Bijlage 2.1.12. - Waterhuishoudkundig onderzoek
Tekst van het document
Inbreidingsplan Portier te Druten Waterhuishoudingsplan deel 1
Colofon Titel: Auteur: Vrijgave: Projectnr.: Documentnr.: Versie: Datum: Status:
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan M. Moonen J. Baalman 210134 210134_20230208_RAP_001_v6 6.0 08-02-2023 Definitief
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze rapportage mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaand schriftelijke toestemming van de auteur. (Artikel 16 Auteurswet 1912). Het is de opdrachtgever toegestaan voor intern gebruik kopieën te maken zonder voorafgaande toestemming van de auteur. © Jens januari 2019
Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................... 3 1.
Beschrijving plangebied ................................................................................................................ 4 Plangrenzen................................................................................................................................... 4 Eigendomssituatie ......................................................................................................................... 4 Gebiedskenmerken ....................................................................................................................... 5
2.
(Geo-)hydrologie ........................................................................................................................... 6 Vaststellen bodemopbouw ........................................................................................................... 6 Grondwater ................................................................................................................................... 9 Oppervlakte water ...................................................................................................................... 11
3.
Stedelijk watersysteem ............................................................................................................... 13 Bemalingsgebied ......................................................................................................................... 13 Type watersysteem (riolering, afval- en regenwater)................................................................. 13 Afvalwaterbelasting .................................................................................................................... 14 Hemelwaterbelasting .................................................................................................................. 15
4.
Toetsing ....................................................................................................................................... 22 Drooglegging ............................................................................................................................... 22 Ontwatering ................................................................................................................................ 22 Aanleg- / bouwpeil ...................................................................................................................... 22 Afstroomrichting over maaiveld ................................................................................................. 23
5.
Rapportage .................................................................................................................................. 24 Gevolgen van de ontwikkeling voor het watersysteem en omgekeerd. .................................... 24 Maatregelen en oplossingen om negatieve gevolgen tegen te gaan. ........................................ 24 Tekeningen huidige en nieuwe waterstructuur (bijlagen) .......................................................... 25
Bijlage I – Overzichtstekening waterhuishouding Bijlage II – Verkennend bodemonderzoek Bijlage III – Sonderingen Bijlage IV - Geohydrologisch onderzoek Bijlage V – Notitie Quickscan watercompensatie (Ingenieursbureau BOOT) Bijlage VI – Grondwatermeetnet kern Druten
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 2 van 25
Inleiding Aanleiding Nabij het centrum van de kern Druten, aan de noordzijde van de Van Heemstraweg komt een nieuwe ontwikkeling op het voormalige terrein van een school tussen de Dijkgraafstraat en Raadhuisstraat. De nabijgelegen sporthal De Heuvel zal tevens worden gesloopt voor deze nieuwe ontwikkeling.
Doel In deze rapportage wordt de waterhuishouding binnen het inbreidingsplan toegelicht op hoofdlijnen. Het systeem van de nieuwbouw in relatie tot de bestaande riool- en watersystemen in het omliggende gebied is beschouwd. Ook is de oplossing voor de benodigde compensatie voor de waterberging aangegeven.
Leeswijzer Dit rapport beschrijft het plangebied in hoofdstuk 1. Vervolgens zijn in hoofdstuk 2 alle geohydrologische eigenschappen van het terrein beschreven. In hoofdstuk 3 zijn alle onderdelen van het stedelijk watersysteem toegelicht. De belangrijkste randvoorden en uitgangspunten staan aangegeven in hoofdstuk 3. De toetsing van het hoogteplan is beschreven in hoofdstuk 4. Als laatste wordt in hoofdstuk 5 een aantal specifieke onderdelen van het watersysteem toegelicht.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 3 van 25
1. Beschrijving plangebied Plangrenzen In afbeelding 1.1 is de begrenzing van het plangebied weergegeven. De buitenste rode contour bevat onder andere de te slopen sporthal De Heuvel, de locatie van de voormalige school, voormalige woningen en ook een 3-tal parkeerterreinen. De Dijkgraafstraat valt grotendeels binnen het plangebied en ook een deel van de Raadhuisstraat behoort tot het plangebied. Binnen de buitenste contour zijn ook 2 blokken met te handhaven bestaande woningen aanwezig. In totaal zijn dit 9 woningen. Deze percelen vallen buiten de scope en de woningen worden ingepast in het nieuwe plan.
Gemeentehuis
Heuvel Heuvel P
Sporthal
Winkels
Landschrijverstraat
Klokkenslagstraat
Dijkgraafstraat
P
Voormalige woningen
Heemradenstraat
Voormalige school P
Afbeelding 1.1 – Begrenzing plangebied
Eigendomssituatie De percelen binnen het plangebied zijn grotendeels in eigendom van woningcorporatie Woonwaarts en de gemeente Druten. Uiteindelijk zal, na ontwikkeling, de openbaar toegankelijke ruimte worden overgedragen aan gemeente. Over het eigendom en beheer en onderhoud van het terrein boven de parkeerkelder, ter plaatse van appartementen blokken C en D, zullen nadere afspraken gemaakt worden tussen de gemeente Druten en ontwikkelaar Klokgroep. Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 4 van 25
Gelijktijdig met de uitvoering van dit project zal de gemeente op een aantal locaties werkzaamheden uitvoeren aan de riolering. Zie hiervoor ook paragraaf 3.2.
Gebiedskenmerken Het gebied wordt ingericht met ca. 160 woningen. Voornamelijk appartementen in een 3-tal woontorens. In het centrum van het plan zijn ca. 40 grondgebonden woningen gepland. Er zal voldoende parkeergelegenheid ontstaan op meerdere locaties. Onder andere een parkeerhuis, een parkeerkelder en meerdere parkeerterreinen. In afbeelding 1.2 is de plankaart van de ontwikkeling weergegeven.
Blok W Appartementen
Winkels
Blokken E t/m K Grondgebonden woningen
Blok A Parkeerhuis
Blok B Parkeerkelder
Blok C Appartementen
Blok D Appartementen
Afbeelding 1.2 – Plankaart
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 5 van 25
2. (Geo-)hydrologie Vaststellen bodemopbouw 2.1.1.
Maaiveldhoogten
Aan de noord- en zuidzijde van het plan is het maaiveld wat hoger. De Heuvel, ter plaatse van de parkeerplaats bij het gemeentehuis, en de Van Heemstraweg liggen op ca. NAP +7,50 m. De wijken aan de oost- en westzijde liggen wat lager. Beide wijken liggen ongeveer op dezelfde hoogte, op ca. NAP +6,90 m. In onderstaande afbeelding is het hoogteverloop van het maaiveld te zien. Met blauwe pijlen is indicatief een eventuele stroomrichting over het maaiveld aangegeven.
+7,20
+6,95 +7,50 +7,10
+6,90
+6,90
+6,85
+7,25
+7,50
Afbeelding 2.1 – Overzicht hoogteverloop (Bron: AHN-viewer – Rood = hoog – Blauw = laag)
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 6 van 25
In de maaiveldanalyse van de werkorganisatie Druten-Wijchen en ook de klimaatatlas van het waterschap Rivierenland (wateroverlast, intense bui) is dit verloop ook terug te zien. Binnen het inbreidingsplan is er nauwelijks water-op-straat bij 70 mm neerslag. Het meeste water stroomt naar de aangrenzende woonstraten.
Afbeelding 2.2 – Maaiveldanalyse (bron: werkorganisatie Druten-Wijchen)
2.1.2.
Bodemsoorten
Door NIPA milieutechniek b.v. is een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd. Deze heeft als kenmerk: N218155.005/JVS van 22-09-2022 en is als bijlage toegevoegd. De boorprofielen laten zien dat er voornamelijk klei in de bovengrond aanwezig is. Op locaties waar momenteel of voorheen verharding heeft gelegen wordt zand aangetroffen (oude cunetten). Een 40-tal profielen zijn terug te zien in het onderzoek. Bij de diepere boringen wordt ook de zand aangetroffen op dieptes variërend van 1,5 tot 3,5 m minus maaiveld. De diepere boringen zijn genomen tot een diepte van 4,5 m minus maaiveld. Ook is door Inpijn Blokpoel een geohydrologisch onderzoek gedaan voor het inbreidingsplan. Dit onderzoek is als bijlage toegevoegd. Hieruit blijkt dat het projectgebied op de grens van 2 deklagen ligt. Aan de zuidwestzijde komt voornamelijk een kleiige deklaag voor terwijl er aan de noordoostzijde een zandige deklaag aanwezig is. Het zijn geen zandbanen met een beperkte breedte.
2.1.3.
Gelaagdheid
In het verkennend bodemonderzoek is het volgende aangeven voor de bodemopbouw ter plaatse van het projectgebied.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 7 van 25
Tabel 2.3 – Schematische voorstelling van de regionale bodemopbouw (bron: Verkennend bodemonderzoek NIPA milieutechniek)
In de klimaateffectatlas (afbeelding 2.4) zijn ook kaarten van de diepere zandbanen te vinden. In onderstaande afbeelding is te zien dat de zandbanen van het pleistocene zand op een diepte van 5,0 tot 7,0 m minus maaiveld aanwezig zijn in het plangebied. Direct grenzend aan de westzijde van het plangebied is beddingzand onbedijkte rivieren aanwezig op een diepte binnen 1,0 m minus maaiveld. Bij het waterschap zijn ook kaarten met zandbanen beschikbaar. Deze kaarten zijn anders opgebouwd dan de kaarten uit de klimaateffectatlas. Hierin is de uitwisseling met het watervoerend pakket aangegeven, zie afbeelding 2.5.
Afbeelding 2.4 – Overzicht zandbanen in de ondergrond (bron: Klimaateffectatlas)
Het onderzoek van Inpijn Blokpoel geeft aan dat het project niet in een zandbaan/stroomgeul ligt. De richting van de grondwaterstromingen variëren in de zomer en winter. In de kleiige deklaag is deze stroming lager, in de zandige deklaag is de grondwaterstroming groter.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 8 van 25
Afbeelding 2.5 – Zandbanen kaart (bron: Waterschap Rivierenland)
Grondwater 2.2.1.
GHG
De GHG binnen het plangebied is vastgesteld op NAP +6,60 m. Dit is gebruikt in een eerdere notitie (Quickscan watercompensatie) van ingenieursbureau BOOT van 25 februari 2022 (P20-0521-009). Deze notitie is als bijlage toegevoegd. Ook komt deze hoogte overeen met de resultaten van het grondwatermeetnet van de gemeente Druten. Hiervoor zijn peilbuisgegevens van de kern Druten bekeken. Belangrijkste peilbuis hierbij is nr. 2007 met als adres Heuvel 18 (aan de rand van het plangebied). De rapportage grondwatermeetnet is opgesteld door RPS en de peilbuizen in de kern Druten zijn als bijlage bijgevoegd.
2.2.2.
GLG
Uit de resultaten van het grondwatermeetnet zou voor de GLG een hoogte aangehouden kunnen worden van ca. NAP + 4,55 m.
2.2.3.
Gemiddelde grondwaterstand
Uit de resultaten van het grondwatermeetnet zou voor de GG een hoogte aangehouden kunnen worden van ca. NAP + 5,60 m.
2.2.4.
Grondwaterstroming
De grondwaterstroming varieert per seizoen. Aan de noordzijde van Druten stroomt de Waal. De waterstand van de rivier de Waal heeft door kwelwater invloed op de grondwaterstand waardoor aan de noordzijde de grondwaterstanden hoger zijn dan aan de zuidzijde van Druten.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 9 van 25
In het verkennend bodemonderzoek is het volgende aangeven voor de grondwaterstroming ter plaatse van het projectgebied.
Tabel 2.6 – Grondwaterstromingsparameters (bron: Verkennend bodemonderzoek NIPA milieutechniek)
2.2.5.
Infiltratie / intermediair / kwel
Infiltratie is binnen het plangebied niet mogelijk. Kwel is hier regelmatig aanwezig. Toch is er voornamelijk wegzijging in de bodem, zoals te zien is in afbeelding 2.7. Aan de noordzijde van het plangebied, op ca. 800 m afstand, in de Veerstraat, gelegen nabij de Waal komt veel kwel voor. Dit kwelwater wordt vanaf hier afgevoerd door een overkluizing (blauwe stippellijn) van een Awatergang en komt vervolgens uit in het oppervlaktewater direct grenzend aan de zuidzijde van het plangebied. Langs de Van Heemstraweg is een A-watergang gelegen welke water afvoert in westelijke richting. Zoals al genoemd in 2.2.4 stroomt het grond-/kwelwater vanuit het noorden richting de A-watergang direct grenzend aan het plangebied. Op diverse locaties kan het kwelwater tot op het maaiveld komen waar het water het riool in stroomt via de kolken.
Kwelsloot Veerstraat
Projectgebied
Afbeelding 2.7 – Overzicht kwel (bron: Kimaatatlas Rivierenland)
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 10 van 25
2.2.6.
Grondwaterbeschermingsgebied
Aan de zuidzijde van Druten is een grondwaterbeschermingsgebied aanwezig. Zie onderstaande afbeelding.
Afbeelding 2.9 – Locatie grondwaterbeschermingsgebied (bron: Omgevingsdienst Rivierenland)
Oppervlakte water 2.3.1.
Peilgebied / peilvak
In onderstaande afbeelding is de leggerkaart voor oppervlaktewater van het Waterschap Rivierenland weergegeven. Hierin zijn de watergangen en bijbehorende onderdelen aangegeven. Voor dit gebied geldt het peilbesluit ‘Quarles van Ufford’.
Afbeelding 2.9 – Uitsnede leggerkaart (Bron: Waterschap Rivierenland)
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 11 van 25
2.3.2.
Zomerpeil / winterpeil
Op de site van Waterschap Rivierenland zijn de volgende peilen uit het peilbesluit ‘Quarles van Ufford’ gevonden voor het projectgebied: Peilgebied (nummer/code) QVU145
Zomerpeil (m NAP)
Winterpeil (m NAP)
+6,20
+5,80
Tabel 2.10 – Zomer-/winterpeil (Bron: Waterschap Rivierenland)
2.3.3.
Status watergangen (A-, B-, C-status)
Aan de zuidzijde, op de rand van het plangebied, langs de Van Heemstraweg, is een A-watergang aanwezig. Deze watergang is verbonden met een overkluizing richting het noorden. Deze is gesitueerd aan de oostzijde van de Raadhuisstraat. Zie afbeelding 2.9. Deze overkluizing bestaat uit ronde betonnen buizen met een diameter van 500 en 600 mm. Binnen het project Portier wordt rekening gehouden met verruiming van de overkluizing. Dit is noodzakelijk om in te spelen op klimaatontwikkeling en toekomstbestendig te zijn. Voor de verruiming van de overkluizing worden de daaraan gestelde voorwaarden van het Waterschap gerespecteerd. Bij de volgende projectfase uitwerking/dimensionering wordt dit nader uitgewerkt.
2.3.4.
Rivier (beschermingszone en voorwaarden)
Het plangebied valt in zijn geheel buiten de beschermingszone van de rivier de Waal.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 12 van 25
3. Stedelijk watersysteem Bemalingsgebied Het plan ligt in de invloedsfeer van 2 verschillende bemalingsgebieden. Het oostelijk deel voert af naar het rioolgemaal met nummer 38 in de Wilhelminastraat. Dit is aan de oostzijde van het plan op ca. 500 m van de projectlocatie. Dit rioolgemaal voert verder af richting het noorden. Het westelijk deel stroomt af naar rioolgemaal nummer 28, gelegen in de Genechtstraat. De afstand naar dit gemaal is ook ca. 500 m van de projectlocatie. Dit is een gemaal van het waterschap. Op de A-watergang aan de zuidzijde van het plangebied zijn diverse (nood-)overstorten aanwezig. Met de blauwe pijlen zijn de RWA-uitstromen aangegeven. De noodoverstorten vanuit het gemengde rioolstelsel zijn met bruine pijlen aangegeven.
Afbeelding 3.1 – Overzicht bemalingsgebieden
Type watersysteem (riolering, afval- en regenwater) Aan de westzijde van het plan is een verbeterd gescheiden rioolsysteem aanwezig. In afbeelding 3.1 is dit te zien met de dubbele lijnen met groen tekstvak. Dit is een verbeterd gescheiden systeem met een pompvoorziening aan de zuidzijde bij de westelijke uitstroomvoorziening. De overige omliggende delen bestaan voornamelijk uit een gemengd systeem (paars tekstvak). In de straten direct grenzend aan het plan, zoals Dijkgraafstraat, Klokkenslagstraat en Raadhuisstraat is overal een gemengd rioolstelsel aanwezig. De diameters variëren van 300 mm t/m 500 mm. In de Raadhuisstraat liggen ook ei-buizen met afmeting van 300/450 mm. De gemeente is voornemens om een aantal werkzaamheden, gecombineerd met de ontwikkeling van het project Portier, uit te voeren in/nabij het projectgebied: - Vervangen gemengd rioolstelsel in de Raadhuisstraat (incl. hofje t.h.v. nrs. 5 t/m 23), genaamd ‘Engelenbak’; - Vervangen overkluizing Raadhuisstraat / vervangen duiker Javaplein; Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 13 van 25
-
-
Afbouwen water- rioleringssysteem Druten West; o Saneren noodoverstort Dijkgraafstraat (linker bruine pijltje in afbeelding 3.1); o Aanleg overgedimensioneerde leiding (RWA-riool) Dijkgraafstraat incl. afkoppelen woningen (voorzijde, dakwater); Aanpassen van het rioolsysteem (indien mogelijk/haalbaar) zodat de leiding onder de percelen van Irenestraat nrs. 66 en 68 buiten gebruik kan worden gesteld (volschuimen).
Een deel van deze werkzaamheden kan tegelijk met het inbreidingsplan Portier uitgevoerd worden. Voor het ontwerp van het rioleringssysteem van Portier gaan we er vanuit dat bovengenoemde werkzaamheden gerealiseerd zijn. Er zijn geen problemen met wateroverlast tijdens (extreme) neerslag bekend vanuit meldingen binnen het projectgebied en de directe omgeving. Wel blijkt uit de maaiveldanalyse dat het gebied gevoelig is voor wateroverlast bij extreme neerslag.
Afvalwaterbelasting 3.3.1.
Inwoner equivalent
Het inbreidingsplan bestaat uit ca. 160 woningen. Het afvalwater wordt gescheiden aangeboden aan de randen van het project. De afvalwaterproductie in totaal is als volgt bepaald, op basis van de Kennisbank stedelijk water van Stichting Rioned: [Aantal woningen] x [aantal personen per woning] x [afvalwaterproductie per persoon per uur] 160 x 3 x 12 = 5.760 l/u = 1,6 l/s = 5,76 m3/u De capaciteit van de minimale diameter voor het DWA, een pvc ø250 mm, met een afschot van 1:500 is 12 l/s. Dit volgt uit Hydraulisch functioneren, tabel A uit de Kennisbank van Rioned met een half gevulde buis. Deze diameter is hiermee groot genoeg om al het afvalwater af te kunnen voeren richting het bestaande omliggende gemengde stelsel. Omdat de afvalwaterproductie erg laag is zijn er hoogstwaarschijnlijk geen aanpassingen (vergroting) van het bestaande stelsel benodigd. Ook wordt er verhard oppervlak van het bestaande stelsel afgehaald waardoor er ruimte ontstaat om meer afvalwater af te voeren. De maaiveldhoogtes in het midden van het nieuwe plan liggen rond de NAP +7,35 m. We kunnen het middendeel op meerdere locaties aansluiten op de bestaande riolering, aan de noordzijde (Dijkgraafstraat) en aan de oostzijde (Raadhuisstraat), zie ook bijlage I (rode lijnen). Het bestaande riool ligt hier met de b.o.b. rond de NAP +5,10 m.
Met een gronddekking van 1,2 m en een buisdikte van 250 mm blijft er een hoogteverschil over voor het afschot van 0,80 m. Met een afschot van 4 promille is een afstand haalbaar van ca. 200 m. De maximale lengte voor het nieuwe DWA-riool ligt rond de 150 m en blijft hiermee onder de 200 m. Dit betekent dat er onder vrijverval aangesloten kan worden op de bestaande riolering en dat er geen nieuw rioolgemaal benodigd is binnen het plangebied.
3.3.2.
Bedrijfstype en aantal bedrijven (categorie)
Binnen het plan komen geen nieuwe bedrijven.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 14 van 25
Hemelwaterbelasting 3.4.1.
Verhard oppervlak
Binnen het plan zijn verschillende soorten verhard oppervlak aanwezig. In tabel 3.2 zijn deze weergegeven. In deze tabel is een vergelijking gemaakt tussen de huidige situatie en de toekomstige situatie. Belangrijk uitgangspunt bij het bepalen van de toename van het verhard oppervlak is dat het oppervlak van de voormalige school en de bijbehorende verharding niet als bestaand verhard oppervlak wordt gezien. Dit omdat deze verharde oppervlakken in 2017 reeds zijn verwijderd. In een notitie van ingenieursbureau BOOT van 25 februari 2022 (P20-0521-009) zijn dezelfde soorten verhard oppervlak gebruikt.
3.4.2.
Aandeel verharding aangesloten / afgekoppeld / niet aangekoppeld
Uit de tabel blijkt hoeveel verhard oppervlak daadwerkelijk afstroomt richting een voorziening en/of riolering. Hiervoor zijn ‘percentages verhard’ bepaald. In de tabel zijn dezelfde percentages aangehouden als in de notitie van ingenieursbureau BOOT. Het percentage verhard van de groenvoorzieningen op de parkeerkelder komt ook uit deze notitie.
3.4.3.
Soort verhard oppervlak
In onderstaande tabel is het overzicht van het verhard oppervlak per onderdeel aangegeven. Dit oppervlak is bepaald op basis van de begrenzing van het plangebied.
Woningen en kavels rijwoningen Woningen en kavels tweekappers Overige bebouwing Openbare verharding Parkeren (doorlatende verharding incl. doorlatende fundering) Groenvoorzieningen Braakliggend Bebouwing blok C en D Openbare verharding op parkeerkelder Groenvoorzieningen op parkeerkelder
Percentage verhard (%)
Huidige situatie (m2)
Toekomstige situatie (m2)
90 80 100 100 50
2.890 5.400 -
3.325 1.550 2.560 7.350 1.920
0 0 100 100 70
6.415 10.985 -
6.800 1.335 170 680
25.690
25.690
(verhard 70% door 30% reductie i.v.m. groen dak)
Totaal Tabel 3.2: Onderverdeling verhard oppervlak
Vanuit tabel 3.2 kan de toename van het afstromend verhard oppervlak bepaald worden. Dit is op dezelfde manier uitgevoerd als in de notitie van ingenieursbureau BOOT. In tabel 3.3 is te zien dat de toename van het (afstromende) verhard oppervlak 9.085 m2 is. Voor dit oppervlak dient waterberging gerealiseerd te worden. Het te realiseren volume aan waterberging is afhankelijk van het type waterberging en betreft 436 m3/ha voor compensatie in open water en 664 m3/ha voor de overige voorzieningen. De invulling van deze waterberging wordt in paragraaf 3.4.5 toegelicht.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 15 van 25
Huidige situatie (m2)
Toekomstige situatie (m2)
2.600 5.400 8.000
2.995 1.240 2.560 7.350 960 1.335 170 475 17.085
Woningen en kavels rijwoningen Woningen en kavels tweekappers Overige bebouwing Openbare verharding Parkeren (doorlatende verharding) Bebouwing blok C en D Openbare verharding op parkeerkelder Groenvoorzieningen op parkeerkelder Subtotaal Toename verharding
9.085
Tabel 3.3: Toename afstromend oppervlak
3.4.4.
Berging
In paragraaf 3.4.3 is bepaald dat er voor de toename van 9.085 m2 waterberging gerealiseerd moet worden. Binnen het plan is geprobeerd om de benodigde compensatie zo laag mogelijk te houden. Hiervoor zijn de volgende ontwerpkeuzes gemaakt: • Beperken nieuw verhard oppervlak; • Toepassen grasbetontegels (50% verhard, incl. doorlatende fundering). Om vervolgens aan de bergingseis te voldoen worden er binnen het plan de volgende maatregelen getroffen: 1. Waterberging op dek van de parkeerkelder appartementen blok C en D; 2. Aanbrengen verlaagde bermen; 3. Toepassen groene daken; 4. Uitbreiden oppervlaktewater; 5. Afkopen van de waterberging uit de waterbergingsbank. 1. Waterberging op dek parkeerkelder appartementen blok C en D De woontorens met appartementen, blok C en D, hebben een groen dak waarbij een deel van het water op het dak geborgen wordt. Hiervoor is 30 mm aangehouden. Indien nodig kan het water ook afstromen richting het dek van de parkeerkelder (blok B). Ook de oppervlaktes van de verharding (100%) en het groen (70%) wateren af richting het dak van de parkeerkelder. Op dit dak kunnen (hogere) drainagematten aangebracht worden waar het regenwater in vast wordt gehouden. Binnen 48 uur moet de berging leeg zijn gelopen door middel van de landbouwkundige afvoer richting de Awatergang met een maximaal debiet van 1,5 l/s/ha.
Deze leegloop wordt uitgevoerd door middel van een (overstort)put met een doorlaat welke is gebaseerd op de toegestane afvoer. Het afstromend verhard oppervlak is als volgt ( onderste deel van tabel 3.3): Bebouwing blok C en D Openbare verharding op parkeerkelder Groenvoorzieningen op parkeerkelder Totaal
1.335 170 475 1.980
Tabel 3.4: Afstromend oppervlak blok B, C en D
Voor de oppervlakte van 1.980 m2 is een waterberging benodigd van 132 m3. Hiervan kan er 1.335 x 30 mm = 40 m3 op het groendak geborgen worden. De benodigde waterberging in de drainagematten is dan 132 – 40 = 92 m3. Het dak van de parkeerkelder waar water op vastgehouden kan worden is 850 m2 (openbare verharding + groenvoorzieningen). Dit betekent dat er 0,11 m3/m2 geborgen moet worden om de hoeveelheid van 92 m3 te bereiken. Hiermee wordt 1.980 m2 gecompenseerd. Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 16 van 25
2. Aanbrengen verlaagde bermen Binnen het plan zijn er tussen de grondgebonden woningen 4 verlaagde bermen gepland. In onderstaande afbeelding zijn deze weergegeven. De totale oppervlakte van deze bermen is ca. 250 m2. Het zijn geen diepe wadi’s maar verlagingen met flauwe taluds die kunnen worden ingericht met groen (bij voorkeur gras i.p.v. struiken om bergingsverlies te voorkomen). Wanneer we uitgaan van een gemiddelde diepte van 0,15 m komt dit uit op een waterging van ca. 35 m3. Deze 35 m3 compenseert een toename verhard oppervlak van: 35 m3 : 664 m3/ha = 530 m2. Dit oppervlak komt vanaf de aangrenzende woningen en de aanwezig verharding rondom de verlaagde bermen. Van deze woningen wordt de afvoer van de achterzijde naar voren gehaald. De leidingen kunnen bijvoorbeeld door de spouwmuur naar de voorzijde gebracht worden zodat deze hier oppervlakkig naar de verlaagde bermen kan stromen. Een andere optie zou zijn om de leidingen onder de woning door te laten lopen, aan de voorzijde omhoog te brengen en gebruik te maken van een zogenaamde ‘spuwer’ op de erfgrens.
Afbeelding 3.5 – Locatie verlaagde bermen (Bron: Uitsnede plankaart)
Wanneer er meer water naar de verlaagde bermen stroomt dan de inhoud van deze bermen dan zal het over de verharding richting het noorden stromen, naar de parkeerplaats. Zie bijlage I (tekening). Hier kan het regenwater vervolgens in een ander systeem opgevangen worden. Zie hiervoor de volgende oplossingen, voornamelijk nr. 4 en 5. Ook de verlaagde bermen moeten binnen 48 uur zijn leeggelopen in de ondergrond en/of richting de A-watergang. In een volgende fase zal dit nader uitgewerkt worden.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 17 van 25
3. Toepassen groene daken Op de rijwoningen in het middengebied worden groene daken aangebracht. Ook de appartementen van de blokken C, D en W zijn voorzien van een groendak. Zie afbeelding 3.6. De oppervlakte van deze daken excl. de blokken C en D is in totaal ca. 1.570 m2. Het dak van blok C en D (1.335 m2) is niet in dit oppervlak meegenomen omdat deze onderdeel uitmaakt van een andere oplossing (nr. 1). De groene daken zullen moeten voldoen aan de gestelde eisen van de gemeente Druten en het Waterschap Rivierenland. Uitgangspunt voor deze daken is dat hier 30 mm regenwater geborgen kan worden. Dit komt overeen met 1.570 x 0,030 = 47 m3. Hiermee wordt 47 m3 : 664 m3/ha = 710 m2 gecompenseerd in het overzicht bij nr. 5.
Afbeelding 3.6 – Locatie groene daken
De groene daken hebben allemaal een overloop. Dit kan zijn naar de waterberging op de parkeerkelder (zie punt 1) of naar de verlaagde bermen (zie punt 2) of deze wordt op het toekomstig RWA-riool aangesloten (zie paragraaf 3.4.5. en bijlage I).
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 18 van 25
4. Uitbreiden oppervlaktewater; Aan de zuidzijde van de 2 woontorens met appartementen en parkeerkelder (blokken B, C en D) ligt een A-watergang waar waterberging in zit. Het uitbreiden van dit water zorgt voor compensatie voor de waterberging van 0,30 m3 per m2 uitbreiding. Er zijn wel eisen aan deze watergang, met name voor het onderhoud. Er dient altijd een onderhoudsstrook van minimaal 4 m breedte aanwezig te zijn. Wanneer de breedte van het wateroppervlak groter is dan 16 m is er ook onderhoud door middel van een maaiboot nodig. Het water dient dan toegankelijk te zijn voor een maaiboot.
Parkeerkelder
Talud t.b.v. half verdiept Parkeren en daktuin
Bestaande bomen
Bestaande, te handhaven onderhoudsstrook
Afbeelding 3.7 – Uitbreiding oppervlaktewater
In afbeelding 3.7 is de huidige situatie weergegeven met de bomen naast de watergang. De westelijk woontoren is met een rode stippellijn aangegeven en de toekomstige parkeerkelder met een blauwe stippellijn. Tegen de woontoren en parkeerkelder is een talud 1:3 gewenst nodig met een breedte van ca. 5 m om de hoogte naar het toekomstige maaiveld op het parkeerdek te overbruggen. Door dit benodigde talud is er geen uitbreiding van het oppervlaktewater mogelijk. 5. Afkopen van de waterberging uit de waterbergingsbank Als laatste optie is er de mogelijkheid om een bergingstekort te compenseren door dit af te kopen uit de waterbergingsbank. Deze waterberging is reeds gerealiseerd en kan worden ingezet wanneer het niet haalbaar is aan de bergingseis van een ontwikkellocatie te voldoen. Met name in centrumgebieden met relatief veel verhard oppervlak en weinig oppervlaktewater is dit een (laatst gewenste) mogelijkheid. In totaal is er reeds de volgende oppervlakte gecompenseerd: 1. Op de parkeerkelder 1.980 m2 2. Verlaging in het groen 530 m2 3. Groene daken 710 m2 4. Extra oppervlaktewater 0 m2 + Totaal 3.220 m2 In totaal moet er voor een oppervlak van 9.085 m2 waterberging gerealiseerd worden. Er is nog een tekort van 9.085 – 3.220 = 5.865 m2. Om hiervoor waterberging uit de waterbergingsbank aan te kopen is een inhoud van 5.865 m2 x 436 m3/ha = 260 m3 nodig.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 19 van 25
3.4.5.
RWA-riolering
Om de diverse onderdelen voor de regenwaterberging met elkaar te verbinden wordt er binnen het plan ook een RWA-riool aangelegd. Op deze manier kan het water zich verdelen en overstorten tussen de verschillende voorzieningen. Het RWA-riool is weergegeven in bijlage I. Te zien is dat er in de straten rondom het plan, Raadhuisstraat, Klokkenslagstraat en Dijkgraafstraat RWA-riool komt te liggen. Dit zal deels door de gemeente aangelegd worden (zie paragraaf 3.2). In het middenterrein wordt geen hoofdriool aangelegd. Hier kan het water oppervlakkig afvoeren naar de parkeerterreinen een de noord- en westzijde. Op deze locaties kan het regenwater via het RWA-riool verder verdeeld en/of afgevoerd worden.
3.4.6.
Locatie hemelwateruitlaat
In het plan is één nieuwe hemelwateruitlaat voorzien. Deze bevindt zich aan de zuidwestzijde en loost op de A-watergang naast de Van Heemstraweg. Op deze locatie zal ook door de gemeente een noodoverstort vanuit het gemengde riool verwijderd worden. Deze nieuwe uitlaat is voor de leegloop vanuit het gehele plan, afgestemd op de landbouwkundige afvoer. Het betreft de afvoer vanuit verlaagde bermen, groene daken maar vooral de waterberging op het dek van de parkeerkelder. Wanneer de berging in de drainagematten volledig benut is kan deze ook overstorten op de A-watergang.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 20 van 25
3.4.7.
Toetsing klimaatbui T=100 +10% - geen water in gebouwen (Buishand en Velds)
Bij de controle aan de hand van de T=100+10% van Buishand en Velds wordt het verhard oppervlak, de afvoercapaciteit (infiltratie + afvoer) en de aanwezig berging ingevoerd in onderstaande grafiek. Voor het verhard oppervlak is het gehele nieuw oppervlak aangehouden zoals deze is bepaald in tabel 3.3. Dit is 17.085 m2 De berging in de voorzieningen is als volgt: 1. op de parkeerkelder 132 m3 2. verlaging in het groen 35 m3 3. Groene daken (gerekend met 30 mm) 47 m3 + Totaal 214 m3 -------> 13 mm Voor de afvoer vanuit het plan wordt het totale nieuwe oppervlakte binnen het plangebied gehanteerd om te vermenigvuldigen met de landbouwkundige afvoer. Dit is 17.085 m2 x 1,5 l/s/ha = 2,56 l/s en komt overeen met 0,54 mm/uur.
45 mm
Afbeelding 3.8 – Controle T=100+10%
In de grafiek is te zien dat er 45 mm te weinig berging is in de voorzieningen. Dit komt overeen met een volume van 770 m3. Dit water mag bij een T=100+10% wel op straat staan maar dit mag niet tegen de gevels aan komen te staan. Het verhard oppervlak van de openbare verharding is ca. 9.000 m2. Als de 770 m3 verdeeld kan worden over deze verharding dan staat hier gemiddeld 0,08 m water op staat. Dit is een korte check. Naar verwachting levert dit geen wateroverlast op in de vorm van water tegen de gevels. In een volgende fase dient dit nader uitgewerkt te worden. Belangrijk hierbij is dat water op straat vanuit de hoger gelegen gedeeltes over openbaar gebied naar lager gelegen gebied kan stromen. Vervolgens moet het hier eerst in de watergang aan de zuidzijde van het plan in kunnen stromen voordat het ergens op particulier terrein schade kan veroorzaken. Bij de verdere uitwerking zullen de maaiveldhoogtes (kantopsluiting, verharding e.d.) zo bepaald moeten worden dat er geen water naar naastgelegen gebieden kan stromen.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 21 van 25
4. Toetsing Drooglegging Het plan ligt in een peilvak met een zomerpeil van NAP +6,20 m. De minimale drooglegging voor woningen in het proces watertoets versie 6 van de Werkorganisatie Druten Wijchen van 6 mei 2022 is 1,30 m. Hierdoor is het minimale vloerpeil vanuit de drooglegging NAP +7,50 m. Het straatpeil heeft een minimale drooglegging van 1,00 m volgens het proces watertoets. Dat komt neer op een hoogte van NAP +7,20 m. Voor de nieuwe rijbanen is dit haalbaar. De bestaande rijbanen van de Dijkgraafstraat en Heuvel liggen echter op NAP +7,00 m.
Ontwatering De GHG is bepaald op NAP +6,60 m. De minimale ontwatering voor woningen in het proces watertoets versie 6 van de Werkorganisatie Druten Wijchen van 6 mei 2022 is 1,00 m. Hierdoor is het minimale vloerpeil vanuit de drooglegging NAP +7,60 m. Het straatpeil heeft een minimale ontwatering van 0,70 m volgens het proces watertoets. Dat komt neer op een hoogte van NAP +7,30 m. Voor de nieuwe rijbanen is dit haalbaar. De bestaande rijbanen van de Dijkgraafstraat en Heuvel liggen echter op NAP +7,00 m.
Aanleg- / bouwpeil De ontwatering is maatgevend voor het bepalen van de vloerpeilen. De nieuwe vloerpeilen zijn minimaal NAP +7,60 m. Ook moet er aangesloten worden op de bestaande situatie met de bestaande bouwblokken binnen het plangebied. Het huidige voorstel voor de vloerpeilen is weergegeven in afbeelding 4.1.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 22 van 25
Afbeelding 4.1 – Overzicht vloerpeilen
Afstroomrichting over maaiveld Waar mogelijk willen we gebruik maken van afwateren over het maaiveld. De verharding en de grondgebonden woningen kunnen hoogstwaarschijnlijk oppervlakkig afwateren naar de verlaagde bermen die tussen de woningen in liggen. Voor het afwateren over maaiveld is een minimaal afschot nodig van 3 promille. Dit is niet voor het gehele plan haalbaar i.v.m. de bestaande woningen en de te realiseren parkeerkelder. Tijdens extreme neerslag mag er geen waterschade optreden. Bij de uitwerking van de nieuwe maaiveldhoogtes moet er rekening mee worden gehouden dat het water altijd over het maaiveld naar de A-watergang aan de zuidzijde moet kunnen stromen voordat het ergens waterschade kan veroorzaken, ook niet bij de naastgelegen (bestaande) gebieden.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 23 van 25
5. Rapportage Gevolgen van de ontwikkeling voor het watersysteem en omgekeerd. Binnen de nieuwe ontwikkeling is er onvoldoende ruimte voor een volledige compensatie voor de waterhuishouding. Wel wordt er door diverse voorzieningen en inrichting geprobeerd om het water zo lang mogelijk vast te houden binnen het plangebied. Denk hierbij aan de berging op het parkeerdek, groene daken en verlaagde bermen. Ook worden bestaande gemengde rioolsystemen vervangen door gescheiden systemen. Dit geldt ook voor de riolering in de aangrenzende straten. Deze worden in opdracht van de gemeente Druten gelijktijdig vervangen door een gescheiden systeem. Om de negatieve gevolgen van de ontwikkeling op de regionale waterhuishouding te compenseren wordt er watercompensatie afgewenteld in de waterbergingsbank. Ondanks dat er relatief weinig regenwaterberging binnen het plangebied mogelijk is wordt er door het toepassen van veel groen, ook in de vorm van bomen, een klimaatadaptieve omgeving gecreëerd die naast het voorkomen van wateroverlast ook een bijdrage levert aan het voorkomen van hittestress. Het grondwater en de aanwezige kwel in het gebied kan mogelijk veranderen door het aanbrengen van de parkeerkelder onder de blokken C en D. Deze kelder komt tot ca. 2 m onder het maaiveld en steekt dan ruim 1 m in het grondwater (GHG). De diepere zandlagen zitten over het algemeen op ca.
5 a 7 m minus maaiveld. Waarschijnlijk is hier nauwelijks invloed maar het kan voorkomen dat er veranderingen in de stroming van het grond-/kwelwater ontstaan ter plaatse van de kelderbak.
Maatregelen en oplossingen om negatieve gevolgen tegen te gaan. De mogelijke nadelige effecten van de parkeerkelder in relatie tot het grondwater zijn nader onderzocht door Inpijn Blokpoel, zie bijlage IV. De gemeente Druten en het Waterschap Rivierenland zijn akkoord met de rapportage en het onderzoek. De verdiepte parkeerkelder ligt deels in de klei (westzijde) en deels in het zand (oostzijde). De stroming van grondwater in het kleipakket zal niet worden beïnvloed doordat hier weinig stroming aanwezig is. De stroming in de zandbaan wordt niet onderbroken. Het grondwater kan hier rondom de betonnen parkeerkelder stromen. Dit zou tot opstuwing kunnen leiden. Dit wordt in de volgende fase, in deel 2 van het waterhuishoudingsplan, nader onderzocht op basis van het definitieve ontwerp van de kelder. Uit modelberekeningen moet blijken of het nodig is om extra goed doorlatend materiaal naast de kelderbak aan te brengen. De aanwezigheid van de kelderbak zal nauwelijks invloed hebben op de hoogte van de grondwaterstanden. De stijghoogte van het watervoerende pakket ligt boven het maaiveldniveau. Hierdoor is er extra aandacht voor de uitvoeringsfase van het aanleggen van de parkeerkelder. Opbarsten en welvorming is een punt van aandacht. Hiervoor wordt in de volgende fase, in deel 2 van het waterhuishoudingsplan, nader onderzoek gedaan.
Onder andere het volumegewicht van de aanwezige klei zal onderzocht worden. Vervolgens worden hier er evenwichtsberekeningen uitgevoerd. De uitkomsten van dit onderzoek en berekeningen kunnen mogelijk bepalend zijn voor het vloerpeil van de parkeerkelder. Mogelijk wordt de kelder hierdoor minder diep aangelegd. Wanneer dit niet haalbaar is dan zal er bepaald worden welke aanvullende maatregelen er nodig zijn tijdens de bouwfase om de bodem te beschermen. Ook dit wordt in de volgende fase nader uitgewerkt door Inpijn Blokpoel.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 24 van 25
Aan de zuidzijde van het plan is op geringe afstand een grondwaterbeschermingsgebied aanwezig. Wanneer de invloed van bemaling tijdens de uitvoering dit gebied raakt zal er een retourbemaling nodig zijn om de invloed op het beschermingsgebied te beperken. Bij het opstellen van het bemalingsplan zal hier rekening mee te worden gehouden.
Tekeningen huidige en nieuwe waterstructuur (bijlagen) De eerste schetsen van het ontwerp voor de waterberging en nieuwe DWA-/HWA-rioleringen zijn los bijgevoegd. Deze schetsen zullen in een volgende fase verder uitgewerkt worden.
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
Pagina 25 van 25
Bijlage I – Overzichtstekening waterhuishouding
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
1
2
3
4
5
6
7
8
A
A
B
B
Werkzaamheden gemeente: Verlaten leiding onder perceel Irenestraat nr. 66 en 68
C
C
Legenda
D Werkzaamheden gemeente: Aanbrengen gescheiden riolering Dijkgraafstraat
D
- HWA - DWA - Oppervlakkige afvoer hemelwater - Bestaand gemengd riool
Maten in m, diameters en afm. bestratingsmaterialen in mm, hoogtematen in m t.o.v. NAP, tenzij anders aangeven.
E Waterberging op dak parkeerkelder Uitstroom Overstort vanuit berging Werkzaamheden gemeente: Verwijderen noodoverstort gemengd riool
Nieuwe duiker Javaplein
Werkzaamheden gemeente: Overkluizing Raadhuisstraat vervangen Aanbrengen gescheiden riolering Raadhuisstraat Duiker Javaplein vervangen
F
PROJECT
FORMAAT
GETEKEND
Portier Druten te Druten
A3
C. Frijns
SCHAAL
GECONTROLEERD
1:1000
J. Baalman
OM S C H R I J V I N G
STATUS
PROJECTNUMMER
Waterhuishouding
Concept
210134
Nieuwe situatie
BLAD
DATUM
1 van 1
08-02-2023
OPDRACHTGEVER
TEKENINGNUMMER
KLOK groep
210134_TEK_003_v4
F
AANDACHTSPUNT: GASLEIDING
1
2
3
E
4
5
6
7
8
Bijlage II – Verkennend bodemonderzoek
Inbreidingsplan Portier | Waterhuishoudingsplan
RAPPORT VERKENNEND BODEMONDERZOEK HEUVEL TE DRUTEN
PROJECT: N218155
VERANTWOORDING Titel
VERKENNEND BODEMONDERZOEK HEUVEL TE DRUTEN
Opdrachtgever
KlokGroep Milieu b.v. Kanaalstraat 200 6541 XN NIJMEGEN
Rapportnummer
N218155.005/JVS
Datum
22 september 2022
Projectleider/au-
de heer J.B.P. van der Stroom
Autorisatie
de heer J.A.A. van Vliet
teur
handtekening
Boormeester
handtekening
de heer R. van der Laan
handtekening
NIPA milieutechniek b.v. Landweerstraat – Zuid 109 5349 AK Oss
tel. +31 (0)412 – 65 50 58 www.nipamilieu.nl info@nipamilieu.nl
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/2
INHOUDSOPGAVE VERANTWOORDING ________________________________________________________________ 2 1
INLEIDING _____________________________________________________________________ 4
2
LOCATIEGEGEVENS _____________________________________________________________ 5
3
2.1
ALGEMEEN __________________________________________________________________ 5
2.2
VOORONDERZOEK _____________________________________________________________ 5
2.2.1
Omgeving _____________________________________________________________ 6
2.2.2
Bodemgebruik _________________________________________________________ 6
2.2.3
Bodemkwaliteitskaart ___________________________________________________ 7
2.2.4
Uitgevoerde bodemonderzoeken ___________________________________________ 8
2.2.5
Bodemopbouw en geohydrologie __________________________________________ 9
2.3
DOELSTELLING ______________________________________________________________ 10
2.4
HYPOTHESE ________________________________________________________________ 11
UITGEVOERD BODEMONDERZOEK ________________________________________________ 11 3.1
ALGEMEEN _________________________________________________________________ 12
3.2
VELDWERKZAAMHEDEN ________________________________________________________ 12
3.3
LABORATORIUMWERKZAAMHEDEN _________________________________________________ 13
4
WIJZE VAN BEOORDELING EN INTERPRETATIE ______________________________________ 14
5
RESULTATEN __________________________________________________________________ 16
6
5.1
ZINTUIGLIJKE WAARNEMINGEN ___________________________________________________ 16
5.2
ANALYSERESULTATEN EN BODEMKWALITEIT ___________________________________________ 17
5.3
INTERPRETATIE ______________________________________________________________ 18
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN ________________________________________________ 20
Bijlage 1 2 3 4 5 6 7 8
Situering in de regio Kadastrale gegevens Locatieoverzicht Boorprofielbeschrijvingen Analysecertificaten grond en grondwater Toetsingstabellen Fotobijlage Gegevens vooronderzoek
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/3
1
INLEIDING KlokGroep Milieu b.v. te Nijmegen heeft, in verband met de gewenste herontwikkeling, aan NIPA milieutechniek b.v. te Oss opdracht gegeven voor het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek conform de NEN 5740 ter plaatse van het plangebied tussen Heuvel, de Raadhuislaan en de Van Heemstraweg te Druten. NIPA milieutechniek b.v. te Oss is een ISO 9001:2015 gecertificeerd onderzoeksbureau. Tevens is NIPA milieutechniek b.v. op grond van artikel 12 van het Besluit bodemkwaliteit erkend voor de werkzaamheid “Veldwerk”. Deze erkenning geldt voor de volgende protocollen:
2001 – Plaatsen van handboringen en peilbuizen, maken van boorbeschrijvingen, nemen van grondmonsters en waterpassen
2002 – Het nemen van grondwatermonsters
2003 – Veldwerk bij milieuhygiënisch waterbodemonderzoek
2018 – Locatie-inspectie en monsterneming van asbest in bodem
NIPA milieutechniek b.v. verklaart dat het veldwerk onafhankelijk van de opdrachtgever is uitgevoerd conform de eisen van BRL SIKB 2000 en de daarbij horende protocollen. De contactpersoon van de opdrachtgever is de heer R.H.M. Melis. De werkzaamheden bij NIPA milieutechniek b.v. zijn gecoördineerd door de heer J.B.P. van der Stroom.
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/4
2
LOCATIEGEGEVENS 2.1
Algemeen
De onderzoekslocatie betreft het plange-
Heuvel Raadhuisstraat
bied tussen de Heuvel en de Van Heemstraweg te Druten. Het plangebied heeft een
sporthal
oppervlakte van circa 3,0 ha. Behoort niet tot plangebied
De locatie betreft deels braakliggend en is braak
deels bebouwd met een sporthal met een parkeerplaats (circa 2.100 m²). Het braakliggend terrein is bebouwd geweest met een school en woningen. De sporthal zal in een
Voormalige school
later stadium worden gesloopt. Ter plaatse zal na sloop aanvullend onderzoek worden verricht Dijkgraafstraat De Dijkgraafstraat is geasfalteerd en maakt onderdeel uit van het plangebied. De weg is
Figuur 1: planlocatie
eind jaren ’70 aangelegd en derhalve mogelijk teerhoudend. Voor het onderzoek naar de teerhoudendheid van het asfalt wordt een separate rapportage opgesteld. De Klokkenslagstraat en de Raadhuisstraat maken eveneens onderdeel uit van de onderzoekslocatie en zijn beklinkerd. Niet bekend is hoe deze wegen zijn gefundeerd.
De situering van de onderzoekslocatie in de regio is weergegeven in bijlage 1. Het locatieoverzicht is opgenomen als bijlage 3. 2.2
Vooronderzoek
Voorafgaand aan het bodemonderzoek is een vooronderzoek uitgevoerd conform hoofdstuk 6 van de NEN 5725. In bijlage 8 zijn de relevante kopieën vanuit het vooronderzoek opgenomen.
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/5
2.2.1 Omgeving De onderzoekslocatie is gelegen in het centrum van Druten. De directe omgeving van de locatie bestaat uit:
Noordzijde:
openbare weg Heuvel, supermarkt, woningen met tuin
Oostzijde:
woonwijk
Zuidzijde:
Van Heemstraweg
Westzijde:
woningen met tuin, buurthuis De Bogerd
2.2.2 Bodemgebruik Uit topografische gegevens (topotijdreis.nl) blijkt dat de onderzoekslocatie in de periode tussen 1940 en 1975 als boomgaard in gebruik is geweest. In deze periode is bij de fruitteelt mogelijk gebruik gemaakt van organochloorbestrijdingsmiddelen (OCB) zoals DDT. Hierdoor is de locatie verdacht op het voorkomen van OCB. Voormalige watergangen zijn niet eenduidig op te maken uit deze kaarten.
1950
1965
1976
1980
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/6
2000
2021
Tijdens de sloop van de school is een koperen leiding aangetroffen welke mogelijk toebehoorde aan een ondergrondse tank. Bij bevoegd gezag zijn geen gegevens bekend omtrent de aanwezigheid van een ondergrondse tank, wel bestaat het vermoeden dat er een aanwezig is.
Voor zover bij de opdrachtgever bekend is, zijn op of nabij de onderzoekslocatie (met uitzondering van het schoolterrein) geen overige tanks aanwezig of aanwezig geweest en hebben verder geen potentieel bodembedreigende activiteiten plaatsgevonden.
Het voornemen bestaat om binnen het plangebied woningbouw te realiseren. 2.2.3 Bodemkwaliteitskaart Uit de bodemkwaliteitskaart van de gemeente Druten van 2020 blijkt dat de bovengrond is geclassificeerd als bodemkwaliteitsklasse Wonen. De ondergrond vanaf 0,5 meter –mv is geclassificeerd als Landbouw/Natuur.
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/7
2.2.4 Uitgevoerde bodemonderzoeken Door MOS grondmechanica is in 2003 een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd ter plaatse van de SBO School aan de Raadhuisstraat 2. Dit onderzoek was niet digitaal beschikbaar en is opgevraagd bij de gemeente. Het onderzoek heeft op de site van de provincie Gelderland de status “voldoende onderzocht”. Nadere details ontbreken.
Aan de Dijkgraafstraat, ten westen van de onderzoekslocatie, is in 1988 een indicatief onderzoek uitgevoerd door Grontmij. Uit het onderzoek zijn geen belemmeringen gebleken voor de beoogde bouw van de woningen.
Ter plaatse van de Heemradenstraat 16-38 ten westen van de onderhavige onderzoekslocatie zijn in 2001 door Search twee onderzoeken uitgevoerd. In de vaste bodem en in het grondwater zijn geen verontreinigingen met de onderzochte parameters aangetoond. De puinhoudende bodem bleek niet verontreinigd met asbest.
Direct ten zuidoosten van de onderzoekslocatie is ter plaatse van het voormalig politiebureau in 1995 een verkennend bodemonderzoek uitgevoerd door Dibec (kenmerk 95.02167, september 1995). Hierbij is in de vaste bodem een sterk verhoogd gehalte aan lood aangetoond. Het sterk verhoogde gehalte is gerelateerd aan het aangetroffen puin in de ondergrond. Het grondwater bleek niet verontreinigd te zijn. De verontreiniging strekte zich niet uit tot onderhavige onderzoekslocatie. De verontreiniging is in 1999 gesaneerd (evaluatieverslag Dibec, kenmerk 461.577/SvM, d.d. 11 november 1999). Hierbij is 324 m³ met lood verontreinigde grond ontgraven en afgevoerd. De bodem is tot aan de streefwaarde gesaneerd waarbij de bodem tot 2,5 meter –mv ontgraven is.
Uit het HBB-bestand blijkt dat aan de “Van Heemstraweg 10” zouden in het verleden diverse bodembedreigende activiteiten hebben plaatsgevonden, onder andere een benzine servicestation , een schoenfabriek, een smederij, tabakverwerkende fabriek, een slachthuis en een betonfabriek. Er zou ook sprake zijn geweest van een limonadefabriek. Van Heemstraweg is circa 25 meter ten zuidoosten van het plangebied ingetekend in de aangeleverde bodeminformatie. Het werkelijke adres Van Heemstraweg 10 ligt circa 3,5 kilometer westelijker. Op de historische topografische kaarten is ten zuidoosten van de onderzoekslocatie alleen kleinschalige bebouwing zichtbaar. Het lijkt derhalve onwaarschijnlijk dat al deze activiteiten daar plaatsgevonden hebben.
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/8
Ter plaatse van het winkelcentrum ten noorden van de onderzoekslocatie zijn in het verleden twee onderzoeken uitgevoerd. In 1993 door Fugro en in 2009 door Schalm BV. Bij het laatste onderzoek, ten behoeve van de nieuwbouw van de winkels, was gebleken dat het perceel is opgehoogd met zand. Het zand bleek niet verontreinigd te zijn. De oorspronkelijke bovengrond bevatte licht verhoogde gehaltes aan cadmium, PAK, minerale olie DDD en DDT. In de ondergrond waren licht verhoogde gehaltes aan barium, zink en PAK aangetoond. Het grondwater bevatte een licht verhoogd gehalte aan barium. 2.2.5 Asbestdaken Uit de gegevens van de provincie Gelderland blijkt dat binnen het plangebied enkele schuurtjes/bergingen gestaan hebben die als asbestverdacht zijn aangemerkt. Deze bebouwing is echter recentelijk gesloopt (tussen 2020 en 2021). Aangenomen wordt dat deze volgens de geldende regelgeving zijn gesloopt en dat hierbij geen asbest op of in de bodem is achtergebleven.
Figuur 2: asbestdakenkaart
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/9
2.2.6 Bodemopbouw en geohydrologie Voor de bodemgegevens en de geohydrologische informatie is gebruik gemaakt van de grondwaterkaart van Nederland (40 west) en de Provinciale Overzichten Win- en Productiemiddelen (VEWIN). Uit deze rapporten zijn de volgende regionale gegevens samengevat.
De onderzoekslocatie ligt in Druten, wat behoort tot het rivierkleigebied dat gelegen is tussen de Maas en de Waal. De gemiddelde maaiveldhoogte is circa 5,7 meter +NAP. Volgens de bodemkaart van Nederland bestaat de bodem bovenin het profiel uit zandige kleiafzettingen. Over de onderliggende lagen zijn weinig gegevens bekend. De scheidende laag tussen het eerste en tweede watervoerende pakket is ter hoogte van het grondgebied van de gemeente West Maas en Waal waarschijnlijk onderbroken. Bovenstaande gegevens zijn samengevat in tabel 1. Tabel 1: Schematische voorstelling van de regionale bodemopbouw Pakket deklaag (Betuwe Formatie) 1e watervoerend pakket (formaties van Kreftenheye, Urk en Sterksel) 1e scheidende laag 2e watervoerend pakket (formatie van Kedichem) 2e scheidende laag (formatie van Tegelen en Maassluis
Diepte (m -mv) 0–5 5-65?
Samenstelling (zandige) klei, slecht doorlatend uiterst grof tot middel-grof grindhoudend zand, kleilenzen
65? 65?
ontbreekt waarschijnlijk grof grindhoudend zand
65?
zandige klei, slibhoudend zand
Parameters KD = + 30 m²/d KD = 500 – 2000 m²/d
KD = 2000 m²/d
De grondwaterstromingsparameters zijn afgeleid uit de Grondwaterkaart van Nederland (40 west) en zijn weergegeven in tabel 2. Er zijn te weinig gegevens beschikbaar om een reëel beeld te vormen van de grondwaterstand en grondwaterstroming ter plaatse. De stand zal gemiddeld zo’n 1 meter –mv zijn, de stroming is in hoofdzaak westelijk gericht. De stromingsrichting kan plaatselijk worden beïnvloed door factoren als stand van de Waal, drainagepatroon en ligging van sloten, de aanwezigheid van zandlichamen voor kabels, leidingen of funderingen. Bovenstaande gegevens zijn samengevat in onderstaande tabel 2.
Tabel 2: Grondwaterstromingsparameters Geohydrologische eenheid deklaag
Stromingsrichting
k (m/d)
i (m-km)
v (m/j)
Grondwaterstand
west
+6
n.b.
n.b.
+ 4,5 meter + NAP (+ 1 meter –mv)
1e watervoerend-pakket
west
30
1/4
+8
+ 4 meter + NAP
k = doorlatendheid
2.3
i = verhang
v = horizontale stroomsnelheid
Doelstelling
Het onderzoek heeft tot doel vast te stellen of op de locatie bodemverontreiniging aanwezig is, waardoor sprake kan zijn van beperkingen of belemmeringen ten aanzien van het huidige of toekomstige gebruik van het terrein.
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/10
2.4
Hypothese
Op basis van de beschikbare gegevens worden de hypotheses gesteld dat: -
de onderzoekslocatie verdacht is met betrekking tot de aanwezigheid van een bodemverontreiniging met OCB in de toplaag van de oorspronkelijke bovengrond;
-
de ondergrond ter plaatse van de ondergrondse tank op het voormalige schoolterrein verdacht is op de aanwezigheid van een bodemverontreiniging met minerale olie.
-
Het asfalt is gezien het jaar van aanleg mogelijk teerhoudend (separate rapportage)
-
Puin(houdende) lagen zijn verdacht met betrekking tot de aanwezigheid van asbest (separate rapportage)
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/11
3
UITGEVOERD BODEMONDERZOEK 3.1
Algemeen
Verdeeld over het de onderzoekslocatie met een oppervlakte van circa 2,8 ha* zijn, conform de strategie voor een verdachte locatie, diffuse bodembelasting, heterogeen verdeelde verontreiniging op schaal van monsterneming (VED-HE) van de NEN 5740, de volgende boringen verricht:
25 boringen tot 0,5 meter –mv (01, 02, 05, 06, 08-10, 19, 20, 22, 24, 25, 26, 28-32, 35, 36, 38, 39, 41, 43 en 44);
15 boringen tot 2,0 meter –mv (03, 07, 11 t/m 18, 21, 27, 34, 37, en 42);
4 boringen tot 1,5 meter onder het grondwaterniveau en afgewerkt met peilbuis (04, 23, 33 en 40).
Daar waar sprake is van oorspronkelijke/ongeroerde grond is de toplaag per 0,25 meter bemonsterd.
Zeven bovengrond(meng)monsters zijn geanalyseerd op de parameters uit het standaardpakket voor grond aangevuld met OCB. Van de onverdachte ondergrond zijn vier mengmonsters samengesteld die op de parameters van het standaard pakket voor grond zijn geanalyseerd. Voor het berekenen van de gestandaardiseerde meetwaarden zijn van de grond(meng)monsters tevens de percentages aan lutum en organisch stof bepaald. De grondwatermonsters zijn geanalyseerd op de parameters uit het standaardpakket voor grondwater.
* ter plaatse van de bestaande sporthal met een oppervlakte van 2.100 m² wordt na sloop een aanvullend onderzoek conform de NEN 5740 uitgevoerd.
Ondergrondse tank Met behulp van een metaaldetector is getracht de ondergrondse tank op te sporen.
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/12
3.2
Veldwerkzaamheden
De veldwerkzaamheden, te weten het uitvoeren van de boringen, het plaatsen van de peilbuizen, het bemonsteren van de grond en van het grondwater en de zintuiglijke beoordeling van de grond- en grondwatermonsters, zijn uitgevoerd volgens de methoden zoals aangegeven in de relevante NPR- en NEN-normen zoals beschreven in de beoordelingsrichtlijn “Veldwerk bij Milieuhygiënisch Bodemonderzoek” [2]. De situering van de boringen is opgenomen in bijlage 3. Alle boringen zijn in de periode 26 juli-3 augustus 2022 met handkracht uitgevoerd. Het grondwater is op 3 augustus 2022 bemonsterd. De troebelheid (NTU), pH en de geleidbaarheid (Ec) van het grondwater zijn in het veld bepaald. De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat VB-002 door de heer R.J. van der Laan. 3.3
Laboratoriumwerkzaamheden
De chemische analyses van de grond- en grondwatermonsters zijn uitgevoerd door een door de Raad voor Accreditatie erkend laboratorium. Voor de toegepaste analysemethoden wordt verwezen naar bijlage 5.
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/13
4
WIJZE VAN BEOORDELING EN INTERPRETATIE De verontreinigingssituatie van de vaste bodem kan worden beoordeeld door toetsing van de gemeten gehaltes aan de achtergrond- en interventiewaarde en zijn vastgelegd in respectievelijk de Regeling bodemkwaliteit en de Circulaire bodemsanering 2013. De achtergrondwaarden zijn landelijk vastgesteld en worden in het Besluit bodemkwaliteit als volgt gedefinieerd: Achtergrondwaarden: bij regeling van Onze Ministers vastgestelde gehaltes aan chemische stoffen voor een goede bodemkwaliteit, waarvoor geldt dat er geen sprake is van belasting door lokale verontreinigingsbronnen. In gemeenten die beschikken over een bodemkwaliteitskaart kan bij een overschrijding van de achtergrondwaarde getoetst worden aan de P90-waarde. Deze geeft een regionaal vastgestelde verhoogde achtergrondwaarde aan. Bij hergebruik van vrijkomende grond binnen de bodemkwaliteitskaart dient het verkennend bodemonderzoek als aanvullend bewijsmiddel/voorinformatie beschouwd te worden, maar kan niet als een erkend bewijsmiddel dienen. De bodemkwaliteitskaart vormt het erkende bewijsmiddel conform de Regeling bodemkwaliteit. Het grondwater wordt getoetst aan de streef- en interventiewaarden. De streef- en interventiewaarden voor grondwater zijn vastgelegd in de Circulaire bodemsanering 2013.
De streefwaarden geven het niveau aan waarbij sprake is van een duurzame bodemkwaliteit. In het bodembeschermingsbeleid geven zij het te bereiken en te behouden kwaliteitsniveau voor de bodem aan. De interventiewaarden geven aan wanneer de functionele eigenschappen die de vaste bodem en het grondwater hebben voor mens, dier en plant ernstig zijn of dreigen te worden verminderd. Om van een “geval van ernstige bodemverontreiniging” te spreken dient voor ten minste één stof het gemiddelde gehalte van minimaal 25 m³ grond of 100 m³ grondwater hoger te zijn dan de interventiewaarde. In bijzondere situaties, zoals bij volkstuinen en bij kruipruimten, kan reeds bij een geringere omvang en bij gehaltes beneden de interventiewaarden sprake zijn van een geval van ernstige bodemverontreiniging. Op grond van de daadwerkelijk optredende blootstelling aan de verontreiniging dient bekeken te worden of onaanvaardbare risico’s voor mensen en/of ecosystemen optreden.
Verkennend bodemonderzoek Heuvel te Druten
N218155.005/JVS/14
Uit de NEN 5740 kan het volgende worden afgeleid. De interpretatie van de onderzoeksresultaten en de noodzaak tot het uitvoeren van vervolgonderzoek hangen voor een belangrijk deel af van de aanleiding en doelstelling van het onderzoek en de ‘gevoeligheid’ van het gebruik en de bestemming van de locatie. Ook de onderzoeksinspanning van het vervolgonderzoek wordt voor een belangrijk deel hierdoor bepaald. Bij overschrijding van de interventiewaarde wordt vaak een nader onderzoek uitgevoerd om de ernst van de verontreiniging en de spoedeisendheid te bepalen.