CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1: Programmabegroting_2026_definitief

Raad openbaar Druten 4 november 2025, gemeente drutenBij agendapunt: Vaststellen begroting 2026-202922.748 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Wat gaan we doen?

1. In 2026 willen we 120 nieuwbouwwoningen opleveren. In de Omgevingsvisie Druten geven we richting aan de woningbouwopgave na 2030. 2. We houden in 2026 koers op lopende projecten zoals Portier, Het Erf, De Ruijterstraat/Balles-terrein, Deest-Zuid, Groenemorgen, Roodhekkenpas en Bikkeldam.

Gemeente Druten

77

Programmabegroting 2026

Relevante besluiten Nummer besluit Z/19/040539 Z/19/037423 Z/20/054700

Z/22/098659 Z/23/133495

Beleidsnota Vaststellen begrenzing Bestaand Stedelijk Gebied Visie centrumgebied Horssen Instrumentarium behoud goedkope huur- en koopwoningen Toetsingskader woningbouwinitiatieven Woondeal 2.0 regio Arnhem-Nijmegen Woonvisie gemeente Druten 2023-2027 Integrale Aanpak Deest Integrale Aanpak Puijflijk

Wat kost het? Bedragen x € 1.000 Omschrijving Exploitatie Baten 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Lasten 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen Reserve Dotatie Stadsuitleg Meerjaren Onderhouds Programma (MJOP) Totaal

2025

2026

2027

2028

2029

-129 -5.843

-265 -2.703

-169 -3.067

-170 -3.232

-173 -3.267

-1.098

-1.023

-1.047

-1.072

-1.097

809 5.362

824 2.722

862 3.088

895 3.253

929 3.289

1.465

1.189

1.184

1.225

1.262

60 500

175 0

60 0

60 0

60 0

1.125

920

910

959

1.003

Het Programma Wonen en bouwen bestaat uit de volgende taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening; Tot dit taakveld behoren taken op grond van de Wet ruimtelijke ordening, zoals het bijstellen en actualiseren van bestemmingsplannen en de vergoedingen planschade. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen); Tot dit taakveld behoren activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitaties. 8.3 Wonen en bouwen; Tot dit taakveld behoren gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening, waaronder ook de bouwleges.

78

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026

Paragrafen

Gemeente Druten

79

Programmabegroting 2026

Overhead, dekkingsmiddelen, baten en lasten

Inleiding

In deze paragraaf geven we meer inzicht in de posten overhead, algemene dekkingsmiddelen en overige baten en lasten, welke in programma 0 zijn opgenomen.

Overhead

De kosten van overhead hebben betrekking op het deel van het personeel dat zich niet rechtstreeks bezighoudt met de producten, maar dat ondersteunend is in het proces. Ook personeel gerelateerde kosten als opleidingen en BHV vallen hieronder. Daarnaast worden hier de kosten voor huisvesting en ICT verantwoord. Per 2018 is de werkorganisatie Druten Wijchen in werking getreden. Hierin is de overhead grotendeels primair ondergebracht. Wat binnen overhead achter is gebleven in Druten zijn de kosten voor de gemeentesecretaris en een deel van de huisvestingskosten. Bedragen x € 1.000 Personeels gerelateerd ICT Huisvesting Totaal Overhead taakveld 0.4 Inzet reserves Totaal Overhead inclusief reserves

2025 5.621 1.891 378 7.890 0 7.890

2026 5.160 1.939 826 7.925 56 7.869

2027 5.395 1.950 835 8.180 76 8.104

2028 5.603 1.972 847 8.422 76 8.346

2029 5.816 2.017 858 8.691 0 8.691

Algemene dekkingsmiddelen Overzicht algemene Dekkingsmiddelen

De algemene dekkingsmiddelen presenteren we in onderstaande tabel. De OZB en de uitkeringen uit het Gemeentefonds zijn de grootste onderdelen daarvan. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht of de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De (wettelijk) niet vrij besteedbare heffingen, evenals de specifieke uitkeringen, worden in de programma’s, waarvan ze voor een deel de kosten dekken, verantwoord onder de baten. Onvoorzien ramen we niet specifiek, maar we gebruiken hiervoor het begrotingssaldo.

80

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026 Bedragen x € 1.000 Taakveld Dekkingsmiddelen Treasury - resultaat 0.5 financieringen 0.5 Treasury - Dividend 0.61 OZB Woningen 0.62 OZB niet woningen 0.64 Belastingen overig Algemene uitkering en 0.7 overige uitkeringen gemeentefonds Onvoorzien Totaal

2025

2026

2027

2028

2029

196

282

259

235

181

0 3.615 1.597 247

-1 3.980 1.793 252

-1 4.362 1.932 258

-1 4.553 1.982 263

-1 4.746 2.032 269

42.720

44.082

44.070

43.746

44.973

10 48.384

10 50.399

10 50.890

10 50.788

10 52.210

Treasury Het taakveld Treasury is in bovenstaande tabel gesplitst in het financieringsresultaat en dividend. Het financieringsresultaat betreft het renteresultaat op aangetrokken en uitgezette leningen, zie paragraaf Financiering voor de specificatie. Lokale heffingen In de paragraaf “Lokale heffingen” van de programmabegroting wordt nader ingegaan op het algemeen beleid van de lokale heffingen en de belastingcapaciteit van de gemeente Druten. De onderstaande lokale heffingen zijn daar opgenomen. ·Onroerend Zaak Belasting (OZB)*, ·Toeristenbelasting*, ·Hondenbelasting, ·Rioolrechten, ·Afvalstoffenheffing/ reinigingsrechten, ·Reclamebelasting ·Precariobelasting* De met * gemarkeerde belastingen zijn vrij besteedbaar. Gemeentefonds (algemene uitkering) De omvang van de inkomsten uit het Gemeentefonds is herleid uit de septembercirculaire 2025. Onvoorzien Er is, conform wettelijk voorschrift een bedrag opgenomen voor onvoorzien ter hoogte van € 10.000

Gemeente Druten

81

Programmabegroting 2026

Baten en lasten

Binnen het taakveld 0.8 overige baten lasten worden de stelposten en bijzondere baten en lasten verantwoord. Bedragen x € 1.000 Taakveld Dekkingsmiddelen 0.8 Overige baten 0.8 Overige lasten

2025 0 960

2026 0 33

2027 0 323

2028 0 320

2029 0 320

Overzicht vennootschapsbelasting

Vanaf 2016 moeten gemeenten en andere overheden vennootschapsbelasting (VPB) betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. Voor de gemeente Druten komen slechts beperkte activiteiten in aanmerking voor dividendbelasting. Het financieel belang is beperkt tot zo'n € 6k per jaar. Bedragen x € 1.000 Taakveld Dekkingsmiddelen 0.9 Vennootschapsbelasting

82

2025 6

2026 6

2027 6

2028 6

2029 6

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026

Lokale heffingen Inleiding

De onroerendezaakbelasting (OZB) is in omvang de belangrijkste gemeentelijke heffing. Ook is de gemeente in principe vrij om te bepalen waarvoor de OZB-opbrengsten worden gebruikt. Daarom rekenen we de OZB tot de algemene dekkingsmiddelen. De riool- en afvalstoffenheffing worden geheven voor een tegenprestatie van de gemeente en leggen beslag op het huishoudbudget van nagenoeg elke inwoner. Daarom zijn deze heffingen interessant om in het overzicht van lokale heffingen te betrekken. De belastingdruk als gevolg van de lokale heffingen kan voor sommige bewoners te hoog zijn. Daarom hanteert de gemeente een kwijtscheldingsbeleid. Op basis van wettelijke normen mag de gemeente aanslagen (deels) kwijtschelden afhankelijk van de draagkracht van de belastingplichtige.

Gemeentelijk beleidskader

Het uitgangspunt van beleid is dat we de tarieven, heffingen en belastingen elk jaar aanpassen aan het inflatieniveau. Verder dienen tarieven en heffingen per saldo kostendekkend te zijn. De raad stelt de definitieve tarieven voor 2026 vast in zijn vergadering van 18 december 2025.

Beleidskader 2026

Het totale pakket van gemeentelijke belastingen en heffingen bevat de volgende belastingen/heffingen die gebaseerd zijn op een door de gemeenteraad vastgestelde belastingverordening:         

onroerendezaakbelastingen; afvalstoffenheffing en reinigingsrechten; rioolheffing; hondenbelasting; lijkbezorgingsrechten; leges; marktgelden; reclamebelasting; toeristenbelasting.

Onroerende zaakbelasting

Omvang inkomsten De gemeente heft onroerendezaakbelastingen (OZB) over binnen de gemeente gelegen onroerende zaken. Het gaat om twee directe belastingen: een eigenarenbelasting van degene die van een onroerende zaak het genot heeft door eigendom, bezit of beperkt recht en een gebruikersbelasting van degene die een onroerende zaak gebruikt die niet als woning dient. De OZB opbrengst in voorliggende begroting bedraagt voor 2026 afgerond € 5.774.000 en is gebaseerd op de verwachte opbrengst voor 2025 en vervolgens verhoogd met 2,74% inflatie. Daarnaast is rekening gehouden met een toename van het aantal woningen als gevolg van nieuwbouw.

Gemeente Druten

83

Programmabegroting 2026 Vervolgens hebben we in april 2025 opnieuw gekeken naar de OZB en de totale woonlasten van Druten in vergelijking met die van de omliggende/regio gemeenten. Dit op basis van het landelijke onderzoeksbureau Coelo. Daaruit blijkt dat de totale belastingdruk van Druten in 2025 nog iets onder het regio gemiddelde zit. Op grond van het bovenstaande en zoals we met uw raad bij de Perspectiefnota 2025 hebben afgesproken, hebben we, mede gelet op de financiële positie van de gemeente, in voorliggende begroting rekening gehouden met een geleidelijke verhoging gedurende een periode van 3 jaar tot en met 2027. We maken daarbij geen onderscheid in de jaarlijkse verhogingen per belastingcategorie. Dit betekent dat naast de inflatie voor elk jaar en voor iedere categorie eenzelfde verhoging is meegenomen van 5,2%. Overigens zullen we dit percentage elk jaar opnieuw bezien. Een en ander ter beoordeling van uw raad. Volledigheidshalve zijn hieronder de tariefverhogingen weergegeven zoals die in voorliggende programmabegroting t.a.v. de OZB-opbrengsten zijn verwerkt. Daarbij zijn zowel het inflatiepercentage als het groeipercentage afzonderlijk zichtbaar gemaakt. Hierbij moet nog worden opgemerkt dat we de inflatiepercentages hebben geactualiseerd aan de hand van de Meicirculaire 2025. In de Perspectiefnota 2025 waren deze nog ontleend aan Septembercirculaire 2024.

Waardebepaling en hoogte tarieven De OZB-tarieven worden uitgedrukt in een percentage van de WOZ-waarde. De gemeente waardeert jaarlijks alle onroerende zaken en er wordt rekening gehouden met een eventuele waardedaling of stijging. Als uitgangspunt geldt, dat bij de tariefbepaling rekening wordt gehouden met die waardeontwikkeling. In de huidige gepresenteerde OZB-tarieven voor 2026 (zie tabel verder in deze paragraaf) is nog geen rekening gehouden met een verwachte waardeontwikkeling. Bij de vaststelling van de tarieven in december 2025 bestaat hier duidelijkheid over. Als dan blijkt dat de gemiddelde waardeontwikkeling anders uitkomt en er daardoor meer of minder OZB geheven zou kunnen worden, dan worden de tarieven daarop bijgesteld. Kortom de in deze begroting gepresenteerde OZB tarieven moeten dan ook als voorlopig worden beschouwd.

84

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026

Reinigingsheffingen Afvalstoffenheffing/reinigingsrecht

De reinigingsrechten worden alleen geheven van objecten waar bedrijfsafval ontstaat. Afvalstoffenheffing wordt van huishoudens geheven, waarbij het niet uitmaakt of er daadwerkelijk afval aan de straat wordt gezet. De tarieven voor 2026 worden ten opzichte van het niveau van 2025 verhoogd met de inflatiecorrectie. Daarnaast is een extra ophoging van de tarieven nodig. Deze stijging wordt veroorzaakt door een hogere indexatie van de dienstverleningsovereenkomst met DAR (5,54%) en de doorbelasting van Munitax (verzorgt heffing en invordering van de afvalstoffenheffing en reinigingsrecht). Voor de begroting 2026 worden de tarieven voor éénpersoonshuishoudens € 181,96 en voor meerpersoonshuishoudens en reinigingsrechten € 257,42. De prijs voor het ledigen in de ondergrondse container wordt € 1,20 per keer. De ramingen van de opbrengsten van de afvalstoffenheffing zijn volgens bestaand beleid voor 100% gerelateerd aan de ramingen van de lasten voor vuilafvoer en verwerking. De gemeente hanteert een voorziening om te voorkomen dat er te sterke schommelingen in de tarieven ontstaan. Kostendekkendheid tarief afvalstoffenheffing/reinigingsrecht De gemeente heeft een wettelijke inzamelingplicht voor het afval van huishoudens. De kostendekkendheid van het tarief voor de afvalstoffenheffing wordt berekend door te bepalen welke kosten hiermee samenhangen.

De kosten zitten vooral in het daadwerkelijk inzamelen en verwerken van het huishoudelijke afval. Ook het scheiden van afval en het recyclen ervan vallen hieronder. Verder wordt de overhead naar rato berekend over de productieve uren en als opslag meegenomen. Daarnaast wordt over een deel van de kosten de BTW doorberekend. Bij de bepaling van de tariefstelling is het toegestaan om de compensabele BTW als kostenpost op te nemen, omdat gemeenten hiervoor gekort zijn in het gemeentefonds. Daarnaast worden de kosten voor het heffen van het reinigingsrecht en de afvalstoffenheffing (Munitax) doorbelast. Als laatste rekenen we ook 1/3 deel van de kosten voor straatreiniging en zwerfafval toe aan het aan de totale kosten voor afvalinzameling en –verwerking. Gemeenten mogen op grond van de Wet milieubeheer voor de inzameling van het afval van huishoudens een afvalstoffenheffing invoeren. Deze mag maximaal kostendekkend zijn. In de gemeente Druten is de afvalstoffenheffing voor 2026 volledig kostendekkend.

Gemeente Druten

85

Programmabegroting 2026

86

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026

Rioolheffing

Elke eigenaar van een onroerende zaak die direct of indirect is aangesloten op de riolering betaalt rioolheffing. Het uitgangspunt daarbij is een tarief dat 100% kostendekkend is. Om de kosten te dekken, dient het tarief voor 2026 te worden verhoogd met € 1,00 naar € 273,00 per aansluiting (was € 272,00 in 2025). Kostendekkendheid tarief rioolheffing De kostendekkendheid van het tarief voor rioolheffing wordt berekend door te bepalen welke kosten samenhangen met de instandhouding van het gemeentelijk rioolnetwerk. Hiervoor wordt geïnvesteerd in aanleg en vervanging en worden uitgaven gedaan voor het onderhoud. Dit beheer van rioleringen wordt risico-gericht uitgevoerd. Dat houdt in dat op hoofdlijnen planmatig wordt bepaald wanneer vervanging en onderhoud plaatsvindt, maar dat de daadwerkelijke uitvoering van het plan afhankelijk is van de noodzaak daartoe. Naast de kosten voor onderhoud en vervanging worden ook kosten voor overhead aan de rioolheffing toegerekend. Dat gebeurt door een opslag op de toe te rekenen ambtelijke uren. Daarnaast wordt 1/3 deel van de kosten voor het vegen van straten en pleinen aan de rioolheffing toegerekend. Dit omdat dat deel als bijdrage wordt gezien aan het schoonhouden van de rioleringen. Ook wordt over een gedeelte van de kosten de BTW doorberekend.

De reden dat deze BTW toch mag worden toegerekend is dat deze extra bijdrage/heffing als compensatie dient voor een daarmee samenhangende onttrekking aan het gemeentefonds. Dit laatste gebeurt overigens al sinds 2003, zijnde het jaar waarin het Btw-compensatiefonds is ingevoerd. De kosten voor het heffen van de rioolheffing belasten we, zoals eerder aangegeven met ingang van 2025, ook door in de heffing.

Op grond van bovenstaande berekening is de conclusie dat de rioolheffing 2026 de kosten voor 100% dekt.

Gemeente Druten

87

Programmabegroting 2026

Hondenbelasting

Elke houder van een hond dient zich, na aanschaf, te melden, waarna een aanslag hondenbelasting volgt. Voor 2026 zijn de tarieven ten opzichte van 2025 verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,74%. Op basis daarvan bedragen de tarieven voor 2026 voor het houden van één hond € 97,68, voor elke volgende hond € 135,12 en voor een kennel € 455,28.

Lijkbezorgingsrechten

In 2026 wordt volstaan met een trendmatige aanpassing van de tarieven lijkbezorgingsrechten met 2,74%.

Legesverordening

Algemeen Leges worden geheven voor het door de gemeente verlenen van diensten zoals opgenomen in de Legesverordening en de daarbij behorende tarieventabel. De belastingplichtige is de aanvrager van de dienst dan wel ten behoeve van wie de dienst is verleend. Globaal onderscheiden we een drietal hoofdstukken: Hoofdstuk 1. Algemene dienstverlening, waaronder burgerlijke stand, reisdocumenten, verkeer en vervoer; Hoofdstuk 2. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning, waaronder bouwactiviteiten, welstand, bestemmingswijzigingen; Hoofdstuk 3. Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn, waaronder horecavergunning, evenementenvergunning en kinderopvang. Kostendekkendheid tarieven leges De kostendekkendheid van de leges stellen we volgens de Gemeentewet vast op basis van de geraamde baten en lasten ter zake in de begroting 2026. De geraamde baten mogen niet hoger zijn dan de geraamde lasten. Anders gezegd mogen we over de gehele legesverordening geen ‘winst’ maken op de diensten en producten die wij aanbieden. Dit geldt niet voor de leges waar in de dienstverlening ook een rijksdeelcomponent van toepassing is. De verhoging van rijksleges worden dan volledig vertaald in de tariefstelling. Een aantal tarieven van leges is wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief voor paspoorten en rijbewijzen.

Voor 2026 stijgen de legestarieven met de inflatiecorrectie van 2,7%. In de tabel hieronder is de kostendekkendheid van de leges per hoofdstuk nader uitgesplitst. Voor de diensten en producten waarvoor geen baten zijn geraamd in de begroting 2026, is geen kostendekkendheidspercentage vastgesteld.

88

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026

Gemeente Druten

89

Programmabegroting 2026

90

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026

Leges en kostendekkendheid In 2025 is gewerkt aan het verbeteren van de kostendekkendheid van de leges. Dit is bereikt door het actualiseren van normtijden, een scherpere toerekening van kosten en het herzien van tarieven waar dat mogelijk is. Hieronder volgt per hoofdstuk een toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen. Hoofdstuk 1 – Huwelijken, rijbewijzen en reisdocumenten Het kostendekkendheidspercentage in dit hoofdstuk is ten opzichte van de begroting 2025 met 4% gestegen. Dit komt met name door een actualisatie van de normtijden bij huwelijken. Voor rijbewijzen en reisdocumenten geldt dat de tarieven landelijk worden vastgesteld; de mogelijkheden om de kostendekkendheid te verhogen zijn hierdoor beperkt. Hoofdstuk 2 – Bouwleges (Omgevingswet) In dit hoofdstuk heeft een kritische herziening van de normtijden plaatsgevonden. De kostendekkendheid op totaalniveau is daardoor t.o.v. 2025 gestegen met 6% van 75% naar 81%, met name door een meer zuivere toerekening van kosten en het uitsluiten van kosten die niet meegenomen mochten worden. We zijn voornemens om met ingang van 2026 te gaan werken met een staffel voor de bepaling van de hoogte van de bouwleges door deze te koppelen aan een de verschillende kostencategorieën. Dit zorgt ervoor dat de tarieven beter aansluiten bij de werkelijke kosten per categorie.

Vanuit de markt geldt het advies om een kostendekkendheid van maximaal 90% na te streven, mede vanwege de noodzakelijke kruissubsidiëring tussen de verschillende legescategorieën.

Gemeente Druten

91

Programmabegroting 2026 Hoofdstuk 3 – Europese Dienstenrichtlijn In dit hoofdstuk is de kostendekkendheid gestegen met 6%, tot een niveau van 99%. Aangezien dit om een beperkt aantal gevallen gaat, is verdere toelichting niet nodig. Onderzoek naar 100% kostendekkendheid In 2025 is onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden om de kostendekkendheid verder te verbeteren. Dit heeft geleid tot het actualiseren van normtijden en een gerichtere toerekening van kosten per product of dienst. Zoals hierboven al genoemd zijn we van plan om de kostendekkendheid te verbeteren middels de invoering van een staffelsysteem per kostencategorie. Hierover moet nog besluitvorming plaatsvinden door het college en de raad. Dit zal tijdens de vaststelling van de nieuwe verordeningen gebeuren. Bij invoering van de staffel worden de financiële effecten van deze maatregelen in 2026 gemonitord en – indien nodig – via de P&C cyclus verwerkt in de (meerjaren) begroting.

Reclamebelasting

De gemeenteraad stelt ieder jaar de verordening reclamebelasting vast waardoor het heffen van reclamebelasting in het afgebakende centrumgebied (werkgebied van het SODC, vastgelegd op het kaartbeeld horende bij de vastgestelde Verordening met nr. 000888) mogelijk wordt. Jaarlijks wordt deze verordening geactualiseerd. Het tarief voor 2026 bedraagt: 1. Het vaste bedrag voor de reclamebelasting bedraagt per onroerend zaak € 150,00. 2. Voor zover de waarde van de onroerende zaak meer bedraagt dan € 76.000,00 wordt het in het vorige lid genoemde bedrag vermeerderd met een bedrag per € 1.000,00 waarde van € 1,80. 3. De reclamebelasting bedraagt maximaal per onroerende zaak € 475,00. De ontvangsten minus de kosten gaan in de vorm van een subsidie naar Stichting Ondernemersfonds Druten Centrum (SODC).

Toeristenbelasting

Zoals uw raad op 27 juni 2024 heeft besloten, is met ingang van 2025 in de gemeente Druten de toeristenbelasting ingevoerd. De opbrengsten uit deze belasting worden gerekend tot de algemene dekkingsmiddelen van de gemeente. De heffing geschiedt op basis van aangifte. Conform het besluit van uw raad hebben wij de tarieven gelijkgesteld aan die van de gemeente Wijchen. Vanuit praktisch oogpunt en om te voorkomen dat de toeristenbelasting maar met een paar centen per jaar verhoogd gaat worden, stellen we net als vorig jaar voor om de tarieven ééns in de vijf jaar en dan voor het eerst weer met ingang van 2029 te verhogen. Dit op basis van de prijs index van het bruto binnenlands product over de alsdan verstreken jaren. Op grond van het bovenstaande worden de navolgende toeristenbelastingtarieven met ingang van 2026 voorgesteld: 1. per persoon per overnachting: € 2,00 2. per persoon per overnachting op vaste standplaats: € 1,00 3. per persoon per overnachting bij festivals: € 2,00

92

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026

Tabel vergelijking tarieven 2026-2025

De volgende tabel geeft voor de belangrijkste belastingsoorten indicatief aan hoe de tarieven voor het begrotingsjaar 2026 zich verhouden ten opzichte van 2025.

* OZB tarieven zijn voorlopig. Er is nog geen rekening gehouden met de waarde-ontwikkeling van de WOZ. Zie ook de toelichting bij het item Onroerendezaakbelastingen eerder in deze paragraaf.

Gemeente Druten

93

Programmabegroting 2026

Gemeentelijke lastendruk

Hieronder is indicatief de gemiddelde lastendruk voor 2025 en 2026 weergegeven. Dit op basis van een gemiddelde woningwaarde van € 455.000.

Op grond van bovenstaand overzicht kan worden geconcludeerd dat de lastendruk voor een huurder in 2026 ten opzichte van 2025 toe neemt met afgerond € 19,00 (+ 7,3%). De lastendruk voor een eigenaar met een eigen woning van € 455.000 neemt toe met afgerond € 59,00 (+ 5,8%).

Kwijtschelding

Als een belastingplichtige niet in staat is om de belastingaanslag te betalen kan onder bepaalde voorwaarden (afhankelijk van het netto besteedbaar (gezins-)inkomen en persoonlijke omstandigheden) (gedeeltelijke) kwijtschelding worden verleend. Dat kan alleen als het een aanslag betreft voor onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en hondenbelasting. De gemeente voert een actief beleid op het gebied van kwijtscheldingen. Burgers, aan wie structureel kwijtschelding wordt verleend, komen in aanmerking voor een vereenvoudigde kwijtscheldingsprocedure.

94

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026

Weerstandsvermogen Inleiding

In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de verplichting opgenomen om deze paragraaf in de begroting en de jaarrekening op te nemen. Wij vinden het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen. Op die manier is er voldoende ruimte en tijd om de risico’s van nu te beheersen en om voor eventuele toekomstige risico’s tijdig maatregelen te treffen. De paragraaf weerstandsvermogen geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen. Het vooraf inschatten van de risico’s en daarmee omgaan is belangrijk voor de sturing van de organisatie en de verantwoording die we verschuldigd zijn aan onze inwoners. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te krijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risico- inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Dat is het vermogen van de gemeente om toekomstige financiële tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat de normale bedrijfsvoering wordt aangetast.

Gemeente Druten

95

Programmabegroting 2026

Kengetallen

Bij ministeriële regeling zijn een aantal kengetallen vastgesteld. Doel van deze kengetallen is om te kunnen beoordelen hoe we als gemeente Druten het in financiële zin doen. De kengetallen geven de mogelijkheid om het financiële beleid te beoordelen en indien nodig aan te passen. Eén afzonderlijk kengetal zegt niet alles. De kengetallen moeten in samenhang en dus in relatie tot elkaar beoordeeld worden. Als de kengetallen gezamenlijk een verontrustend beeld geven, betekent dit dat de financiële positie van de gemeente onder druk staat en dat er dus maatregelen moeten worden getroffen. De hiernavolgende tabel geeft inzicht in de financiële positie afgeleid uit het jaarverslag 2024, de begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2029. Kengetallen (in %) 1. Netto schuldquote 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 3. Solvabiliteitsratio 4. Structurele exploitatieruimte 5. Grondexploitatie 6. Belastingcapaciteit

Verslag Begr.2025 Begr.2026 MJR 2027 MJR 2028 MJR 2029 2024 43 61 85 87 91 90 44 50 73 75 80 80

31 0,97

27 2,9

23 0,5

22 0,4

20 -0,9

19 -2,6

2 83

-1 97

5 94

9 94

11 94

10 94

1. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft of juist voorzichtig moet zijn met investeren. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten (rente en aflossing) er zijn, waardoor er minder geld over blijft voor onverwachte uitgaven. Dit kengetal is het totaal van onze schulden (aangegane leningen en crediteuren) gedeeld door de inkomsten (totale baten). Volgens de provincie is een netto schuldquote lager dan 90% voldoende. 2. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Een hoge netto schuldquote hoeft niet altijd een probleem te zijn. Een oorzaak van een hoge netto schuldquote kan zijn dat veel van de geleende gelden worden doorgeleend. De rente en aflossingen worden dan voldaan door degenen aan wie deze leningen zijn verstrekt. Om inzicht te krijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote ook zonder de door de gemeente verstrekte leningen berekend. Daarmee ontstaat inzicht in het deel van de leningen waarvan de rentelasten en aflossingen direct drukken op de eigen begroting. Zoals te zien is, hebben de verstrekte de verstrekte leningen een aanzienlijke invloed op de netto schuldquote. 3. Solvabiliteitsratio De solvabiliteit geeft aan welk deel van onze bezittingen is betaald met spaargeld. In vaktermen is dat het eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen.

Een hoog aandeel van het eigen vermogen geeft aan dat de gemeente financieel gezond en flexibel is.

96

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026 Volgens de provincie Gelderland ligt onze solvabiliteit met een ratio van 23 net binnen de norm middelmatig (tussen 20-50%). Een redelijk gedeelte van onze bezittingen is betaald met eigen geld. Maar het grootste gedeelte van onze bezittingen is betaald met geleend geld. Volgens de provincie Gelderland is bij 50% of meer eigen vermogen de solvabiliteit voldoende. 4. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan of er financieel nog ruimte is voor nieuw beleid. Zolang op lange termijn de inkomsten hoger zijn dan de uitgaven, blijft er ruimte over, de zogenaamde structurele exploitatieruimte. Incidentele baten, maar ook incidentele lasten worden bij deze berekening dus buiten beschouwing gelaten. Dat geldt in principe ook voor de stortingen en onttrekkingen aan reserves, tenzij deze van structurele aard zijn. Volgens de begroting 2026 en 2027 is de gemeente Druten voldoende (norm provincie Gelderland > 0%) in staat om financiële tegenvallers op te vangen. Vanaf 2028 daalt dit percentage onder 0. 5. Grondexploitatie Als een gemeente veel geld heeft geïnvesteerd in de aankoop van gronden, kan dat risico’s opleveren. Alle kosten van de grond moeten – in basis – worden terugverdiend via verkoop. Hoe langer het duurt voor de gronden worden verkocht, hoe groter de risico’s zijn.

Het kengetal geeft aan welk gedeelte van onze totale inkomsten is vastgezet in grondexploitatie. Ons aandeel in grondexploitatie neemt toe. Dit heeft onder andere te maken met de toename van jaarlijks € 500.000 wat beschikbaar is ten behoeve van strategische aankopen. Daarnaast wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid. De komende jaren is voorzien dat het aandeel van de grondexploitatie weinig risico’s oplevert voor de financiële positie van onze gemeente (norm provincie Gelderland < 20%). 6. Belastingcapaciteit Een gemeente heeft de ruimte om belastingen te verhogen. Deze belastingen zijn voor onze inwoners woonlasten. Het gaat om de OZB (onroerende zaakbelasting), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Daarbij is de OZB voor gemeenten de belangrijkste eigen belastinginkomst. Het kengetal geeft aan hoeveel procent van het landelijke gemiddelde de woonlasten van de gemeente Druten zijn. De gemeente Druten scoort minder dan 100%. Dat betekent dat onze inwoners minder belasting betalen dan het landelijk gemiddelde. We hebben dus ten opzichte van dat landelijke gemiddelde nog een mogelijkheid om de belastingen te verhogen en daarmee onze inkomsten te verhogen.

Kengetallen provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft de kengetallen opgenomen in een databank en er zijn in overleg met het Ministerie van BZK en de andere provincies signaleringswaarden vastgesteld waaraan de kengetallen kunnen worden getoetst. Daarbij kan categorie A als minst en categorie C als meest risicovol worden bestempeld. In onderstaand overzicht zijn de kengetallen en categorieën inzichtelijk gemaakt. Kengetallen (in %) Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Gemeente Druten

Begroting 2026 85 73 23 0,5

Categorie A < 90 < 90

Categorie B 90 - 130 90 - 130

Categorie C > 130 > 130

> 50 >0

20 - 50 0

< 20 <0

97

Programmabegroting 2026 Kengetallen (in %) Grondexploitatie Belastingcapaciteit woonlasten

Begroting 2026 5 94

Categorie A <20 < 95

Categorie B 20 - 35 95 - 105

Categorie C > 35 > 105

Zoals de tabel laat zien, is de gemeente Druten nog financieel gezond. Echter het meerjarenperspectief staat onder druk. Ratio’s verslechteren gezien onze exploitatietekorten. Als meerdere kengetallen in de meest risicovolle categorie vallen, kan dit wijzen op een zwakke financiële positie. Het weerstandsvermogen geeft aan dat we nog uitstekend in staat zijn om toekomstige risico’s af te dekken. Met de belastinginkomsten blijft de gemeente Druten onder het landelijk gemiddelde. Dat betekent dat in samenhang met de onbenutte belastingcapaciteit, zoals benoemd bij de beschikbare weerstandscapaciteit, er nog ruimte is voor het genereren van inkomsten.

98

Gemeente Druten

Programmabegroting 2026

Weerstandsvermogen

Benodigde weerstandscapaciteit De benodigde weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel financiële middelen de gemeente nodig heeft om de risico’s op te vangen. Uit de risicomatrix volgt dat dat we op basis van de ingeschatte risico en de kans dat dit zich voor gaat doen, een weerstandsvermogen van € 3.282.000 nodig hebben. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit is het totaal van alle middelen waarover de gemeente Druten beschikt als zich niet begrote kosten voordoen. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt opgebouwd: Weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000) Algemene reserve Reserve grondbedrijf Bestemmingsreserve (vrij aanwendbaar) Saldo onvoorzien Totale beschikbare weerstandscapaciteit

Schatting stand 1-1-2026 14.168 1.392 5.884 10 21.454

De algemene reserve en de reserve grondbedrijf zijn vrij aanwendbaar. Dat betekent dat er niet van tevoren vaststaat waar we het geld aan uitgeven. Omdat de risico’s van het grondbedrijf worden meegenomen in het risicoprofiel, wordt de reserve grondbedrijf meegenomen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit. Bestemmingsreserves (vrij aanwendbaar) Van het totale bedrag aan bestemmingsreserves van € 8.565.000 wordt een bedrag van € 5.884.000 als vrij aanwendbaar aangemerkt. Na goedkeuring van de raad kunnen deze reserves worden ingezet voor het opvangen van risico’s. Uitgangspunt is dat de reserves legaat van Cooth, conversie aandelen Vitens, kwel-beheersingssysteem, frictiekosten zwembad en de afschrijvingsreserves Horssen en HOV knoop niet vrij aanwendbaar zijn. Hiervan weten we al dat er toekomstige uitgaven komen. Saldo onvoorzien De gemeente kiest ervoor om € 10.000 in de begroting aan te houden als buffer voor eenmalig onvoorziene uitgaven. Deze uitgaven moeten onvoorzien, onvermijdbaar en onuitstelbaar zijn. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de gemeente in staat is om toekomstige risico’s op te vangen.

Om te bepalen of het weerstandsvermogen voldoende is, wordt de relatie gelegd tussen de financiële gevolgen van de risico's (gewenste weerstandscapaciteit) en de beschikbare weerstandscapaciteit. Het is de taak van het bestuur om te zorgen voor voldoende weerstandsvermogen. Dat vraagt om duidelijke en toetsbare kaders voor concrete vragen zoals: hoeveel geld leggen wij opzij voor het opvangen van mogelijke financiële verliezen? Is ons weerstandsvermogen voldoende?

Gemeente Druten

99

Programmabegroting 2026 Om te bepalen of ons weerstandsvermogen voldoende is, kijken we naar hoeveel financiële middelen nodig zijn en hoeveel er beschikbaar is. De uitkomst van die deelsom is het weerstandsvermogen. Berekening ratio weerstandsvermogen Bedrag Beschikbare weerstandscapaciteit € 21.454.000 Benodigde weerstandscapaciteit € 3.282.000 Ratio weerstandsvermogen 6,54 In de Nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen is bepaald dat de gemeente Druten voor de ratio weerstandsvermogen minimaal een waarderingscode “C” wil scoren. Dat komt neer op minimaal voldoende weerstandsvermogen. De hiernavolgende normtabel is ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het geeft een waardering van de berekende ratio. Waarderingscijfer Ratio Betekenis A >2,0 Uitstekend B 1,4 - 2,0 Ruim voldoende C 1,0 - 1,4 Voldoende D 0,8 - 1,0 Matig E 0,6 - 0,8 Onvoldoende F < 0,6 Ruim onvoldoende De ratio van de gemeente Druten valt in klasse A. Dat betekent dat ons weerstandsvermogen in 2026 uitstekend is. Conclusie weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit valt lager uit dan de beschikbare weerstandscapaciteit. Dat betekent dat de gemeente Druten over voldoende reserves beschikt om met zekerheid de risico’s af te dekken. In het hiernavolgende overzicht zijn de ratio’s van het weerstandsvermogen van de afgelopen jaren opgenomen. Het weerstandsvermogen is voldoende op peil.

Rapportagemoment Ratio weerstandsvermogen

100

Verslag 2024 7,90

Begroting 2025 7,42

Begroting 2026 6,54

Gemeente Druten

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=ccc014ba-4bad-4c49-983d-3bbcbd8cb6c5