Bijlage 1: Gewaarmerkte jaarrekening 2024 gemeente Druten
Tekst van het document
Netto schuldquote De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft of juist voorzichtig moet zijn met investeren. Hoe hoger de schuld is, hoe meer kapitaallasten (rente en aflossing) er zijn, waardoor er minder geld over blijft voor onverwachte uitgaven. Dit kengetal is het totaal van onze schulden (aangegane leningen en crediteuren) gedeeld door de inkomsten (totale baten). Verslag Begroting Kengetallen (in %) 2023 2024 Netto schuldquote 57 103
Verslag 2024 43,6
Volgens de provincie Gelderland is een netto schuldquote lager dan 90% voldoende. Onze netto schuldquote voldoet aan die norm. Dat betekent dat er sec op basis van deze norm ruimte is voor het doen investeringen en dus het aantrekken van gelden.
Netto schuldquote (zonder alle door de gemeente verstrekte leningen) De netto schuldquote wordt ook zonder de door de gemeente verstrekte leningen berekend om te zien hoeveel ruimte er voor investeringen overblijft als deze leningen worden afgelost. Hierbij worden bijvoorbeeld de personeelsleningen niet meegenomen in de berekening.
Kengetallen (in %) Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
Verslag 2023 46
Begroting 2024 88
Verslag 2024 44,2
De verstrekte leningen hebben een aanzienlijke invloed op de netto schuldquote. Op het moment dat deze leningen worden afgelost, ontstaat er nog meer ruimte voor investeringen. Dit kengetal laat zien dat die ruimte groter is als die leningen aan derden zijn afgelost. Doordat de werkelijke baten in 2024 veel hoger zijn dan waar rekening mee is gehouden in de primitieve begroting, zijn de netto schuldquote en de gecorrigeerde netto schuldquote veel lager dan begroot. Solvabiliteit De solvabiliteit geeft aan welk deel van onze bezittingen is betaald met spaargeld. In vaktermen is dat het eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen. Een hoog aandeel van het eigen vermogen geeft aan dat de gemeente financieel gezond en flexibel is. Dat betekent dat we gemakkelijker onze schulden kunnen afbetalen. Verslag Begroting Verslag Kengetallen (in %) 2023 2024 2024 Solvabiliteitsratio 29,9 19 30,7 Volgens de provincie Gelderland is onze solvabiliteit matig (tussen 20% en 50%). Een redelijk gedeelte van onze bezittingen is betaald met eigen geld. Het grootste gedeelte van onze bezittingen is nog betaald met geleend geld. Na een sterke stijging van de solvabiliteit tussen 2019 en 2021 van 24 naar 30, is de solvabiliteit nu reeds enkele jaren stabiel rond 30. Bij de berekening van de solvabiliteit wordt het jaarrekeningresultaat tot het eigen vermogen gerekend.
Dat jaarrekeningresultaat wordt ingebracht bij de perspectiefnota en bestaat voor een groot gedeelte uit budgetten waarvan de uitgaven in 2024 plaatsvinden. Daarom geeft de solvabiliteit in de jaarrekening een licht vertekend beeld.
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan of er financieel nog ruimte is voor nieuw beleid. Zolang op lange termijn de inkomsten hoger zijn dan de uitgaven blijft er ruimte over, de zogenaamde structurele exploitatieruimte. Het BBV schrijft voor dat de incidentele baten op de totale baten in mindering worden gebracht. Daarnaast wordt een storting in de reserve gezien als een last en een onttrekking als een baten. Verslag Begroting Verslag Kengetallen (in %) 2023 2024 2024 Structurele exploitatieruimte 1,16 0,65 0,97 De gemeente Druten is nog steeds in staat om tegenvallers in de exploitatie op te vangen (norm provincie Gelderland > 0%). Het structurele resultaat over het jaar 2023 bedraagt € 2,4 mln. voordelig. Dat betekent dat van het totale jaarrekeningresultaat dit gedeelte als structureel wordt gezien.
45
Grondexploitatie Als een gemeente veel geld heeft gestoken in de aankoop van gronden, kan dat risico’s opleveren. Alle kosten van de grond moeten worden terugverdiend bij de verkoop. Hoe langer het duurt voor de gronden worden verkocht, hoe hoger de kosten zijn. En het geld dat gestoken is in de grond kan niet ergens anders aan worden uitgegeven. Het kengetal geeft aan welk gedeelte van onze totale inkomsten is vastgezet in grondexploitatie. Verslag 2023 2,8
Kengetallen (in %) Grondexploitatie
Begroting 2024 2
Verslag 2024 2,07
Het aandeel in grondexploitaties neemt ten opzichte van het jaarverslag 2023 toe. Er blijft daardoor minder geld over voor nieuw beleid en het opvangen van risico’s. Dat is een positieve ontwikkeling. Het zegt natuurlijk niets over het verloop van de verkoop van de gronden (of vraag naar grond). Ook het onderscheid tussen woningbouw of bedrijventerrein wordt niet gemaakt.
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden Een gemeente heeft de ruimte om belastingen te verhogen. Deze belastingen zijn voor onze inwoners woonlasten. Het gaat om de OZB (onroerendezaakbelasting), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Daarbij is de OZB voor gemeenten de belangrijkste eigen belastinginkomst. Het kengetal geeft aan hoeveel procent van het landelijke gemiddelde de woonlasten van de gemeente Druten zijn. Verslag Begroting Kengetallen (in %) 2023 2024 Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden 92 83
Verslag 2024 83
De gemeente Druten scoort minder dan 100%. Dat betekent dat onze inwoners minder belasting betalen dan het landelijk gemiddelde. We hebben dus ten opzichte van dat landelijk gemiddelde nog een mogelijkheid om de belastingen te verhogen en daarmee onze inkomsten te verhogen.
Kengetallen provincie Gelderland De provincie Gelderland heeft de kengetallen opgenomen in een databank en er zijn in overleg met het Ministerie van BZK en de andere provincies signaleringswaarden vastgesteld waaraan de kengetallen kunnen worden getoetst. Daarbij kan categorie A als minst en categorie C als meest risicovol worden bestempeld. In onderstaand overzicht zijn de kengetallen en categorieën inzichtelijk gemaakt. Kengetallen (in %) Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit woonlasten meerpersoonshuishouden
Verslag 2024 43,6 44,2 30,7 0,97 2,07 83
Categorie A < 90 < 90 > 50 >0 < 20 < 95
Categorie B 90 - 130 90 - 130 20 - 50 0 20 - 35 95 - 105
Categorie C > 130 > 130 < 20 <0 > 35 > 105
Zoals de tabel laat zien, is de gemeente Druten financieel gezond. Het gevoerde financiële beleid is weinig risicovol. Hoewel het kengetal solvabiliteit voor verbetering in aanmerking komen, heeft de gemeente Druten ruimte voor investeringen en is de mogelijkheid aanwezig om door belastingverhoging meer inkomsten te genereren (belastingcapaciteit). Die inkomsten kunnen worden aangewend om de schulden te verminderen of het eigen vermogen te versterken. Het aandeel van de financiële middelen in de grondexploitatie is klein en neemt steeds verder af. Dat geeft meer ruimte om te investeren. Gezien de hoogte van het solvabiliteitspercentage blijven we voorzichtig met investeren.
Conclusie kengetallen Om een juiste beoordeling van de kengetallen te kunnen geven, moet de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot de financiële positie worden bekeken. Pas als meerdere kengetallen in de meest risicovolle categorie vallen, kan dit wijzen op een zwakke financiële positie. Dat is voor de gemeente Druten zeker niet het geval. Volgens de kengetallen is de gemeente Druten financieel nog niet heel flexibel, omdat het eigen vermogen aan de lage kant is. De bezittingen worden voornamelijk gefinancierd met geleend geld. Echter volgens de norm voor de netto schuldquote is ruimte ontstaan om te investeren door middel van het aantrekken van leningen. Als in de toekomst de door de gemeente Druten verstrekte leningen worden afgelost, ontstaat nog meer ruimte; deze leningen hebben namelijk aanzienlijke invloed op de netto schuldquote. Het weerstandsvermogen geeft aan dat de gemeente uitstekend in staat is om toekomstige risico’s af te dekken. Ook is er voldoende ruimte om structurele tegenvallers in de toekomst op te vangen. Met de belastinginkomsten blijft de gemeente Druten onder het landelijk gemiddelde. Dat betekent dat in samenhang met de onbenutte belastingcapaciteit, zoals benoemd bij de beschikbare weerstandscapaciteit, er nog ruimte is voor het genereren van inkomsten.
46
2.3.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen
Algemeen De gemeente Druten is 4.246 hectare groot, waarvan een groot deel bij de gemeente als openbare ruimte in beheer is. In deze ruimte vinden veel activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. Voor die activiteiten zijn kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, openbaar groen en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. Het beleid van de gemeente Druten voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in de nota’s: ● Beleidsplan water en riolering 2023-2027, vastgesteld in 2022; ● IBor-plan 2025-2028, vastgesteld in 2023; ● Beleidsnota Openbare Verlichting, vastgesteld in 2009; ● Landschapsontwikkelingsplan (2007 – 2017) en uitvoerings- en financieringsplan 2007; ● Groenbeleidsplan vastgesteld in 2004; ● Meerjarenonderhoudsprogramma gemeentelijke gebouwen, laatst herzien in 2024 voor de gemeentelijke gebouwen; ● Reserves en voorzieningen, jaarlijks geactualiseerd bij de begroting. Ten aanzien van het onderhoud van kapitaalgoederen kan ervoor worden gekozen om de uitgaven jaarlijks in de exploitatie te ramen en te realiseren. Dit is het geval bij de uitgaven voor wegen, groenonderhoud en de openbare verlichting. Voor de riolering en het gebouwenonderhoud zijn de jaarlijkse uitgaven sterk wisselend, maar wel meerjarig voorzienbaar.
Integraal beheer openbare Ruimte (IBor) Afspraken over het beheer van de openbare ruimte zijn aangepast met de invoering van het wijkbeheer in 2018. Daarbij is afgesproken dat het handmatig groenonderhoud (schoffelen en snoeien) op niveau B onderhouden wordt. In onderstaande tabel staan per discipline de beheerniveaus weergegeven voor de zichtbare openbare ruimte.
Beheerscategorie Bomen Groen Gazon Grasbermen Verharding Meubilair Reiniging Onkruid op verharding Riolering en Water Kunstwerken
Beheersniveaus Openbare Ruimte Centrum Bedrijventer. Buitengeb. B C C B C C B C C B C C B C C B C C B C C B B B B C C B C C
Woongeb. C B B C B B B B B B
Ontsluitings C C C C C C C C C C
Onderstaand een korte beschrijving wat er verstaan wordt onder een bepaald kwaliteitsniveau: ● A+ Zeer hoog: netjes, visitekaartje, perfecte uitstraling, veilig en veel gebruiksgemak; ● A Hoog: netjes, hoge beeldkwaliteit, functioneel; ● B Basis: netjes, functioneel, veilig en voldoende gebruiksgemak; ● C Laag: functionaliteit staat voorop, instandhouding, waarborging veiligheid en afscherming. Afspraak is dat het machinale groenonderhoud van bermen op niveau C wordt uitgevoerd en dat we voor het handmatig groenonderhoud, dat we zelf met inzet van de sw en mensen met een baanindicatie uitvoeren niveau B hanteren. De kwaliteitsafspraken zoals in bovengenoemde tabel vermeld zijn vastgelegd in Bor-plan 2025-2028 dat reeds in het najaar van 2023 is vastgesteld. Begin 2023 is het nieuwe machinale groenonderhoudsbestek 2024-2026 aanbesteed. Naast het IBOR-plan wordt er ook hard gewerkt aan het opstellen van geactualiseerde beheerplannen voor de diverse disciplines met daarin actuele overzichten van de arealen en kosten. In 2023 is hiervan het beleids-/beheerplan Water en riool reeds afgerond. Voor het boombeheerplan staan we nu aan de start, afhankelijk van een nieuw op te stellen groenbeleidsplan kan naar verwachting in het najaar van 2025 hiermee een start gemaakt.
Indicator Klanttevredenheidsonderzoek Aantal klachten Aantal burgerparticipatiecontracten Afhandeling meldingen buiten normtijd Aantal ontevreden melders
Beleidsindicatoren Werkelijk Begroot Begroot 2022 2022 2023 7.0 2.217 2.700 2.500 28 28 30 32% 25% 25% 3% 3% 3%
Begroot 2024 7.0 2.500 35 20% 3%
Werkelijk 2024 2.500 35 38% 2%
Begroot 2025 2.800 40 30% 5%
Financiële aspecten /Uitvoeringsprogramma Voor het opstellen en de afstemming van de verschillende civiel- en cultuurtechnische projecten hanteren we een integrale planning. In deze planning zijn zowel de wegen, de riolering, kunstwerken, openbare verlichting als groenprojecten opgenomen. Deze planning wordt jaarlijks opgesteld. Voor de diverse disciplines zijn structurele jaarbudgetten beschikbaar, die de gewenste beheerniveaus garanderen. Om de kosten gelijkmatig in de tijd te spreiden zijn reserves gevormd. De onderscheiden posten binnen de openbare ruimte worden hieronder toegelicht.
47
Wegbeheer In de gemeente Druten ligt een totaal oppervlak van circa 1,34 miljoen m² aan verhardingen. Van het totale areaal bestaat 52,7% uit asfaltverharding, 46,5% uit elementenverharding (klinkers, tegels, etc.), 0,4% uit betonverharding en 0,4% uit overige verhardingen (met name onverhard en semi-verharding). De trend van de technische kwaliteitsontwikkeling van de verhardingen laat zien dat de kwaliteit van alle verhardingen tot 2010 stabiel was en zich rond de ondergrens van kwaliteitsniveau ‘Basis’ bevond. Door de bezuinigingen van de afgelopen jaren is de kwaliteit echter teruggelopen naar een kwaliteitsniveau ‘Laag’. De trend van de technische kwaliteitsontwikkeling van de verhardingen laat zien dat de kwaliteit van alle verhardingen tot 2013 stabiel was en zich rond de ondergrens van kwaliteitsniveau B (Basis) bevond. Mede als gevolg van de gemaakte keuzes in het wegenbeleidsplan 2014-2024 is de kwaliteit echter teruggelopen naar een kwaliteitsniveau C (Laag). In 2018 is het budget voor onderhoud wegen structureel opgehoogd. Uitgangspunt is dat voor asfaltverhardingen een onderhoudsniveau B en voor elementenverhardingen een onderhoudsniveau C geldt. Sinds 2017 stellen we jaarlijks een wegenplan op om het beschikbare budget zo efficiënt mogelijk in te zetten zodat we aan het hiervoor benoemde kwaliteitsniveau voldoen.
In 2024 zijn de onderstaande wegvakken onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd en binnen begroting afgerond: Onderhoud asfaltverhardingen Werkzaamheden Vervangen deklaag Vervangen deklaag en rabatstrook Vervangen deklaag Behandeling deklaag Vervangen deklaag Vervangen deklaag
Plaats Deest Deest Druten Druten Druten Druten
Asfaltbestek Deestersteeg Grotestraat Gelenberg Van Heemstraweg Koningstraat Koningsweg
Plaats Druten Druten Druten
Losse onderhoudsprojecten Asfaltbestek Werkzaamheden Halfverhardingspaden Herstel voetpaden Scheuren vullen Opvullen van scheuren in asfalt Herstel verzakte drempels Herstraten van verzakte drempels en verhardingselement
Rioleringen De gemeente Druten heeft circa 117 kilometer vrij verval riolering in beheer. Verder heeft de gemeente onder andere ca. 45 km drukrioleringsleiding, ca. 229 drukrioleringsunits, 9 bergbezinkvoorzieningen, ca. 8.350 stuks straat- en trottoirkolken, 27 stuks rioolgemalen, 6 vuilafscheider en 3 IBA's in beheer. In 2022 is een geactualiseerd Beleidsplan water en riolering (voorheen GRP) vastgesteld door de gemeenteraad. In dit plan zijn per waterzorgplicht (afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater) de beleidsuitgangspunten vastgelegd. Een van de uitgangspunten in dit plan is om het beleid ten aanzien van riolering en water zoveel mogelijk gelijk te schakelen met de gemeente Wijchen. Daarnaast werken we aan het verder implementeren van risico bewust beheer. Deze methode wordt verder uitgewerkt en doorgevoerd in de diverse operationele plannen. Koppeling wegen- en rioolbeheer Om onderhoudswerkzaamheden aan de wegen en de riolering integraal uit te kunnen voeren dient constant een interactie plaats te vinden tussen het wegbeheer en het rioolbeheer om zodoende kapitaalvernietiging tegen te gaan. Zo kan het zijn dat herbestratingen naar voren worden gehaald of uitgesteld om deze werkzaamheden in combinatie met rioolvervangingen uit te voeren. Dit geldt tevens voor vervangingswerkzaamheden van het riool.
In 2023 hebben er geen grootschalige rioolvervangingen plaatsgevonden. Ook in 2024 waren er vanuit beheer en onderhoud geen overlappende projecten. Het onderhoudsplan wordt opgesteld op basis van uitgevoerde inspecties. De onderhoudsmaatregelen worden geformuleerd in lijn met het risico bewust beheer.
Openbaar groen Het onderhoud van het openbaar groen is deels uitbesteed en wordt deels in eigen beheer uitgevoerd. In 2023 is het machinale groenonderhoud aanbesteed en gegund aan de firma Van Raaij uit Boven-Leeuwen. Een aannemer verricht de machinale onderhoudswerkzaamheden zoals het grasmaaien, onkruidbestrijding op verhardingen en vegen van wegen. Met inzet van SWmedewerkers en mensen uit de UWV kaartenbakken voeren we zelf het handmatige groenonderhoud uit zoals schoffel- en snoeiwerkzaamheden. Burgerparticipatie groen Met bewoners worden in 2024 op diverse locaties de beplanting kleinschalig gerenoveerd in combinatie met herstel van plantvakken. Daarnaast voert wijkbeheer, op verzoek van bewoners uit de wijken, kleine vervangingen van beplanting uit. Drutens Bosje In het kader van bewonersparticipatie zet de aannemer bij het onderhoud van het bosje vrijwilligers in. Daarnaast wordt het toezicht op het gebruik van het Drutens Bosje ondersteund door een groep vrijwilligers die daarvoor door de gemeente is aangesteld en wordt gefaciliteerd. Deze groep voert ook enkele lichte onderhoudswerkzaamheden uit. In het Drutens Bosje is groot onderhoud uitgevoerd aan de paden, de speeltoestellen en aan de bomen. Eind 2022 is een start gemaakt met het verwijderen en vervangen van aangetaste Essen. Het beleid is dat we de aangetaste bomen gefaseerd rooien.
Evenals in 2023 is dit beleid in 2024 door gezet. Voor de instandhouding van een vitaal en gezond Drutens bos voeren we jaarlijks dunningen uit. De komende jaren zullen we deze noodzakelijke dunningen zo terughoudend als mogelijk uitvoeren. We beperken ons tot veiligheidsonderhoud. Bomenonderhoud Handhaven duurzaam bomenareaal: We kappen planmatig bomen in het buitengebied die bekend staan als bomen met verhoogd risico. In het verleden zijn meerdere exemplaren omgewaaid, afgebroken en/of breken er regelmatig zware takken uit de bomen. De gemeente is aansprakelijk voor de gevolgen daarvan.
48
Daarnaast vraagt het continue bijsturen vanwege ziekten en plagen om ad-hoc oplossingen. Met name uitval door Essentaksterfte en Kastanjebloedingsziekte vraagt om sturing buiten de planning om. Zoveel mogelijk worden zieke bomen vervangen door andere boomsoorten. Onderhoudstoestand bomen: We hebben de afgelopen jaren extra ingezet op het inlopen van achterstallig onderhoud in ons bomenareaal. Het onderhoud is via een bestek uitbesteed. We maken grote stappen, maar op dit moment is er nog steeds sprake van achterstallig onderhoud. Daardoor lopen we aansprakelijkheid risico’s. In 2024 is het bestek afgelopen en zal opnieuw worden aanbesteed. Speelvoorzieningen Voor de speelvoorzieningen is het structurele onderhoud doorgezet. In 2023 en 2024 onderzochten we of de inrichting van de speelterreinen nog wel voldoen aan de landelijke richtlijnen en voorschriften van de NVWA. Er werd ook gekeken naar de kwaliteit van de ondergronden, de hekwerken en de speeltoestellen. Er worden scenario’s uitgewerkt voor de instandhouding en vervanging van speelplekken. Het inzichtelijk krijgen van de bijbehorende financiële consequenties is hiervan een onderdeel. Eind 2024 is het concept speelruimteplan gereed en deze leggen wij daarna ter besluitvorming voor. Voor vervanging van toestellen is geen (structureel) budget.
Een inhaalslag voor het vervangen van toestellen is noodzakelijk en zal na invoering van het nieuwe speelruimteplan planmatig worden opgepakt.
Openbare verlichting Het bestaande "Beleidsplan Openbare Verlichting 2009-2018" is verouderd. We verlichten de openbare ruimte nu nog conform de richtlijn ROVL 2011. Naast het vervangen van bestaande armaturen doen we in het nieuwe beleidsplan ook voorstellen hoe om te gaan met verlichting bij nieuwbouw en reconstructies. Het uitgangspunt zal daarbij zijn “Donker waar mogelijk, licht waar nodig”. Dit plan is echter uitgesteld. We hebben een achterstand in vervangen van de openbare verlichting. Er is minder verlichting vervangen in afwachting van het nieuwe beleidsplan dat zou komen. Echter dit plan is uitgesteld om de ervaring in Wijchen mee te nemen.
Gebouwen Voor de gemeentelijke gebouwen wordt periodiek een Meerjaren OnderhoudsPlanning (MJOP) opgesteld. Deze MJOP geeft inzicht in het te verwachten onderhoud en de kosten van het onderhoud. Op basis van dit MJOP wordt het gemiddelde van de jaarlijkse kosten berekend wat de basis is voor de dotatie aan de voorziening gebouwenbeheer. Deze is in de exploitatiebegroting opgenomen. Per jaar wordt geschouwd of de geplande onderhoudsactiviteiten ook daadwerkelijk noodzakelijk zijn. Is het niet direct noodzakelijk dan worden de activiteiten doorgeschoven. Omgekeerd komt het ook voor dat onderhoudsactiviteiten eerder uitgevoerd moeten worden. Het MJOP is in 2024 geactualiseerd.
49
2.3.4 Paragraaf financiering
Deze paragraaf is bedoeld om de uitvoering van de treasuryfunctie te kunnen volgen. Doelstellingen van het treasurybeleid De belangrijkste doelstellingen van het treasurybeleid zoals deze zijn vastgelegd in het Treasurystatuut zijn: ● Het verkrijgen en handhaven van toegang tot de financiële markten tegen acceptabele condities (financierings- en beleggingsfunctie); ● Het zoveel mogelijk beschermen van de gemeentelijke vermogens en (rente)resultaten tegen ongewenste financiële risico´s, zoals rente-, koers-, krediet-, valuta- en liquiditeitsrisico (risicomanagementfunctie); ● Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheersen van de geldstromen en financiële posities; ● Het opzetten en onderhouden van een goede en efficiënte financiële infrastructuur voor het beheer van de geldstromen en posities; Middels het vaststellen van de begroting geeft de gemeenteraad een mandaat af aan het college van burgemeester en wethouders om de in de financieringsparagraaf voorgestelde transacties ook daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. Het college mandateert de functionarissen van het domein bedrijfsvoering met inachtneming van het bepaalde in het Treasurystatuut om binnen de kaders van de financieringsparagraaf in de begroting en eventuele bijstellingen over te gaan tot het afsluiten van de feitelijke transacties.
Uitgangspunten risicobeheer Voor risicobeheer gelden als belangrijkste algemene uitgangspunten: ● De gemeente mag leningen of garanties uit hoofde van de “publieke taak” uitsluitend verstrekken aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen; ● Uitzettingen vinden uitsluitend plaats bij de schatkist van het Rijk.
Gemeentelijk kader De gemeenteraad heeft het treasurystatuut vastgesteld, geënt op de Wet FIDO. In het treasurystatuut wordt bepaald aan welke partijen en onder welke condities door de gemeente geld mag worden uitgeleend en bij welke partijen en onder welke condities beleggingen en financieringen kunnen plaatsvinden. De uitgangspunten zijn gebaseerd op een risicomijdend treasurybeleid.
Uitvoering beleidskader 2024 Ontwikkelingen 2024 BBV rentetoerekening De Commissie BBV (Besluit Begroting en verantwoording) heeft een “notitie rente” geschreven met bepalingen en richtlijnen. In de notitie wordt ingegaan op de verwerking van rentelasten en –baten in de begroting en jaarstukken. Doelstelling van deze notitie is het bevorderen van een eenduidige handelswijze over rente door gemeenten. De commissie adviseert het renteschema uit deze notitie op te nemen. De werkelijke rentekosten in 2024 die centraal op taakveld 0.5 (Treasury) vermeld staan, zijn met behulp van een renteomslag van 0,75% toegerekend aan de desbetreffende taakvelden. Dit vaste renteomslagpercentage mag niet hoger zijn dan de rente die wordt betaald over externe financiering, met een afwijking van maximaal 0,5%. In de begroting en jaarrekening 2024 is het renteomslagpercentage bepaald op 0,75%. In het volgende overzicht wordt inzicht gegeven in de rentelasten externe financiering, het renteresultaat en de wijze van rentetoerekening. Schema rentetoerekening 2024 Rentelasten over de korte en lange financieringen a. b. Externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente c1. c2.
d1. d2.
Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend Rente projectfinanciering Subtotaal Saldo door te berekenen externe rente
€ €
€
440.015 -46.679 €
393.336
€ €
-24.926 368.410
€
-24.926 n.v.t.
Rente toegerekend aan het eigen vermogen Rente toegerekend aan voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
€
n.v.t. 368.410
e.
Werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag 0,75%)
€
494.847
f.
Renteresultaat Taakveld Treasury
€
126.437
Schatkistbankieren Per 15 december 2013 is schatkistbankieren verplicht. Dit betekent dat decentrale overheden hun tegoeden verplicht moeten aanhouden in de Nederlandse schatkist. De redenen voor deze maatregel zijn onder andere het verminderen van de risico’s van uitzettingen van overtollige middelen door decentrale overheden en het verlagen van de EMU-schuld van Nederland. In 2024 heeft onze gemeente in de loop van het jaar tijdelijk overtollige middelen gestald in de schatkist, aangezien we boven het vastgestelde drempelbedrag uit zijn gekomen. Voor het jaar 2024 was het drempelbedrag € 1.000.000. Ultimo 2024 is het bedrag dat Druten aanhoudt in de schatkist € 2.514.859. (ultimo 2023: € nihil). Extern De voornaamste externe invloeden zijn veranderingen/ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt en economische indicatoren. Deze ontwikkelingen kunnen mede van invloed zijn op het herzien van de rentevisie. De lange rente is in 2024 ongeveer op hetzelfde niveau gebleven.
50
Risicobeheer Dit onderdeel geeft een samenvatting van het risicoprofiel van de gemeente. Onder risico´s worden verstaan zowel renterisico´s (vaste schuld en vlottende schuld) als liquiditeitsrisico´s en koersrisico´s. Om risico´s in algemene zin te beperken dient de uitvoering van de treasuryfunctie enkel de publieke taak van de gemeente. Een prudent beheer van de geldelijke middelen van de gemeente is vanzelfsprekend.
Kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de wet FIDO is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten. Om een grens te stellen aan de korte financiering is in de wet FIDO de kasgeldlimiet opgenomen. Juist voor kortere financiering geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn, aangezien fluctuaties in de rente bij korte financiering direct een relatief grote invloed hebben op de rentelasten. De wettelijk toegestane omvang van de kasgeldlimiet wordt berekend als een percentage (8,5%) van het totaal van de jaarbegroting per 1 januari 2024 bij aanvang van het begrotingsjaar. Voor Druten bedroeg de kasgeldlimiet voor 2024 afgerond € 5.000.000. De kasgeldlimiet is in 2024 niet overschreden.
Renterisiconorm en renterisico´s op vaste schuld in 2024 Via de renterisiconorm wordt bepaald welk renterisico de gemeente loopt op haar vaste schuld (leningen met een looptijd van langer dan één jaar). De renterisiconorm is bepaald op 20% van het begrotingstotaal. Dat wil zeggen dat in enig jaar niet meer dan 20% van het begrotingstotaal mag worden geherfinancierd. Hierbij is een minimumbedrag bepaald van € 2,5 miljoen. Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de langlopende schulden. Dit gebeurt door het aanbrengen van spreiding in de looptijden van de leningen. Hiermee wordt voorkomen dat een groot deel van de leningen tegelijk opnieuw moet worden afgesloten, met het risico van snel oplopende rentelasten. Als gevolg van deze norm kan een rentestijging op de kapitaalmarkt slechts gedeeltelijk en geleidelijk doorwerken in te betalen rentelasten over de vaste schuld. In navolgend schema vindt u de toetsing aan de renterisiconorm: Begroot 2024
Werkelijk 2024
Renterisiconorm (x € 1.000) Positie t.o.v. renterisiconorm 1a. Renteherziening op vaste schuld o/g 1b. Renteherziening op vaste schuld u/g 2. Netto renteherziening op vaste schuld (1a - 1b)
€ € €
-
€ € €
-
3a. 3b. 4.
Nieuwe aangetrokken vaste schuld Nieuwe verstrekte langlopende leningen Netto nieuw aangetrokken vaste schuld (3a - 3b)
€ € €
15.482 15.482
€ € €
11.000 11.000
5a. 5b. 6.
Te betalen aflossingen Te ontvangen aflossingen Herfinanciering (laagste van 4 en 5a - 5b)
€ € €
5.800 5.800
€ € €
5.800 5.800
7.
Renterisico op vaste schuld (2 + 6)
€
5.800
€
5.800
€ €
59.599 € 20% 11.919 €
68.186 20% 13.637
€ € €
11.919 5.800 6.119
13.637 13.637
Renterisiconorm 8. Stand van het begrotingstotaal per 1-1-2024 9. Het vastgesteld percentage 10. Renterisiconorm (8) x (9) Toets renterisiconorm Renterisiconorm (10) Renterisico op vaste schuld (7) Ruimte (+) / Overschrijding (-) (10 - 7)
€ € €
Het renterisico op de vaste schuld overschrijdt de renterisiconorm niet in 2024. Financieringen Er is in 2024 één langlopende geldlening van € 11.000.000 afgesloten. In totaal staat per 31 december 2024 € 38,6 miljoen aan langlopende geldleningen uit.
51
2.3.5 Paragraaf Bedrijfsvoering
Inleiding De paragraaf bedrijfsvoering biedt inzicht in de beleidsvoornemens inzake de bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, financieel beheer en beleid (waaronder de administratieve organisatie, treasury, planning en control en de interne controle) en facilitaire dienstverlening. De kwaliteit van onze bedrijfsvoering bepaalt mede het welslagen van onze dienstverlening. Vanaf 1 januari 2018 is de Werkorganisatie Druten Wijchen (hierna WDW) van start gegaan met de bedrijfsvoeringstaken voor de gemeenten Druten en Wijchen. De Werkorganisatie is een gemeenschappelijke regeling die haar begroting conform wettelijke vereisten voor 15 april aanbiedt aan de deelnemende gemeenten. Op hooflijnen streeft de WDW naar: ● Het doorontwikkelen van de organisatie op basis van de moties en amendementen uit de beide gemeenteraden; ● Systeemimplementatie, ICT-ontwikkeling, procesharmonisatie en procesverbeteringen; ● De kwaliteit van Dienstverlening (dichtbij en op maat); ● De doorontwikkeling van zelforganisatie; De WDW was ook in 2024 weer volop in beweging. Naast de grote hoeveelheid reguliere werkzaamheden is er zowel binnen de gemeenten, regionaal en intern weer veel (extra’s) opgepakt.
Een verdere doorontwikkeling van harmonisatie en standaardisatie van werkprocessen, het uitbreiden van de WDW-academie met een verplichte leerlijn voor alle nieuwe medewerkers en herhaalklasjes voor medewerkers die al langer in dienst zijn, het professioneel opzetten van recruitment, een WDW-eigen en uniform proces voor opgave- en projectgericht werken, nieuwe of herijkte plannen voor woningbouw en een goede start van het ombuigingsproject voor de begrotingen van beide gemeenten. Ondanks de blijvende krapte op de arbeidsmarkt is het de WDW gelukt om de formatie op de meeste onderdelen goed op orde te krijgen en te houden. Er zijn veel nieuwe, jonge collega’s ingestroomd bij de WDW. Dit is goed nieuws en een mooi resultaat van ons werving en selectiebeleid maar ook een uitdaging om deze grote groep nieuwe collega’s in te werken op de gemeentelijke processen en de werkwijzen binnen de WDW. De verplichte leerlijnen binnen onze WDW academie is hiervoor een mooi instrumentarium evenals een op maat gemaakt onboardingprogramma. Het laatste behelst een programma waar de nieuwe collega’s de gemeenten en de collega’s leren kennen en waar onderwerpen als integriteit, onze kernwaarden, missie en visie worden uitgelegd en de eed of gelofte wordt afgenomen. Om de nieuwe collega’s van generatie Z te binden en te boeien is een Talentgroep in het leven geroepen.
Naast dat ze in deze groep van elkaar kunnen leren en elkaar beter leren kennen, worden hier ook activiteiten georganiseerd voor verdere ontplooiing, loopbaanontwikkeling en leuke activiteiten.
Ziekteverzuim Het percentage ziekteverzuim 2024 bedraagt 5,8%. Over geheel 2024 is een lichte stijging van het ziekteverzuim ten opzichte van 2023 (5,4%) en een daling ten opzichte van (6,2%) zichtbaar. Het verzuimpercentage is hoger dan de norm maar redelijk in lijn met het landelijk gemiddelde. De stijging in 2024 wordt veroorzaakt door meer kort verzuim en een kleine stijging op extra lang verzuim. Lang en extra lang verzuim blijft een aandachtspunt. Om dit terug te dringen gaan we meer preventief te werk en waar het verzuim beïnvloedbaar is, acteren we snel en passend. Ook zetten we tijdig geschikte interventies in voor een sneller en duurzaam herstel in samenwerking met de Arbodienst. Net als in 2023 werkt de WDW vanuit het eigen regiemodel. Door de inzet van een Casemanager Verzuim wordt de organisatie ondersteund om actief en procesmatig te sturen op verzuim. Het verzuim is inzichtelijk, er is adequate begeleiding en grip op het verzuim. Daarnaast wordt er steeds frequenter gebruik gemaakt van coaching door de vitaliteitscoach om met name stress en werk gerelateerd verzuim te voorkomen. Ook coacht de vitaliteitscoach enkele medewerkers in het verzuim en bevordert het de (eerdere) volledige duurzame terugkeer in werk. Er wordt door de casemanager nauw samen gewerkt met de betreffende leidinggevende en de Arbodienst, waaronder de bedrijfsarts.
In de praktijk is zichtbaar dat de bedrijfsarts een actief beleid voert t.a.v. het vroegtijdig inzetten van interventies, waaronder specialisten uit de providerboog van de bedrijfsarts als coaching door de vitaliteitscoach, die bijdragen aan een sneller en duurzaam herstel. Komend jaar is het doel het verder professionaliseren van eigen regie op verzuim, een plan om duurzaam inzetbaarheidsbeleid en vitaliteit vorm te geven en de uitvoering van het plan van aanpak van de RI&E (Risico Inventarisatie & Evaluatie) die mogelijk bijdragen aan het vergroten van de inzetbaarheid van medewerkers.
Hoge kosten van inhuur De kosten van inhuur zijn ook in 2024 nog steeds fors maar verklaarbaar. De WDW heeft haar toegestane formatie in de basis goed op orde maar inhuur is en blijft nodig voor specialistische taken die de WDW zelf niet in huis heeft, voor een versnelling op projecten, op vacante formatieplekken die we niet ingevuld krijgen, krapte op de arbeidsmarkt en inhuur bij langdurige ziekte. Er is in 2024 een nieuw inhuurproces vastgesteld om meer grip te krijgen op het proces, de kosten en de wettelijke inkoopregels bij inhuur. De inhuur verloopt nu centraal via Inkoop met een goed samenspel tussen de inkoper, financieel adviseur, personeelsadviseur en de domeinmanager. In 2024 is voor € 5,1 miljoen ingehuurd, dit is € 0,5 mln minder dan de kosten over 2023 (€ 5,6 mln). Hieronder is een verdeling van de kosten van inhuur per domein weergegeven over 2024: Omschrijving Domein Bedrijfsvoering Domein Bestuur, Strategie en projecten Domein Fysieke Leefomgeving Domein Publiekszaken Domein Sociale Leefomgeving Projecten Subtotaal Doorberekende inhuur op programmagelden Totale inhuur WDW
€ € € € € € € € €
Totale inhuur 788.064,00 688.161,00 1.076.514,00 842.598,00 599.435,00 1.089.264,00 5.084.036,00 -985.480,00 4.098.556,00
52
Financiële rechtmatigheidsverklaring Colleges Met ingang van boekjaar 2023 moeten gemeenten een (financiële) rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Met deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college expliciet verantwoording af (aan de Raad) over de naleving van regels voor het financiële reilen en zeilen van de organisatie. Daarbij geeft het college aan of de bestedingen (ontvangsten en uitgaven) van de gemeente hebben plaatsgevonden conform de geldende financiële wet- en regelgeving. In principe verschuiven daarmee een aantal werkzaamheden van de accountant naar de gemeente zelf. Dit leidt tot meer werkzaamheden binnen de interne controle. We schatten op dit moment in dat we de invoering van de financiële rechtmatigheidsverantwoording binnen de huidige formatie kunnen uitvoeren. Verantwoordingsgrens In 2024 is sprake van financiële rechtmatigheidsfouten die de verantwoordingsgrens (€ 732.000) en de rapportagegrens (€ 36.600) conform de financiële verordening overschrijden. Zie hoofdstuk Rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Begrotingsonrechtmatigheden We rapporteren in de rechtmatigheidsverantwoording begrotingsonrechtmatigheden op ieder programma. In de financiële verordening is opgenomen dat iedere afwijking ten opzichte van de begroting in beginsel onrechtmatig is.
De afwijkingen binnen de programma’s zijn nagenoeg allen acceptabel, omdat bij de overschrijdingen op de programma’s hogere baten staan die deze overschrijdingen compenseren. In de programma’s lichten we alle afwijkingen ten opzichte van de begroting toe. In programma 0 zien we een lasten overschrijding hoofdzakelijk vanwege de extra aanvulling op de voorziening wethouderspensioenen. Deze extra dotatie is noodzakelijk vanwege de lagere rekenrente. Tevens zien we in programma 4 zien we een lastenoverschrijding met name vanwege de extra inzet van een jongerencoach binnen het product onderwijsachterstandenbeleid. Daarnaast is er een overschrijding doordat een subsidie welke in 2023 had moeten worden verantwoord is meegenomen in de lasten voor 2024. Deze kosten worden niet volledig gecompenseerd door hogere baten en zijn daarmee onrechtmatig. Daarnaast zien we in programma 5 een lastenoverschrijding. Deze worden hoofdzakelijk veroorzaakt op taakveld 5.2. en 5.7. Op taakveld 5.2 zijn de baten en lasten voor zwembad "De Gelenberg" opgenomen. Door het samenvoegen van budgetten van de oude sporthal, zwembad en restorette zien we een lastenoverschrijding waar ook hogere baten tegenover staan. Op taakveld 5.7 Plantsoenen, hertenparken veroorzaak het overgaan op ecologisch groenbeheer en machinaal groenbestek een lastenoverschrijding.
In paragraaf 3.4.3.1 lichten we per programma de grootste afwijkingen (zowel positief als negatief) ten opzichte van de begroting toe.
Overschrijdingen op investeringsprojecten Ook rapporteren we in de rechtmatigheidsverantwoording overschrijdingen op investeringsprojecten. Bij deze investeringsprojecten wordt de begrotingsrechtmatigheid beoordeeld op het niveau van het totaal gevoteerde kredietbedrag. Een overschrijding van het jaarbudget, passend binnen het totaalbedrag van het krediet, wordt daarmee als rechtmatig beschouwd. In 2024 waren er geen overschrijdingen op afgesloten investeringsprojecten. Ongeautoriseerde reservemutaties Voor wat betreft reservemutaties zien we geen mutaties, die niet op voorhand door de raad zijn geautoriseerd. Voor egalisatiedoeleinde aangemerkte reserves worden hierin niet meegenomen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de reserves sociaal domein en assurantiën. Voorwaardencriterium In 2024 is sprake van één rechtmatigheidsfout van € 133.081, waarbij niet is voldaan aan het voorwaardencriterium. Het betreft onterecht niet Europees aanbestede diensten. Deze rechtmatigheidsfout heeft betrekking op de Oekraïnecrisis en vloeit voor uit afspraken die reeds in 2022 en 2023 zijn gemaakt. In 2024 is de nieuwe Europese aanbestedingsprocedure afgerond, waardoor deze onrechtmatigheid voor de toekomst is opgelost. Misbruik- en Oneigenlijk gebruik criterium Tenslotte zijn in 2024 ten aanzien van het Misbruik- en Oneigenlijk gebruik criterium geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd.
Fraude Fraude kan een groot effect hebben op de reputatie van de gemeente en kan tot grote financiële schade leiden. Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit. Het college is zich hier terdege van bewust, gezien de aanwezige diverse interne beheersingsmaatregelen – zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiële en niet-financiële indicatoren – om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. Om meer zekerheid te krijgen dat alle frauderisico’s in beeld zijn en ter voorkoming van daadwerkelijke fraude, wordt op dit moment een (formele) frauderisicoanalyse opgesteld, die vervolgens jaarlijks wordt geëvalueerd en geüpdatet. Daarnaast is eind 2023 een concept beleid ten aanzien van Misbruik en Oneigenlijk Gebruik, Integriteit en Fraude opgesteld. Dit beleid zal naar verwachting midden 2024 worden vastgesteld. Verder beschikt de gemeente over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid.
Er is voldoende controle technische functiescheiding in het betalingsproces, wat ervoor zorgt dat een betaling altijd door ten minste twee verschillende medewerkers wordt gecontroleerd alvorens er daadwerkelijk betaald wordt. Om de onderkende frauderisico’s van onterecht uitgaande gelden alsmede het doorbreken van interne beheersingsmaatregelen door het management verder te mitigeren is het niet mogelijk voor management/directie/college om te betalen.
53
Zichtbare monitoring op de werking en naleving van het beleid is onderdeel van de verbijzonderde interne controle (hierna: VIC). In de VIC worden onder andere de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van onderkende fraude- en corruptierisico’s te mitigeren: ● Een detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat deze conform de geldende Europese aanbestedingsregels en Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed; ● Door middel van het uitvoeren van een steekproef vaststellen dat de gedeclareerde zorg door zorgaanbieders daadwerkelijk is geleverd aan cliënten; ● Op basis van een steekproef vaststellen dat de verstrekte omgevingsvergunningen in overeenstemming met geldende wet- en regelgeving zijn verstrekt; ● Door middel van het uitvoeren van een steekproef vaststellen dat voor de facturen die in rekening zijn gebracht bij de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij; ● Door middel van het uitvoeren van een steekproef vaststellen dat voor de facturen die in rekening zijn gebracht bij de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij; ● Door middel van het uitvoeren van een steekproef vaststellen dat de betalingen van deze facturen ook naar het juiste bankrekeningnummer zijn overgemaakt; ● Op basis van een steekproef vaststellen dat de verstrekte subsidies in overeenstemming met geldende wet- en regelgeving zijn
verstrekt. Op basis van de vorenstaande interne beheersingsmaatregelen alsmede de uitgevoerde VIC komen geen aanwijzingen van fraude en/of corruptie naar voren. Uit de VIC zijn wel aandachtspunten naar voren gekomen, die momenteel worden meegenomen in de op te stellen frauderisicoanalyse om zo daadwerkelijke fraude in de toekomst te voorkomen.
54
2.3.6 Paragraaf verbonden partijen
Algemeen Een verbonden partij is een privaat- of publiekrechtelijke organisatie, waarin de gemeente Druten een bestuurlijk belang én een financieel belang heeft. In deze paragraaf worden de verbonden partijen besproken, waarbij de doelstellingen, activiteiten en de mate van de financiële betrokkenheid aan de orde komen. Bestuurlijk belang houdt in dat de gemeente een zetel heeft in het bestuur van een organisatie of anderszins stemrecht heeft. Er is een financieel belang als de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld en die verliest bij een eventueel faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij op ons kunnen worden verhaald. Onze gemeente heeft met veel organisaties een relatie, maar die voldoen niet allemaal aan de genoemde criteria van verbonden partijen. De organisaties die wel aan de definitie van verbonden partijen voldoen, zijn onder te verdelen in: ● Gemeenschappelijke regelingen; ● Deelnemingen (vennootschappen); ● Publiek-private samenwerkingen (PPS); ● Stichtingen en verenigingen. Centraal advies Met de gemeente Nijmegen zijn afspraken gemaakt over de advisering van begroting- en rekeningstukken van de belangrijkste gemeenschappelijke regelingen.
Vanuit de afdeling stadscontrol van de gemeente Nijmegen wordt een (financieel-technisch) advies uitgebracht aan de besturen van de gemeenschappelijke regelingen en aan de gemeentebesturen. De gemeenten zijn uiteraard vrij om dit advies over te nemen, te amenderen of te negeren. De uiteindelijke beslissingsbevoegdheid over begroting- en rekeningstukken ligt bij het algemeen bestuur van de GR.
Gemeenschappelijke Regelingen Gemeenschappelijke regelingen (verlengd lokaal bestuur) voeren voor de gemeente het beleid en het beheer uit op terreinen waar zij bekend of deskundig in zijn. De gemeente Druten kiest voor een gemeenschappelijke regeling indien zij dit beleid niet alleen of niet doeltreffend en doelmatig zelfstandig kan uitvoeren. De gemeente Druten is deelnemer in de volgende gemeenschappelijke regelingen:
Bedrijfsvoering organisatie “Werkorganisatie Druten-Wijchen” Doel De gemeenten Druten en Wijchen zijn met ingang van 1 januari 2018 ambtelijk gefuseerd. Daarvoor is een bedrijfsvoering organisatie met de naam Werkorganisatie Druten Wijchen, opgericht. Alle personeel van beide gemeenten, met uitzondering van de gemeensecretarissen, de griffiers en medewerkers van de griffie, zijn in dienst gekomen van de werkorganisatie. Ontwikkelingen In 2024 geeft de WDW verder invulling aan het Actieplan WDW en het programma Dienstverlening. In de paragraaf bedrijfsvoering is opgenomen dat de WDW voor het vervolg op het Integraal plan en wettelijke taken een aantal functies uitbreidt. De WDW heeft haar taken in 2024 uitgevoerd binnen de daarvoor beschikbaar gestelde begroting. Voor inhoudelijke toelichting verwijzen we naar de paragraaf bedrijfsvoering. Betrokkenen De colleges burgemeester en wethouders van de gemeenten Druten en Wijchen. Bestuurlijk belang In het bestuur van de Werkorganisatie hebben de beide burgemeesters en wethouders Financiën zitting.
Financiële kengetallen GR Werkorganisatie Druten-Wijchen
Financieel belang
Bijdrage door gemeente in 2024
Omvang belang gemeente per 01-01-2024
Omvang belang gemeente per 31-12-2024
€
€
€
17.095.000
-
-
Totaal Eigen vermogen per 31-12-2024
€
1.425.000 €
Totaal Vreemd vermogen per 31-12-2024
6.227.000
Financieel resultaat 2024
€
-
Risico De GR heeft een beperkt eigen vermogen. Het gevolg van dit risico zou kunnen zijn dat de gemeente meer zou moeten bijdragen dan begroot.
Gemeenschappelijke Regeling Instituut Bijzonder Onderzoek Regio Zuid-Gelderland (IBO) Doel Behartiging van de gemeenschappelijke belangen op het gebied van de naleving van socialezekerheidswetgeving, de Wmo en de Jeugdwet. Dit betreft de naleving van de onderhoudsplicht en terugvordering van te veel ontvangen uitkering door (voormalige) uitkeringsgerechtigden, onderhoudsplichtigen en partners van (voormalig) uitkeringsgerechtigden. Een onderzoek tot bijzondere controle op de naleving vindt plaats na een daartoe strekkende opdracht van de deelnemende gemeente aan het Instituut Bijzonder Onderzoek. Het IBO wordt in stand gehouden door de gemeenschappelijke Regeling tussen de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen en Wijchen. De gemeente Wijchen fungeert als centrumgemeente.
55
Ontwikkelingen Uitkeringsgerechtigden die zich niet aan de regels houden worden actief door het IBO opgespoord. Wij hebben de plicht om onterecht verkregen uitkeringen terug te vorderen, ongeacht de hoogte daarvan. Vanaf 2015 dragen de gemeenten de verantwoordelijk voor de nieuwe Jeugdwet en extra Wmo taken (begeleiding, dagbesteding en beschermd wonen GGZ). Gezien de vergroting van de verantwoordelijkheid voor (extra) kwetsbare doelgroepen en het daar bijbehorende budget, zijn ook de risico’s op onrechtmatigheden groter geworden. Voor de bestrijding van misbruik, oneigenlijk gebruik en handhaving Wmo 2015 en Jeugdwet sluiten wij zoveel als mogelijk aan bij de visie/methodiek, zoals wij die toepassen bij de uitvoering van de Participatiewet. Deze aanpak kent preventieve en repressieve elementen in zich met als doel spontane naleving van de wet- en regelgeving. Op de schaal van de Veiligheidsregio Gelderland Zuid verwachten wij begin 2025 aanbevelingen tot verregaande samenwerking binnen de handhaving in de gehele sociale kolom. In 2024 heeft Wijchen verzoek van Mook en Middelaar ontvangen om toe te treden tot het IBO. Voor het jaar 2025 voert het IBO op basis van een dienstverleningsovereenkomst werkzaamheden uit voor gemeente Mook en Middelaar. Vanaf 2026 vindt de toetreding formeel plaats. De regeling wordt hiervoor nu gewijzigd.
Betrokkenen De colleges burgemeester en wethouders van de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen en Wijchen. De gemeente Wijchen fungeert als centrumgemeente. Bestuurlijk belang Geen. Met de uitvoering van deze Regeling wordt de uitvoeringsinstantie (lees: centrumgemeente) belast. Verantwoordelijk wethouder is de heer G. de Wildt.
Financiële kengetallen GR Instituut Bijzonder Onderzoek Regio Zuid-Gelderland
Financieel belang
Bijdrage door gemeente in 2024
Omvang belang gemeente per 01-01-2024
Omvang belang gemeente per 31-12-2024
Totaal Eigen vermogen per 31-12-2024
€
€
€
€
61.184
-
-
Totaal Vreemd vermogen per 31-12-2024
-
€
186.858
Financieel resultaat 2024
€
-
Bijdrage is bepaald op 50% van het inwoneraantal en 50% op basis van de ingediende opdrachten. Bij het wegvallen van de opdrachten draagt Druten bij aan de kosten van de gemeenschappelijke regeling IBO.
Regeling Vervoersorganisatie Regio Arnhem- Nijmegen (BVO DRAN) Doel De vervoersorganisatie brengt de belangen van de deelnemers samen op het gebied van aanvullend vervoer. Samen wordt gewerkt aan het tot stand brengen, ontwikkelen en in stand houden van een kwalitatief hoogwaardig, herkenbaar, efficiënt en eenvoudig te gebruiken vervoersysteem. Dit vervoer rijdt per 1 september 2016 onder de naam Avan. Het houdt rekening met de mogelijkheden van de reizigers en hun sociale netwerk. En het bedient ook het buitengebied en de kleine kernen, met optimale aansluiting op het reguliere openbaar vervoer. In de vervoersorganisatie sturen en beheersen de gemeenten samen de uitvoering en ondersteunende processen voor dit aanvullend openbaar vervoer. Ontwikkelingen De ontwerpbegroting 2024-2027 (inclusief wijzigingsbegroting 2023) BVO DRAN heeft tot en met 2024 positieve financiële gevolgen voor de gemeente Druten. We sluiten het jaar 2024 naar verwachting af met een licht positief resultaat. De BVO DRAN heeft het doelgroepenvervoer conform afspraken geleverd. Betrokkenen De colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Montferland, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar zijn de deelnemers aan deze regeling.
Bestuurlijk belang In het bestuur van de Vervoersorganisatie Regio Arnhem Nijmegen zitten 18 personen; uit elke gemeente één. Vanuit Druten is wethouder G. de Wildt bestuurslid en wethouder R. Thoonen plaatsvervangend bestuurslid.
Financiële kengetallen GR Vervoersorganisatie Regio Arnhem- Nijmegen (BVO DRAN)
Financieel belang
Bijdrage door gemeente in 2024
Omvang belang gemeente per 01-01-2024
Omvang belang gemeente per 31-12-2024
Totaal Eigen vermogen per 31-12-2024
€
€
€
€
631.994
-
-
Totaal Vreemd vermogen per 31-12-2024
-
€
10.103.447
Financieel resultaat 2024
€
-
Gemeenschappelijk Regeling Groene Metropool Regio Doel De regeling wordt getroffen om de positie van de Regio Arnhem-Nijmegen te versterken en een kwalitatieve groei van de regio – met behoud van de typische balans tussen levendige verstedelijking en ontspannen leefkwaliteit – te bewerkstelligen op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling (waaronder wonen, landschap, verkeer en mobiliteit) en sociaaleconomische ontwikkeling (waaronder werkgelegenheid, bedrijvigheid, recreatie, toerisme, leefbaarheid en cultuur) op de schaal van de regio, en waarbij integraliteit, innovatie, duurzaamheid en circulariteit belangrijke uitgangspunten zijn.
56
Ontwikkelingen In 2024 is de regionale agenda 2025-2028 en begroting 2025-2028 van de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen voorgelegd aan de deelnemende gemeenten. In de regionale agenda staan de ruimtelijke en economische ambities van de Groene Metropool Regio. De gemeenteraad heeft de 5 opgaven omarmd en hiermee rekening gehouden in de meerjaren begroting. In 2024 zijn de opgaveovereenkomsten bekrachtigd en ondertekend. Over de hele linie is de Groene Metropool Regio uitvoering aan het geven aan de 5 opgaven. Zo is bijvoorbeeld het Regionaal Mobiliteitsprogramma, het Regionaal Programma Werklocaties opgesteld en voorgelegd aan de deelnemende gemeenten. Ook is een aanvang gemaakt met de uitvoering voor het opstellen van een Gebiedsprogramma. Betrokkenen De colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Arnhem, Berg en Dal, Beuningen, Doesburg, Druten, Duiven, Heumen, Lingewaard, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort, Wijchen en Zevenaar zijn de deelnemers aan deze regeling. Bestuurlijk belang ● Algemeen bestuur: burgemeester; ● Dagelijks bestuur: geen deelname.
Financiële kengetallen GR Groene Metropool Regio
Financieel belang
Bijdrage door gemeente in 2024
Omvang belang gemeente per 01-01-2024
Omvang belang gemeente per 31-12-2024
Totaal Eigen vermogen per 31-12-2024
€
€
€
€
193.916
-
-
Totaal Vreemd vermogen per 31-12-2024
371.783 €
Financieel resultaat 2024
6.728.664 €
244.427
Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen (MGR) Doel Het samenwerkingsverband is ingesteld om de belangen van de deelnemende gemeenten te behartigen; meer in het bijzonder op het gebied van werk, inkomen, zorg, welzijn, inkoop en ICT. Daarnaast is het ingesteld om de belangen van de deelnemende gemeenten te behartigen op het gebied van regionale afstemming en regionale samenwerking. Ontwikkelingen Wij monitoren WerkBedrijf op zijn regionale en lokale inzet en resultaten. Zoals aangegeven in de halfjaarrapportage 2024 menen wij dat WerkBedrijf meer aandacht zal moeten geven aan het realiseren van beschutte werkplekken. Daarnaast vinden wij de "stijgende lijn" in de uitstroomresultaten kwetsbaar. Aan het Informatieprotocol is in 2024 een indicator toegevoegd die de "ontwikkelstappen" van de kandidaten beter in beeld brengt. Dat biedt ons een handvat om resultaten van WerkBedrijf in de toekomst beter te duiden en te verbeteren. In 2024 is op verzoek van de raden een gemeenschappelijke adviescommissie ingesteld. Het Werkbedrijf heeft voor 2022 zich gericht op uitvoeringsvraagstukken m.b.t. re-integratieactiviteiten, de uitvoering van de SW en arbeidsmatige dagbesteding.
IRvN richt zich op de verdere inrichting van de organisatie en het neerzetten van de ambities en de gewenste werkwijze van IRvN, zodat de deelnemende gemeenten een zo goed mogelijke ICT-dienstverlening krijgen. De uitdaging van IRvN is om de deelnemende gemeenten te helpen om hun informatievoorziening "dichtbij te kunnen blijven organiseren", zodat ze blijven ontwikkelen op weg naar een efficiëntere en digitale overheid. IRvN is genoodzaakt om vanuit het bestaande informatie- en applicatielandschap gemeenten actiever te adviseren hoe deze beter (regionaal ingezet) worden, wat de regionale consequenties en voordelen zijn van landelijke ontwikkelingen en wet- en regelgeving. IRvN ontwikkelt, beheert en exploiteert een bedrijfszekere en veilige ICT-infrastructuur voor de informatievoorziening van gemeenten tegen een afgesproken prijs en kosten. En daar waar gewenst inrichting en beheer van (gemeenschappelijke) informatiesystemen. De IRvN heeft zich gericht op automatiseringsvraagstukken en informatiebeheer- en veiligheid. Betrokkenen De raden en de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Nijmegen en Wijchen zijn de deelnemers aan deze regeling. Bestuurlijk belang ● Algemeen bestuur MGR: burgemeester en wethouder G. de Wildt; ● Dagelijks bestuur: geen deelname; ● Lid Bestuurscommissie Werk: wethouder G.
de Wildt; ● Lid Agendacommissie: raadslid mevrouw N. Huntink
Financiële kengetallen Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Rijk van Nijmegen (MGR)
Financieel belang
Bijdrage door gemeente in 2024
Omvang belang gemeente per 01-01-2024
Omvang belang gemeente per 31-12-2024
Totaal Eigen vermogen per 31-12-2024
€
€
€
€
3.212.000
-
-
Totaal Vreemd vermogen per 31-12-2024
242.000 €
32.125.000
Financieel resultaat 2024
€
-
Risico Er doet zich een financieel risico voor dat de beschikbare weerstandscapaciteit van de MGR te boven gaat. Gevolg: De gemeente moet financieel meer bijdragen aan de MGR dan begroot.
57
Centrumregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang regio Nijmegen en Rivierenland Doel Het belang van deze regeling is het vorm geven van de samenwerking tussen de regiogemeenten op het terrein van: ● Beschermd wonen; ● Beschermd thuis; ● Maatschappelijke opvang; ● Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz); ● Verslavingszorg; ● Centrale toegang beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Ontwikkelingen In 2024 zijn de centrummiddelen aan regiogemeenten van Gelderland-Zuid beschikbaar gesteld ten behoeve van activiteiten die bijdragen aan de beleidsdoelstellingen van Samen Dichtbij en meer specifiek aan het realiseren van (opvang)plekken BW en MO in regiogemeenten. Tevens heeft Nijmegen in 2024 de helft van het aandeel van de regiogemeenten (55,5%) van het overschot van de middelen BW en MO verdeelt over alle gemeenten. Op basis van de jaarrekening 2024 zal in 2025 met de regiogemeenten van Gelderland-Zuid gekomen worden tot een definitieve verrekening en verdeling van het gerealiseerde overschot (kosten en baten) regio BW MO van 2024. Een deel van de middelen zijn in 2024 ingezet en een deel is overgeheveld naar 2025. Daarnaast heeft het college besloten van het overschot maximaal € 100.000,- in een reserve BW MO te storten voor 2025 (zie beslisnota Z/24/235490).
Betrokkenen De colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Wijchen zijn deelnemers aan deze regeling. Bestuurlijk belang Geen. Met de uitvoering van deze Regeling wordt de uitvoeringsinstantie (=centrumgemeente) belast. Verantwoordelijk wethouder is de heer G.W.J. de Wildt.
Centrumregeling Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang regio Nijmegen en Rivierenland Bijdrage door gemeente in 2024
Omvang belang gemeente per 01-01-2024
Omvang belang gemeente per 31-12-2024
Totaal Eigen vermogen per 31-12-2024
Totaal Vreemd vermogen per 31-12-2024
Financieel resultaat 2024
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
n.n.b.
Financieel belang
Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Gelderland-Zuid Doel De GGD Gelderland-Zuid draagt bij aan de bewaking, bescherming en de bevordering van de gezondheid van onze inwoners. Deze taak voert zij uit op grond van de Wet publieke gezondheid 2008. De belangrijkste taken zijn de jeugdgezondheidszorg, infectieziekten bestrijding, algemene gezondheidsbevordering en uitvoering van het meldpunt bijzondere zorg en van het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling (Veilig Thuis). Ontwikkelingen Het afgelopen jaar hebben GGD en gemeenten ingezet op het verbeteren van het samenspel. De GGD ontwikkelt zich steeds meer als een proactieve kennispartner. De meerjarenstrategie is geactualiseerd voor de jaren 2024-2027. Leidende principes voor de GGD zijn dat zij 1) aansluiten bij gemeenten als opdrachtnemer en netwerpartner en 2) dat zij taken uitvoeren volgens een netwerkaanpak. De vier strategische thema's zijn: 1) informatie gestuurde aanpak, 2) adviseren en vormgeven van (groepsgerichte) preventie, 3) versterken van zorg en veiligheid en 4) Gezondheidsbescherming en -bevordering in het sociale en fysieke domein. Betrokkenen De colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Berg en Dal, Beuningen, Buren, Culemborg, Druten, Heumen, Maasdriel, Neder-Betuwe, Nijmegen, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, Wijchen en Zaltbommel zijn deelnemers aan de regeling.
Bestuurlijk belang ● Algemeen bestuur: wethouder G. de Wildt; ● Dagelijks bestuur: wethouder G. de Wildt.
Financiële kengetallen GR Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Gelderland-Zuid
Financieel belang