van deze inspectie wordt de reiniging c.q. leidinginspectie bepaald. Voor de budgetraming hanteren we als uitgangspunt dat, volgend op de putinspectie, 50% van de riolen een reinigingsmaatregel nodig hebben en 5% een leidinginspectie. Let wel, dit schema is gebaseerd op een theoretische benadering. Het jaar waarin een riool daadwerkelijk vervangen wordt is van verschillende (externe) factoren afhankelijk.
22
Figuur 15: regime van reinigen, inspecteren en vervanging per cluster (na implementatie risicobewust beheer)
In een later hoofdstuk wordt ingegaan op een volgende stap: risicobewust reinigen.
23
Inspectie naar aanleiding van meldingen Bij stankoverlast, wateroverlast of plotseling optredende wegverzakkingen is het in sommige situaties nodig om direct inspecties uit te voeren om vast te stellen of het riool nog wel aan de gestelde eisen voldoet. Deze inspecties worden bij voorkeur gecombineerd met de strategische inspectie. Maar dit is niet altijd mogelijk. Op jaarbasis wordt hiervoor, voor de begroting, een bedrag opgenomen van € 2.500,--. Inspectie voor projecten Daarnaast kunnen projecten (bijvoorbeeld wegreconstructies, herinrichtingen e.d.) aanleiding zijn inspecties eerder of opnieuw uit te voeren. Zodoende wordt vroegtijdig vastgesteld of rioolvervanging geïntegreerd kan worden in het project (integraal plannen: oftewel "werk-met-werk maken"). Eventuele kosten maken onderdeel uit van het project en worden niet in dit beheerplan meegenomen. Opleverinspecties Door middel van opleverinspecties wordt de beginconditie (nul-situatie) vastgelegd van nieuw aangelegde voorzieningen en bestaande voorzieningen die gerepareerd dan wel gerenoveerd zijn. Daarnaast wordt de opleverinspectie gebruikt om het “werk” te toetsen aan de contracteisen (is geleverd wat gevraagd is). Bij risicogestuurd rioleringsbeheer zal steeds vaker gekozen worden voor reparatie en renovatie (in plaats van vervanging).
Kosten van opleverinspecties maken onderdeel uit van de uitgevoerde werkzaamheden. Toestand monitoren Door risicobewust rioleringsbeheer toe te passen is sprake van een accentverschuiving in de beheermaatregelen. Het compleet vervangen van riolen kan bijvoorbeeld worden uitgesteld en het “in de gaten houden” (monitoren) van slechter wordende riolen krijgt meer prioriteit. Toestand monitoren kan betekenen uitvoeren van een extra leidinginspectie (bijvoorbeeld na het jaar waarin de leiding (theoretisch) vervangen zou moeten worden. Maar monitoren kan ook inhouden analyse van meldingen, observatie bovengrond (verzakkingen). In het geval van leidinginspectie wordt bij voorkeur aansluiting gezocht bij de reguliere strategische inspectie. In de nabije toekomst, wanneer het risicobewust beheer wordt geïmplementeerd, zal er een nieuw een reinigings- en inspectieplan moeten worden opgesteld. Zolang dat nieuwe plan er niet is wordt uitgegaan van een inspectiecyclus van 10 jaar. Huidige situatie; reinigen en inspecteren Elke 10 jaar wordt het riool gereinigd en geïnspecteerd. Dat betekent dat gemiddeld 12 kilometer per jaar wordt gereinigd en geïnspecteerd. Hiervoor is jaarlijks een bedrag nodig van € 53.000,00 (circa € 16.000 voor het inspecteren en circa € 28.000 voor het reinigen). Voor het afvoeren van slib is jaarlijks een bedrag nodig van € 9.000,00 (circa 120 ton à € 75,00).
Straat-, trottoirkolken en lijnafwatering Een essentieel onderdeel van de riolering zijn de kolken. Alle kolken worden twee keer per jaar gereinigd. De hoeveelheid slib die vrijkomt bij het reinigen van de kolken en lijngoten bedraagt circa 50 ton. Het afvoeren en verwerken van het slib bedraagt € 75,00 per ton. In onderstaand overzicht, figuur 16, zijn de kosten opgenomen die nodig zijn voor het reinigen van de kolken binnen de gemeente Druten. Inclusief stortkosten en bijkomende kosten gaat het om € 40.825,30 per jaar.
24
Figuur 16: overzicht reiniging en inspectiekolken in Druten Activiteit
Aantal
Te reinigen
kolken
per jaar
Reinigingskosten per kolk
Totaal
Reinigen kolken; machinaal
8.092
2x
€ 1.75
€ 28.322,00
Reinigen kolken; handmatig
261
2x
€ 2,80
€ 1.461,00
Reinigen lijngoten
617 (m)
2x
€ 2,80
€ 3.455,20
Opstellen werkplan
1
2x
€ 1.021,00
Revisie gegevens
1
2x
€ 510,00
Social Return
1
2x
€ 510,00
Totaal
€ 35.279,80
Stortkosten vrijkomend slib; 100 ton à € 75,00 (per jaar)
€ 7.500,00
Voor de lijngoten is gerekend met de volgende meters: Markt ca. 370 m, Bruglaan ca. 70 m, Heuvel ca. 35 m, Irenestraat ca. 4 m en Slink ca. 138 m. In totaal circa Wervelventielen In Druten zijn op twee locaties wervelventielen aangebracht, zie figuur 18. Een wervelventiel is een debietbegrenzer waarmee het maximale afvoerdebiet binnen riolen niet kan worden overschreden. Het onderhoud is meegenomen bij de werkzaamheden van mechanische riolering. In de praktijk komt het er op neer dat de wervelventielen elk jaar worden gereinigd en getest op hun werking. Figuur 18: wervelventielen in Druten Locatie (put)
Locatie
0153.021
Boslaan – Druten
1610.111
Lindenpad - Deest
B.2.4
Vervangingen
Alvorens in te gaan op de kosten voor rioolvervangingen wordt beschreven op welke wijze de eenheidsprijzen voor rioolvervanging tot stand zijn gekomen. Voor de gemeente Druten worden dezelfde eenheidsprijzen gehanteerd als voor de gemeente Wijchen. In bijlage 2 wordt een gedetailleerde en onderbouwde berekening gemaakt van de gebruikte eenheidsprijzen. Voor het vervangen van een riool beton Ø 300 mm wordt een basisprijs aangehouden van € 402 per meter. Voor een riool gewapend beton Ø 700 mm is dat € 819 per meter. Wanneer de formules worden gehanteerd uit de Leidraad Riolering ontstaat het volgende overzicht met eenheidsprijzen (zie figuur 19): Let op: actuele prijzen kunnen afwijken van de onderstaande gehanteerde eenheidsprijzen!
25
Figuur 19: eenheidsprijzen vervangen riolering Uitgangpunten
Basisprijs riool 300 mm Basisprijs riool 700 mm Basisprijs rioolput 1 put per Basisprijs perceelsaansluiting 1 perceelsaansluiting per Basisprijs kolk en kolkaansluiting 1 kolk en kolkaansluiting per
402 Euro / m 819 Euro / m x Euro / stuk 50 meter 490 Euro / stuk 13 meter 280 Euro / stuk 15 meter
kosten put perceelsaan-sluiting kolk en kolkaansluiting Euro / m riool Euro / m riool Euro / m riool
Totaal Euro / m riool
diameter
kosten riool Euro / m
putmaat mm x mm
Hoogte put (mm)
kosten put
200
340
1000 x 1000
1500
1701
34
38
19
430
300
400
1000 x 1000
1500
1701
34
38
19
490
400
470
1000 x 1000
1500
1701
34
38
19
560
500
560
1000 x 1000
1500
1701
34
38
19
650
600
660
1250 x 1250
1800
2268
45
38
19
760
700
820
1250 x 1250
2100
2646
53
38
19
930
800
920
1250 x 1250
2400
3024
60
38
19
1.040
900
1.030
1500 x 1500
2700
4423
88
38
19
1.170
1000
1.160
1500 x 1500
3000
4914
98
38
19
1.310
1250
1.550
1750 x 1750
3750
11340
227
-
-
1.780
1500
2.080
2000 x 2000
4500
14175
284
-
-
2.360
Voor kleinere diameters wordt een bedrag van € 38 per meter aangehouden. Voor grotere diameters wordt het lastiger om eenheidsprijzen vast te stellen omdat dit vaak specifieke projecten zullen zijn. Voor riolering met een diameter van Ø 1800 mm wordt een bedrag aangehouden van € 2.800 per meter en voor riolering met een diameter van Ø 2000 wordt een bedrag aangehouden van € 3.100 per meter. Voor het vaststellen van een begrotingsjaar voor het vervangen van de riolen is, naast het jaar van aanleg, ook een theoretische levensduur van belang. Voor Druten wordt een algemene theoretische levensduur aangehouden van 68 jaar. In figuur 19 en 20 is aangegeven, op basis van investeringskosten, hoeveel riolering in de komende jaren hun begrotingsjaar van vervanging hebben bereikt en vervangen zouden moeten worden. Hierbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: - De kosten voor het vervangen van de riolering 5500/1200 is niet meegenomen; het vervangen van dit riool is complex en het is derhalve niet mogelijk om een eenheidsprijs hiervoor te berekenen. - De kosten voor het vervangen van de strengen waarvan het jaar van aanleg onbekend is of van de strengen die, op basis van het jaar van aanleg, vervangen zou moeten worden vóór 2022 zijn verdeeld over de eerste tien jaar. - Indien de diameter onbekend is is gerekend met de gemiddelde vervangingsprijs van € 570,00.
26
Figuur 19: berekende kosten voor rioolvervanging in perioden van 5 jaar
Figuur 20: berekende kosten voor rioolvervanging per jaar
€ 7.000.000,00 € 6.000.000,00 € 5.000.000,00 € 4.000.000,00 € 3.000.000,00 € 2.000.000,00 € 1.000.000,00
2023 2025 2027 2029 2031 2033 2035 2037 2039 2041 2043 2045 2047 2049 2051 2053 2055 2057 2059 2061 2063 2065 2067 2069 2071 2073 2075 2077 2079 2081 2083 2085 2087
€-
Dit is gebaseerd op een theoretisch model, met als uitgangspunt het jaar van aanleg en een technische levensduur van 68 jaar. Na de implementatie van risicobewust beheer is de verwachting dat de pieken in de grafiek zullen afvlakken. In de praktijk zal na elke visuele inspectie en het verwerken van de inspectie- en revisiegegevens het begrotingsjaar voor vervangen van de strengen opnieuw worden vastgesteld. Door het toepassen van
27
verschillende reparatie- of renovatiemethoden kan de levensduur worden verlengd. Het vervangen van de riolen zal dan op een later tijdstip plaatsvinden. In de berekeningen ten behoeve van het beleidsplan van de gemeente Druten is uitgegaan van 100% relinen. Dus de kosten voor rioolvervanging worden gesteld op € 0,00. Voor een eventueel noodzakelijke vervanging wordt er een budget aangevraagd bij de gemeenteraad. De kosten van het relinen zijn weergegeven in het Beleidsplan Water en Riolering en daarmee opgenomen in de Meerjarenbegroting.
28
B.3
Mechanische riolering
B.3.1
Areaal
Rioolgemalen Gemeente Druten ligt in het beheergebied van Waterschap Rivierenland. Dit waterschap verzorgt zowel het waterkwantiteitsbeheer als het waterkwaliteitsbeheer voor het onderhavige gebied. In de gemeente Druten bevindt zich een aantal gemalen die in eigendom, beheer en onderhoud van het waterschap zijn, te weten: • Gemaal Kalverstraat, Druten Kern • Gemaal Zeven geversstraat, Druten Kern • Gemaal Hosterd, Druten-Zuid / Puiflijk • Gemaal Afferden (Schriksestraat), Afferden • Gemaal Horssen (Roedensestraat), Horssen • Gemaal Deest (Vriezeweg), Deest Deze gemalen worden verder niet in dit beheerplan besproken. Binnen de gemeente Druten zijn de volgende rioolgemalen aanwezig: Figuur 22: overzicht van gemalen binnen Druten Gemaal Meester Van Coothstraat
Jaar van aanleg/renovatie 1989
Westerhout
1994
Energieweg Druten
2008
Industrieweg HWA
1993
Industrieweg DWA
1993
Botterdam
2000
Laan van Klein Afferden
1998
Meerkamp
1990
Rabobank (buswisselstation)
2003
Bruglaan
2013
VSB terrein (Van Heemstraweg)
2007
Boldershoflaan (DWA+HWA)
2000
Tichellanden
2019
Zwembad De Gelenberg
2023
Industrieweg DWA to vd Kamp
1989
Druten Oost
2014
Ooievaarstraat
2014
Heemradenstraat HWA
2008
Oude Weisestraat
2005
Kempke
2000
Vloedschuur
2015
De Gaarden
2008
Kraaienpoel
2001
Molenweg
1981
Begraafplaats drainpomp
?
Vijverpomp gemeentekantoor
?
Vijverpomp Hertenkamp
2011
Persleidingen De totale lengte aan persleidingen en drukriolering is 45,1 kilometer. Net als bij de vrijvervalriolering is er een overzicht gemaakt van jaar van aanleg (figuur 23) en diameter (figuur 24).
29
Figuur 23: verdeling van de persleidingen/drukriolering op basis van jaar van aanleg; tabel Jaar van aanleg
Lengte in kilometers
Aantal strengen
Percentage (km t.o.v. totaal)
Onbekend
5,0
35
11,0%
1981 – 1985
7,5
123
16,6%
1986 – 1990
0,3
1
0,7%
1991 – 1995
6,6
104
14,6%
1996 – 2000
0,2
1
0,5%
2001 – 2005
22,1
202
48,9%
2006 – 2010
1,6
6
3,5%
2011 – 2015
1,7
5
3,7%
2016 – 2020
0,2
3
0,5%
Totaal
45,1
480
100,0%
Figuur 24: verdeling van de persleidingen/drukriolering op basis van afmeting Afmeting (mm)
Lengte in kilometers
Aantal strengen
Percentage (km t.o.v. totaal)
Onbekend
0,9
15
2,0%
Ø 32
0,2
2
0,4%
Ø 63
35,3
393
78,3%
Ø 75
2,4
20
5,3%
Ø 90
1,1
9
2,4%
Ø 110
1,2
2
2,7%
Ø 125
1,8
26
4,0%
Ø 160
1,6
11
3,5%
Ø 200
0,5
2
1,1%
Totaal
45,1
480
100,0%
De verschillende persleiding- en drukrioolsystemen rondom het rioleringsgebied lozen op het gemengde stelsel. In onderstaande tabel zijn de kenmerken hiervan opgenomen. Figuur 25: overzicht van injectiepunten binnen Druten Inspectieput
Locatie
Capaciteit
Rioleringsgebied
Druten 1820.022
Waalbanddijk
24 woningen
Druten, Druten 1
1500.006
Druten Centrum
100 woningen
Druten, Druten 1
0870.014
Van Heemstraweg
1 woning
Druten, Druten 3
0710.028
Van Heemstraweg
1 woning
Druten, Industrieterrein Westerhout
1570.010
Scharenburg
12 woningen
Druten, Druten zuid
1170.010
Meerstraat + Veldstraat
17 woningen
Druten, Druten zuid
0690.002
Oude Koningstraat
7 woningen
Druten, Druten zuid
90110
Scharenburgsestraat
4 woningen
Druten, Druten zuid
1820.016
Boldershof
11 m³/u
Druten, Druten 1
1165.006
Buitenhof
30 m³/u
Druten, Druten zuid
Horssen 1180.002
Klaptes
26 woningen
Horssen
1240.008
Middelwaard
19 woningen
Horssen
1520.018
Bredestraat
12 woningen
Horssen
1560.028
Rijdt
19 woningen
Horssen
1290.028
Goorstraat
5 woningen
Horssen
1520.018
Aspert
11 woningen
Horssen
1240.002
Mekkersteeg
10 woningen
Horssen
1560.026
Middenweg
10 woningen
Horssen
1290.028
Molenweg
22 woningen
Horssen, Molenhoek
30
1290.036
Molenweg
5 woningen
Horssen
1290.028
De Vissert
5 woningen
Horssen
Deest 1300.026
Munnikhofsestraat
1 woning
Deest
1910.026
Vriezeweg
3 woningen
Deest
0510.006
Van Heemstraweg
9 woningen
Deest
1020.002
Kerkdam
4 woningen
Deest
0250.008
Boeiestraat
4 woningen
Deest
1020.008
Kweldam
1 woning
Deest
1690.006
Waalbanddijk
4 woningen
Deest
0440.004
Waalbanddijk
8 woningen
Deest
1020.002
Kerkdam
6 woningen
Deest
0980.084
Koningstraat
35 woningen
Afferden
1380.018
Oude Weissestraat
13 woningen
Afferden, Oude Weissestraat (buitengebied)
Afferden
Drukriolering In de gemeente Druten is het buitengebied voornamelijk gerioleerd door middel van mechanische riolering. Het grootste deel van de aanwezige pompen en installaties betreft drukriolering. Dit zijn voornamelijk “kleine” pompjes in het buitengebied. Drukriolering bestaat uit een aantal (kleine) gemalen en daarop aangesloten persleidingen. Van een aantal verspreid staande woningen wordt het afvalwater onder vrijverval naar een pompput gevoerd. Van daaruit wordt het rioolwater, via een gezamenlijke persleiding, naar de eindstrengen van de vrijvervalriolering gepompt. In onderstaande tabel, figuur 26, zijn de aantallen per deelgebied weergegeven. Figuur 26: overzicht van injectiepunten binnen Druten Drukriool
Mini-gemaal
Drukriolering CVK
Drukriolering moederkast
Afferden
38
6
5
Deest
34
11
6
Druten
20
3
2
Horssen
94
11
8
Laarstraat
-
-
1
Puiflijk
19
4
2
Totaal
205
35
24
B.3.2
Kwaliteit
De hoofdgemalen en drukriolering worden jaarlijks geïnspecteerd. Deze inspectie wordt uitgevoerd door een externe partij. Er wordt geïnspecteerd op basis van BRL K-14020-1 en de werkzaamheden worden uitgevoerd volgens NEN 3140. Beoordelingsrichtlijn BRL K-14020-1 is erop gericht de kwaliteit vast te stellen van het onderhoud aan pompinstallaties van gemalen. De kwaliteitseisen hebben betrekking op de doelmatigheid van het onderhoud, rekening houdend met techniek en veiligheid aan de hand van de in deze beoordelingsrichtlijn opgenomen werkwijzen en kwaliteitsnormen. Ook wordt de kwaliteit vastgesteld van de over de verrichte onderhoudswerkzaamheden aan de opdrachtgever uit te brengen rapportages. NEN 3140 geeft aan dat alleen voldoende onderrichte personen, vakbekwame personen, installatieverantwoordelijken en werkverantwoordelijken aan een installatie mogen werken. Het geeft geen inzicht in de staat van de installatie.
31
Bij deze inspectie worden de pompput, de pompen, het mechanische deel en de schakelkasten gecontroleerd. Van deze inspecties wordt een rapportage gemaakt door de onderhoudsmonteur. Met behulp van deze rapportage wordt door de rioolbeheerder een herstel- c.q. vervangingsplan gemaakt. Door deze manier van werken blijft de kwaliteit (en daarmee het functioneren) van de verschillende objecten gewaarborgd.
B.3.3
Beheer
Gemalen De bedoeling van (preventief) beheer is om storingen vóór te zijn door planmatige inspectie en onderhoud. Preventief beheer hangt sterk samen met bedrijfszekerheid en de bescherming tegen lozing van afvalwater op het oppervlaktewater of overlast door (afval)water op straat. In feite is preventief beheer een maatregel om de bedrijfszekerheid en deze bescherming te verbeteren. De voordelen van preventief beheer zijn: • Vervanging van meerdere onderdelen in één onderhoudsbeurt, voordat deze onderdelen een storing veroorzaken. De monteur hoeft dus minder vaak te komen. Een falend onderdeel kan bovendien beschadigingen aan andere onderdelen veroorzaken, wat weer tot hogere reparatiekosten leidt. • Het vervangen van onderdelen tijdens een reguliere onderhoudsbeurt is goedkoper dan wanneer de storingsdienst ongepland onderdelen moet vervangen. • Door goed onderhoud en tijdige vervanging van onderdelen is de kans op storingen kleiner. • Goed onderhoud tijdens de hele levensduur voorkomt slijtage en een toename van het energieverbruik. Hierdoor wordt de levensduur verlengd. • Vervanging van gemalen vindt plaats op basis van een kostenanalyse. Zo worden te hoge energie- en onderhoudskosten voorkomen in relatie tot plaatsing van een nieuw gemaal, een nieuwe pomp of elektromechanische installatie.
In de gemeente Druten wordt het volgende schema aangehouden voor onderhoud en inspectie van pompen en gemalen, zie figuur 27:
Figuur 27: beheeractiviteiten gemalen Activiteit
Frequentie
Preventief onderhoud pompen
2 x per jaar
Reparatie en storingen
1 x per jaar
Reinigen pompputten
1 x per jaar
Preventief onderhoud elektrische installaties
1 x per jaar
Update automatisering
1 x per jaar
Onderhoud sewer (bestrijding H2S-gas)
1x per jaar
Technische inspecties NEN 1010
1x per 4 jaar
Zoals eerder aangegeven worden de hoofdgemalen en drukriolering jaarlijks geïnspecteerd. De rapportages van dit onderhoud worden opgeslagen in een beheerpakket (SAM). Dat geldt eveneens voor de rapportages van storingen. Hierdoor blijft er constant inzicht in de kwaliteit. De bijbehorende kosten voor de beheeractiviteiten staan vermeld in de onderstaande figuur, figuur 28. In totaal gaat het om 27 gemalen, zie figuur 22.
32
Figuur 28: kosten preventief onderhoud gemalen Activiteit
Aantal
Reinigen en inspecteren gemaal, inclusief schoonmaken
27 st.
Reinigingskosten per stuk € 300,00
Totaal € 8.100,00
en inspecteren elektrische installatie (all-in) Onderhoud sewer (bestrijding H2S-gas) Reinigen pompkelder gemalen
2 st.
€ 1.850,00
€ 3.700,00
1x per jaar
€ 5.000,00
€ 5.000,00
1x per 4 jaar
€ 8.000,00
€ 2.000,00
Herstelwerkzaamheden Technische inspecties NEN 1010
€ 5.000,00
Totaal
€ 23.800,00
Stortkosten vrijkomend slib; 25 ton à € 75,00 (per jaar)
€ 1.875,00
De gemeente heeft een data-abonnement bij Vodafone. Jaarlijks gaat het om een bedrag van € 2.324,76 (ex BTW). Dit bedrag wordt op de gemeentelijke begroting ondergebracht onder nummer 647001-438.810 / communicatiekosten. Persleidingen Op dit moment worden persleidingen (nog) niet (preventief) gereinigd. Er wordt alleen gereinigd wanneer er sprake is van calamiteiten. Drukriolering In feite verschillen de beheeractiviteiten niet van die van de gemalen. Wel kent mechanische riolering een specifieke invulling van de activiteiten. Bij een goed ontworpen en goed aangelegde mechanische riolering doen zich in de praktijk weinig of geen problemen voor. Tenzij de werkelijke belasting van het systeem sterk afwijkt van de ontwerpbelasting. Deze afwijkingen kunnen ontstaan door illegale regenwateraansluitingen of uitbreidingen in het buitengebied. Ook foutief gebruik van de riolering kan leiden tot structurele storingen, vetophoping in de put of ophoping van afval dat de pomp niet kan verwerken (doekjes e.d.). Eénmaal per jaar wordt preventief onderhoud aan de mechanische riolering uitgevoerd; normaliter is dit voldoende. Dit onderhoud wordt gecombineerd met de periodieke visuele inspectie van put en schakelkast.
Voor wat betreft correctief onderhoud: voor storingen kunnen de burgers het storingsnummer bellen dat op de schakelkasten staat vermeld zodat de storing binnen 24 uur verholpen kan worden. Figuur 27: beheeractiviteiten gemalen Activiteit
Aantal
Reinigingskosten
Totaal
per stuk Drukriolering Reinigen en inspecteren drukrioolgemaal met moederkast