CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2.1.14. - Programma van eisen archeologie

Raad openbaar Druten 28 september 2023, gemeente drutenBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan 'Portier'16.307 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Afb. 14 Verspreiding van archeologische resten uit de middeleeuwen/nieuwe tijd.

Afb. 15 Verspreiding van en dichtheid aan archeologische indicatoren uit de ijzertijd/Romeinse tijd in de top van oeverafzettingen van de meandergordel van Distelkamp-Afferden.

4.2 Aard en ouderdom van de vindplaats(en) Vindplaats 1 Complextype: nederzetting en periferie Datering: late middeleeuwen – nieuwe tijd Omvang: dient nog vastgesteld te worden, mogelijk in de twee zones op afb. 14 met daarbuiten mogelijk nog een zones met off-site activiteiten Beschrijving: In het noorden (deelgebieden B, C en I) en het zuiden van het plangebied (deelgebied H) zijn archeologische resten (puin, aardewerk, oude woongronden)

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

23

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

aangetroffen die waarschijnlijk verband houden met bewoning in de late middeleeuwen en/of nieuwe tijd in en rond de oude dorpskern van Druten. Vindplaats 2 Complextype: nederzetting en periferie Datering: ijzertijd/Romeinse tijd Omvang: dient nog vastgesteld te worden, mogelijk in de zones in afb. 15 met daarbuiten mogelijk nog een zones met off-site activiteiten Beschrijving: In het centrale en het zuidelijke deel van het plangebied (deelgebieden C, D, H en I) zijn in de top van oeverafzettingen van de meandergordel van DistelkampAfferden door jongere sedimenten afgedekte archeologische resten uit de ijzertijd en de Romeinse tijd aangetroffen. Vermoedelijk wijzen deze op de aanwezigheid van een nederzettingsterrein uit die periode.

4.3 Begrenzing en oppervlakte van de vindplaats(en) De omvang binnen het plangebied van de vindplaats uit de ijzertijd-Romeinse tijd wordt geschat op circa 5.000 m2 en de vindplaats uit de middeleeuwen-nieuwe tijd op 4.000 m2. Ook buiten het plangebied zijn resten uit deze perioden aangetroffen. De middeleeuwse resten maken waarschijnlijk deel uit van de middeleeuwse kern van Druten. 4.4 Structuren en sporen Voor de vindplaatsen uit de late prehistorie tot en met de late middeleeuwen worden nederzettingssporen verwacht, zoals paalkuilen, (afval)kuilen, waterputten en greppels. Naast nederzettingssporen kunnen ook ontginningssporen en wegen worden aangetroffen. Tevens zouden er crematies of begravingen uit de periode late prehistorie tot en met de vroege middeleeuwen aanwezig kunnen zijn. Van de bebouwing uit de nieuwe tijd kunnen de funderingen, afval- en beerputten of greppels worden aangetroffen. 4.5 Anorganische artefacten Op nederzettingsterreinen en grafvelden is vooral aardewerk te verwachten. Verder kunnen er bouwmateriaal, glas, metaal, natuursteen, verbrande leem en slakken worden verwacht. 4.6 Organische artefacten In kleigronden en contexten onder de grondwaterspiegel (zoals waterputten) kunnen artefacten van organisch materiaal, zoals hout, bot, textiel en leer, goed bewaard zijn gebleven.

De bodem in het rivierengebied kenmerkt zich verder door afwisselend kleiige en zandige lagen. In de meer zandige lagen blijven organische artefacten niet goed bewaard. 4.7 Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten In kleigronden en contexten onder de grondwaterspiegel (zoals waterputten) blijven verbrande en onverbrande archeozoölogische en -botanische resten over het algemeen goed bewaard. Van een eventueel aanwezig grafveld kunnen crematies aanwezig zijn. In het geval van inhumaties zullen de skeletten in de kleigrond goed geconserveerd zijn, mogelijk is alleen het lijk- en/of kistsilhouet nog aanwezig. De bodem in het rivierengebied kenmerkt zich verder door afwisselend kleiige en zandige lagen. In de meer zandige lagen blijven archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten niet goed bewaard. 4.8 Motivatie Alle verwachtingen zijn gebaseerd op wat bekend is geworden uit het vooronderzoek en op wat bekend is uit vergelijkbaar archeologisch onderzoek dat in paragraaf 4.1 nader staat beschreven. De exacte aard, omvang en verspreiding van de archeologische resten binnen deze vindplaats kan alleen vastgesteld worden door middel van gravend onderzoek.

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

24

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

4.9 Archeologische stratigrafie en diepte van vondstlagen In het noorden (deelgebieden B, C en I) en het zuiden van het plangebied (deelgebied H) zijn archeologische resten (puin, aardewerk, oude woongronden) aangetroffen die waarschijnlijk verband houden met bewoning in de late middeleeuwen en/of nieuwe tijd in en rond de oude dorpskern van Druten (zie afb. 14). Deze resten, vrij dicht aan het maaiveld gelegen, zijn vermoedelijk in een meer of mindere mate aangetast door bodembewerking en graaf- en bouwwerkzaamheden in de moderne tijd. In het centrale en het zuidelijke deel van het plangebied (deelgebieden C, D, H en I) zijn in de top van oeverafzettingen van de meandergordel van Distelkamp-Afferden door jongere sedimenten afgedekte archeologische resten uit de ijzertijd en de Romeinse tijd aangetroffen (zie afb. 15). Vermoedelijk wijzen deze op de aanwezigheid van een nederzettingsterrein uit die periode. De top van het enkele decimeters tot circa een halve meter dikke niveau met vondsten ligt op een diepte variërend van 60 tot 130 cm -mv (ca. 5,8-6,6 m +NAP). In afzettingen onder dit niveau is ingespoeld fosfaat geconstateerd. 4.10 Gaafheid en conservering De gaafheid en conservering van sporen en vondsten zijn vooralsnog onbekend, maar dienen in dit onderzoek te worden vastgesteld.

Vanwege de diepteligging van de top van de vondstrijke oeverafzettingen is de verwachting dat eventuele archeologische sporen en andere resten (mogelijk zelfs onder bebouwing) goed bewaard zijn.

HOOFDSTUK 5 DOELSTELLING EN VRAAGSTELLING 5.1 Doelstelling Het doel van het inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven (IVO-P) is het aanvullen en toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting, zoals geformuleerd in het vooronderzoek. Het gaat om gebieds- of vindplaatsgericht onderzoek binnen een gebied waar bodemingrepen staan gepland. De archeologische waarden worden mogelijk bedreigd door toekomstige bodemingrepen. Resten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd bevinden zich relatief ondiep in de bodem en zullen hierbij aangetast of vernietigd worden. Resten uit de ijzertijd en Romeinse tijd bevinden zich in de oeverafzettingen dieper dan 0,6-1,3 m -mv en zijn daardoor minder kwetsbaar voor ondiepe bodemingrepen. Maar bij diepere ingrepen zullen ook deze worden aangetast. Het onderzoek resulteert in een waardering van de archeologische informatie en in een selectieadvies. 5.2 Relatie met NOaA en/of andere onderzoekskaders In deze inventariserende fase van het archeologisch onderzoek is het niet duidelijk wat de potentie is aan archeologische informatie. Het doel van het onderzoek is dan ook om hierin duidelijkheid te scheppen. Op basis van het vooronderzoek is er echter een gerede kans op het aantreffen van resten uit de late middeleeuwen-nieuwe tijd en uit de ijzertijd-Romeinse tijd.

Het (vervolg)onderzoek van eventueel aanwezige vindplaatsen zal zich dan ook dienen te richten op de nationale en gemeentelijke onderzoeksagenda’s met betrekking tot deze perioden. Uit de nationale onderzoeksagenda (NOaA) zullen diverse thema’s die betrekking hebben op het Utrechts-Gelders rivierengebied (archeoregio 13) van toepassing zijn. De vraag voor nu is welke thema’s uit de onderzoeksagenda’s aan de orde zijn voor de eventueel aanwezige vindplaatsen. 5.3 Vraagstelling Uit het vooronderzoek bleken er resten aanwezig te zijn die grofweg zijn in te delen in resten uit de ijzertijd/Romeinse tijd en resten uit de late middeleeuwen-nieuwe tijd. Ook zijn deze binnen het plangebied ruimtelijk te onderscheiden. De belangrijkste vragen op dit moment zijn dan ook: zijn er inderdaad archeologische resten uit deze of andere perioden aanwezig, wat is de ruimtelijke verspreiding ervan en wat is de waardering van deze archeologische informatie? 5.4 Onderzoeksvragen 1. Is er een (of zijn er meerdere) vindplaats(en) aanwezig binnen het onderzoeksgebied?

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

25

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

2. Zo ja, beschrijf per vindplaats de datering, het complextype, de aard van de sporen en vondsten, de verspreiding van de sporen en vondsten en de begrenzing van de vindplaats (indien mogelijk) zowel binnen als buiten het onderzoeksgebied. 3. Hoe is de bodemopbouw/stratigrafie binnen het onderzoeksgebied en wat is de relatie van de aangetroffen vindplaats met de bodemopbouw? Zijn er aanwijzingen voor verspoeling/erosie van het archeologisch niveau? Zo ja, wanneer heeft dit plaatsgevonden? 4. Wat is de waardering van de vindplaats(en)? Geef daarbij aan in hoeverre de vindplaats(en) in een groter onderzoekskader van de NOaA of de gemeentelijke onderzoeksagenda is (of zijn) in te passen. Noem de relevante onderzoeksthema’s. 5. Zijn er verstoringen aanwezig binnen het onderzoeksgebied? Zo ja, waar bevinden deze zich en tot hoe diep hebben deze de bodem of archeologische resten verstoord? 6. Hoe sluiten de resultaten van het onderzoek aan op de gespecificeerde archeologische verwachting zoals die in het vooronderzoek voor het onderzoeksgebied is vastgesteld? 7. Indien er geen vindplaats is vastgesteld, hoe is dit te verklaren (landschappelijk, verstoring of gewoon niet aanwezig)? Bovenstaande onderzoeksvragen vormen het kader waarbinnen het proefsleuvenonderzoek plaatsvindt.

Aanvullende onderzoeksvragen dienen, zo mogelijk, in het kader van de evaluatie van het veldonderzoek nader te worden geformuleerd.

HOOFDSTUK 6 METHODEN EN TECHNIEKEN 6.1 Strategie Alleen de deelgebieden A, C, D en H worden dermate verstoord dat hier onderzoek verplicht is. De overige deelgebieden, waar wel een grote kans bestaat op de aanwezigheid archeologische resten, worden niet bedreigd en vallen buiten het huidige onderzoek. Aangezien de sloop in meerdere fasen plaatsvindt, dient het archeologisch proefsleuvenonderzoek ook gefaseerd uitgevoerd te worden. De deelgebieden D en H zijn direct toegankelijk voor onderzoek (Fase 1). Deelgebied A en C, waar monumentale bomen gespaard dienen ten worden en een sporthal en omliggende parkeerterreinen momenteel nog in gebruik zijn, zijn mogelijk pas over twee jaar toegankelijk (Fase 2). Voor de deelgebieden A en C is dit PvE ook van toepassing, maar het zal tegen die tijd geactualiseerd dienen te worden. Het puttenplan binnen deelgebied C is voor nu slechts indicatief. De bevoegde overheid heeft voor de vier deelgebieden een voorzet gemaakt waaraan de onderzoeksstrategie dient te voldoen.33 Om het terrein archeologisch te waarderen wordt voor de proefsleuven uitgegaan van een dekkingsgraad van ruim 5%. Voor deelgebied C geldt echter dat de sporthal nog in gebruik is, evenals een kluwen aan kabels en leidingen ten noorden ervan. Op dit moment kan daarom alleen het westelijk en zuidwestelijk deel van deelgebied C onderzocht worden.

Over der rest van dit deelgebied kunnen op basis van de wel aangelegde proefsleuven waarschijnlijk nog geen uitspraken gedaan worden. In principe kan er uitgegaan worden van één opgravingsvlak: ter plaatse van veronderstelde middeleeuwse vindplaats wordt een oude woongrond verwacht op een diepte tot ca. 50 cm onder het maaiveld. De diepte van de resten uit de ijzertijd-Romeinse tijd worden sterk bepaald door de aanwezigheid van oeverafzettingen van de meandergordel van Distelkamp-Afferden. Op de top hiervan zijn archeologische resten te verwachten op een diepte variërend van 60 tot 130 cm -mv. In de zone waar de vindplaatsen elkaar ruimtelijk overlappen, centraal in deelgebied H, zouden twee vlakken nodig kunnen zijn. Ter aanvulling op de booronderzoeken dienen profielopnames genomen te worden zodat een representatieve doorsnede van het gebied gemaakt kan worden. Men dient zich te richten op de genese van het landschap, de opbouw van de bodem en de relatie met de vindplaatsen. Ten behoeve hiervan wordt in elke proefsleuf een doorlopend profiel gedocumenteerd dat in geval van weinig afwijkingen ook in twee kolommen kan gebeuren. 33

Van der Linden 2020.

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

26

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

Bij het ontwerp van het puttenplan is rekening gehouden met de ligging van kabels en leidingen, bestrating en bomen (afb. 16 en 17). In het westen van deelgebied C is er echter voor gekozen drie sleuven over de klinkerbestrating van een parkeerplaats te leggen, waarbij twee sleuven de kabel van straatverlichting doorkruisen. De bestrating dient te worden verwijderd en na afronding van het veldwerk weer hersteld. De elektriciteitskabels dienen voorzichtig vrijgegraven of men slaat hier een stukje van de sleuf over (bij een eenvormige, lege proefsleuf). De zuidelijkste sleuf in deelgebied C en de noordwestelijk in deel gebied D bevinden zich eveneens op een parkeerplaats met klinkers. Ook hiervoor geldt dat de bestrating na afloop van het veldwerk wordt hersteld. In deelgebied H zijn de proefsleuven rondom een in gebruik zijnde parkeerplaats en toegangsweg gepland. In onderstaand overzicht staat per fase en deelgebied de strategie vermeld. Afbeelding 16 is het bijbehorende puttenplan dat als basis genomen dient te worden voor het onderzoek. Er worden in tijdens Fase 1 in totaal veertien proefsleuven aangelegd: twaalf van 20 x 4 m en één van 15 x 4 m. De oppervlakte hiervan is 1020 m2. Voor Fase 2 is thans een indicatief en later te actualiseren puttenplan ontworpen van in totaal zeven proefsleuven: vijf van 20 x 4 m, twee van 15 x 4 m en één van 17,5 x 2 m.

De oppervlakte hiervan is 555 m2. Van het puttenplan kan naar inzicht van de aanwezig senior KNA-archeoloog in detail worden afgeweken, indien de terreinomstandigheden dit vereisen. Afvallende meters kunnen elders worden ingezet. Fase 1 Deelgebied D Oppervlakte Beoogde plannen Resultaten verkennend booronderzoek Advies Proefsleuven

Aandachtspunten

4.700 m2 Nieuwbouw – eerdere bebouwing reeds gesloopt Aanwijzingen voor resten uit de ijzertijd- Romeinse tijd in gehele plangebied m.u.v. uiterste noordoosten. Proefsleuvenonderzoek 250 m2 = 5,3% van 4.700 m2 - 3 proefsleuven van 20 bij 4 m en 1 proefsleuf van 15 bij 4 m. 1 vlak op ca. 60 tot 150 cm -mv. Mogelijk stroomrug en oeverwalafzettingen. - bestrating noordwestelijke proefsleuf herstellen. - noordwestelijke proefsleuf bevindt zich tussen elektriciteitskabel en afwatering.

Deelgebied H Oppervlakte

Beoogde plannen Resultaten verkennend booronderzoek

Advies Proefsleuven

Aandachtspunten

Deelgebied: 16.503 m2 Onderzoeksgebied: 13.553 m2 (ten zuiden van de Dijkgraafstraat bevindt zich binnen het deelgebied een ontoegankelijke waterpartijen in het oosten een bestaande doorgaande weg. Werkelijke onderzoeksgebied is daarom kleiner) Nieuwbouw – eerdere bebouwing reeds gesloopt Aanwijzingen voor resten uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd in het zuiddeel. Aanwijzingen voor resten uit de ijzertijd- Romeinse tijd in het noord- en centrale deel. In het uiterste oosten van deelgebied H zijn op hetzelfde niveau sporadisch indicatoren aangetroffen die kunnen duiden op perifere sporen in gebieden buiten de grens van de vindplaats uit de ijzertijdRomeinse tijd. In het zuiddeel overlappen beide vindplaatsen. Proefsleuvenonderzoek 720 m2 = 5,3% van 13.553 m2 - 7 proefsleuven van 20 bij 4 m. Vlak op ca. 60 tot 150 cm -mv (dichtbij de middeleeuwse vindplaats is een extra, hoger vlak niet uit te sluiten). - 1 proefsleuven van 20 bij 4 m. Vlak op ca. 50 cm – mv. - 1 proefsleuf van 20 bij 4 m op mogelijk twee archeologische niveau met vlak 1 op ca. 50 cm -mv en vlak 2 op ca. 60 tot 150 cm -mv. - in noordelijk deel mogelijk stroomrug en oeverwalafzettingen. - bestrating westelijke proefsleuf herstellen

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

27

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

- de noordoostelijke sleuf bevindt zich op de KLIC dichtbij de het tracé met Eis voorzorgsmaatregel. - in oosten en zuiden lopen enkele rioolaansluitingen het terrein op. - aanwezige bomen dienen gespaard te blijven. Buiten de boomkruin blijven.

Fase 2

Deelgebied A Oppervlakte Beoogde plannen Resultaten verkennend booronderzoek Advies

Proefsleuven

Aandachtspunten

Deelgebied: 3.718 m2 Onderzoeksgebied: 660 m2 Nieuwbouw – voorafgaand sloop huidige bebouwing Aanwijzingen voor resten uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd in oostdeel Er wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd omdat de huidige bebouwing deze resten zal hebben verstoord. De onbebouwde zone ten oosten van de te slopen bebouwing bodemingrepen komt echter wel in aanmerking voor archeologisch onderzoek. 35 m2 = 5,3% van 660 m2 - een proefsleuf van 17,5 bij 2 m die vanwege de aanwezigheid van bomen aangepast kan worden. - 1 vlak op ca. 50 cm -mv. - indicatief puttenplan en strategie actualiseren als terrein toegankelijk is en de sleuven volgens de op dat moment geldende terreinomstandigheden en aanwezige kabels/leidingen kunnen worden aangelegd. Aanwezige bomen dienen gespaard te blijven.

Deelgebied C Oppervlakte Beoogde plannen Resultaten verkennend booronderzoek

Advies

Proefsleuven

Aandachtspunten

8.578 m2 Nieuwbouw – voorafgaand sloop sporthal Aanwijzingen voor resten uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd in het noordoostdeel. Aanwijzingen voor resten uit de ijzertijd- Romeinse tijd in de zuidwestelijke helft. Huidige bebouwing kan resten uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd hebben aangetast. Proefsleuvenonderzoek Alleen het westelijk en zuidwestelijk deel van deelgebied C is toegankelijk voor onderzoek. De sporthal is nog in gebruik en in het noorden bevinden zich te veel kabels en leidingen die nog in gebruik zijn. Afhankelijk van de resultaten zou besloten kunnen tot uitbreiding van de proefsleuven zodra de sporthal gesloopt is. 520 m2 = 6,1% van 8.578 m2 - 5 proefsleuven van 20 bij 4 en 2 proefsleuven van 15 bij 4 m. - 1 vlak op ca. 60 tot 150 cm -mv of, in het noordoosten, 1 vlak op ca. 50 cm -mv. - indicatief puttenplan en strategie actualiseren als terrein toegankelijk is en de sleuven volgens de op dat moment geldende terreinomstandigheden en aanwezige kabels/leidingen kunnen worden aangelegd.

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

28

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

Afb. 16 Geplande proefsleuven in de deelgebieden A, C (Fase 2), D en H (Fase 1).

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

29

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

Afb. 17 De geplande proefsleuven met de KLIC (januari 2021).

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

30

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

6.2 Methoden en technieken De proefsleuven worden aangelegd met behulp van een graafmachine met gladde bak (en eventueel schaafbak). Er worden opgravingsvlakken aangelegd op relevante spoorniveaus. Indien op een hoger niveau sporen worden aangetroffen, wordt op deze hoogte een vlak aangelegd en gedocumenteerd. Maken de sporen duidelijk deel uit van een structuur, dan wordt niet verder verdiept. Indien weinig structurele sporen aanwezig zijn, dan wordt doorverdiept naar een dieper niveau. Bij de aanleg van de vlakken wordt systematisch en vlakdekkend gebruik gemaakt van een metaaldetector voor het opsporen van metalen voorwerpen. Bij de aanleg van de vlakken wordt vondstmateriaal per spoor verzameld. Indien deze niet herkenbaar zijn wordt vondstmateriaal in vakken van maximaal 4 x 5 m per stratigrafische eenheid verzameld.34 Alle vlakken, coupes en profielen kunnen zowel digitaal als analoog worden getekend. Bij analoge tekeningen worden het vlak op schaal 1:50 en de profielen en coupes op schaal 1:20 getekend. Alle vlakken, coupes en profielen worden gefotografeerd. Van de vlakken en het maaiveld dienen NAP-hoogtes genomen te worden. Muurwerk wordt in detail bouwhistorisch gedocumenteerd op schaal 1:20. Van het muurwerk worden relevante aanzichten gedocumenteerd.

Van muurwerk worden van de bovenzijde, onderzijde en versnijdingen NAP-hoogten genomen, bij voorkeur op twee punten, zodat het verloop van de muur vastgelegd kan worden. De baksteenformaten worden gedocumenteerd. Tot slot worden, indien mogelijk, 5- of 10-lagenmaten van het muurwerk genomen. Profielen/kolomopnames worden gefotografeerd en getekend (schaal 1:20). Vondsten worden per laag verzameld voor de datering en typering van de vindplaats. Het gebruikte meetsysteem zal worden gekoppeld aan het landelijke coördinatenstelsel (in RD). De proefsleuven worden zo aangelegd dat de veiligheid van alle in het veld aanwezige werknemers niet in het geding komt. Het veldwerk wordt uitgevoerd conform KNA.35 6.3 Omgang met kwetsbaar vondstmateriaal Het is belangrijk om vondsten al tijdens het veldwerk zodanig te behandelen, dat behoud op de lange termijn van al het vondstmateriaal, dus ook monsters, te waarborgen is. Specificatie OS11 beschrijft per materiaalcategorie hoe dit het beste gelicht, verpakt, gestabiliseerd en geconserveerd kan worden. Raadpleeg ook de KNA-leidraad ‘Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal’.36 Deze leidraad is te bestellen via de website van de SIKB: www.sikb.nl. 6.4 Structuren en grondsporen Sporen worden alleen gecoupeerd, getekend en gefotografeerd voor zover dit nodig is om de vraagstellingen te beantwoorden en voor de waardering van de vindplaats.

Sporen worden niet afgewerkt, tenzij op de betreffende plaatsen wordt verdiept naar een volgend vlak. Bevat een proefsleuf slechts enkele geïsoleerde sporen, dan dienen deze gecoupeerd en afgewerkt te worden. Bij het couperen worden vondsten per spoor en vulling verzameld om op deze wijze de depositionele en post-depositionele processen in kaart te brengen. Waterputten worden tijdens het IVO niet gecoupeerd of afgewerkt. Wanneer het vermoeden bestaat dat het om een waterput gaat, wordt door middel van een grondboring de diepte van het spoor bepaald. Sporen behorende tot een structuur worden niet gecoupeerd. Greppelstructuren worden zoveel mogelijk in het profiel gedocumenteerd. Bij het aantreffen van grafstructuren (crematiegraven, inhumaties) wordt contact opgenomen met de opdrachtgever en bevoegde overheid. Afhankelijk van de complexiteit en kwetsbaarheid

34

De selectieprocedure voor het verzamelen van vondstmateriaal tijdens het veldwerk is omschreven in specificatie PS06 van de KNA. 35 CCvD 2018. 36 Huisman 2006.

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

31

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

van de graven wordt een vervolgstrategie bepaald. Dit valt onder de in paragrafen 10.2, 10.3. 11.1 en 11.2 besproken procedures. 6.5 Aardwetenschappelijk onderzoek Tijdens het onderzoek wordt fysisch geografisch onderzoek verricht naar de bodemkundige opbouw van het terrein. Per proefsleuf zal een lengteprofiel worden bestudeerd en geïnterpreteerd. De profielen worden gefotografeerd en indien ze relevante informatie bevatten in zijn geheel getekend. Bij eenvoudige (gelijkaardige) profielen kan worden volstaan met het documenteren van kolomopnames om de aan het begin en einde van de proefsleuf. De interpretatie van de profielen gebeurt door een KNA-archeoloog, eventueel in samenspraak met een fysisch geograaf. 6.6 Anorganische artefacten Het vondstmateriaal wordt verzameld volgens specificatie PS06. Bijzondere vondsten worden in situ gefotografeerd. Eventuele anorganische artefacten worden geborgen volgens specificatie OS11 en de KNA-leidraden Veldhandleiding Archeologie37, Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal38 en Anorganisch materiaal.39 Bij kwetsbaar vondstmateriaal kan advies bij een specialist worden ingewonnen. 6.7 Organische artefacten Het vondstmateriaal wordt verzameld volgens specificatie PS06. Bijzondere vondsten worden in situ gefotografeerd.

Eventuele organische artefacten worden geborgen volgens specificatie OS11 en de KNA-leidraden Veldhandleiding Archeologie en Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal.40 Bij kwetsbaar vondstmateriaal kan advies bij een specialist worden ingewonnen. Artefacten van organisch materiaal worden na het verzamelen zodanig verpakt dat geen achteruitgang plaatsvindt. 6.8 Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten Uit relevante sporen dienen monsters te worden genomen ter bepaling van het potentieel voor verder archeobotanisch onderzoek. Diepe sporen en sporen die onder de grondwaterstand zijn bewaard, worden alleen bemonsterd wanneer dit noodzakelijk is voor de beantwoording van de onderzoeksvragen. Indien vegetatieniveaus aanwezig blijken te zijn, dienen hieruit (indien relevant) pollenmonsters genomen te worden voor de waardering van de vindplaats. Eventuele archeozoölogische en -botanische resten worden verzameld volgens specificatie PS06. De resten worden geborgen en bemonsterd volgens specificatie OS11 en de KNA-leidraden Archeozoölogie, Archeobotanie, Veldhandleiding Archeologie en Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal.41 Bij kwetsbaar vondstmateriaal kan advies bij een specialist worden ingewonnen. Menselijke resten die in anatomisch verband liggen, worden in eerste instantie met rust gelaten.

De opdrachtgever en de bevoegde overheid worden direct op de hoogte gebracht. In onderling overleg wordt bepaald hoe er omgegaan dient te worden met deze resten en of er een fysischantropoloog dient te worden ingeschakeld bij het onderzoek. Indien het aannemelijk is dat het om recente menselijke resten gaat, wordt de politie op de hoogte gebracht. 6.9 Overige resten Eventuele overige resten, zoals micromorfologische resten, fosfaat, diatomeeën of mijten, worden geborgen en bemonsterd volgens specificatie OS11 en de KNA-leidraden Archeozoölogie, Veldhandleiding Archeologie en Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal.42 37

Carmiggelt & Schulten 2002. Huisman 2006. 39 Bloo et al. 2017. 40 Carmiggelt/Schulten 2002; Huisman 2006. 41 Lauwerier 2011; Kooistra & Brinkkemper 2016; Carmiggelt & Schulten 2002; Huisman 2006. 42 Lauwerier 2011; Carmiggelt & Schulten 2002; Huisman 2006. 38

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

32

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

Indien gewenst kan advies bij een specialist worden ingewonnen. Het onderzoek van overige resten wordt alleen ingezet wanneer dit noodzakelijk is voor de beantwoording van de onderzoeksvragen. 6.10 Dateringstechnieken Voor het dateren van een eventuele vindplaats kunnen de volgende dateringstechnieken worden ingezet: C14-analyse, dendrochronologie, OSL en thermoluminescentie. Deze dateringstechnieken worden alleen ingezet wanneer dit noodzakelijk is voor de beantwoording van de onderzoeksvragen. Monstername gebeurt volgens specificatie OS11 de KNA-leidraden Veldhandleiding Archeologie en Eerste hulp bij kwetsbaar vondstmateriaal.43 Indien gewenst kan advies bij een specialist worden ingewonnen. 6.11 Beperkingen Er zijn geen beperkingen. Men dient echter rekening te houden op de aanwezigheid van kabels en leidingen.

HOOFDSTUK 7 UITWERKING 7.1 Structuren, grondsporen, vondstspreidingen De uitwerking van grondsporen en structuren is standaard en zal niet verder gaan dan nodig is voor het maken van een basisrapportage volgens de KNA (VS05). Sporen en structuren worden beschreven voor zover dit nodig is ter bepaling van de aard (het complextype) en de datering van de vindplaats(en). Alle sporen en structuren worden afgebeeld op een duidelijke en leesbare allesporenkaart. Op deze kaart worden ook verstoorde delen van het onderzoeksgebied aangegeven. Daarnaast wordt per periode en/of fase een overzichtskaart gemaakt van alle sporen en structuren. 7.2 Analyse aardwetenschappelijke gegevens In het rapport dient, desgewenst door een fysisch geograaf, een paragraaf geschreven te worden over de landschappelijke context, geologie en bodemopbouw van het onderzoeksgebied. Deze beschrijving is (mede) gebaseerd op de onderzoeksresultaten. De paragraaf maakt integraal deel uit van het rapport. 7.3 Anorganische artefacten De uitwerking van anorganische artefacten zal niet verder gaan dan nodig is voor het maken van een basisrapportage. Anorganische artefacten worden gedetermineerd voor de datering van de vindplaats(en) en voor het vaststellen van de aard van de vindplaats. De conservering van anorganische artefacten moet dusdanig zijn dat behoud van deze artefacten gewaarborgd is.

7.4 Organische artefacten De uitwerking van organische artefacten zal niet verder gaan dan nodig is voor het maken van een basisrapportage. Organische artefacten worden beschreven voor zover dit nodig is ter bepaling van de datering van de vindplaats(en). De conservering van organische artefacten moet dusdanig zijn dat behoud van deze artefacten gewaarborgd is. 7.5 Archeozoölogische, archeobotanische en fysisch antropologische resten Archeobotanische monsters dienen in eerste instantie te worden gewaardeerd ter waardering (conservering) van de vindplaats(en). Vervolgens wordt (indien zinvol) een selectie geanalyseerd. Aandachtspunten daarbij zijn onder meer het reconstrueren van het landschap en de gewassen die verbouwd werden. De uitwerking hiervan zal, indien nodig, aan specialisten worden uitbesteed. De uitwerking van archeozoölogische resten zal niet verder gaan dan nodig is voor het maken van een basisrapportage. Eventuele fysisch antropologische resten worden volledig uitgewerkt. De conservering van alle resten moet dusdanig zijn dat behoud van deze resten gewaarborgd is.

43

Carmiggelt & Schulten 2002; Huisman 2006.

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

33

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

7.6 Beeldrapportage Tijdens de uitwerking worden uitwerkingstekeningen, voorwerpfoto’s en tekeningen gemaakt voor zover dat nodig is om de vraagstellingen te beantwoorden, de argumentatie te onderbouwen en de advisering te verantwoorden. Voor de interpretatie van de sporen wordt een allesporenkaart op historisch kaartmateriaal geplot en, indien relevant, afgebeeld. 7.7 Overig Alle specialistische (deel)rapporten maken integraal deel uit van het eindrapport, door het als hoofdstuk of als bijlage in het eindrapport op te nemen.

HOOFDSTUK 8 (DE)SELECTIE EN CONSERVERING 8.1 Selectie materiaal voor uitwerking Na afloop van het veldwerk selecteert de KNA-archeoloog het materiaal dat uitgewerkt moet worden. Deze selectie wordt beargumenteerd in de basisrapportage. Indien materiaal niet wordt geselecteerd voor uitwerking, moet dit eveneens beargumenteerd worden in de basisrapportage. Omdat het in deze inventariserende fase niet mogelijk is aantallen uit te werken monsters in te schatten, moet in de offerte een stelpost worden opgenomen voor het waarderen en eventueel analyseren van één algemeen biologisch monster.

8.2 Selectie materiaal voor deponering en verwijdering Alle vondsten en monsters zijn vanaf het moment van vinden eigendom van de provincie Gelderland (Erfgoedwet art. 5.7). Alle vondsten moeten geconserveerd worden aangeleverd aan het archeologisch depot, zodat er geen noemenswaardige achteruitgang van het materiaal zal plaatsvinden. Monsters worden in overleg met de depothouder aangeleverd. Na afloop van het veldwerk stelt de KNA-archeoloog, eventueel in samenspraak met een specialist, een selectierapport op waarin hij of zij een voorstel (met motivatie) doet voor te deponeren en te verwijderen vondsten en monsters. Aan de selectie van het te deponeren en te verwijderen vondstmateriaal ligt specificatie PS06 (Protocol 4001 Programma van Eisen) ten grondslag. Het selectierapport wordt altijd ter goedkeuring aan de eigenaar van dit vondstmateriaal (de depothouder) voorgelegd. Dit kan door de betreffende contactpersoon aan te laten sluiten bij een overlegmoment of door het selectierapport per e-mail toe te sturen. Zie hoofdstuk 9.1 voor de contactgegevens van de depothouder. Tijdsduur reactie: De depothouder heeft maximaal vijftien werkdagen de tijd voor het afhandelen van het selectierapport. Blijft goedkeuring van het selectierapport uit, dan kan het benodigde werk zonder goedkeuring worden voortgezet.

Dit geldt uiteraard niet voor het verwijderen van gedeselecteerd materiaal; dit moet dan gewoon aangeleverd worden. Zonder goedkeuring mag dit immers nooit worden verwijderd. 8.3 Selectie materiaal voor conservering Na afloop van het veldwerk selecteert de KNA-archeoloog het materiaal dat geconserveerd moet worden. Deze selectie wordt beargumenteerd in een selectierapport. Indien materiaal niet wordt geselecteerd voor conservering, moet dit eveneens beargumenteerd worden in een selectierapport. De selectierapporten die na afloop van het veldwerk opgesteld worden, worden altijd aan de depothouder ter goedkeuring voorgelegd. Dit kan door de betreffende contactpersoon aan te laten sluiten bij overlegmoment of door het selectierapport per e-mail toe te sturen. Zie paragraaf 9.1 voor de contactgegevens van de depothouder. In een conserveringsrapport dient vervolgens te worden vastgelegd welke vondsten op welke wijze en met welke middelen zijn geconserveerd. De conserveringsrapporten worden altijd aan de depothouder ter goedkeuring voorgelegd.

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

34

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

HOOFDSTUK 9 DEPONERING 9.1 Eisen betreffende depot Vondstmateriaal en opgravingsdocumentatie dienen conform de eisen van het Provinciaal Depot Bodemvondsten Gelderland binnen twee jaar na afronding van het veldwerk te worden aangeleverd zoals geformuleerd in het document Richtlijnen voor de deponering van vondsten in het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten van Gelderland. Dit document is te downloaden via de website (https://www.museumhetvalkhof.nl/gac/bodemvondsten/1314-provinciaal-depotvoor-bodemvondsten.html). Provinciaal Depot voor Bodemvondsten Gelderland. Depotbeheerder: Stephan Weiss-König (024-3608805), s.weiss-koenig@museumhetvalkhof.nl. Depothouder/contactpersoon voor de KNA-richtlijn selectie/deselectie (PS06) en toezenden PvE: Stephan Weiss-König, pdb@museumhetvalkhof.nl (024-3608805 of 06-55732420) en Sigrid van Roode, s.van.roode@gelderland.nl. Let op: vermeld als onderwerp: PvE, locatie, urgentie reactie. 9.2 Te leveren product Tussen de twee fasen van proefsleuvenonderzoek zit een lange periode van twee jaar. Beide fasen worden daarom afzonderlijk gerapporteerd. Eindproduct is voor elke fase een rapport volgens KNA (VS05) en de projectdocumentatie. Bij het eindproduct hoort een bewijs (af te geven door de ontvangende instantie) van overdracht van vondsten, monsters en documentatie.

De definitieve rapportage wordt ter beschikking gesteld aan de opdrachtgever (3 ex), de bevoegde overheid (digitaal), de RCE (Archis), het depot (1 ex) en het e-depot.

HOOFDSTUK 10 RANDVOORWAARDEN EN AANVULLENDE EISEN 10.1 Personele randvoorwaarden De uitvoerder van het archeologisch onderzoek is in het bezit van een geldig certificaat BRL SIKB 4000 Archeologie met protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek of protocol 4004 Opgraven. Een senior KNA-archeoloog met kennis en ervaring binnen het Utrechts-Gelders rivierengebied geeft leiding aan het archeologisch onderzoek. De graafwerkzaamheden worden uitgevoerd door een kraanmachinist met aantoonbare (archeologische) ervaring op de hier relevante gronden. De kraan is uitgevoerd met een gladde bak. Voor het uitvoeren van materiaalanalyses, aardwetenschappelijk en bioarcheologisch onderzoek kunnen afhankelijk van de resultaten van het onderzoek specialisten met relevante ervaring worden ingezet. Profielen worden geïnterpreteerd en landschapsreconstructies worden gemaakt door een fysisch geograaf of een archeoloog met kennis en ervaring in de hier relevante gronden. 10.2 Overlegmomenten Voor de aanvang van de werkzaamheden dienen tussen de opdrachtnemer en de opdrachtgever duidelijke afspraken gemaakt te worden over de toegankelijkheid van het terrein, het vrij zijn van bebouwing van het onderzoeksgebied, eventuele afzettingen, vergunningen en communicatielijnen tijdens het veldwerk.

Indien tijdens het veldwerk belangwekkende zaken worden aangetroffen die niet in het PvE waren voorzien, vindt tussentijds overleg plaats tussen de opdrachtnemer, de opdrachtgever en de bevoegde overheid. De depothouder wordt bij een overleg betrokken bij het aantreffen van bijzondere, onvoorziene en/of onverwachte hoeveelheden van vondsten, monsters en materiaalcategorieën die deponering en conservering van het vondstcomplex significant beïnvloeden.

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

35

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

Alle overlegmomenten worden vastgelegd in een document. 10.3 Kwaliteitsbewaking, toezicht, overleg en evaluatie De bevoegde overheid en de opdrachtgever houden toezicht op de werkzaamheden. Voorafgaand aan het veldwerk wordt, liefst in het veld, overleg gepleegd met de opdrachtgever met betrekking tot praktische zaken van het veldwerk. Indien substantieel van het PvE afgeweken dient te worden, bijvoorbeeld bij het aantreffen van onverwachte sporen en structuren of indien een geringer deel van het onderzoeksterrein kan worden onderzocht, dan dient hiervoor schriftelijk toestemming verkregen te worden van de opdrachtgever en de bevoegde overheid. Er is pas sprake van meer- of minderwerk wanneer dit door de opdrachtgever schriftelijk is goedgekeurd. Wijzigingen ten opzichte van het PvE is alleen mogelijk met toestemming van de bevoegde overheid. Wanneer tijdens het veldwerk bijzondere, onvoorziene en/of onverwachte hoeveelheden vondsten, monsters en materiaalcategorieën worden aangetroffen die deponering en conservering van het vondstcomplex significant beïnvloeden, is overleg nodig tussen de opdrachtgever, de opdrachtnemer, de bevoegde overheid en de eigenaar van het vondstmateriaal (de depothouder). De depothouder geeft hierbij aan of het onvoorziene en/of onverwachte materiaal voor deponering in aanmerking komt.

Het conceptrapport wordt binnen drie maanden nadat het veldwerk is afgerond verzonden naar de opdrachtgever, die het ter goedkeuring ter beschikking stelt aan de bevoegde overheid. Indien de gestelde termijn niet haalbaar is, zal de opdrachtgever hiervan zo snel mogelijk op de hoogte worden gesteld. Het commentaar op het conceptrapport wordt zo snel mogelijk door de opdrachtnemer verwerkt in een definitief rapport. Commentaar op het conceptrapport wordt slechts eenmalig verwerkt. Indien commentaar niet wordt verwerkt, moet dit in een document worden beargumenteerd. 10.4 Overige randvoorwaarden en aanvullende eisen Voorafgaand aan het veldwerk stelt de opdrachtnemer een Plan van Aanpak op waarin de werkwijze en de planning uiteen worden gezet. Ook doet de opdrachtnemer voorafgaand aan het veldwerk een KLIC-melding, in verband met de ligging van kabels en leidingen, en meldt het onderzoek bij de RCE. De milieukundige begeleiding, betredingstoestemming, toegankelijkheid, het vrij zijn van bebouwing van het onderzoeksgebied, bereikbaarheid, eventuele afzettingen, afvoer van de grond, vergunningen, vrijwaring van explosieven en verontreiniging en de oplevering van het terrein zijn de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever.

HOOFDSTUK 11 WIJZIGINGEN TEN OPZICHTE VAN HET VASTGESTELDE PVE 11.1 Wijzigingen tijdens het veldwerk Alle wijzigingen ten opzichte van het vastgestelde PvE worden besproken met de opdrachtgever en de bevoegde overheid. Deze wijzigingen worden vastgelegd in een document. Indien de onderzoeksstrategie moet worden aangepast en er sprake is van meerwerk dienen de extra kosten hiervoor in een aanvullende offerte te worden uitgebracht. Wijzigingen tijdens het veldwerk als gevolg van bijzondere, onvoorziene en/of onverwachte hoeveelheden van vondsten, monsters en materiaalcategorieën die deponering en conservering van het vondstcomplex significant beïnvloeden, worden in overleg met de eigenaar van het vondstmateriaal (de depothouder) vastgesteld. De depothouder geeft aan of het onvoorziene en/of onverwachte materiaal voor deponering in aanmerking komt. Zie paragraaf 9.1 voor de contactgegevens van de depothouder.

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

36

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

Tijdsduur reactie ten aanzien van het wel of niet meenemen van onvoorziene en/of onverwachte (hoeveelheden van) vondsten, monsters en materiaalcategorieën: maximaal twee werkdagen of binnen 48 uur op werkdagen vanaf het moment van aantoonbaar melden/persoonlijk contact met/bij de depothouder (/eigenaar). De uitvoerder van het onderzoek levert daarbij alle relevante informatie op basis waarvan de depothouder/eigenaar een afgewogen beslissing kan nemen. Bij het uitblijven van een reactie binnen de gestelde termijn mogen de overige partijen beslissen of zij het materiaal wel of niet uit het veld meenemen. Wanneer een reactie van het depot uitblijft, neemt de bevoegde overheid een besluit in overleg met de opdrachtgever. Wanneer ook de bevoegde overheid geen besluit hierover neemt, beslist de opdrachtgever. Wanneer de opdrachtgever geen opdracht geeft om het materiaal mee te nemen, dan mag de uitvoerder van het onderzoek zelf beslissen, met het risico ook zelf de (meer)kosten te moeten dragen. Wanneer tijdig wordt gereageerd door de depothouder (/eigenaar vondsten) en een overleg gepland wordt tussen de depothouder (/eigenaar vondsten), de bevoegde overheid en de opdrachtgever, dan geldt er een termijn van zes weken voor dit overleg en de daaruit voortvloeiende besluitvorming met betrekking tot het wel/niet deponeren (en conserveren) van de onverwachte/ onvoorziene vondsten.

Deze besluitvorming is leidend voor de vervolgstappen die ten aanzien van het vondstmateriaal genomen worden. 11.2 Belangrijke wijzigingen Onderstaande belangrijke wijzigingen worden vastgelegd in een document en te allen tijde aantoonbaar voorgelegd aan alle betrokken partijen: o Kwalitatieve afwijking van de archeologische verwachting of het complextype; o Significante kwantitatieve afwijkingen van verwachte vondsten en monsters (hoeveelheid, soorten materialen, soorten voorwerpen, type conservering); o Wijzigingen van de gehanteerde onderzoeksmethode, zoals een wijziging in het puttenplan of in de in dit PvE geformuleerde onderzoeksstrategie; o Wijzigingen van de fysieke en/of technische omstandigheden; o Vastleggen overleg- en evaluatiemomenten; o Wijzigingen die (de)selectie en/of conservering van vondsten en monsters beïnvloeden. Alle overige wijzigingen of maatregelen worden vastgelegd in het dagrapport. 11.3 Procedure van wijziging na de evaluatiefase van het veldwerk Na afloop van het veldwerk wordt in overleg tussen de opdrachtgever, de bevoegde overheid en de depothouder besloten welke vondsten en monsters in aanmerking komen voor nadere uitwerking en conservering. Alle wijzigingen die deponering en conservering van het vondstcomplex significant beïnvloeden, worden in overleg met de eigenaar van het vondstmateriaal (de depothouder) vastgesteld.

Zie paragraaf 9.1 voor de contactgegevens van de depothouder. Tijdsduur reactie: er geldt een termijn van vijftien dagen voor het afhandelen van het selectierapport. Blijft goedkeuring van het selectierapport uit, dan kan het benodigde werk zonder goedkeuring worden voortgezet. Dit geldt uiteraard niet voor het verwijderen van gedeselecteerd materiaal; dit moet dan gewoon aangeleverd worden. Zonder goedkeuring mag dit immers nooit worden verwijderd. 11.4 Procedure van wijziging tijdens uitwerking en conservering Alle wijzigingen die deponering en conservering van het vondstcomplex significant beïnvloeden, worden in overleg met de eigenaar van het vondstmateriaal (de depothouder) vastgesteld en dienen schriftelijk aan de opdrachtgever te worden meegedeeld. Zie paragraaf 9.1 voor de contactgegevens van de depothouder. Tijdsduur reactie: er geldt een termijn van vijftien dagen voor het afhandelen van het selectierapport. Blijft goedkeuring van het selectierapport uit, dan kan het benodigde werk zonder goedkeuring worden voortgezet. Dit geldt uiteraard niet voor het verwijderen van

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

37

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

gedeselecteerd materiaal; dit moet dan gewoon aangeleverd worden. Zonder goedkeuring mag dit immers nooit worden verwijderd.

LITERATUUR EN BIJLAGEN Literatuur Berg, J.M. van den & K. Klerks, 2007a: Archeologische waarden- en beleidskaart voor het

grondgebied van Druten. Een aanzet tot het ontwikkelen van ruimtelijk archeologiebeleid, Amersfoort (Vestigia-rapport V305). Berg, J.M. van den & K. Klerks, 2007b: Burgemeester Bruinemanstraat, gemeente Druten. Een Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van boringen, Amersfoort (Vestigia-rapport 441). Bloo, S.B.C., E. Drenth, R.A. Houkes & A. Verbaas, 2017: KNA-Leidraden Anorganisch materiaal. Deel A: Algemene informatie, versie 1.1, SIKB Gouda. Carmiggelt, A. & P.J.W.M. Schulten, 2002: Veldhandleiding archeologie. Archeologie leidraad 1, College voor de Archeologische Kwaliteit (CvAK), Zoetermeer. Centraal College van Deskundigen (CCvD), 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) Landbodems, versie 4.1, SIKB Gouda. Eimermann, M., K. Klerks, E. Louwe & R.M. van Heeringen, 2009: Nieuwbouw aan de Hogestraat

50 te Druten, gemeente Druten. Inventariserend Veldonderzoek (VIO) door middel van aanvullende karterende boringen, Amersfoort (Vestigia-rapport V699).

Exaltus, R., 2007: Druten, Lievendaal (Gld.). een inventariserend Archeologisch Veldonderzoek, Zuidhorn (Steekproefrapport 2007-10/19). Heeringen, R.M. van, K. Klerks & R. Schrijvers, 2012: Addendum 2012. Actualisering

archeologische waarden-/verwachtingenkaart en beleidskaart gemeente Druten 2007, Amersfoort (Vestigia-rapport V993). Huisman, D.J., 2006: Eerste Hulp bij Kwetsbaar Vondstmateriaal, SIKB Gouda (KNA Leidraad 1). Kalisvaart, C.C., 2008a: Druten. Plangebied Dijkgraafstraat/Heemradenstraat. Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (karterende fase), Deventer (BAAC-rapport V-08.0059). Kalisvaart, C.C., 2008b: Druten. Plangebied Hogestraat 50. Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (karterende fase), Deventer (BAAC-rapport V-08.0135). Kooistra L.I. & O. Brinkkemper, 2016: KNA Leidraad Archeobotanie. Archeologie en resten van planten, SIKB Gouda. Leeuwen, M. van, 2020: Memorandum. Bodemadvies Ambitiedocument voor het gebied tussen De Heuvel en de Van Heemstraweg te Druten, Nijmegen (Omgevingsdienst Regio Nijmegen W.Z20.104144.01). Lauwerier, R.C.G.M., 2011: KNA Leidraad Archeozoölogie, SIKB Gouda. Linden, E. van der, 2020: ‘Bijlage 1: achtergrondinformatie bij het project’, Druten. Nales, T., 2008: Inventariserend veldonderzoek, verkennende fase Irenestraat, Druten Gemeente Druten, Katwijk.

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

38

Programma van Eisen IVO - Proefsleuven

Pons, L.J., 1966: De bodemkartering van het land van Maas en Waal en een gedeelte van het Rijk van Nijmegen, 1:25.000, Wageningen. Schurmans, M.D.R., 2009: Druten-Wilhelminastraat Opgraving Duren-Wilhelminastraat, Romeinse sporen in de periferie van de vindplaats Druten-Klepperhei, Amsterdam (Zuidnederlandse Archeologische Notities 174). Willemse, N.W., 2007: Plangebied Raadhuisstraat, gemeente Druten; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (IVO-kartering), Weesp (RAAPnotitie 2323). Winter, J. de & H.B.G. Scholte Lubberink, 2020: Druten, Plangebied Raadhuistraat. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (verkennende fase), ’s-Hertogenbosch (BAAC-rapport V-20.0213). Memorandum ODRN, 2021: Aanvullend bodemadvies ODRN 1-2-2021 over proefsleuven bij sporthal (Memorandum van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen vertrekt door de opdrachtgever). Kaarten Vestigia, 2013: Actualisatie Archeologische beleidskaart Druten, Amersfoort (Vestigia-rapport V922), kaartbijlage 8. Websites AHN 3 2020: Actueel Hoogtebestand Nederland. In augustus 2020 geraadpleegd via http://www.ahn.geodan.nl ArcGIS Online, http://www.arcgis.com, augustus 2020.

BAG-viewer 2020: In augustus 2020 geraadpleegd via https://bagviewer.kadaster.nl Bodemloket 2020: In augustus 2020 geraadpleegd via https://geoweb.gelderland.nl/WebViewer/Index.html?configBase=http://geoweb.gelderland.nl/Ge ocortex/Essentials/REST/sites/Bodemverontreinigingen/viewers/test/virtualdirectory/Resources/Con fig/Default Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), 2020: Bodemkaart, geomorfologische kaart, kadastrale kaart 1811-1832, Archismeldingen. In augustus 2020 geraadpleegd via http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/

A-20.0381, Druten, Heuvel en Heemstraweg

39

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=6978f7b7-5eed-49ef-a433-426d712e8227