Bijlage 2: Bijlagen bij de toelichting
Tekst van het document
2.2
Historie Conform de NEN 5740 dient voorafgaand aan de uitvoering van het verkennend bodemonderzoek een historisch onderzoek te worden verricht conform de NEN 5725. Op 3 december 2009 is een memo ontvangen van de gemeente Druten waarin de historische informatie staat beschreven. Uit deze memo zijn de volgende gegevens verkregen. Van de onderzoekslocatie zijn geen bodemonderzoeken bekend geworden; Ondergrondse tanks zijn niet aanwezig (geweest);
Verkennend bodemonderzoek Pas 6 te Afferden, sectie D, nummer 515
RK/11552/3
op de locatie is altijd een agrarisch bedrijf gevestigd geweest; de oprichtingsvergunning voor het bedrijf stamt van 1982; echter voor deze tijd was de locatie ook als zodanig in gebruik; ter plaatse zijn volgens de vergunning twee bovengrondse tanks aanwezig van respectievelijk 600 en 1,000 liter dieselolie; tevens wordt een handpomp gebezigd; De locatie valt in de zone Buitengebied van de gemeentelijke bodemkwaliteitskaart. In onderstaande tabel 1 is de bodemkwaliteit van deze zone weergegeven. Tabel 1:
Bodemkwaliteit van de zone
Zone buitengebied Bovengrond (0,0-0,5 meter –mv) Ondergrond (0,5-2,0 meter –mv)
PAK (10 VROM) 1,3 mg/kg d.s.; overige parameters < AW Alle parameters < AW
Omgeving onderzoekslocatie binnen een straal van 50 meter Op de locatie Pas 3 is in 1997 een verkennend bodemonderzoek (NVN5740) uitgevoerd (Peutz&Associes, kenmerk: LL/CS61/FZ2958, d.d. 10 november 1997). Aanleiding was de aanvraag van een bouwvergunning. Uit dit onderzoek blijkt dat in de bovengrond minerale olie boven de streefwaarde* is aangetoond en EOX boven de triggerwaarde is aangetoond. In de ondergrond zijn geen overschrijdingen aangetoond. In het grondwater is arseen boven de streefwaarde aangetoond. Conclusie van dit uitgevoerde bodemonderzoek is dat geen aanleiding bestaat om nader onderzoek uit te voeren en dat er geen belemmering is voor het verlenen van een bouwvergunning. * streefwaarde is nu de AW2000 (achtergrondwaarde).
3
DOELSTELLING VAN HET ONDERZOEK Het onderzoek heeft tot doel vast te stellen of op de locatie bodemverontreiniging aanwezig is.
4
BODEMOPBOUW EN GEOHYDROLOGIE
4.1
Algemeen Voor de bodemgegevens en de geohydrologische informatie is gebruik gemaakt van de grondwaterkaart van Nederland (40 west) en de Provinciale Overzichten Win- en Productiemiddelen (VEWIN). Uit deze rapporten zijn de volgende regionale gegevens samengevat.
Verkennend bodemonderzoek Pas 6 te Afferden, sectie D, nummer 515
RK/11552/4
4.2
Regionale bodemopbouw De onderzoekslocatie ligt in Druten, wat behoort tot het rivierkleigebied dat gelegen is tussen de Maas en de Waal. De gemiddelde maaiveldhoogte is circa 5,7 meter +NAP. Volgens de bodemkaart van Nederland bestaat de bodem bovenin het profiel uit zandige kleiafzettingen. Over de onderliggende lagen zijn weinig gegevens bekend. De scheidende laag tussen het eerste en tweede watervoerende pakket is ter hoogte van het grondgebied van de gemeente West Maas en Waal waarschijnlijk onderbroken. Bovenstaande gegevens zijn samengevat in tabel 2. Tabel 2:
Schematische voorstelling van de regionale bodemopbouw
Pakket deklaag (Betuwe Formatie)
Diepte (m -mv) 0–5
e
1 watervoerend pakket (formaties van Kreftenheye, Urk en Sterksel) e 1 scheidende laag e 2 watervoerend pakket (formatie van Kedichem) e 2 scheidende laag (formatie van Tegelen en Maassluis
4.3
5-65?
65? 65? 65?
Parameters KD = + 30 m²/d KD = 500 – 2000 m²/d
KD = 2000 m²/d
zandige klei, slibhoudend zand
Regionale grondwaterstroming De grondwaterstromingsparameters zijn afgeleid uit de Grondwaterkaart van Nederland (40 west) en zijn weergegeven in tabel 3. Er zijn te weinig gegevens beschikbaar om een reëel beeld te vormen van de grondwaterstand en grondwaterstroming ter plaatse. De stand zal gemiddeld zo’n 1 meter –mv zijn, de stroming is in hoofdzaak westelijk gericht. De stromingsrichting kan plaatselijk worden beïnvloed door factoren als stand van de Waal, drainagepatroon en ligging van sloten, de aanwezigheid van zandlichamen voor kabels, leidingen of funderingen. Bovenstaande gegevens zijn samengevat in onderstaande tabel 3. Tabel 3:
Grondwaterstromingsparameters
Geohydrologische eenheid deklaag
Stromingsrichting west
1e watervoerendpakket
west
k = doorlatendheid
5
Samenstelling (zandige) klei, slecht doorlatend uiterst grof tot middelgrof grindhoudend zand, kleilenzen ontbreekt waarschijnlijk grof grindhoudend zand
i = verhang
k (m/d)
v (m/j)
Grondwaterstand
+6
I (mkm) n.b.
n.b.
30
1/4
+8
+ 4,5 meter + NAP (+ 1 meter –mv) + 4 meter + NAP
v = horizontale stroomsnelheid
HYPOTHESE Op basis van de beschikbare gegevens is de hypothese gesteld dat de onderzoekslocatie beschouwd kan worden als een onverdachte locatie met betrekking tot de aanwezigheid van bodemverontreiniging (ONV). Wel dient rekening gehouden te worden met de aanwezigheid van minerale olie in de bovengrond ter plaatse van de voormalige dieselolietanks.
6
OPZET VAN HET ONDERZOEK
6.1
Algemeen Verdeeld over de onderzoekslocatie met een oppervlakte van 29.050 m² zijn, conform de NEN 5740, negenendertig boringen verricht tot circa 0,5 meter -mv (B1 t/m B39). Twaalf van deze boringen zijn doorgezet tot circa 2,0 meter-mv voor de bemonstering van de ondergrond (B2, B7, B10, B12, B16, B21, B24, B26, B28, B30, B36 en B37). Vier van deze boringen zijn doorgezet tot circa 1,5 meter onder het oppervlakkig grondwaterniveau. In de boorgaten van deze boringen zijn peilbuizen geplaatst voor de bemonstering van het grondwater (Pb12, Pb16, Pb28 en Pb37).
Verkennend bodemonderzoek Pas 6 te Afferden, sectie D, nummer 515
RK/11552/5
Vijf bovengrond- en vier ondergrondmengmonsters zijn geanalyseerd op de parameters van het standaardpakket grond. In verband met de in het verleden aanwezige boomgaard zijn aanvullend de vijf bovengrondmengmonsters geanalyseerd op organochloorbestrijdingsmiddelen (OCB),. Voor het berekenen van de achtergrond- en interventiewaarden zijn van de grondmengmonsters tevens de gehaltes aan lutum en organisch stof bepaald. De grondwatermonsters zijn geanalyseerd op de parameters van het standaardpakket grondwater. 6.2
Veldwerkzaamheden De veldwerkzaamheden, te weten het uitvoeren van de boringen, het plaatsen van de peilbuis, het bemonsteren van de grond en van het grondwater en de zintuiglijke beoordeling van de grond- en grondwatermonsters, zijn uitgevoerd volgens de methoden zoals aangegeven in de relevante NPR- en NEN-normen zoals beschreven in de beoordelingsrichtlijn “Veldwerk bij Milieuhygiënisch Bodemonderzoek” [2]. De situering van de boringen is opgenomen in bijlage 2. Alle boringen zijn op 17 december 2009 met handkracht uitgevoerd. Het grondwater is, na grondig afpompen, op 4 januari 2010 bemonsterd. De pH en de geleidbaarheid (Ec) van het grondwater zijn in het veld bepaald. De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat VB-002/6. De boorwerkzaamheden en de grondwatermonstername zijn uitgevoerd door de heer R. Reinders.
6.3
Laboratoriumwerkzaamheden De chemische analyses van de grond- en grondwatermonsters zijn uitgevoerd door een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium. Voor de toegepaste analysemethoden wordt verwezen naar bijlage 4. De monsterrestanten en de niet-geanalyseerde grondmonsters zijn opgeslagen in een donkere ruimte, bij een temperatuur van +4 °C.
7
WIJZE VAN BEOORDELING EN INTERPRETATIE De verontreinigingssituatie van de vaste bodem kan worden beoordeeld door toetsing van de gemeten gehaltes aan de achtergrond- en interventiewaarde [3 & 4]. De streefwaarden voor grond zijn per 1 oktober 2008 vervangen door de achtergrondwaarden (AW2000), deze zijn vastgesteld in het Regeling bodemkwaliteit [5]. De achtergrondwaarden zijn landelijk vastgesteld en worden in het Besluit bodemkwaliteit als volgt gedefinieerd: Achtergrondwaarden: bij regeling van Onze Ministers vastgestelde gehaltes aan chemische stoffen voor een goede bodemkwaliteit, waarvoor geldt dat er geen sprake is van belasting door lokale verontreinigingsbronnen. In gemeenten die beschikken over een bodemkwaliteitskaart kan bij een overschrijding van de achtergrondwaarde getoetst worden aan de P90-waarde. Deze geeft een regionaal vastgestelde verhoogde achtergrondwaarde aan. Het grondwater wordt getoetst aan de streef- en interventiewaarden. De streefwaarden voor grondwater zijn vastgelegd in de circulaire Streef- en interventiewaarden bodemsanering [6], de interventiewaarden zijn vastgelegd in de circulaire bodemsanering 2006 [3]. De streefwaarden geven het niveau aan waarbij sprake is van een duurzame bodemkwaliteit. In het bodembeschermingsbeleid geven zij het te bereiken en te behouden kwaliteitsniveau voor de bodem aan.
De interventiewaarden geven aan wanneer de functionele eigenschappen die de vaste bodem en het grondwater hebben voor mens, dier en plant ernstig zijn of dreigen te worden verminderd. Om van een “geval van ernstige bodemverontreiniging” te spreken dient voor ten minste één stof de gemiddelde concentratie van minimaal 25 m³ grond of 100 m³ grondwater hoger te zijn dan de interventiewaarde.
Verkennend bodemonderzoek Pas 6 te Afferden, sectie D, nummer 515
RK/11552/6
In bijzondere situaties, zoals bij volkstuinen en bij kruipruimten, kan reeds bij een geringere omvang en bij gehaltes beneden de interventiewaarden sprake zijn van een geval van ernstige bodemverontreiniging. Op grond van de daadwerkelijk optredende blootstelling aan de verontreiniging dient bekeken te worden of onaanvaardbare risico’s voor mensen en/of ecosystemen optreden. Uit de NEN 5740 [1] kan het volgende worden afgeleid. Uitvoering van vervolgonderzoek is in de meeste gevallen alleen noodzakelijk wanneer de concentratie van een stof de tussenwaarde overschrijdt. Deze waarde wordt ook in de circulaire Bodemsanering gehanteerd als de concentratiegrens waarboven een nader onderzoek moet worden uitgevoerd. De tussenwaarde betreft de halve som van de achtergrond- ofwel streefwaarde en de interventiewaarde. Bij overschrijding van de interventiewaarde wordt vaak een nader onderzoek uitgevoerd om de ernst van de verontreiniging en de spoedeisendheid van de sanering te bepalen.
In onderhavig rapport wordt de volgende terminologie gebruikt om de mate van verontreiniging aan te geven: niet verontreinigd/verhoogd (-): de concentratie aan verontreiniging is lager dan of gelijk aan de achtergrondwaarde/ streefwaarde; licht verontreinigd/verhoogd (+): de concentratie aan verontreiniging is hoger dan de achtergrondwaarde/ streefwaarde maar lager dan of gelijk aan de tussenwaarde; matig verontreinigd/verhoogd (++): de concentratie aan verontreiniging is hoger dan de tussenwaarde maar lager dan of gelijk aan de interventiewaarde; sterk verontreinigd/verhoogd (+++): de concentratie aan verontreinigingen is hoger dan de interventiewaarde. De achtergrond- en interventiewaarden voor de vaste bodem zijn gerelateerd aan het lutumen/of organisch stofgehalte van de bodem. Bij de berekening van de achtergrond- en interventiewaarden van de vaste bodem is uitgegaan van gemeten lutum- en organisch stofgehaltes. De achtergrond- en interventiewaarden zijn opgenomen in bijlage 5. Hierbij wordt opgemerkt dat niet voor ieder geanalyseerd grondmonster de gehaltes aan lutum en organisch stof hoeven te worden bepaald. Bij de toetsing is in dat geval gebruik gemaakt van de meest vergelijkbare gehaltes aan lutum en organisch stof ten opzichte van de bodemopbouw en de zintuiglijke waarnemingen ter plaatse. 8
RESULTATEN
8.1
Zintuiglijke waarnemingen Voor de boorprofielbeschrijvingen wordt verwezen naar bijlage 3. De bodem is vanaf maaiveld wisselend tot een diepte van minimaal circa 3,7 meter –mv, opgebouwd uit zand en klei. Tijdens de uitvoering van het veldwerk zijn zintuiglijk een aantal bijzonderheden aangetroffen. Hierbij is ook gelet op de aanwezigheid van asbestverdachte materialen.Een overzicht daarvan is opgenomen in tabel 4. Zintuiglijk zijn geen overige bijzonderheden waargenomen die op een mogelijke bodemverontreiniging duiden. Tabel 4: boring 28
Zintuiglijke waarnemingen diepte (meter –mv) 0,0-0,5 0,5-1,0
zintuiglijke waarneming matig puinhoudend zwak puinhoudend
De grondwaterstand bevond zich tijdens de uitvoering van de veldwerkzaamheden op een diepte van circa 1,2 à 2,2 meter –mv. De zuurgraad (pH) van het grondwater heeft een waarde van 6,87 à 7,17. De geleidbaarheid (Ec) heeft een waarde van 531 à 711 µS/cm. De pH en de Ec hebben derhalve, voor deze regio, normale waarden.
Verkennend bodemonderzoek Pas 6 te Afferden, sectie D, nummer 515
RK/11552/7
8.2
Analyseresultaten en bodemkwaliteit De analyseresultaten van de grond- en grondwatermonsters zijn opgenomen in bijlage 4; de analyse- en toetsingsresultaten zijn samengevat in de tabellen 5 t/m 7. Tabel 5:
Toetsingsresultaten bovengrond
monster deelmonster
MM1 1,3,5,6,7,8,9,12 14 en 15 A
meter –mv bijmenging
0,0-0,5 -
metalen barium cadmium kobalt koper kwik lood molybdeen nikkel zink organochloor. bestr CT heptachloorepoxide som DDD som DDE som DDT som drins ą - HCH ß - HCH y - HCH PAK minerale olie polychloorbifenylen PCBs (7)
Tabel 6:
MM2 2,4,10,11,13,17 18,20,25 en 27A 0,0-0,5 -
# # #
Grond MM3 32,33,34,35,36 37,38 en 39A 0,0-0,5 -
0,007
0,014
0,020
-
# # -
0,007
#
0,020
0,014
MM4 16,19,21,22,23, 24,26,29,30 en 31A 0,0-0,5 -
MM5 28A
0,0-0,5 matig puinhoudend
-
# # -
0,007
#
0,020
0,014
+ + +
# # -
0,007
#
0,020
0,014
65
59
130
# # -
0,007
#
0,020
0,014
Toetsingsresultaten ondergrond
monster deelmonster meter –mv bijmenging metalen barium cadmium kobalt koper kwik lood molybdeen nikkel zink PAK minerale olie polychloorbifenylen PCBs (7) Verklaring van tekens:
MM6 2B,2C,10B,10C,7C, 12C en 16C 0,5-1,5 #
Grond MM7 MM8 12B,16B,21B en 26B,28B,30B,30D, 24B 36B,36D en 37B 0,5-1,0 0,5-2,0 -
0,020
#
0,020
#
MM9 21C,26C,30C en 36C 1,0-1,5 -
0,020
#
0,020
niets vermeld betekent niet geanalyseerd < achtergrond- ofwel streefwaarde / rapportagegrens > achtergrond- ofwel streefwaarde en < tussenwaarde > tussenwaarde en < interventiewaarde > interventiewaarde betreft de minimale rapportagegrens conform het SIKB protocol voor somparameters, van de som zijn geen van deze individuele parameters verhoogd aangetoond gehaltes in grond in mg/kg d.s + ++ +++ #
Verkennend bodemonderzoek Pas 6 te Afferden, sectie D, nummer 515
RK/11552/8