Bijlage 1 - Monitorverslag - Jeugd en Wmo - Jaarbeeld 2024 Druten
Tekst van het document
2024 Gemeente Druten
[MONITOR JEUGD EN WMO] Januari-december 2024
Inhoudsopgave 1. Inleiding ........................................................................................................... 2 2. Toegang en preventie ......................................................................................... 3 2.1 Aanmeldingen verdeeld naar zorgtype ............................................................. 3 2.3 Tevredenheid over de toegang ........................................................................ 5 2.4 Klachten en bezwaren .................................................................................... 5 2.5 Vrij toegankelijk aanbod................................................................................. 6 3. Jeugd ............................................................................................................... 7 3.1 Zorggebruik totaal ......................................................................................... 7 3.2 Zorggebruik per bouwsteen ............................................................................ 7 3.3 Tevredenheid over de jeugdzorg ....................................................................14 3.4 Betaalbaarheid .............................................................................................15 4.
Wmo ...............................................................................................................16 4.1 Zorggebruik totaal ........................................................................................16 4.2 Zorggebruik per bouwsteen ...........................................................................17 4.3 Tevredenheid over de Wmo ...........................................................................21 4.4 Betaalbaarheid .............................................................................................21
1
1. Inleiding Met deze monitor maken we inzichtelijk wat de stand van zaken is van de Wmo en jeugdhulp in de gemeente Druten. Hiermee maken we inzichtelijk wat er goed gaat, en wat verbetering behoeft. Zo kunnen we bijsturen waar nodig. We proberen u met deze rapportage zo goed mogelijk te informeren. Duidelijk en volledig, zonder in onnodig detail te treden. Als u opmerkingen ter verbetering of verheldering van de rapportage heeft dan horen wij dat graag. Opbouw van de rapportage Deze monitorrapportage is opgebouwd uit een hoofdstuk over de toegang via het Sociaal Team, en vervolgens het zorggebruik uitgesplitst in de hoofdstukken Jeugdzorg en Wmo. Telkens presenteren we de data die relevante ontwikkelingen laten zien, zoals grote verschuivingen. Indien de data beschikbaar is, vergelijken we met voorgaande kalenderjaren zodat de ontwikkeling zichtbaar is. Opmerking bij de cijfers Data over zorggebruik is per definitie aan vertraging onderhevig. Dat betekent dat de gepresenteerde cijfers over de afgelopen maanden waarschijnlijk niet volledig zijn. Zorgaanbieders kunnen hun declaraties bijvoorbeeld later indienen. Of het kan zijn dat de backoffice reeds afgegeven beschikkingen nog niet heeft verwerkt. Die vertraging is helaas niet te voorkomen.
2
2. Toegang en preventie We werken de komende jaren toe naar een sterk Sociaal Team De Hervormingsagenda jeugd vraagt gemeenten om stevige sociale wijkteams te ontwikkelen, waarin professionals uit verschillende vakgebieden (Wmo, jeugd, schuldhulpverlening) samenwerken. Het Sociaal Team gaat ook meer hulp zelf bieden en krijgt een grotere rol bij het begeleiden van gezinnen en huishoudens die te maken hebben met onveiligheid (zoals huiselijk geweld en kindermishandeling). Daarnaast blijven we werken aan een solide basis met nadruk op preventie en ondersteuning. Dit doen we bijvoorbeeld door algemene voorzieningen en initiatieven in de wijk die inwoners tijdig helpen. Denk aan ondersteuning op school of in de buurt om problemen bij jongeren vroeg te signaleren, of aan activiteiten voor ouderen om langer gezond en actief te blijven. De bedoeling is dat hiermee doorverwijzingen naar dure hulp vermindert en mensen sneller ondersteuning krijgen in hun buurt. In Druten zijn wij al gewend goed samen te werken. Ook biedt het Sociaal Team al hulp door de inzet van schoolmaatschappelijk werk, de jongerencoaches vanuit het Jongeren Advies Centrum en de Praktijkondersteuners Jeugd. Ook voor vragen voor de Wmo helpen we inwoners soms zelf in plaats van ze door te verwijzen. We zijn in Druten dus al op de goede weg maar zullen de lokale hulp op een aantal onderdelen moeten uitbreiden.
Hoewel de Hervormingsagenda primair voor de Jeugdwet geldt, kijken hierbij ook naar de begeleiding voor Wmo omdat wij denken dat wij ook hier hulp voor inwoners eenvoudiger en goedkoper kunnen inzetten vanuit het Sociaal Team.
2.1 Aanmeldingen verdeeld naar zorgtype Via de inlooplocaties, telefonisch en per e-mail kunnen mensen een vraag stellen aan het Sociaal Team. Dit komt terecht bij Team Toegang. Sinds 2024 hebben Druten en Wijchen een gezamenlijk toegangsteam met eenzelfde werkwijze voor screening en uitvragen waardoor er meer stabiliteit is en de aanmelding beter verloopt. Hierdoor is er meer grip op de aanmeldingen en op doorverwijzingen als hulp buiten het Sociaal Team beter passend is. Soms gaat het om een informatievraag die meteen beantwoord kan worden door Team Toegang. Soms leidt de vraag tot een aanmelding. Bij een aanmelding krijgt de inwoner een keukentafelgesprek en wordt meestal hulp ingezet. In onderstaand overzicht ziet u hoe aanmeldingen verdeeld worden naar type zorg: jeugd, Wmo-nieuw en Wmo-klassiek.
3
Nieuwe hulpvragen per maand 70 60 50
30
20
21 23
27
9
27
12 3
12 3
32
39
43
34 43
40 7
14
10 0
29
42
40
5
13
13
6 6
7
Wmo-nieuw
4 1
Jeugd
12
7 7
3 6
32
26 7 6
9 10
17 11
8 7
Wmo-klassiek
Figuur 1. Aantal aanmeldingen bij het Sociaal Team per maand januari 2024-maart 2025. * geen gegevens beschikbaar van de maand juni 2024
2.2 Wachtlijsten Onderstaande grafiek laat het aantal nog openstaande hulpvragen zien aan het begin van elke maand. Dit zijn aanmeldingen waarbij nog geen keukentafelgesprek heeft plaatsgevonden. Bij alle teams is de tijd op de wachtlijst begin 2025 tussen de zes en acht weken. Bij aanmelding bij het sociaal team vindt altijd triage plaats om de ernst te beoordelen. Spoedmeldingen worden dan met voorrang opgepakt.
Openstaande hulpvragen 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0
29 25
29
40
24 35
20 16
49
22
32
7
3
16
63
43
65
58
10 6
11 10
52
52
27 18
13
58
10
Wmo-nieuw
13 7
5 2
Jeugd
11
17
13
9
15
12
46 44 22 15
16
12
Wmo-klassiek
Figuur 2. Aantal openstaande hulpvragen Sociaal Team januari 2024 – maart 2025
We weten dat de wachttijden fluctueren door de hoeveelheid zorgvragen van inwoners en inzet van personeel. We blijven hier alert op. Ook de mate van doorstroom van hulpvragen naar zorgaanbieders zorgt voor meer of minder wachttijd bij het Sociaal Team. We blijven inzetten op de vereenvoudiging van werkprocessen met als doel de 4
doorlooptijden te versnellen bij het sociaal team. Hierdoor wordt de inwoner sneller geholpen en zal de werkdruk bij sociaal team medewerkers afnemen.
2.3 Tevredenheid over de toegang Tevredenheid meten we via het jaarlijkse cliëntervaringsonderzoek. Opvallend is een score van 100% bij de vraag over de tevredenheid over het contact met het Sociaal Team bij ouders/verzorgers en 95% bij de Wmo. De respons is hoger dan het landelijk gemiddelde, maar blijft bij de jeugd nog wel steeds een aandachtspunt. Als de respons hoger is, geven de resultaten een (nog) beter inzicht in de ervaringen. Jeugdhulp volgens ouders/verzorgers Rapportcijfer voor de toegang tot hulp Tevreden over het keukentafelgesprek Tevreden over contact met het Sociaal Team
Wmo (nieuw en klassiek)
7,7
7,9
was 6,8 in 2023
was 8,0 in 2023
-%
98%
was 100% in 2023
was 98% in 2023
100%
95%
was 89% in 2023
was 96% in 2023
2.4 Klachten en bezwaren Het aantal klachten over het sociaal team staan hieronder weergegeven. In 2024 ontvingen we vier klachten. Zoals gebruikelijk wordt geprobeerd deze in goed overleg op te lossen via informeel contact. Eén klacht is formeel behandeld, de overige informeel. Beide klachten uit 2025 zijn informeel afgehandeld.
Figuur 3. Aantal klachten sociaal team
Inwoners kunnen bezwaar maken als zij het niet eens zijn met een besluit van de gemeente. Er is in 2024 één bezwaarschriften ingediend welke gericht kan zijn op besluiten over Wmo, Jeugdhulp, Leerlingenvervoer of gehandicaptenparkeerkaarten.
5
2023 2024 2025 tm februari
8 1 2
Figuur 4. Aantal bezwaren sociaal team
2.5 Vrij toegankelijk aanbod In de gemeente bieden we een palet aan eenvoudige hulp en ondersteuning die voor iedereen toegankelijk is. Inwoners kunnen hier zonder verwijzing gebruik van maken. Het sociaal team werkt samen met welzijnsinstelling MeerVoormekaar, MEE Gelderse Poort en Sterker Sociaal Werk. Ze delen steeds meer kennis en mogelijkheden. Het aanbod wordt aangepast aan de behoeften van de inwoners. Ook de jongerencoaches van het Jongeren Advies Centrum, het schoolmaatschappelijk werk en de Praktijkondersteuners huisartsen-Jeugd zijn voorbeelden van vrij toegankelijke hulp. Ixta Noa organiseert De inloop in Druten. De inloop is voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die een veilige plek zoeken om anderen te ontmoeten. Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) werkt de gemeente Druten met verschillende organisaties en inwoners aan een gezondere gemeente. Samen willen we zorgen dat mensen niet ziek worden, eenzaam zijn of mentale klachten ontwikkelen. We geven informatie en bieden activiteiten en voorzieningen aan die daarbij helpen. Voor een beeld van wat er in 2024 is gebeurd met het GALA, is in de bijlage het jaaroverzicht GALA 2024 te vinden.
6
3. Jeugd Belangrijkste bevindingen •
• •
•
•
•
Het totale aantal jeugdigen dat jeugdhulp ontvangt in Druten is over het jaar 2024 stabiel, met weinig pieken of dalingen. PGB wordt nauwelijks ingezet (1%), wat wijst op een goed aansluitend gecontracteerd aanbod. Pleegzorg blijft de meest ingezette vorm van jeugdhulp met verblijf. Verblijf met behandeling wordt alleen in uitzonderlijke gevallen toegepast. We zien een stijgende inzet op dagbesteding jeugdigen, met name als gevolg van schooluitval en ondersteuningsbehoefte bij ouders. Binnen de ambulante jeugdhulp is er sprake van langere trajecten en meer uren per cliënt. Tegelijkertijd is het gebruik van ambulante behandeling afgenomen, mede door de inzet van jongerencoaches en schoolmaatschappelijk werk. In de jeugd-GGZ zien we een lokale trend die afwijkt van het landelijk beeld: minder cliënten, maar per cliënt wel intensievere zorg. Druten lijkt hiermee effectiever in het voorkómen van instroom via sterke preventieve ondersteuning. Jeugdbescherming- en reclassering blijven beperkt in omvang. Nieuwe productcodes maken vergelijking met eerdere jaren lastig, maar in de praktijk blijft het aantal opgelegde maatregelen laag.
Mentale gezondheid jongeren (Gezondheidsmonitor GGD 2023) 51% ervaart prestatiedruk; 21% voelt zich regelmatig eenzaam; slechts 7% voelt zich vrij om hulp te zoeken. Deze cijfers onderstrepen het belang van het GEM-initiatief (Ecosysteem Mentale Gezondheid), waar Druten in regionaal verband aan meedoet.
3.1 Zorggebruik totaal Aantal jeugdigen dat hulp ontvangt Het gemiddeld aantal jeugdigen dat binnen de gemeente Druten jeugdhulp ontvangt is over de jaren relatief stabiel gebleven. Dit wijst op een consistente vraag naar ondersteuning, zonder grote pieken of dalingen, wat kan duiden op een evenwichtige inzet van het hulpaanbod in combinatie met een stabiel bereik van de doelgroep. Verhouding Zorg In Natura – PGB In Druten wordt weinig gebruikgemaakt van de mogelijkheid tot een persoonsgebonden budget (PGB); het aandeel ligt rond de 1%. Dit suggereert dat het beschikbare aanbod binnen de reguliere contracten voldoende aansluit bij de hulpvragen van inwoners. Alle PGB-aanbieders zijn verplicht een kwaliteitstoets te doorlopen voordat zij zorg mogen leveren. Deze toets is gelijkwaardig aan de kwaliteitseisen die wij hanteren voor gecontracteerde zorgaanbieders. Mogelijk vormt dit een drempel voor sommige PGBaanbieders om cliënten in onze gemeente te werven.
3.2 Zorggebruik per bouwsteen In deze paragraaf presenteren we de belangrijkste ontwikkelingen in het zorggebruik. Dit doen we per categorie of per bouwsteen, afhankelijk van waar de trend het meest relevant is. 7
Persoonlijke verzorging Deze bouwsteen gaat over jongeren met een verstandelijke, lichamelijke of zintuiglijke beperking, of een lichamelijke of psychiatrische aandoening. Hun ouders kunnen niet genoeg voor hen zorgen. Vaak wordt deze zorg gegeven als onderdeel van onderwijs. In Druten krijgen minder dan 5 jongeren deze ondersteuning. De kosten voor 2024 waren € 15.658. Jeugdhulp met verblijf Ons uitgangspunt is dat jongeren zoveel mogelijk in een gezinsomgeving opgroeien. Indien een jeugdige toch niet thuis kan blijven wonen, streven we naar verblijf in pleegzorg of een gezinshuis en minder in een jeugdzorginstelling. Waar mogelijk zetten we in op lichtere, kleinschalige vormen van opvang zonder behandeling. Wanneer zwaardere ondersteuning nodig is, kan verblijf met behandeling worden ingezet, zoals in een behandelgroep of specialistische voorziening. Deze vormen van hulp worden zoveel mogelijk afgestemd op de behoeften van de jongere, met aandacht voor veiligheid, stabiliteit en ontwikkelingskansen. Verblijf zonder behandeling Pleegzorg Binnen de jeugdhulp met verblijf blijft pleegzorg een belangrijke pijler. Hoewel het aantal cliënten in de pleegzorg de afgelopen jaren licht is gedaald (zie figuur X), blijft het een van de meest ingezette vormen van verblijf zonder behandeling. Als gemeente blijven we actief investeren in het versterken van pleegzorg.
Zo organiseren we informatieavonden voor geïnteresseerde gezinnen, zetten we structureel in op werving, en participeren we jaarlijks in de communicatiecampagne rond de Week van de Pleegzorg. Deze campagne voeren we in nauwe samenwerking met Entrea-Lindenhout, waarmee we het belang van pleegzorg blijvend onder de aandacht brengen bij inwoners.
Figuur 5 – Aantal cliënten en eenheden in aantal dagen Overige vormen van verblijf zonder behandeling Naast pleegzorg is het gebruik van andere vormen van verblijf zonder behandeling beperkt en overwegend stabiel. Meerdere voorzieningen worden slechts incidenteel ingezet of zijn in de afgelopen jaren helemaal niet meer gebruikt. Tegelijkertijd zien we 8
bij enkele lichtere, gezinsgerichte woonvormen juist een toename in gebruik. Dit kan duiden op een bredere verschuiving in de jeugdhulp, waarbij wordt gezocht naar meer kleinschalige, minder intensieve vormen van opvang. De ontwikkeling sluit aan bij de beweging naar normaliseren en het zoveel mogelijk ondersteunen van jongeren in een vertrouwde, stabiele leefomgeving.
Verblijf met behandeling Binnen de categorie Jeugdhulp met verblijf met behandeling is het totale gebruik zeer beperkt. Het gaat jaarlijks om een klein aantal jongeren, verdeeld over enkele verschillende producten. Vanwege deze lage aantallen noemen we in deze rapportage geen specifieke productcodes of voorzieningen, om herleidbaarheid van individuele situaties te voorkomen. Wat opvalt, is dat deze vormen van zorg slechts incidenteel worden ingezet en voornamelijk in uitzonderingssituaties. Dit sluit aan bij het gemeentelijk uitgangspunt om zwaardere, residentiële hulp zoveel mogelijk te voorkomen, en waar mogelijk ambulante of gezinsgerichte alternatieven te bieden. De beperkte inzet kan daarnaast samenhangen met effectieve inzet van het voorliggend veld, goede samenwerking in het plaatsingsproces en de aanwezigheid van lokale voorzieningen die zwaardere zorgvraag kunnen voorkomen of uitstellen. Deze gegevens onderstrepen het belang van vroeg-signalering en passende ondersteuning dichtbij, zodat zwaardere vormen van verblijf met behandeling enkel worden ingezet waar echt noodzakelijk. Dagbehandeling & dagbesteding jeugd We zien een toenemende inzet van dagbesteding. We zien een toename aan jeugdigen die uitvallen binnen het onderwijs en die een beroep doen op deze bouwsteen. Daarnaast blijkt dat deze bouwsteen ook werd ingezet ter ontlasting van ouders (respijtzorg).
Door aanpassing van de bouwsteen naar onderwijstoeleidende dagbesteding, gaan we dit in de toekomst voorkomen. Omdat deze bouwsteen vaak op het snijdvlak ligt van het (passend) onderwijs en Jeugdwet worden er afspraken gemaakt over de verdeling van de kosten.
Figuur 6 – Aantal cliënten
9
Figuur 7. Eenheden in aantal uur Jeugdhulp ambulant Binnen de ambulante jeugdhulp blijven de drie hoofdvormen – ambulant basis, specialistisch en behandeling – de kern van het hulpaanbod. Individuele begeleiding is uitgesplitst naar reguliere (basis) en specialistische begeleiding. In beide vormen is over de afgelopen jaren een toename zichtbaar in het aantal uren én in de duur van de trajecten. Jongeren maken langer gebruik van begeleiding, en er wordt gemiddeld meer begeleiding per jongere ingezet. Tegelijkertijd is het aantal cliënten binnen ambulante behandeling gedaald. Deze afname is deels te verklaren door de inzet van diverse algemene voorzieningen binnen het sociaal team, zoals de jongerencoach en schoolmaatschappelijk werkers. Deze ondersteuning is laagdrempelig beschikbaar en sluit vaak goed aan bij hulpvragen die anders onder ambulante behandeling zouden vallen. Daarnaast wordt in de praktijk steeds vaker gekozen voor praktisch ondersteunende producten bij gezinnen die ambulante hulp nodig hebben. De behoefte ligt vaker op ‘hands on’ begeleiding dan op langdurige gedrags- of systeemverandering.
10
Figuur 8. Aantal cliënten
Figuur 9. Eenheden in aantal uur Naast de hoofdvormen worden enkele aanvullende ambulante producten ingezet, zoals MST, vaktherapie, casemanagement en groepsbegeleiding. Het gebruik hiervan is beperkt en wisselend, vaak op basis van maatwerk bij specifieke problematiek. Deze producten vervullen daarmee een aanvullende rol in het bredere ambulante aanbod, ondanks hun beperkte volume in aantallen cliënten. Jeugd GGZ De mentale gezondheid van jongeren in Nederland blijft een punt van zorg. Uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 blijkt dat het percentage jongeren dat hun gezondheid als (zeer) goed ervaart is gedaald van 88% in 2015 naar 80% in 2023. Daarnaast ervaren jongeren meer stress, met name door schooldruk, en is er een toename in ongezond gedrag zoals vapen en problematisch gebruik van sociale media. Ook in Druten komen deze landelijke trends terug. Zo ervaart 51% van de jongeren prestatiedruk (bij meisjes zelfs 71%), voelt 21% zich regelmatig eenzaam, en geeft slechts 7% aan dat ze terechtkunnen bij een hulpverlener als ze ergens mee zitten. Dit wijst op een relatief hoog risico op mentale belasting bij jongeren, gecombineerd met een beperkte ervaren toegang tot hulp. Jeugd GGZ in cijfers Opvallend is dat het aantal jongeren in Druten dat gebruik maakt van jeugd-GGZ in deze periode juist licht daalt: van 382 cliënten in 2022 naar 359 in 2024.
Daarbij is er een verschuiving zichtbaar binnen de zorgsoorten: • •
Basis jeugd-GGZ daalt van 175 cliënten in 2022 naar 130 in 2024. Specialistische jeugd-GGZ stijgt in dezelfde periode van 207 naar 229 cliënten.
De totale inzet in zorguren stijgt: van 10.172 in 2022 naar 12.127 in 2024. Dit wijst erop dat er per jongere meer zorg wordt ingezet, mogelijk vanwege complexere hulpvragen of intensievere trajecten. Tegelijkertijd lijkt het gebruik van lichtere GGZ-vormen, met name de basis-GGZ, af te nemen. 11
Een belangrijke constatering hierbij is dat Druten beschikt over een relatief sterk fundament van vrij toegankelijke, preventieve en lichte hulp binnen de gemeente. Denk aan de inzet van POH-jeugd, jongerencoaches en schoolmaatschappelijk werk, die zonder beschikking toegankelijk zijn voor jongeren en gezinnen. Dit goed georganiseerde voorveld biedt mogelijk een verklaring voor het dalende gebruik van formele GGZ-zorg, met name in de lichtere vormen. Jongeren kunnen hierdoor eerder en laagdrempeliger geholpen worden, waardoor een formele doorverwijzing naar jeugd-GGZ minder vaak nodig is.
Figuur 10. Aantal cliënten
Figuur 11. Eenheden in aantal uur Zet je de lokale ontwikkeling af tegen het landelijke beeld, dan valt op dat het aantal jeugd-GGZ-cliënten in Nederland licht is toegenomen tussen 2022 en 2024 (van circa 93.800 naar 95.800), terwijl dit in Druten juist is afgenomen. Daarmee lijkt Druten een tegengestelde trend te laten zien, in een periode waarin mentale druk en prestatiedruk aantoonbaar toenemen. Deze ontwikkeling onderstreept het belang van goed bereikbare, laagdrempelige ondersteuning voor jongeren met beginnende mentale klachten, en het versterken van signalering binnen het onderwijs en het sociaal domein.
12
Figuur 12. Trendontwikkeling jeugd GGZ landelijk tegenover Druten (aantal cliënten) Jeugdbescherming en jeugdreclassering Jeugdbescherming is een maatregel die door de rechter wordt opgelegd wanneer de veiligheid of ontwikkeling van een kind ernstig in het geding is. Jeugdreclassering betreft begeleiding en controle voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar die in aanraking zijn gekomen met politie of justitie. In Druten wordt nauw samengewerkt met Gecertificeerde Instellingen (GI’s) zoals Jeugdbescherming Gelderland en Veilig Thuis. Waar mogelijk wordt ingezet op het voorkomen van dwangmaatregelen door vroegtijdige ondersteuning in het vrijwillige kader via de jeugdteams. Wanneer de veiligheid van kinderen niet meer gegarandeerd kan worden, wordt een casus voorgelegd aan de Beschermingstafel, waarbij ook de Raad voor de Kinderbescherming en ouders worden betrokken. De cijfers laten zien dat het gebruik van reguliere jeugdreclassering in Druten de afgelopen jaren licht is toegenomen, met een stabiel aantal jongeren en een stijgende inzet. Het gebruik van aanvullende varianten, zoals ITB of samenloopmaatregelen, is beperkt tot incidentele inzet. Ook de inzet van beschermd wonen voor jongeren met GGZ- of verslavingsproblematiek laat een wisselend patroon zien, passend bij individuele, intensieve casuïstiek.
In het domein van jeugdbescherming zijn in 2024 nieuwe productcodes geïntroduceerd voor ondertoezichtstelling (OTS) en voogdij. Hierdoor is een directe vergelijking met voorgaande jaren niet goed mogelijk: waar eerder onderscheid werd gemaakt tussen OTS korter of langer dan een jaar, is dit in de huidige registratie samengevoegd. De verschuiving van oude naar nieuwe productcodes leidt tot een administratief vertekend beeld, waarbij het lijkt alsof sommige maatregelen wegvallen of juist toenemen. In werkelijkheid blijft het totaal aantal jongeren onder jeugdbeschermingsmaatregelen beperkt.
13
Figuur 13 – Aantal cliënten en eenheden in aantal dagen Deze bevindingen sluiten aan op signalen uit de jeugdmonitor (GGD, 2023). De meeste jongeren in Druten geven aan zich veilig te voelen thuis, maar er is ook een groep die stress of zorgen ervaart vanwege gezinsproblematiek of ingrijpende gebeurtenissen. Jongeren zoeken meestal steun bij hun ouders, maar dit geldt niet voor iedereen. De combinatie van een overwegend positief veiligheidsgevoel en een beperkt gebruik van dwangmaatregelen suggereert dat het lokale beleid op preventie, vroegsignalering en ondersteuning binnen het vrijwillige kader zijn vruchten afwerpt. Tegelijk blijft het belangrijk alert te blijven op situaties waarin kinderen of jongeren minder goed in beeld zijn of moeilijker hulp durven zoeken.
3.3 Tevredenheid over de jeugdzorg Tevredenheid meten we via het jaarlijkse cliëntervaringsonderzoek. In het cliëntervaringsonderzoek 2023 zagen we over het algemeen dat jeugdigen en ouders/verzorgers tevreden waren over de jeugdhulp in Druten. Het aantal ingevulde vragenlijsten bij jeugdigen zelf is over de hulp gegeven in 2024 nog te laag om een goed beeld te kunnen geven. Volgens jeugdige Rapportcijfer voor kwaliteit jeugdhulp
Was 8,6 in 2023
Tevreden over zorgverlener
Was 8,3 in 2023
Volgens ouders/verzorgers
7,5 Was 7,2 in 2023 Niet gevraagd
14
3.4 Betaalbaarheid Tendens volgend uit 2024 Per saldo laat de realisatie over 2024 een tekort zien van € 102.000 op alle onderdelen van de maatwerkvoorzieningen jeugdwet (op een budget van € 5.051.000). Ten opzichte van de realisatie 2023 zien we in 2024 een stijging in de totaalkosten van € 356K. Dit wordt voor 302K veroorzaakt door de regulier toegepaste indexaties van 6,3%. Zie tabel hieronder.
Bedragen (x € 1.000) Budget Jeugd Persoonlijke verzorging Verblijf Begeleiding ambulant Behandeling ambulant Dagbehandeling Vervoersdiensten Basis en spec. GGZ Landelijk Transitie Arrangement Jeugdbescherming Jeugdreclassering Activiteiten preventief justitieel kader Jeugdhulp crisis PGB jeugd
Realisatie 2024 16 1.130 740 608 527 24 1.538 90 308 61 2 9 101
Budget 2024 68 1.334 581 554 372 25 1.515 87 319 35 68 0 93
verschil 2024 52 204 -159 -54 -155 1 -22 -3 11 -26 66 -9 -8
5.154
5.051
-102
Totaal kosten
Een positief beeld over 2024
Over het algemeen zien we een positieve ontwikkeling m.b.t. de inzet van jeugdzorgproducten. De stijging van de totale kosten komt vooral door een indexatie van 6,3%. Een andere oorzaak van de overschrijding wordt veroorzaakt door nagekomen kosten van het woonplaatsbeginsel in Zevenaar. Na controle bleek dat op het product ambulante zorg van 1 januari 2022 tot 15 juli 2023 door de aanbieder bij gemeente Zevenaar is gedeclareerd en betaald; terwijl gemeente Druten verantwoordelijk was. De Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda Jeugd heeft grote financiële gevolgen en zal de meerjarenbegroting vanaf 2026 veranderen. Landelijk is afgesproken dat gemeenten de besparingen uit de Hervormingsagenda volledig in hun begrotingen verwerken. Om de doelen van de Hervormingsagenda te bereiken en op lange termijn kosten te besparen, moeten we investeren. Deze investeringen zijn vooral nodig voor extra capaciteit bij het Sociaal Team, omdat dit team ook zelf hulp moet gaan verlenen. We kunnen hiervoor de middelen gebruiken die we nu begroten voor begeleiding, maar in de praktijk zal het effect niet direct zichtbaar zijn. Dit betekent dat de kosten voor een deel vooruitlopen op de baten. We verwachten in het najaar van 2025 een eerste inschatting van de kosten en baten te kunnen geven.
15
4. Wmo Belangrijkste bevindingen • Het zorggebruik Wmo-Nieuw laat een stabiel beeld zien. • Het gebruik van reguliere begeleiding stijgt fors, terwijl het gebruik van specialistische begeleiding licht stijgt. • Het gebruik van dagbesteding ouderen stijgt licht. • Het aantal klanten met hulp bij het huishouden blijft stijgen, de ingezette uren stijgen niet evenredig mee. Dit komt mede door het personeelstekort. Dit zorgt ook voor meer vragen en extra werk voor de toegang. • Casussen worden steeds complexer. • Er moet vaker verwezen worden naar specialistische ondersteuning door de vergrijzing, de toenemende dementie en het lange traject van diagnose voor de Wet langdurige zorg.
4.1 Zorggebruik totaal Aantal cliënten dat hulp ontvangt Het aantal cliënten dat begeleiding of dagbesteding voor volwassenen ontvangt stijgt in 2024 licht ten opzichte van 2023.
Figuur 14. Aantal unieke klanten WMO – nieuw
Het aantal unieke klanten dat gebruik maakt van hulp bij het huishouden, vervoers- en woonvoorzieningen blijft stijgen zoals te zien is in onderstaande tabel. De lichte daling in april 2023 is het gevolg van een opschoonactie van AVAN-passen. De stijging in 2024 wordt veroorzaakt door een toename van klanten met de volgende voorzieningen: hulp bij het huishouden, vervoer via AVAN en hulpmiddelen.
16
Figuur 15. Aantal unieke klanten WMO klassiek
Gevolgen van de toenemende vergrijzing Het toenemende beroep op naar Wmo-klassiek hulp is een gevolg van de vergrijzing. Hier ziet u de prognose van 65-plussers als aandeel van de bevolking. Voor zowel Druten als Nederland.
31,0% 29,0% 27,0% 25,0%
Druten
23,0%
Nederland
21,0%
2050
2045
2040
2035
2030
Bron: CBS, 2022.
2025
2020
19,0%
Verhouding zorg in natura – PGB De verhouding tussen zorg in natura en PGB geven we weer als percentages van de totale kosten hulp bij het huishouden en begeleiding. Dit omdat bij deze 2 vormen van ondersteuning de meeste PGB's worden ingezet. Daarmee zien we het volume van de zorg in zorg in natura (96,6%) en PGB (3,4%) van deze beide producten. We zien dat het aantal inwoners dat in 2024 kiest voor PGB voor de genoemde voorzieningen nagenoeg gelijk is aan 2023. Een stabiel beeld dus. Er is een breed aanbod zorg in natura beschikbaar is (dus veel keuzevrijheid). Daarnaast wordt er ook zorgvuldiger door het Sociaal Team gekeken naar wat onder gebruikelijke zorg valt en is er een kwaliteitstoets ingevoerd voor zorgaanbieders die ondersteuning aanbieden via PGB. De kwaliteitstoets geldt niet voor de hulp bij het huishouden omdat die veelal wordt ingezet door niet professionals.
4.2 Zorggebruik per bouwsteen In deze paragraaf presenteren we u de meest belangrijke ontwikkelingen. Dit kan per categorie of per bouwsteen.
17
Dagbesteding volwassenen (tot 65 jaar) Hieronder staat het geleverde aantal dagdelen dagbesteding volwassenen. Het gebruik in 2024 komt lager uit dan in 2023. Er is sprake van een lichte afname van het aantal klanten dat gebruik maakt van de dagbesteding.
Figuur 16. Aantal dagdelen dagbesteding
Individuele begeleiding volwassenen Individuele begeleiding is uitgesplitst naar reguliere en specialistische begeleiding. Voor beiden is het aantal uren begeleiding te zien. Bij de reguliere begeleiding zien we een forse toename van het aantal ingezette uren ten opzichte van 2023. Dit kan verklaard worden uit een stijging van het aantal klanten (in 2023 gemiddeld 89 per maand, in 2024 102). Ook zien we dat reguliere begeleiding bij een aantal klanten voor een hoog aantal uren wordt ingezet. Dit speelt met name bij Dovida (voorheen Home Instead). Deze aanbieder biedt geen praktische begeleiding meer en we zien dat bij nieuwe klanten reguliere begeleiding wordt ingezet. Ook bij de specialistische begeleiding zien we een toename van het aantal ingezette uren. Na de zomer 2024 zien we het aantal klanten met deze voorziening stijgen. De inzet van praktische begeleiding is in 2024 ligt gedaald ten opzichte van 2023 (1886 uur in 2024 t.o.v. 2278 uur in 2023). Het product wordt ingezet bij het structureren van het huishouden of om mantelzorgers te ontlasten. Maar steeds vaker ook bij complexere klanten. Het lukt niet altijd om de geïndiceerde ondersteuning daadwerkelijk te realiseren bij deze doelgroep. Ook hebben onze aanbieders niet altijd voldoende praktische begeleiders beschikbaar.
Figuur 17. Aantal uren reguliere en specialistische begeleiding
18
Begeleiding volwassenen in groepsverband Begeleiding in groepsverband is voor de gemeente een voordeliger alternatief voor individuele begeleiding. Gebruik hiervan willen we stimuleren om individuele begeleiding terug te dringen. Maar helaas zien we in 2024 een forse afname ten opzichte van 2023.
Figuur 18. Aantal uren begeleiding in groepsverband
Dagbesteding ouderen De dagbesteding voor ouderen wordt gefinancierd via een subsidie aan MeerVoormekaar. De dagbesteding ‘De ontmoeting’ in de Lier in Puiflijk is een algemene voorziening waarvoor geen indicatie van het Sociaal Team nodig is. De dagbegeleiding loopt behoorlijk vol. Steeds meer deelnemers willen alleen de ochtend komen. Deze trend heeft in 2023 een vlucht genomen. Er is zorg over de kwaliteit in relatie tot de bezoekersaantallen. Bij de dagbegeleiding speelt de Wlz-vraag. De problematiek van Wlz-deelnemers vraagt een steviger begeleiding. De drukte bij de dagbegeleiding zorgt ook voor extra drukte bij het vervoer door de Plusbus. Daarnaast is er de financiering van daadwerkelijk geleverde dagdelen (specialistische) dagbesteding aan een viertal andere aanbieders. Het ging in 2023 om 2675 dagdelen. In 2024 zien we een toename van met name de specialistische dagbesteding. We komen (basis en specialistisch) uit op 2767 dagdelen.
Figuur 19. Aantal dagdelen dagbesteding ouderen
Hulp bij het huishouden Het normenkader voor de hulp bij het huishouden leidt op beperkte schaal tot een lagere inzet van de hulp bij het huishouden. We zien als gevolg van de vergrijzing dat het aantal klanten in 2024 nog steeds toeneemt (655 in januari 2024 en 676 in december 2024). De toename van het aantal klanten leidt tot een beperkte toename van uren hulp bij het huishouden in 2024. We zien dat een tekort aan huishoudelijke hulpen bij al onze aanbieders ervoor zorgt dat 19
hulp later of niet volledig conform indicatie wordt ingezet. In 2024 ligt de uitnutting van de hulp bij het huishouden op 82%. Dit heeft een dempend effect op het aantal gedeclareerde uren door onze aanbieders en daarmee op onze uitgaven voor hulp bij het huishouden.
Figuur 20. Aantal uren Huishoudelijke Hulp
Wmo-vervoer Sommige cliënten hebben een vervoersvoorziening: een pas voor Avan-vervoer of een andere vervoersoplossing. De daling van het aantal pashouders in 2023 is het gevolg van een opschoonactie in april 2023. Hierbij is voor 138 pashouders die langer dan 2 jaar geen gebruik hadden gemaakt van AVAN, de voorziening beëindigd. Opvallend is, dat per maand een relatief klein deel van de vervoerspassen gebruikt wordt.
Figuur 21. Aantal AVAN-klanten met een pas en aantal klanten dat gebruik heeft gemaakt van de vervoerspas in de betreffende maand
Hulpmiddelen Per 1 juni 2024 zijn de uitstaande voorzieningen van Medipoint overgenomen door Welzorg. De uitgaven voor hulpmiddelen stijgen vanaf dit moment omdat voortaan voor alle hulpmiddelen de (hogere) tarieven van Welzorg gelden. Deze stijging was voorzien in de begroting 2024.
20
Woningaanpassingen Als gevolg van gestegen materiaal- en personeelskosten zien we de uitgaven van woonvoorzieningen stijgen. Ook moeten mensen langer thuis blijven wonen als gevolg van de landelijke stelselwijziging met als gevolg een toename van het aantal aanvragen. Dit onderdeel is een openeindfinanciering en afhankelijk van het daadwerkelijk aantal aanvragen.
4.3 Tevredenheid over de Wmo Tevredenheid meten we via het jaarlijkse cliëntervaringsonderzoek. Uit het cliëntervaringsonderzoek 2024 blijkt nog steeds een goede tevredenheid over ondersteuning vanuit de Wmo. Er zijn enkele kleine verschillen tussen typen zorg, maar bij geen enkele vorm van zorg is men sterk ontevreden over de geleverde zorg. Rapportcijfer voor kwaliteit van zorg Betere kwaliteit van leven door de hulp
7,9 was 7,9 in 2023
79% was 86% in 2022
4.4 Betaalbaarheid In onderstaande tabel geven we inzicht in de totale kosten over 2024 van de uitgaven WMO nieuw t.o.v. de begroting 2024.
Tijdelijk verblijf LVB is een regionaal product waarbij wij als gemeente op basis van verevening een bijdrage leveren. Deze valt in 2024 iets hoger uit dan geraamd. Er werd meer gebruik gemaakt van de (specialistische) dagbesteding voor ouderen in 2024. Het product dagbesteding voor volwassen werd in 2024 iets minder ingezet dan in 2023. Bij begeleiding zien we een nadeel van 35 k. Dit wordt veroorzaakt door hogere kosten dan verwacht op de bouwsteen reguliere begeleiding. De bouwsteen specialistische begeleiding laat een lichte stijging zien. WMO oud De WMO oud bestaat uit een aantal budgetten in de gemeentelijke begroting. De individuele voorziening Hulp bij het huishouden heeft het grootste aandeel in de omvang 21
van het budget. Hieronder treft u het overzicht aan van de kosten hulp bij het huishouden.
22