Bijlage 1: Programmabegroting 2022
Tekst van het document
Begroting 2022
AANBIEDING BEGROTING 2022
Voor u ligt de Programmabegroting 2022 van de gemeente Druten. Deze begroting is het vervolg op de Perspectiefnota 2021, die de gemeenteraad in juli 2021 heeft vastgesteld. In deze Programmabegroting is het Coalitieakkoord 2018-2022 beleidsmatig en financieel uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2022. Daarnaast geeft de begroting een financiële doorkijk voor het meerjarenperspectief 2023-2025. De programmabegroting 2022 is vertaald naar de productenbegroting die ter inzage wordt gelegd. Wij zijn erin geslaagd om uw raad een sluitende begroting 2022 aan te bieden. Mede dankzij een verhoging van het accres zoals gemeld in de septembercirculaire, en de toekenning van extra middelen voor de jeugdzorg, hebben wij ook voor de jaren 2023 2025, inclusief het bestedingsplan, een sluitende meerjarenbegroting. Naast de negatieve uitkomst voor de gemeente Druten van de herverdeling van het gemeentefonds, moeten we er rekening mee houden dat de financiële effecten bij het Rijk in de toekomst onzeker zijn. Het huidige college stelt u raad daarom ook voor om terughoudend te zijn bij het toekennen van nieuw beleid. Bij het toevoegen van nieuw beleid is altijd het uitgangspunt voor het college om het voorzieningenniveau op peil te houden.
Om de bestaande voorzieningen op peil te houden en ambities te kunnen verwezenlijken, is via de Taskforce werkgroep grondig gekeken naar budgetruimte in de huidige begroting en mogelijke bezuinigingen. Daarbij treft u in deze begroting ook een voorstel aan om de OZB te verhogen naar het gemiddelde regionaal niveau. In maart 2022 komt er een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college, deze kunnen dan eigen nieuw beleid maken. Wel stelt het college voor om in deze meerjarenbegroting 2022-2025 een stelpost op te nemen in het voorliggend perspectief. Hiermee reserveert het college ruimte in de begroting om een aantal ambitieuze projecten uit te kunnen voeren die momenteel in voorbereiding zijn, zoals het IHP, Dorshuis de Lier en actualisatie IBOR. Ook is het nu nog onduidelijk wat de financiële effecten van het coronavirus zullen zijn voor de begroting 2022 en mogelijk verder. In dat kader nemen we dit risico wel op in onze paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Met vaststelling van de programmabegroting 2022 autoriseert uw raad de hoofdzaken van het beleid voor 2022. De rolverdeling is dat uw raad kaders stelt, de hoofdlijnen van beleid formuleert en controleert. Daarbij bereidt ons college voorstellen voor en legt deze aan uw raad voor. Burgemeester en wethouders van Druten,
de secretaris,
de burgemeester,
B.P.P. Janssen
C.A.A. van Rhee- Oud Ammerveld
Inhoud programmabegroting 2022 Aanbieding begroting 2022-2025 Financiële Begroting 1 Algemeen 2 Overzicht van baten en lasten 2022 3 Meerjarig overzicht baten en lasten programma´s 4 Berekening EMU-saldo 5 Uitgangspunten ramingen 2022 6 Keuzes in de begroting 6.1 Eenmalige middelen 2022 6.2 Correcties meerjarenbegroting reeds verwerkt 6.3 Voorlopige ramingen 2022-2025 6.4 Toelichting ramingen per programma 6.5 Vennootschapsbelasting 6.6 SPUK 6.7 Omgevingswet 6.8 Taskforce gemeente Druten 7 Financiële positie 7.1 Investeringsvolume 2022-2025 7.2 Financiering 7.3 Verloop van reserves en voorzieningen 7.4 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 8 Bestedingsplan 2022-2025 8.1 Meerjarenbegroting 2021 - 2024 8.2 Items bestedingsplan
1 3 5 6 7 9 9 9 9 12 12 14 15 16 17 17 18 19 20 21 21 21
Beleidsbegroting 1 Programmaplan 1.1 Collegeprogramma "Druten daagt uit!" 1.1.0 Bestuur en ondersteuning 1.1.1 Veiligheid 1.1.2 Verkeer en vervoer 1.1.3 Economie 1.1.4 Onderwijs 1.1.5 Sport, cultuur en recreatie 1.1.6 Sociaal domein 1.1.7 Volksgezondheid en milieu 1.1.8 Wonen en bouwen 1.2 Beleidsindicatoren
27 28 29 34 39 44 52 56 63 74 82 87
2 Paragrafen 2.1 Lokale heffingen 2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.3 Onderhoud kapitaalgoederen 2.4 Financiering 2.5 Bedrijfsvoering 2.6 Verbonden partijen 2.7 Grondbeleid
89 91 99 115 121 125 127 143
3 Vaststellingsbesluit
147
Bijlagen: 1. 2. 3. 4. 5. 6.
Keuzemogelijkheden Wettelijke/Niet wettelijke taken Projectinrichting Taskforce Druten (rapportage) EMU saldo Overzicht incidentele baten en lasten programma's Overzicht geraamde baten en lasten per taakveld Lijst van gebruikte afkortingen
149 155 159 161 162 165
FINANCIËLE BEGROTING 1. ALGEMEEN Inleiding Laatste begroting in deze raadsperiode Voor u ligt de Programmabegroting 2022 van de gemeente Druten. Dit is de laatste begroting die ter vaststelling voorligt in deze raads- en collegeperiode. Deze begroting is het vervolg op de Perspectiefnota 2021, die de gemeenteraad in juli 2021 heeft vastgesteld. In deze Programmabegroting is het Coalitieakkoord 2018-2022 beleidsmatig en financieel uitgewerkt voor het begrotingsjaar 2022. Daarnaast geeft de begroting een financiële doorkijk voor het meerjarenperspectief 2023-2025. De programmabegroting 2022 is vertaald naar de productenbegroting die ter inzage wordt gelegd. Sluitende (meerjaren)begroting Bij vaststelling van de perspectiefnota was er nog een stevige financiële opgave om de begroting voor 2022 en in meerjarenperspectief dekkend te krijgen. Wij zijn er desalniettemin in geslaagd om uw raad een sluitende begroting 2022 aan te bieden. Mede dankzij een verhoging van het accres zoals gemeld in de septembercirculaire, en de toekenning van extra middelen voor de jeugdzorg, hebben wij ook voor de jaren 2023 2025, inclusief het bestedingsplan, een sluitende meerjarenbegroting. Daarbij dient niet onvermeld te blijven dat daarbij wel wordt vastgehouden aan de in de perspectiefnota in het vooruitzicht gestelde stapsgewijze verhoging van het OZB-tarief naar gemiddeld regionaal niveau.
Herverdeling gemeentefonds Naast de negatieve uitkomst voor de gemeente Druten van de herverdeling van het gemeentefonds, moeten we er rekening mee houden dat de financiële effecten bij het Rijk in de toekomst onzeker zijn. In het voorjaar hebben wij een taskforce in het leven geroepen waarvoor de herverdeling van het gemeentefonds de directe aanleiding was. De korting voor Druten is en blijft omvangrijk en zal uiteindelijk uitkomen op € 60 per inwoner over 4 jaren. Deze korting is nu in de (meerjaren)begroting verwerkt. Gezien de financiële situatie van de gemeente Druten stelt het huidige college uw raad daarom ook voor om terughoudend te zijn bij het toekennen van nieuw beleid. Bij het toevoegen van nieuw beleid is altijd het uitgangspunt voor het college om het voorzieningenniveau op peil te houden. Om de bestaande voorzieningen op peil te houden en ambities te kunnen verwezenlijken, is via de Taskforce werkgroep grondig gekeken naar budgetruimte in de huidige begroting en mogelijke bezuinigingen. De eerste resultaten van de taskforce zijn in de begroting verwerkt maar veel van de activiteiten van de taskforce zijn nog ‘under construction’. Noodzakelijke investeringen Het college stelt vast dat veruit het grootste deel van het coalitieakkoord is uitgevoerd of in de steigers staat. In maart 2022 komt er een nieuwe gemeenteraad en een nieuw college.
Deze moeten hun eigen nieuwe beleidsprogramma met eigen nieuwe beleid kunnen maken. Bovendien is er een aantal dossiers dat in voorbereiding is en dat in de nabije toekomst aanzienlijke investeringen met zich mee zal brengen. Het gaat hier om dossiers zoals de actualisatie van het IBOR, het IHP, de Lier en de doorontwikkeling van de WDW. In de begroting zal ruimte gecreëerd moeten worden voor deze, veelal noodzakelijke, investeringen. Het college stelt dan ook voor om in deze meerjarenbegroting 2022-2025 nu al een stelpost op te nemen in het voorliggend perspectief. Hiermee reserveert het college ruimte in de begroting om deze ambitieuze projecten uit te kunnen voeren die momenteel in voorbereiding zijn. Vanzelfsprekend zal de uiteindelijke besluitvorming aan de nieuwe gemeenteraad zijn.
Programmabegroting 2022
Pagina 1 van 165
Programmabegroting Deze programmabegroting bestaat uit diverse onderdelen. De financiële begroting geeft inzicht in de algemene uitgangspunten waarop de ramingen van de baten en lasten van de verschillende programma´s van 2022 zijn gebaseerd, gevolgd door een samenvatting en toelichting op de belangrijkste verschillen met de begroting 2021. Daarna volgt een beschrijving van de financiële positie van onze gemeente, met aandacht voor de geplande investeringen, financiering en de reserves en voorzieningen. In de samenvatting, onder hoofdstuk 3, is in één oogopslag het totaalbeeld te zien van de begroting. Ook vindt u in de financiële begroting de uitgangspunten terug voor de ramingen voor het begrotingsjaar 2022, evenals een overzicht van het meerjarenperspectief 2022-2025 inclusief en exclusief bestedingsplan. In hoofdstuk 6.4 worden per programma de verschillen (groter dan € 50.000) ten opzichte van de begroting 2021 verklaard. In het programmaplan (hoofdstuk 1 van de beleidsbegroting) geven we in de programma’s antwoord op de volgende drie vragen; Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaat dit kosten? Deze vragen worden beantwoord voor de speerpunten uit het coalitieakkoord. Deze thema’s beslaan de volledige vier jaar van het coalitie akkoord, dus het kan voorkomen (ondanks dat begroten vooruitkijken is) dat er onderwerpen tussen staan die al afgewikkeld zijn.
Ter aanvulling op het collegeprogramma “Druten daagt uit” zijn nu per programma overige thema’s opgenomen die nu onder de aandacht worden gebracht. Hiermee is het een voortschrijdend programmaplan geworden. Naast bovengenoemde programma’s treft u in hoofdstuk 2 zeven programmaoverstijgende paragrafen aan waarbij u inzicht krijgt in de financiële positie van de gemeente Druten, de beheersmatige aspecten en de risico’s. Als onderdeel van de Taskforce Druten treft u in de bijlagen een overzicht aan “Keuzemogelijkheden (Wettelijke/Niet wettelijke taken) en een overzicht “Projectinrichting Tasforce Druten” waarin gerapporteerd wordt over de voortgang van de verschillende sporen.
Programmabegroting 2022
Pagina 2 van 165
2. OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN 2022 Onderstaand overzicht toont de baten en lasten per begrotingsprogramma. De saldi van de programma´s vormen opgeteld het totaal saldo van baten en lasten. De begrote toevoegingen en onttrekkingen aan reserves worden per programma in beeld gebracht. Deze worden verrekend met het totaal saldo van baten en lasten, waarna het geraamd resultaat tot stand komt. Op deze wijze ziet de raad bij de begroting welke bedragen aan het eigen vermogen worden onttrokken of toegevoegd. Budgetautorisatie van de programma’s Met het vaststellen van de begroting 2022 autoriseert de raad het college van burgemeester en wethouders tot het doen van uitgaven per programma tot de bedragen van het onderstaande overzicht. Op basis hiervan stelt het college een meer gedetailleerde productenraming 2022 vast.
Programmabegroting 2022
Pagina 3 van 165
Het overzicht van baten en lasten is als volgt opgebouwd ( -/- is nadelig)
Begrotingsjaar 2022
Baten
Lasten
Saldo
€
€
€
549.957
2.221.876
-1.671.919
1 Veiligheid
5.380
1.703.527
-1.698.147
2 Verkeer en vervoer
93.233
2.270.334
-2.177.101
3 Economie
158.715
474.393
-315.678
4 Onderwijs
542.647
2.245.942
-1.703.295
5 Sport, cultuur en recreatie
616.479
3.868.153
-3.251.674
6 Sociaal domein
4.208.014
21.803.346
-17.595.332
7 Volksgezondheid en milieu
3.764.155
4.396.580
-632.425
914.045
1.320.772
-406.727
37.585.043
445.896
37.139.147
389.849
6.466.323
-6.076.474
Heffing VPB
0
0
0
Bedrag onvoorzien
0
10.000
-10.000
48.827.517
47.227.142
1.600.375
Programma 0 Bestuur en ondersteuning
8 Wonen en bouwen Algemene dekkingsmiddelen Overhead
Saldo baten en lasten Reserves
Onttrek k ing
Toevoeging
Saldo
Programma 0 Bestuur en ondersteuning
279.293
279.293
1 Veiligheid 2 Verkeer en vervoer
1.916.195
1.517.088
399.107
24.365
-24.365
3 Economie 4 Onderwijs 5 Sport, cultuur en recreatie
2.460
2.460
6 Sociaal domein
127.755
127.755
7 Volksgezondheid en milieu
14.385
187.500
-173.115
8 Wonen en bouwen
69.209
27.500
41.709
Subtotaal mutaties reserves
2.409.297
1.756.453
652.844
Resultaat
51.236.814
48.983.595
2.253.219
Programmabegroting 2022
Pagina 4 van 165
3. MEERJARIG OVERZICHT BATEN EN LASTEN PROGRAMMA´S Realisatie
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Omschrijving programma
2020
2021
2022
2023
2024
2025
0 Bestuur en ondersteuning
8.987.588
8.989.811
9.144.095
9.189.517
9.262.875
9.373.210
1 Veiligheid
1.589.604
1.724.005
1.703.527
1.727.609
1.755.057
1.775.453
2 Verkeer en vervoer
1.850.149
2.632.684
2.270.334
2.243.450
2.271.026
2.303.095
3 Economie
430.725
531.074
474.393
281.655
257.915
262.487
4 Onderwijs
1.813.276
2.048.736
2.245.942
2.153.941
2.066.243
2.097.625
LASTEN
5 Sport, cultuur en recreatie
3.874.346
4.120.684
3.868.153
4.275.381
4.373.085
4.417.631
6 Sociaal domein
23.038.313
22.590.231
21.803.346
22.248.506
22.303.040
22.690.959
7 Volksgezondheid en milieu
4.644.961
4.723.319
4.396.580
4.417.390
4.472.173
4.541.038
8 Wonen en bouwen
1.756.817
1.834.865
1.320.772
1.334.399
1.361.912
1.393.359
Subtotaal lasten programma´s
47.985.779
49.195.409
47.227.142
47.871.850
48.123.325
48.854.858
Realisatie
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Omschrijving programma
2020
2021
2022
2023
2024
2025
0 Bestuur en ondersteuning
34.728.766
36.220.185
38.524.849
37.933.875
38.087.682
38.625.384
1.610
5.306
5.380
5.445
5.516
5.593
2 Verkeer en vervoer
235.621
94.226
93.233
95.005
96.525
98.069
3 Economie
525.104
133.395
158.715
38.441
24.778
25.174
4 Onderwijs
295.168
345.326
542.647
452.673
337.280
337.106
BATEN
1 Veiligheid
5 Sport, cultuur en recreatie
545.498
607.142
616.479
628.125
635.732
645.555
6 Sociaal domein
7.714.270
4.944.545
4.208.014
4.213.400
4.218.022
4.222.717
7 Volksgezondheid en milieu
3.521.912
3.638.218
3.764.155
3.855.690
3.944.491
4.036.372
8 Wonen en bouwen
1.487.702
975.001
914.045
1.029.410
1.045.979
1.059.508
Subtotaal baten programma´s
49.055.651
46.963.344
48.827.517
48.252.063
48.396.004
49.055.478
Totaal saldo van
1.069.873
2.232.065-
1.600.375
380.213
272.679
200.620
baten en lasten Toevoegingen aan reserves: 0 Bestuur en ondersteuning 2 Verkeer en vervoer
877.538-
-853.688
1.369.775-
-1.878.798
1.517.088-
1.474.282-
1.489.080-
1.502.927-
-23.981
24.365-
24.828-
25.225-
25.629-
4 Onderwijs 6 Sociaal domein
770.534-
-147.245
7 Volksgezondheid en milieu
255.943-
-67.471
187.500-
222.635-
251.922-
287.428-
8 Wonen en bouwen
161.000-
-25.000
27.500-
27.830-
28.192-
28.586-
0 Bestuur en ondersteuning
1.115.575
2.031.414
279.293
709.859
48.000
48.000
2 Verkeer en vervoer
1.098.719
2.516.302
1.916.195
1.412.365
1.426.647
1.441.195
2.547
2.588
Onttrekkingen aan reserves:
5 Sport, cultuur en recreatie
2.266
6.421
2.460
2.507
6 Sociaal domein
794.737
458.141
127.755
317.250
7 Volksgezondheid en milieu
152.850
123.783
14.385
14.658
14.893
15.131
8 Wonen en bouwen
114.877
135.621
69.209
107.807
121.133
123.699
Subtotaal mutaties reserves
155.767-
2.275.499
652.844
814.872
181.199-
213.957-
Geraamd resultaat
914.105
43.435
2.253.219
1.195.085
91.481
13.338-
Programmabegroting 2022
Pagina 5 van 165
Onderstaand is een overzicht weergegeven van de baten en lasten over 2022, verdeeld over de verschillende programma’s.
Overzicht van baten en lasten 2022 verdeeld over de programma's
40.000.000 35.000.000 30.000.000 25.000.000 20.000.000 15.000.000 10.000.000 5.000.000
Lasten Baten
-
4. BEREKENING EMU-SALDO Het EMU saldo is een saldo op kasbasis. Binnen de gemeentebegroting wordt hier niet op gestuurd. Sinds 1985 geldt voor de gemeenten het stelsel van baten en lasten. Dat betekent dat wij sturen op het saldo van de begroting en de rekening en niet op de vraag of dit saldo een positieve, danwel negatieve kasstroom genereert. Voor een specificatie hiervan verwijzen wij u naar de bijlage die in deze begroting is opgenomen.
Programmabegroting 2022
Pagina 6 van 165
5. UITGANGSPUNTEN RAMINGEN 2022 Bij de perspectiefnota 2021 stelde de raad de rekentechnische uitgangspunten van de programmabegroting 2022 en meerjarenschijven 2023-2025 vast. Eventuele bijstellingen worden hierna in dit hoofdstuk toegelicht. Bestaand beleid Uitgangspunt voor de op te stellen begroting 2022 is het bestaand beleid zoals dat door de gemeenteraad in de begroting 2021-2024 is vastgesteld, inclusief de door de raad goedgekeurde wijzigingen hierop. Bestaand beleid is dat ramingen worden aangepast aan autonome ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld areaaluitbreidingen of contractueel afgesproken indexeringen. Aan deze autonome ontwikkelingen liggen dus geen beleidswijzigingen ten grondslag. De bepaling van de nominale ontwikkelingen, in het bijzonder de verwachte loon- en prijsstijging, wordt gebaseerd op gegevens zoals die zijn opgenomen in de recentste Macro Economische Verkenningen (MEV), CPB prognoses en septembercirculaire 2021. Voor de samenstellingen van de ramingen 2022 en volgende jaren worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: Loonstijging In de gemeentelijke bijdrage aan de Werkorganisatie Druten Wijchen (WDW) is de loonwaarde van de ingebrachte formatie verwerkt. De functies zijn geraamd op het maximum van de functierang. Bij de samenstelling van de begroting 2022 wordt uitgegaan van de voor 2022 geraamde personele lasten van de WDW.
In de gemeentelijke begroting is rekening gehouden met de loonstijging zoals deze bekend was bij de samenstelling van de begroting 2022 van de WDW. Daarbij is rekening gehouden met een indexering van 1,5%. De huidige cao Gemeenten liep tot 1 januari 2021. Omdat er nog geen nieuwe cao is, is die cao op dit moment nog geldig. Prijsstijging/ inflatiecorrectie Voor het saldo van prijsgevoelige uitgaven minus prijsgevoelige inkomsten wordt prijscompensatie toegepast. De compensatie is gebaseerd op de prijsmutatie bruto binnenlands product (bbp), uit de CPB-raming meicirculaire 2021. De gemeente Druten hanteert voor de begroting 2022 een prijscompensatie van 1,6%. Loon- en prijsaanpassing gesubsidieerde instellingen Voorgesteld wordt om meerjarig de nullijn te hanteren voor alle gesubsidieerde instellingen, met uitzondering van de gemeenschappelijke regelingen GGD, Veiligheidsregio Gelderland-Zuid, MARN, MGR en de ODRN. Voor deze GR’en zijn financiële begrotingsrichtlijnen 2022 regio Nijmegen vastgesteld, waarbij is besloten om een indexering van 0,24% op de gemeentelijke bijdragen toe te passen en hierop een generieke korting toe te passen in de begroting van 1% in 2021, 2% in 2022 en 3% vanaf 2023. Dit advies neemt de gemeente Druten over en past dit toe op de gemeentelijke bijdragen.
Rente Voor de lange rente wordt 0,75% voor 2022 geprognosticeerd, waarbij voor toerekening van rente aan het eigen vermogen eveneens dit rentepercentage wordt gehanteerd. Voor nieuwe investeringen wordt het berekende omslagpercentage van 0,75% toegepast. Voor de rente op kortlopende leningen, m.n. kasgeld, wordt voor de komende jaren een percentage van 0% gehanteerd.
Programmabegroting 2022
Pagina 7 van 165
Netto-toename aantal woningen In 2020 is het aantal woningen met woonfunctie per saldo toegenomen met 76. De prognose voor 2020 was een toename van 70. We prognosticeren voor 2022 en 2023 een netto-toename van woningen met woonfunctie van 130 per jaar. Dit sluit aan bij de versnelling woningbouwopgave die er ligt. Voor de jaren 2024 en 2025 gaan we uit van een netto toename van woningen van 180 per jaar. Dit sluit aan bij de woningbouwambitie van de gemeente Druten en gaat uit van 130% plancapaciteit vanwege planuitval en doorschuiven van plannen in de tijd. Aantal inwoners Het definitief aantal inwoners per 1 januari 2021 bedraagt 18.991 (1 januari 2020:18.926). In 2020 zijn er dus 65 inwoners bijgekomen. Gelet op de toename van het aantal woningen conform Woningbouwambitie 2020-2025 en de gemiddelde bevolkingsgroei van de afgelopen jaren wordt voorgesteld de jaarlijkse groei van het aantal inwoners hierop af te stemmen. Voor het jaar 2022 betekent dit een toename van 195 inwoners. Algemene uitkering De programmabegroting 2022 is opgesteld op basis van de septembercirculaire 2021. Gemeente Druten
A. Sociale structuur ● Aantal inwoners van 0 - 18 jaar van 18 - 65 jaar van 65 jaar en ouder ● Bijstandsgerechtigden B. Functie ● Leerlingen: SO/VSO (speciaal onderwijs) ● Leerlingen: VO (incl. Vavo) ● Leerlingen: Bijzonder basisonderwijs ● Leerlingen: Openbaar basisonderwijs C. Fysieke structuur ● Oppervlakte gemeente in hectares ● Aantal woonruimten D. Financiële structuur (euro's) ● ● ● ● ● ●
Lasten Opbrengst belastingen Algemene uitkering Gemeentefonds Boekwaarde geactiveerde kapitaaluitgaven waarvan grondbedrijf Reserves en voorzieningen Langlopende geldleningen
Werkelijk 1-1-2020 18.926 3.636 11.569 3.721 255 Werkelijk peildatum 1 oktober 2020 254 1.518 1.163 288 Werkelijk 1-1-2020 4.245 8.385 Werkelijk Raming 31-12-2020 31-12-2021 Totaal Inwoner Totaal Inwoner 48.731.891 2.575 49.195.409 2.590 5.011.683 265 5.087.028 268 27.256.411 1.440 28.799.273 1.516 62.138.662 3.283 71.734.665 3.777 6.328.255 334 4.020.814 212 24.206.233 1.279 21.637.889 1.139 37.923.262 2.004 38.194.500 2.011
Werkelijk Raming 1-1-2021 2022 18.991 19.133 3.539 3.559 11.593 11.652 3.859 3.922 272 282 Raming Raming 2021 2022 253 250 1.470 1.440 1.139 1.108 320 315 Raming Raming 2021 2022 4.245 4.245 8.454 8.549 Raming 31-12-2022 Totaal Inwoner 47.227.142 2.468 5.241.803 274 30.725.498 1.606 75.655.564 3.954 3.937.528 206 20.533.903 1.073 31.347.250 1.638
Algemene uitkering Gemeentefonds, exclusief Integratie uitkering sociaal domein
Programmabegroting 2022
Pagina 8 van 165
6. KEUZES IN DE BEGROTING Onderstaande keuzes zijn van invloed op het begrotingssaldo of op het financieel meerjarenbeleid voor de begroting 2022. Wij vragen u om in te stemmen met deze keuzes.
6.1. Eenmalige middelen 2022 De eenmalige middelen als gevolg van bespaarde rente bedragen € 157.132. Daarnaast nemen we in de begroting 2022 een post voor onvoorzien op ter hoogte van € 10.000. Ten gunste van de exploitatie wordt € 75.000 ingezet. Dit onder de restrictie dat het saldo van bespaarde rente toereikend is. Het bedrag eenmalige middelen 2022 bedraagt € 82.132.
6.2. Correcties meerjarenbegroting reeds verwerkt De begroting 2022-2025 is opgesteld op basis van de septembercirculaire 2021.
6.3 Voorlopige ramingen 2022 – 2025 In onderstaand overzicht zijn de begrotingssaldi in meerjarig perspectief opgenomen. De bedragen zijn vermeld exclusief als inclusief de effecten uit het bestedingsplan.
Presentatie van het structureel begrotingsaldo (bedragen x € 1.000) Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Begrotingssaldo na bestemming Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) (zie bijlage 4.) Structureel begrotingssaldo (excl.bestedingsplan)
2022
2023
2024
2025
1.600 653 2.253 43
380 815 1.195 0
273 -181 91 0
201 -214 -13 0
2.296
1.195
91
-13
Begrotingssaldo (incl.effecten bestedingsplan)
1.152
592
-214
-25
In onderstaande tabel presenteren we u het verschil van het begrotingssaldo van de begroting 2022, zoals is afgegeven bij de perspectiefnota 2021, en het huidig voorliggende saldo voor het begrotingsjaar 2022 in deze begroting.
Programmabegroting 2022
Pagina 9 van 165
Specificatie verschil begroting 2022 2022 Saldo begroting 2022 conform Perspectiefnota 2021
119.972
Mutatie meicicrculaire gemeentefonds 2021
181.000
Saldo na meicirculaire
300.972
Voorliggend saldo concept begroting 2022 (exclusief bestedingsplan)
2.253.219
Positief verschil
1.952.247
Afgerond te verklaren
1.952.000
Dit verschil wordt hoofdzakelijk verklaar door: Nieuw beleid PPN 2021 nog te besluiten
470.000
OZB opbrengsten nog te besluiten
-248.000
Bijstelling Begroting Gemeenschappelijke regelinge (GGD en VRGZ)
30.000
Actualisatie vuil- en rioolexploitatie
76.000
Hulp in het huishouden
-129.000
Uitbreiding bestuurs en griffieondersteuning
-51.000
Actualisatie renteresultaat
-11.000
Verhoging eigen bijdragen Wmo-voorzieningen
10.000
Verwerking Algemene uitkering Septembercirculaire Overige bijstellingen exploitatie
1.784.000 21.000
Totaal:
1.952.000
Programmabegroting 2022
Pagina 10 van 165
Samenvattend Waar komt ons geld vandaan? De inkomsten halen we vooral uit de algemene uitkering en specifieke uitkeringen, zoals de BUIGuitkering voor de bijstandsuitkeringen. Daarnaast ontvangen wij als gemeente middelen uit de lokale heffingen zoals de OZB, riool en reinigingsheffing. Onze andere inkomsten komen bijvoorbeeld uit de verkoop van paspoorten en rijbewijzen. Ook halen we inkomsten uit eigen bijdragen voor zorg of sport. De verhuur van vastgoed en de grondexploitaties zorgen ook voor inkomsten.
Totaal baten € 48,8 mln Overig; € 3,7 mln Lokale heffingen; € 7,5 mln
Algemene uitkering en specifieke rijksbijdragen; € 37,6 mln
Waar geven we ons geld aan uit? De helft van onze gemeentelijke uitgaven gaan naar het sociaal domein (WMO en jeugdzorg) en (bijzondere) bijstand en participatie.
Totaal lasten € 47,2 mln
Overig; € 4,9 mln WMO / Jeugdzorg; € 12,6 mln
Overhead; € 6,5 mln Afval; € 1,2 mln
(bijzondere) bijstand en participatie; € 10,0 mln
Openbare ruimte; € 7,7 mln
Onderwijs, sport en cultuur; € 4,3 mln
Programmabegroting 2022
Pagina 11 van 165
6.4 Toelichting ramingen per programma Algemeen De besluiten van de raad tot en met september 2021 zijn verwerkt. De structurele effecten uit de perspectiefnota 2021, voor zover dit bestaand beleid betreft, zijn doorgerekend in de begroting 2022 (inclusief wijzigingen op reserves en voorzieningen). Nieuw beleid vanaf het begrotingsjaar 2022 wordt via het bestedingsplan 2022-2025 aan de raad ter besluitvorming voorgelegd. Onderstaand worden per programma de verschillen groter dan € 50.000 verklaard ten opzichte van de begroting 2021. Programma 0 Bestuur en ondersteuning 601037 Bestuursondersteuning raad en rekenkamer: In 2022 zijn de kosten voor de ondersteuning raad met € 50.000 gestegen door uitbreiding de griffie. 602023 Verkiezingen: Vanuit het begrotingsjaar 2020 zijn middelen ter hoogte van € 56.000 doorgeschoven naar 2021, dit in verband met de tweede kamer verkiezingen in 2021. 604002 Werkorganisatie Druten-Wijchen: Op dit product is de bijdrage zichtbaar die Druten verschuldigd is aan de WDW. Voor 2022 bedraagt deze € 13.239.000 conform vastgestelde begroting van de Werkorganisatie. 604046 Overige personele kosten: De kostenpost voor het ziekteverzuim binnen de WDW is voor het begrotingsjaar 2022 met € 50.000 verlaagd.
Bespaarde rente: Door de verlaging van de rekenrente van 1,25% in 2021 naar 0,75% in 2022 is de omvang van de bespaarde rente met € 100.000 afgenomen. 605011: Rente en afschrijvingen: In 2022 is het renteresultaat afgerond € 138.000. Dit is € 82.000 nadelig ten opzichte van de raming in de begroting 2021. 606011/ 607016 OZB woningen/niet-woningen: Op basis van de meest recente gegevens van Munitax is de opbrengst voor 2022 circa € 100.000 hoger dan in 2021. 610011 Uitkeringen gemeentefonds: De algemene uitkering in 2022 laat een stijging zien ten opzichte van de begroting 2021. Daarnaast zijn in het begrotingsjaar 2021 de middelen uit het 3e en 4e compensatiepakket corona van resp. € 185.185 en € 226.863 zichtbaar. Onvoorziene uitgaven: Voor eenmalige uitgaven is € 82.132 beschikbaar in 2022. Programma 1 Veiligheid 615011 GR Hulpverlening en Veiligheid Gelderland-Zuid: De bijdrage aan de VRGZ is in het begrotingsjaar 2022 afgerond € 27.000 hoger. 616011 Integrale veiligheid: Voor het begrotingsjaar 2021 is budget beschikbaar gesteld voor formatie uitbreiding OOV en voor de aanschaf van een personenvoertuig BOA’s ter hoogte van circa € 49.000. Vanaf het begrotingsjaar 2022 is dit onderdeel van de begroting van de WDW en opgenomen in de gemeentelijke bijdrage.
616020 Handhaving alg.vergunningen: In het jaar 2021 is voor de straatcoaches € 46.000 opgenomen, waarvan een deel als restantbudget uit het jaar 2020 is doorgeschoven en een deel in de perspectiefnota 2021 beschikbaar is gesteld.
Programma 5 Sport, cultuur en recreatie 631018 Accommodatie voor kunstbeoefening: In het begrotingsjaar 2021 zijn de extra cultuurmiddelen ter hoogte van € 64.058, als onderdeel van het 3e compensatiepakket, op dit product gelabeld. 633014 Monumentenzorg: In 2021 is voor € 46.000 als restantbudget beschikbaar voor de Kerkenvisie, Oude Toren Puiflijk en parochie Druten. 635040 Plantsoenen: In 2021 is € 90.000 beschikbaar gesteld als restantbudget uit 2020 voor de kwaliteitsimpuls openbare ruimte. Daarnaast is er in 2021 via de perspectiefnota € 25.000 beschikbaar gesteld voor bewonersinitiatieven waarvoor ter
Programmabegroting 2022
Pagina 12 van 165
dekking de reserve stadsuitleg wordt ingezet, en € 10.000 voor de realisatie van meer (bio)diversiteit. 635032 Speeltuinen: Voor de realisatie van een beweegtuin in Afferden is via budgetoverheveling uit 2020 € 25.000 beschikbaar in 2021.
Programma 6 Sociaal domein 636046 Begeleiding statushouders: Via de budgetoverheveling van 2020 naar 2021 is er voor statushouders in 2022 € 73.000 beschikbaar voor inburgering, maatschappelijke begeleiding en verhoging taalniveau. Tevens is via de meicirculaire 2021 nog een bedrag van € 16.950 toegekend voor de begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. 637012 Kosten lokale toegang: Ingaande de begroting 2022 zijn de kosten ter hoogte van afgerond € 310.000 voor uitbreiding van het Sociaal Team, procesregisseur en jongerencoach opgenomen in de formatie van de WDW, en is vanaf 2022 onderdeel van de bijdrage aan de werkorganisatie. 638012 Participatiewet: De uitkeringen bijstandsverlening en inkomensvoorzieningen laten een stijging van circa € 70.000 zien. Deze is gebaseerd op de vastgestelde financieel technische uitgangspunten voor de begroting 2022 en verder. 638024 Project bijstandsreductie: Voor het project “Klaar voor de Start”, is in het begrotingsjaar afgerond € 180.000 beschikbaar, waarvan € 46.000 als restantbedrag van de tranche 2020. Voor het genoemde bedrag ad € 180.000 wordt de reserve uitstroombeleid ter dekking ingezet.
638028 BBZ Noodfonds levensonderhoud: Dit betreft de tijdelijke regeling van het kabinet om zelfstandige ondernemers, waaronder zzp-ers, te ondersteunen tijdens de coronacrisis zodat zij hun bedrijf kunnen voortzetten, verlengd. In 2021 hebben we € 758.808 ontvangen voor uitvoering van de regeling. Dit is op budgettair neutrale wijze in onze begroting verwerkt, waarbij we ervan uit gaan dat eenzelfde bedrag aan gehonoreerde Tozoaanvragen besteed wordt. Ultimo 2021 worden de totaalbestedingen op grond van de Tozo via Sisa aan het Rijk verantwoord. 639011 Werkvoorziening: De bijdrage 2022 aan de gemeenschappelijk regeling is conform de begroting MGR Regio Rijk van Nijmegen op deze functie verwerkt. 642013 WMO huishoudelijke verzorging: Op basis van het gemeenteraadsbesluit “Betaalbaarheid Hulp bij het huishouden, is de uitzetting van scenario 1 ter hoogte van € 128.349 verwerkt in de begroting 2022. WMO vervoersvoorzieningen: De begroting 2022 van de DRAN (Doelgroepenvervoer Regio Arnhem-Nijmegen) is verwerkt en laat ten opzichte van de begroting 2021 een stijging zien van circa € 80.000. 642027 WMO nieuw: In 2021 is een budget van € 85.000 geraamd op grootboekrekening diverse kosten. Dit betreft middelen voor beschermd wonen vanuit Nijmegen voor begeleiding en ambulantisering die als restantbudget 2020 zijn overgeheveld naar 2021.
642012 Schuldhulpverlening: In 2021 is voor afgerond € 57.000 beschikbaar voor schuldhulpverlening. Deze middelen worden gebruikt ter dekking van kosten voor o.a. preventie en vroegsignalering uit het vastgestelde beleidsplan schuldhulpverlening 2018-2020. 643022 Individuele voorzieningen natura jeugd: Het kabinet heeft voor 2021 € 613 miljoen beschikbaar gesteld voor acute problematiek in de jeugdzorg. Dit betekent voor Druten een bedrag van € 486.180 in het begrotingsjaar 2021. Daarnaast is er afgerond € 135.000 doorgeschoven van 2020 naar 2021 voor omzetgarantie Wmo/jeugd (€ 88.208) en Transformatiefonds Sociaal domein (€ 47.224). Voor het uitvoeren van een nulmeting Sociaal domein is bij de perspectiefnota 2021 € 21.168 beschikbaar gesteld waarvoor ter dekking de reserve sociaal domein wordt ingezet. In 2022 is vanuit de septembercirculaire € 355.000 gelabeld op dit product ter compensatie van de tekorten op jeugd.
Programmabegroting 2022
Pagina 13 van 165
644015 Inloopfunctie GGZ: In 2021 is voor € 75.000 aan budget beschikbaar voor de brede aanpak van dak- en thuisloosheid. WMO/Jeugd: De reserve sociaal domein gebruikt om overschotten en tekorten op de WMO- en Jeugdbudgetten te muteren. Daar er financiële risico’s blijven bestaan binnen de WMO en Jeugdwet wordt deze reserve ingezet voor mogelijk overschrijdingen en ontwikkelingen binnen het sociale domein. De maximale hoogte stand van deze reserve is bepaald op € 750.000.
Programma 7 Volksgezondheid en milieu 7.2-1 Riolen en gemalen: In het begrotingsjaar 2021 is € 170.000 opgenomen als budget voor baggerwerkzaamheden aan de watergangen van de gemeente Druten, waarvan € 100.000 als restantbudget 2020 waarvan de kosten van de ontvangstplicht Waterschap Rivierenland in 2021 zijn opgenomen. Het tarief van de rioolheffing stijgt ten opzichte van 2021 met 3% van € 231 naar € 238.
648026 Vuilnisophaaldienst: Voor de kosten van het inzamelen en verwerken van afval is als input de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) 2022 met DAR gebruikt. Hierbij functioneert de reserve vuilafvoer en vuilverwerking als egalisatiereserve, dit om grote schommelingen in de tarieven te voorkomen. 649001 Milieubeheer: Druten heeft voor de periode 2019 tot en met 2021 in één keer een bedrag van € 237.000 ontvangen. Deze middelen zijn beschikbaar gesteld voor de uitwerking van de transitievisie warmte, energieloket en klimaatmiddelen voor wijkaanpak. In 2021 is hiervan € 105.802 nog beschikbaar als restantbudget vanuit het jaar 2020.
Programma 8 Wonen en bouwen 651014 Structuur en bestemmingsplannen: Voor het begrotingsjaar 2021 zijn via de perspectiefnota 2021 de leges voor structuur- en bestemmingsplannen met € 125.000 opgehoogd. 8.2-1 Bouwgrondexploitatie: In 2020 is voor € 124.989 aan uren gerealiseerd op het grondbedrijf. Voor 2022 worden uren op het grondbedrijf begroot met een tegenwaarde van € 68.004. 653023 Bouw-, woning- en welstandstoezicht: Voor het begrotingsjaar 2021 is afgerond € 180.000 beschikbaar voor de kosten en het implementeren van de omgevingswet. 653026 Overige volkshuisvesting: In 2021 is € 164.000 voor formatieve uitbreiding beschikbaar gesteld voor het versnellen van de woningbouw. Vanaf de begroting 2022 is dit opgenomen, en onderdeel, van de gemeentelijke bijdrage aan de WDW.
6.5 Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 moeten gemeenten en andere overheden vennootschapsbelasting (VPB) betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. Tot op heden voeren wij geen winstgevende commerciele ondernemingsactiviteiten uit, en verwachten wij ook geen VPB te gaan betalen. Derhalve wordt voor deze belastingplicht in de begroting 2022 een PM post opgenomen.
6.6 SPUK (Specifieke uitkering stimulering sport) Tot 1 januari 2019 had de gemeente Druten de mogelijkheid om de btw kosten voor sportbeleid en sportaccommodaties af te trekken. Vanwege nieuwe wet- en regelgeving ingaande 1 januari 2019 is dit niet meer mogelijk. Het Rijk komt de gemeente tegemoet in de hogere kosten die de wetswijziging met zich meebrengt, door middel van de Specifieke Uitkering Sport (SPUK Sport). Deze subsidie bedraagt 17,5% van de totale
Programmabegroting 2022
Pagina 14 van 165
kosten inclusief btw. De hoogte van alle door gemeenten ingediende aanvragen ligt hoger dan het totaal beschikbaar gestelde budget van het Rijk. Het totaal beschikbare budget wordt daarom naar rato verdeeld. Na doorrekening lijken de financiële consequenties vooralsnog beperkt te blijven voor de gemeente Druten. Voor het begrotingsjaar 2021 is een aanvraag voor de SPUK Sport ingediend bij het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
6.7 Omgevingswet De Omgevingswet is een omvangrijke stelselherziening van het omgevingsrecht. De Omgevingswet en vier besluiten vervangen 26 wetten en zo’n 1200 regelingen. Alle regels voor de fysieke leefomgeving worden daarin opgenomen. De Omgevingswet moet vergunningverlening makkelijker en duidelijker maken. Twee belangrijke instrumenten van de Omgevingswet zijn de omgevingsvisie (2024) en het omgevingsplan (2029). De omgevingsvisie heeft betrekking op alle terreinen van de fysieke leefomgeving. In de visie geeft een gemeente aan welke doelstellingen worden nagestreefd. In het omgevingsplan worden de regels gegeven op welke wijze de doelstellingen uit de omgevingsvisie worden gerealiseerd. De Omgevingswet is in 2021 uitgesteld en treedt naar verwachting op 1 juli 2022 in werking. In november wordt de invoering opnieuw beoordeeld. De Omgevingswet gaat uit van een integralere werkwijze en vraagt vooral ook een andere manier van werken. De nadruk ligt op participatie en co-creatie. Dat betekent een cultuuromslag. Ook moeten vergunningen sneller worden verleend. Bij de invoering treedt het nieuwe landelijke digitaal stelsel in werking. Alle aanvragen, regels, plannen moeten in dit digitaal stelsel worden opgenomen. De gemeente moet hiervoor verschillende systemen vervangen en allerlei aansluitingen realiseren.
Tegelijk met de invoering van de Omgevingswet wordt naar verwachting ook de Wet WKB (Wet Kwaliteit Borging) ingevoerd. De WKB heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van particuliere en professionele opdrachtgevers uitgebreid. Er is nog veel onduidelijkheid over de scope en impact van deze Wet. Dit risico is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Al deze wijzigingen leiden tot het aanpassen van de bestaande werkprocessen en bijbehorende ICT-systemen die in de gemeente moeten worden ingebed, zodat alle betrokken werkzaamheden conform de nieuwe wetten worden afgehandeld. Vanwege het uitstel van de Omgevingswet wordt een deel van de middelen doorgeschoven naar 2022.
Programmabegroting 2022
Pagina 15 van 165
6.8 “Taskforce” gemeente Druten In de perspectiefnota 2021 heeft uw raad kennis kunnen nemen van de eerste resultaten vanuit de werkgroep Taskforce. De “harde opbrengsten” zijn reeds financieel verwerkt in voorliggende meerjarensaldi 2022-2025 van deze begroting, dit betreft onderstaande posten:
Begrotingsjaar
2022
2023
2024
2025
Extra inkomsten Bouwleges (o.a. versnelling woningbouw) Stelpost compensatie tekorten Jeugd vanaf 2023 labeling tekorten Jeugd (conform septembercirculaire) Structurele onderbesteding
158.500
293.500 293.500 293.500 1.185.000 1.113.000 1.026.000 -297.000 -279.000 -257.000 155.432 157.297 174.342 176.783
Opbrengsten Taskforce verwerkt in begroting 2022-2025
313.932 1.338.797 1.301.842 1.239.283
* Voor de jaren 2023 tot en met 2025 mogen gemeenten in hun meerjarenraming voor de jaarschijven 2023 tot en met 2025 rekening mogen houden met een stelpost van 75% van de bedragen uit de Hervormingsagenda Jeugd, dit ter compensatie tekorten jeugd. De in bovenstaande tabel genoemde bedragen komen in de plaats van de eerder opgenomen stelpost ad € 240.000 uit de perspectiefnota 2021. Deze stelpost geeft geen garantie, omdat dit afhankelijk is van definitieve besluitvorming in het regeerakkoord.
Keuzemogelijkheden (Wettelijk/ Niet wettelijke taken) Bij dit onderdeel spelen de volgende vragen: Waarin heeft de gemeente een keuze? Wat zijn wettelijke en niet-wettelijk taken voor de gemeente? Waarop kunnen we bezuinigingen en is versobering of een goedkopere uitvoering mogelijk? In de perspectiefnota 2021 is een opsomming gepresenteerd van keuzemogelijkheden van wettelijk- en niet wettelijke taken. Daar waar sprake is van een wettelijke taak moet onderzocht worden of versobering mogelijk en ook wenselijk is. Na behandeling van de perspectiefnota 2021 heeft het college uw verzoek opgepakt om deze keuzelijst nog nader aan te vullen, zodat de raad een breed afwegingskader heeft om te kunnen kiezen. Zoals gesteld was deze inventarisatie nagenoeg compleet en heeft een tweede uitvraag op dit moment niet geleid tot meerdere bezuinigingen/taakstellingen en beleidskeuzes. Wel is duidelijk dat de Taskforce voor meerdere jaren is ingesteld, en continue aandacht wordt gevraagd voor actualisatie van de keuzemogelijkheden binnen de beleidsproducten van de gemeente Druten. Als bijlage treft u dit overzicht aan, waarop afhankelijk van een gekozen scenario uiteindelijk een besparing (op termijn) gerealiseerd kan worden.
OZB tarief In de perspectiefnota 2021 is richting de gemeenteraad het voorstel gedaan om de OZBtarieven geleidelijk in 5 jaar op het niveau van het momenteel gemiddeld gehanteerde tarief in de regio te brengen. Bij de behandeling van deze perspectiefnota is door de gemeenteraad nog geen uitspraak gedaan over een mogelijke verhoging, en is besloten om dit als beslispunt terug te laten komen bij de begrotingsbehandeling 2022. Het voorstel tot OZB verhoging vindt u derhalve dan ook terug op het bestedingsplan. Projectinrichting Taskforce Druten In bijlage 3 “Projectinrichting Taskforce Druten” treft u een overzicht aan van de sporen en werkpakketten. Zoals bekend, bestaan de sporen op hoofdlijn uit: 1. Bezuinigingen a. Financieel kader b. Afwegingskader nieuw beleid c. Bezuinigingen in het sociaal domein d. Bezuinigingen in het fysieke domein
Programmabegroting 2022
Pagina 16 van 165
2. Inkomsten verhogen a. Eigendommen van de gemeente Druten b. Leges Druten c. OZB Druten 3. Inkoopstrategie met mogelijke inkoopvoordelen boven 25.000 in Druten 4. Bijdragen vanuit de WDW De eerste resultaten daarvan kunt u al terugvinden in deze begroting. De overige onderzoeken en activiteiten lopen volgens planning, maar leveren op dit moment nog geen concrete resultaten. De resultaten zijn als het ware nog ‘in de maak’. Naar verwachting en volgens de planning kunnen we die met u in de perspectiefnota van 2022 delen.
7. FINANCIËLE POSITIE Bij de financiële positie van de gemeente gaat de aandacht op hoofdlijnen uit naar het investeringsvolume 2022-2025, de financiering en het verloop van reserves en voorzieningen. De begroting is opgesteld op basis van bestaand beleid en het collegeprogramma “Druten daagt uit!”. 2018-2022. De structurele effecten van bestaand beleid uit de perspectiefnota 2021 zijn doorgerekend. Nieuw beleid vanaf het begrotingsjaar 2022 is opgenomen in het bestedingsplan 2022-2025.
7.1 Investeringsvolume 2022-2025 Het totale investeringsvolume van de begroting 2022 bedraagt per saldo € 6.414.542. Grotendeels bestaat dit uit rioleringsinvesteringen van afgerond € 0,5 miljoen (conform vastgesteld GRP) en € 0,6 miljoen kosten aankoop grond/bouwrijp maken. In 2022 verwachten € 0,3 miljoen aan opbrengst grondverkopen binnen te krijgen van Westerhout Zuid. De mutatie van afgerond € 6 miljoen op programma 5 betreft (deel) investering betreffende het te realiseren sportcentrum Gelenberg. Per programma en per jaar zien de investeringsbedragen er als volgt uit: Tabel investeringsbedragen per programma per jaar 2022 2023 Programma 2 € 16.800 € 22.400 Programma 3 -€ 255.372 -€ 3.327.888 Programma 5 € 5.983.150 € 4.983.150 Programma 7 € 428.579 € 365.338 Programma 8 € 258.185 € 512.007 Totaal € 6.414.542 € 2.532.607
2024 € 48.650
2025 € 94.500
-€ 16.850 € 433.410 € 557.768 € 974.328
-€ 16.850 € 447.494 € 620.001 € 1.050.645
Totaal € 182.350 -€ 3.583.260 € 10.932.600 € 1.674.821 € 1.947.961 € 10.972.122
De hierboven vermelde investeringen leiden tot kapitaallasten binnen de betreffende programma´s, dan wel tot reguliere mutaties in de boekwaarden. Gelijktijdig met het vaststellen van de programmabegroting 2022 autoriseert uw raad de investeringen in 2022 zoals deze in de diverse programma´s zijn opgenomen. Het college kan in het begrotingsjaar 2022 beschikken over de uitvoeringskredieten die ten grondslag liggen aan de saldi in de bovenstaande tabel. Er behoeft derhalve geen afzonderlijk kredietbesluit te worden vastgesteld voor de in de programmabegroting opgenomen investeringen 2022.
Programmabegroting 2022
Pagina 17 van 165
De productenraming 2022 (die ter inzage ligt) bevat “de staat van geactiveerde kapitaaluitgaven”. Conform het BBV geven we hieronder aan welke materiële vaste activa een maatschappelijk nut en welke activa een economisch nut hebben.
Boekwaarde materiële vaste activa met economisch nut
Boekwaarde materiële vaste activa met maatsch. nut
1 januari 2021
€ 42.551.456
€ 2.926.650
1 januari 2022
€ 51.947.173
€ 5.356.097
7.2 Financiering De navolgende tabel vermeldt het verwachte jaarlijkse financieringstekort- of overschot. Over de jaren 2022 tot en met 2025 wordt een financieringstekort verwacht. In de begroting gaan we uit van een rente-omslagpercentage van 0,75% voor nieuwe investeringen. 1-1-2022
1-1-2023
1-1-2024
1-1-2025
Te financieren
€
€
€
€
Boekwaarde materiële, immateriële en financiële activa
71.734.665
75.655.564
75.891.634
74.084.084
Stand van reserves en voorzieningen
21.637.889
20.533.903
17.846.371
18.068.358
Stand vreemd vermogen lang (geldleningen)
38.194.500
31.347.250
25.300.000
20.400.000
Totale financieringsmiddelen
59.832.389
51.881.153
43.146.371
38.468.358
Financieringstekort
-11.902.275
-23.774.411
-32.745.264
-35.615.727
Financieringsmiddelen
De toename van het financieringstekort in de jaren 2023-2025 is het gevolg van het aflossen van bestaande langlopende leningen. In bovenstaande tabel is geen rekening gehouden met herfinanciering (zie ook paragraaf Financiering 2.4). Het financieringssaldo geeft weer of de vaste financieringsmiddelen (de som van het eigen vermogen en het lang vreemd vermogen) al dan niet toereikend zijn om de vaste activa te financieren. Bij een financieringstekort moet de gemeente geld lenen. De gemeente kan dit gedeeltelijk met kort vreemd vermogen financieren. Dit is wettelijke toegestaan voor zover de kasgeldlimiet niet wordt overschreden. De kasgeldlimiet bedraagt maximaal 8,5% van het begrotingstotaal. De aanvullende financieringsbehoefte financiert de gemeente met lang vreemd vermogen.
Programmabegroting 2022
Pagina 18 van 165
7.3 Verloop van reserves en voorzieningen Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden de reserves onderverdeeld in: 1. algemene reserve(s); 2. bestemmingsreserves om ongewenste schommelingen op te vangen in de tarieven die aan derden in rekening worden gebracht, maar die niet specifiek besteed hoeven te worden; 3. overige bestemmingsreserves. Voorzieningen worden gevormd voor: 1. verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs is in te schatten; 2. op de balansdatum bestaande risico´s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is te schatten; 3. kosten die in een volgend begrotingsjaar worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong vindt in het begrotingsjaar of een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren, bijvoorbeeld onderhoudsvoorzieningen. Meerjarenbeeld reserves en voorzieningen De volgende tabel toont de verwachte ontwikkeling van de reserves en voorzieningen voor de komende jaren. Daarbij is rekening gehouden met de bestaande meerjarenonderhoudsprogramma´s. Omschrijving
1-1-2021
1-1-2022
1-1-2023
1-1-2024
1-1-2025
Algemene reserve Bestemmingsreserves Totaal reserves Totaal voorzieningen
€ 9.047.074 € 7.777.817 € 16.824.891 € 6.467.942
€ 9.047.074 € 6.416.423 € 15.463.497 € 6.174.392
€ 9.047.074 € 5.763.579 € 14.810.653 € 5.723.250
€ 8.516.750 € 5.479.031 € 13.995.782 € 3.850.589
€ 8.516.750 € 5.660.230 € 14.176.981 € 3.891.377
Totaal reserves en voorzieningen
€ 23.292.833
€ 21.637.889
€ 20.533.903
€ 17.846.371
€ 18.068.358
De afname in 2022 van de bestemmingsreserves van afgerond € 1,3 mln. wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de volgende claims: reserve nuon € 0,2 mln., kwaliteitsimpuls openbare ruimte (reserve wegen) € 0,15 mln., vrijval reserve vervanging straatverlichting € 0,3 mln., aanwending reserve sociaal domein per saldo € 0,13 mln. en reserve grondbedrijf € 0,1 mln. Voor een gedetailleerd overzicht van de omvang en de verwachte mutaties vanaf 2021 per reserve en voorziening wordt verwezen naar de ‘staat van reserves en voorzieningen’ van de productenraming. Tevens is hier een overzicht per reserve c.q. voorziening aan toegevoegd waarin het doel wordt beschreven en de meerjarige toevoegingen en aanwendingen worden toegelicht.
Programmabegroting 2022
Pagina 19 van 165
7.4 Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien Om te voldoen aan de voorschriften van het Besluit Begroting & Verantwoording wordt op deze plaats een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen 2022 gepresenteerd.
Algemene dekkingsmiddelen (bedragen in euro´s) A) lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is OZB B) algemene uitkering (Gemeentefonds) integratie uitkering Sociaal Domein C) dividend BNG DAR D) saldo van de financieringsfunctie E) overige algemene dekkingsmiddelen F) bedrag voor onvoorzien Totaal algemene dekkingsmiddelen
2022 3.616.480 30.725.498 2.895.770 16.000 30.709 138.302 162.284 10.000 37.595.043
Naar aanleiding van de septembercirculaire 2021 is de algemene uitkering voor de jaren 2022 t/m 2025 berekend. Toelichting punt D, saldo van de financieringsfunctie: De rente over de boekwaarde van geactiveerde kapitaaluitgaven (investeringen) wordt toegerekend aan de verschillende programma's. Dit gebeurt tegen het renteomslagpercentage voor 2022 van 0.75%. Het verschil tussen de toegerekende rente en de feitelijke rente is het renteresultaat. Op taakveld 0.5 Treasury (rente en afschrijving) is hiervan in 2022 € 138.302 als bate verwerkt. Toelichting punt E, overige algemene dekkingsmiddelen: Hier verantwoorden wij de baten die verband houden met de bespaarde rente van reserves en voorzieningen. Deze inkomenspost fluctueert jaarlijks door wijziging van het rentepercentage en mutaties in de omvang van de reserves en voorzieningen. Voor een nadere toelichting op het verloop van de reserves en voorzieningen verwijzen wij naar de financiële begroting, hoofdstuk 7.3. Een groot gedeelte van de bespaarde rente is beschikbaar als eenmalig dekkingsmiddel. Het is belangrijk om dit restsaldo niet als structureel dekkingsmiddel in te zetten, omdat dan bij aanwending van de reserves een dekkingsprobleem in de exploitatie ontstaat. In 2022 is € 82.132 toegevoegd aan de eenmalige middelen.
Programmabegroting 2022
Pagina 20 van 165
8. BESTEDINGSPLAN 2022 - 2025 8.1 Meerjarenbegroting 2022 - 2025 Bij het opstellen van de meerjarenbegroting is uitgegaan van de uitgangspunten als beschreven in de Notitie technische uitgangspunten 2022–2025. Het bestedingsplan biedt samen met de verwachte meerjarige bestedingsruimte de basis voor keuzes inzake financiën, planning en beheersing. Bij de behandeling van de perspectiefnota in juli jl., accordeerde uw raad de jaarschijf van de dienst 2021 inclusief de mutaties en reserves. Daarbij besloot u ook om de ramingen van nieuw beleid vanaf het begrotingsjaar 2022 en verder op te nemen in het investerings- en bestedingsplan van de begroting 2022. In het bestedingsplan treft u, gerubriceerd per programma, deze items aan waarvoor nu aan de raad uitdrukkelijk voor 2022 autorisatie wordt gevraagd. Na vaststelling wordt via een 1e begrotingswijziging 2022 de begroting aangepast. Met het vaststellen van de begroting en het bestedingsplan stelt de raad voor 2022 de benodigde incidentele en structurele bestedingsruimte beschikbaar.
8.2 Items bestedingsplan Hieronder treft u een nadere toelichting aan van de onderwerpen die op het bestedingsplan zijn opgenomen onder de kop “Overig Nieuw Beleid/ Onontkoombaar”.
Budget volkshuisvesting Jaarlijks is voor verschillende onderwerpen expertise nodig, gezien de snelle ontwikkelingen op de woningmarkt. Door structureel budget beschikbaar hebben, hoeft er geen traject doorlopen te worden om incidenteel budget aan te vragen, en kunnen we sneller inspelen op de actuele ontwikkelingen. Voorbeelden hiervan zijn het ontwikkelen en implementeren van het instrumentarium om de vastgelopen woningmarkt los te trekken en onderzoek naar de huisvesting van arbeidsmigranten. Uit afgelopen jaren is gebleken dat een bedrag van € 10.000 realistisch is om op te nemen ten behoeve van het budget Overige Volkshuisvesting.
Onderhoud verlichting Het huidige contract voor het onderhoud van de openbare verlichting is per 30 juni 2021 afgelopen. Evenals 4 jaar geleden is ook nu weer samen met de gemeenten Heumen, Beuningen en Wijchen er een aanbesteding gehouden voor een nieuw onderhoudscontract voor 2 jaar. De nieuwe inschrijving voor het onderhoud ligt ca. € 28.000 boven ons beschikbaar budget. Voor de jaarschijven 2022 en 2023 vragen we nu via het bestedingsplan in deze begroting een bedrag aan ter hoogte van € 28.000 aan als gevolg van uitzetting van kosten.
Schoolmaatschappelijk werk Schoolmaatschappelijk werk (verder SMW) is een laagdrempelige voorziening, aanwezig op school, welke erop gericht is om problemen vroegtijdig te signaleren en aan te pakken. Zij vervult een brugfunctie tussen kind, ouders, school en (jeugd-) zorginstellingen en richt zich op het kind bij wie de ontwikkeling stagneert. We stellen voor de de functie schoolmaatschappelijk werk (PO) in dienst te nemen voor 0.5 fte als onderdeel van het Sociaal Team Druten binnen de WDW waarvoor € 38.045 nodig is. Ter dekking hevelen we de structurele middelen (ad. €16.000,-) begroot voor de opdracht aan Groeisaam van de schoolmaatschappelijk werker over naar de WDW, en dekken we het restant ad € 22.045 vanuit de nieuwe rijksmiddelen voor de jeugdhulp.
Programmabegroting 2022
Pagina 21 van 165
Werkorganisatie Druten Wijchen De Werkorganisatie heeft de Begroting 2022 in juli vastgesteld, rekening houdend met de ingediende zienswijzen van de beide gemeenten. In de Begroting 2022 van de WDW is aangegeven geen nieuw beleid op te nemen, zodat dit eerst in de Perspectiefnota’s van Druten en Wijchen integraal kan worden afgewogen. Die afweging heeft plaats gevonden, waarbij voor het actieplan doorontwikkeling WDW een PM post is opgenomen. Vervolgens zijn een aantal nieuwe ontwikkelingen waar we in de begroting op willen anticiperen. Actieplan Doorontwikkeling WDW Met het actieplan Doorontwikkeling WDW zetten we de volgende stap in onze organisatie. Hiermee geven we ook uitvoering aan een motie vanuit de raad. Met het actieplan bepalen we de focus voor de komende drie jaar en zorgen we ervoor dat we klaar zijn voor de toekomst. In de Perspectiefnota hebben we aangegeven dat we voor het ontwikkelen van een hybride werkcultuur een nadere uitwerking maken. De nieuwe hybride werkcultuur, waarin veel medewerkers ook in de toekomst, regelmatig blijven thuiswerken heeft gevolgen voor het gebruik en de inrichting van onze kantoren. Zo wordt het kantoor vooral de plek voor ontmoeting en overleg, met collega’s en externen. Om tot een goede uitwerking van het hybride werken te komen, willen we partijen uitnodigen om ons te adviseren die hier ervaring mee hebben.
We vragen hiervoor een incidenteel budget aan van € 10k. ICT, digitalisering en onlinedienstverlening in het kader van wettelijke verplichtingen. Ten aanzien van de Wet Open Overheid, Wet elektronische publicaties en Wet modernisering bestuurlijk elektronisch verkeer zijn de kosten voor de implementatie 2021-2022 gedekt in onze i-begroting. De wet elektronische publicaties is per 1 juli dit jaar ingegaan. Dit organisatorisch impact hiervan is relatief beperkt. Voor de overige wetten worden de organisatorische impact en structurele kosten de komende tijd onderzocht. Daarbij trekken we regionaal op. Wanneer dit leidt tot mogelijke uitzettingen, dan komen we hier specifiek op terug. Het invoeren van de elektronische handtekening is een belangrijke stap om toe te kunnen werken naar volledig digitaal werken, zoals het digitaal verzenden en het digitaal archiveren van documenten. Kosten voor invoering van de geavanceerde elektronische handtekening zijn eenmalig € 30.000. Budget hiervoor is aanwezig binnen de WDW. De structurele kosten vanaf 2023 bedragen €18.000. De WDW spant zich in dit binnen de begroting op te vangen. Financiële rechtmatigheidsverklaring Colleges Per 2022 gaat naar alle waarschijnlijkheid de financiële rechtmatigheidsverklaring van de Colleges in. Nog steeds is niet duidelijk of deze wettelijke verplichting per 2021 ingaat of per 2022.
De wet houdt in dat het College zelf aangeeft of de bestedingen van de gemeenten plaats hebben gevonden binnen de financiële wet- en regelgeving. In principe verschuiven daarmee een aantal werkzaamheden van de accountant naar de organisatie zelf. Dit leidt tot meer werkzaamheden in de interne controle van de WDW. We schatten op dit moment in dat we de invoering van de financiële rechtmatigheidsverklaring binnen de huidige formatie kunnen uitvoeren. Daarnaast werken we de gevolgen uit voor de uitvoering van de motie bij de Perspectiefnota 2021 “screening zorgaanbieders”. Pensioenpremies Het ABP heeft aangekondigd de pensioenpremies met ingang van 2022 te verhogen. De premie van het ouderdoms- en nabestaandenpensioen van ABP stijgt in 2022 naar verwachting naar 27,4%. In de begroting 2022 zijn we uitgegaan van 24,9%. Pensioenen zijn aanmerkelijk duurder geworden. Dit komt door de lagere verwachte beleggingsopbrengsten en de lage rente. Hierdoor is een premiestijging noodzakelijk. Het
Programmabegroting 2022
Pagina 22 van 165
bestuur van ABP kijkt vanuit een meerjarenperspectief naar de premie. Doordat het verwachte rendement naar beneden is bijgesteld én het opbouwpercentage gelijk blijft in 2022, is meer premie nodig om de pensioenen te financieren. Daardoor stijgt de pensioenpremie. Het definitieve besluit over de premie van 2022 wordt - zoals ieder jaar - eind november genomen, na advies van het verantwoordingsorgaan van ABP. We nemen vooruitlopend op dat besluit de verwachte premiestijging op in de begroting. Frictiekosten Personeel De gemeenten Druten en Wijchen hebben bij de start van de WDW een implementatiebudget meegegeven. Onderdeel daarvan was de post frictiekosten personeel. Met dit budget had de WDW de ruimte om medewerkers, die niet op de juiste plek zaten, te begeleiden naar een baan binnen of buiten de organisatie. Dit budget is inmiddels volledig benut. Met een personeelsbestand van ruim 380 fte is het reëel te veronderstellen dat situaties zich voor blijven doen, waarbij afscheid genomen dient te worden van een personeelslid. Structureel heeft de WDW daar geen middelen voor meegekregen. De WDW werkt een voorstel uit om een structureel budget op te nemen binnen de werkorganisatie. Resumé financieel Onderwerp Actieplan Doorontwikkeling WDW advies hybride werken Stijging pensioenpremies
Incidenteel / Categorie structureel
I S
Nieuw beleid Onontkoombaar
2022
2023
2024
2025
10.000
pm
pm
pm
279.000
279.000
279.000
279.000
Totaal
289.000 279.000 279.000 279.000
Aandeel Wijchen (64,8%)
187.272
180.792
180.792
180.792
Structureel (Pensioenpr.)
180.792
180.792
180.792
180.792
Incidenteel (Hybridew.)
6.480
0
0
0
Aandeel Druten (35,2%)
101.728
98.208
98.208
98.208
Structureel (Pensioenpr.)
98.208
98.208
98.208
98.208
Incidenteel (Hybridew.)
3.520
0
0
0
OZB verhoging naar gemiddelde regionaal niveau De OZB is een gemeentelijke belasting die dient als algemeen dekkingsmiddel. Dit betekent dat noch de hoogte van het OZB-tarief, noch de opbrengst daaruit, verband houdt met specifieke/aanwijsbare kosten. De huidige OZB-tarieven liggen voor Druten, in vergelijking met de regiogemeenten, onder het gemiddelde. Als onderdeel van de Taskforce is gevraagd om ook naar de inkomstenkant te kijken, waarvan de OZBopbrengst een belangrijk onderdeel is. Voor de gemeente Druten ligt hier dan ook nog financiële ruimte. Dit doen we nu door in deze begroting 2022 richting gemeenteraad het voorstel op te nemen de OZB-tarieven te verhogen. Ingaande het begrotingsjaar 2022 brengen we het tarief geleidelijk in 5 jaar op het niveau van het momenteel gemiddeld gehanteerde tarief in de regio. In onderstaand schema treft u de financiële doorrekening aan van bovengenoemd voorstel:
Programmabegroting 2022
Pagina 23 van 165
Geleidelijk in 5 jaar naar huidig gemiddeld OZB tarief regio/nabij gelegen-gemeenten (Wijchen, Beuningen, Berg en Dal, Heumen, Nijmegen, West Maas en Waal, Lingewaard, Neder-betuwe en Overbetuwe) + procentuele verhoging van Niet-woning eigenaar wordt voor de helft (50%) naar Woning eigenaar verschoven