Bijlage 1: Bijlagen bij de motivering Bodemonderzoek
Tekst van het document
RAPPORT:
Diverse aanvullende onderzoeken Neersteindsestraat 11 te Horssen
PROJECTNUMMER: B24.9411 Versie: 01
VERHOEVEN MILIEUTECHNIEK B.V. De Tweede Geerden 21 5334 LH Velddriel TEL: 0418-572060 www.verhoevenmilieu.nl info@verhoevenmilieu.nl
RAPPORT: Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen
PROJECTNUMMER: B24.9411 Versie 01
OPDRACHTGEVER: Martinus A. J. Jelissen
DATUM: 6 maart 2025
Auteur:
Autorisatie:
M. Schimmel MSc. Projectleider Verhoeven Milieutechniek B.V.
Ing. H.M.W. van der Donk Senior Projectleider Verhoeven Milieutechniek B.V.
B24.9411/R9411-01/MS Alle informatie in deze rapportage mag niet worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever.
2 SAMENVATTING Martinus A. J. Jelissen heeft Verhoeven Milieutechniek B.V. opdracht gegeven voor het uitvoeren van diverse aanvullende/actualiserende (bodem)onderzoeken voor de onderzoekslocatie gelegen aan de Neersteindsestraat 11 te Horssen. De aanleiding voor de uitvoering van de aanvullende (bodem)onderzoeken wordt gevormd door de resultaten voorgaande onderzoeken (VMT, kenmerk B18.7069, d.d. 28 november 2018) in het kader herontwikkeling /bestemmingsplanwijziging en beëindiging van het bedrijf op de onderzoekslocatie. De onderzoeken zijn uitgevoerd conform/afgeleid van de normen de NEN 5725:2023, NEN 5740:2023, de NEN 5707:2015/C2:2017 en (in combinatie met) de NEN 5897:2015/C2:2017. De diverse bodemonderzoeken hebben tot doel de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem (inclusief asbest) ter plaatse van de onderzoekslocatie te actualiseren, aanvullend in beeld te brengen, ten behoeve van de voorgenomen herontwikkeling. Het nader onderzoek naar asbest heeft als doel de eerder aangetroffen verontreiniging met het verifiëren en eventueel horizontaal en verticaal afperken van de verontreiniging met asbest en daarmee het bepalen van de omvang van de verontreinigingen ten behoeve van eventuele sanering en afvoer van verontreinigde grond en/of puinlagen. Verhoeven Milieutechniek B.V.
(certificaatnummer: EC-SIK-20250, geldig tot 20-6-2025, afgegeven door Normec Certification) is gecertificeerd conform BRL SIKB 2000. Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft op geen enkele wijze belangen bij de uitkomsten van het bodemonderzoek. Conclusies vooronderzoek en hypothese In onderstaande tabel worden de resultaten en conclusies van het uitgevoerde historisch vooronderzoek kort samengevat, waarbij de onderzoeksvragen conform de NEN 5725:2023 zoveel als mogelijk worden beantwoord en/of gemotiveerd. Hieruit volgt de hypothese, waaruit de opgestelde onderzoeksopzet is gebaseerd. Tabel 1: Samenvatting en conclusies historisch vooronderzoek Aanleiding Potentiële bronnen van bodembelasting aanwezig? Verwachte bodemkwaliteitsklasse Verdacht op asbest Bodemopbouw en geohydrologie Invloed omgeving Verwachting sterke bodemverontreiniging Milieuhygiënische kwaliteit afdoende bekend?
A: Uitvoeren van bodemonderzoek, saneren van een milieubelastende activiteit en/of realiseren van een gebouw op een bodemgevoelige locatie. Ja. (Voormalige) dieselgenerator, opstallen met asbesthoudende dakbedekking zonder dakgoot en asbesthoudende puinbijmengingen. De verwachte bodemkwaliteitsklasse voor de bovengrond betreft op basis van voorgaand onderzoek maximaal de klasse Industrie. Voor de ondergrond betreft de verwachte bodemkwaliteitsklasse ‘Landbouw/natuur’. Ja, asbest aangetoond tijdens voorgaande onderzoeken. Tevens zijn stallen met asbesthoudende dakbedekking aanwezig zonder dakgoot. Deklaag tot 3 m-mv aanwezig, betreffende en complexte eenheid bestaande uit een afwisseling van zandige klei, midden en fijn zand, klei en veen. 1e WVP tot circa 23 m-mv en 2e WVP vanaf 25 m-mv aanwezig, voornamelijk bestaande uit fijne en grove zanden. Grondwaterstand variërend tussen circa 1,8 en 2,5 m-mv. Grondwaterstroming naar verwachting globaal noordelijk gericht. Nee Ja, sterke verontreiniging met asbest i.v.m. aanwezigheid plaatmateriaal puin-/puinhoudende grondlagen. Tevens is de asbestverdachte dakbedekking in slechte staat. Nee, op basis van voorgaand onderzoek dient nader onderzoek naar asbest uitgevoerd. Daarnaast is bij voorgaand onderzoek onvoldoende rekening gehouden met asbest(vezels) en PCB en de verdachte druppelzones.
Tevens is de eindsituatie bij de voormalige dieselgenerator nog niet vastgesteld. Voor de overige (algemene) bodemkwaliteit is de locatie ons inziens in voldoende mate onderzocht en is het voorgaande onderzoek nog in voldoende mate representatief.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
3 Vervolg tabel 1: Samenvatting en conclusies historisch vooronderzoek Hypothese en/of vervolgtraject
De locatie is verdacht op het voorkomen van een verontreiniging met asbest in de bodem en/of puinlagen. Tevens betreft het voorkomen van PCB in de druppelzones en minerale olie bij de voormalige dieselgenerator aandachtspunten. Geadviseerd is de bodemkwaliteit ter plaatse van de verdachte druppelzones en de voormalige dieselgenerator te actualiseren middels aanvullend bodemonderzoek op PCB (verdachte druppelzones) en minerale olie (voormalige dieselgenerator) afgeleid van de NEN 5740, volgens de strategie voor een verdachte locatie met duidelijke verontreinigingskern (VEP). Aanvullend is geadviseerd de verdachte druppelzones aanvullend te onderzoeken op asbest(vezels) conform de NEN 5707 voor een verdachte locatie met duidelijke verontreinigingskern (VEP). Aanvullend dient middels een nader onderzoek naar asbest conform de NEN 5707 en/of NEN 5897 te worden vastgesteld of het aangetroffen asbest in proefgat AB33 daadwerkelijk heeft geleid tot een sterke verontreiniging met asbest en (indien van toepassing) of wat de omvang van de sterke verontreiniging met asbest is.
Conclusies en aanbevelingen Middels voorliggende aanvullende/actualiserende (bodem)onderzoeken en voorgaande bodemonderzoeken is ons inziens de bodemkwaliteit ter plaatse van de onderzoekslocatie gelegen aan de Neersteindsestraat 11 te Horssen in voldoende mate onderzocht. Geconcludeerd kan worden dat de voormalige dieselgenerator niet heeft geleid tot een verontreiniging met minerale olie. De bodemkwaliteit is hier dus niet verslechterd sinds voorgaande onderzoeken. Daarnaast kan geconcludeerd worden dat de asbesthoudende dakbedekking niet heeft geleid tot een verontreiniging met PCB. Wel heeft de asbesthoudende dakbedekking van de meest zuidelijke stal geleid tot een sterke verontreiniging met asbest in de actuele contactlaag (0,0-0,1 m-mv), aangezien in grove fractie (> 20 mm) hechtgebonden asbest is aangetroffen en in de fijne fractie (< 20 mm) niet-hechtgebonden asbest. Aangezien het totaal gewogen gehalte de maximale hergebruikswaarde (interventiewaarde bodem) van 100 mg/kg d.s., dient bij de voorgenomen herontwikkeling rekening gehouden te worden met sanerende maatregelen. Middels de aanvullende SEM-analyse is vastgesteld dat geen sprake is van “onaanvaardbare risico’s buiten” aangezien het gemeten gehalte voor respirabele vezels (< 0,5 mm) ruimschoots beneden het criterium voor spoedeisendheid blijft (< 10 mg/kg d.s.).
Met een lengte van de gootlijn van maximaal 60 meter en een breedte van maximaal 1,5 meter, is naar verwachting sprake van circa 10 m3 sterk met asbest verontreinigde grond. In tabel 2 is de verontreinigingssituatie schematisch weergegeven. Tabel 2: Globale verontreinigingssituatie grond Verontreinigde locatie B305/B306 (zuidelijke druppelzone)
I
Stof Asbest
Oppervlakte (m2) Traject (m-mv) Gemiddelde dikte Omvang (m3)
>I ± 100 ± 0,00 - 0,10 0,1 meter ± 10
Interventiewaarde bodemsanering (sterk verontreinigd).
De saneringswerkzaamheden dienen plaats te vinden conform de beoordelingsrichtlijnen SIKB 6000 “Milieukundig begeleiding van (water)bodemsanering en nazorg” en SIKB 7000 “Uitvoering van (water)bodemsaneringen en ingrepen in de waterbodem”. Voorafgaand dienen de werkzaamheden te worden gemeld bij het bevoegd gezag (melding DSO), waarbij in het kader van het geschikt maken voor het beoogde gebruik tevens een aanvullende informatieplicht is na afronding van de werkzaamheden (evaluatie). Bij graafwerkzaamheden buiten de sterke met asbest verontreinigde grond is enkel een meldingsplicht van toepassing indien meer dan 25 m3 grond vrijkomt. Op basis van de CROW400 (zie bijlage 8) dient bij graafwerkzaamheden in de met asbest verontreinigde grond, rekening gehouden te worden met de veiligheidsklasse ‘zwart niet-vluchtig’. Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
4
Voor wat betreft de eerder aangetroffen asbestverontreiniging bij voorgaand proefgat AB33 kan worden geconcludeerd dat middels voorliggend onderzoek is vastgesteld dat hier geen sprake is van een sterke asbestverontreiniging. De puinhoudende (grond)lagen zijn wel asbesthoudend, echter blijven de totaal gewogen gehalten ruim beneden maximale hergebruikswaarde. Verhoeven Milieutechniek B.V. besteedt veel zorg aan de uitvoering van de veldwerkzaamheden, maar de mogelijkheid bestaat dat niet alle asbesthoudende (plaat)materialen zijn waargenomen. Indien in de toekomst nog asbesthoudende (plaat)materialen op de locatie worden aangetroffen, kan Verhoeven Milieutechniek B.V. hiervoor niet aansprakelijk worden gesteld. Voor wat betreft de algemene kwaliteit (inclusief PCB in de druppelzones) en de PFAS-parameters is middels voorgaande en voorliggende onderzoeken de grondkwaliteit in voldoende mate in beeld (maximaal klasse Wonen) en bestaan hiervoor geen aanvullende maatregelen voor de eventuele afvoer ervan. Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft enkel een adviserende rol. Geadviseerd wordt om onderhavige rapportage voor te leggen aan bevoegd gezag voor de eventueel te nemen vervolgstappen. Verder wordt geadviseerd spoedig de asbesthoudende dakbedekking (verontreinigingsbron) te laten verwijderen door een erkend asbestsaneringsbedrijf.
Voorafgaand dient een asbestinventarisatie plaats te vinden. Opgemerkt wordt dat de kans bestaat dat de omvang van de te saneren grondverontreiniging met asbest tijdens de sanering in de praktijk afwijkt van de hiervoor genoemde omvang. De hoeveelheid af te voeren sterk verontreinigde grond kan dus hoger of lager uitvallen dan de geschatte hoeveelheid op basis van voorliggende onderzoeken. Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat rekening dient te worden gehouden met de resultaten van voorliggende en voorgaande onderzoeken en dat bij ontgraven, afvoeren en toepassen elders de regels van het Bestluit activiteiten leefomgeving en het Besluit bodemkwaliteit van toepassing zijn en mogelijk aanvullende keuringen worden verlangd. Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet en bijbehorende wetgeving in werking getreden, waarbij een aantal bevoegd-/verantwoordelijkheden van het Rijk naar de gemeenten en waterschappen gaan. Het Rijk zorgt er met het Invoeringsbesluit voor dat het beleid voor gemeenten automatisch in het ‘tijdelijk deel van het Omgevingsplan’ komen. Gemeenten hebben daarna 8 jaar de tijd om, indien gewenst, de wetgeving binnen de beleidsruimte te integreren naar gebiedsspecifiek beleid in hun eigen Omgevingsplan.
Gezien de beleidsruimte en de overgangstermijn nadat de Omgevingswet in werking is getreden, kan VMT niet aansprakelijk worden gesteld voor eventueel aanvullende benodigde gegevens met betrekking tot de bodemkwaliteit als gevolg van veranderingen in een Omgevingsplan.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
5 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING................................................................................................................................................ 2 1.
INLEIDING .................................................................................................................................................. 6
2.
DOELSTELLING VAN DE ONDERZOEKEN ........................................................................................ 6
3.
LOCATIEGEGEVENS ............................................................................................................................... 6 3.1. ALGEMENE GEGEVENS................................................................................................................................ 6 3.2. RESULTATEN VOORGAANDE ONDERZOEKEN, AANVULLENDE GEGEVENS EN VERVOLGTRAJECT............ 6
4.
BODEMOPBOUW EN GEOHYDROLOGIE........................................................................................... 7 4.1. BODEMOPBOUW .......................................................................................................................................... 7 4.2. GEOHYDROLOGIE ....................................................................................................................................... 8
5.
CONCLUSIES VOORONDERZOEK EN HYPOTHESE ....................................................................... 8
6.
OPZET VAN HET ONDERZOEK ............................................................................................................ 9 6.1. ONDERZOEKSSTRATEGIEËN DIVERSE ONDERZOEKEN .............................................................................. 9 6.2. VELDWERKZAAMHEDEN ........................................................................................................................... 10
7.
WIJZE VAN BEOORDELING EN INTERPRETATIE ........................................................................ 12 7.1. GROND ....................................................................................................................................................... 12 7.2. GRONDWATER ........................................................................................................................................... 13 7.3. ASBEST ...................................................................................................................................................... 14
8.
LABORATORIUMWERKZAAMHEDEN EN RESULTATEN ........................................................... 15 8.1. ZINTUIGLIJKE WAARNEMINGEN ............................................................................................................... 15 8.2. LABORATORIUMWERKZAAMHEDEN EN ANALYSERESULTATEN .............................................................. 15 8.3. INTERPRETATIE ANALYSERESULTATEN ................................................................................................... 19
9.
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN ................................................................................................. 21
10. REFERENTIES .......................................................................................................................................... 23 BIJLAGEN
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.
Situering in de regio Situatieschets met geplaatste boringen, proefgaten, -sleuven en peilbuizen Boor-/sleufprofiel beschrijvingen Analysecertificaten grond, grondwater en asbest (Voormalige) achtergrond-, streef- en interventiewaarden grond en grondwater Indicatieve toetsingen Rbk2022 (incl. PFAS) Asbestberekeningen CROW-toetsing Formulieren asbestonderzoek en foto’s veldwerk Relevante gegevens voorgaande onderzoeken en omgevingsrapportages
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
6 1.
INLEIDING Martinus A. J. Jelissen heeft Verhoeven Milieutechniek B.V. opdracht gegeven voor het uitvoeren van diverse aanvullende/actualiserende (bodem)onderzoeken voor de onderzoekslocatie gelegen aan de Neersteindsestraat 11 te Horssen. De aanleiding voor de uitvoering van de aanvullende (bodem)onderzoeken wordt gevormd door de resultaten voorgaande onderzoeken (VMT, kenmerk B18.7069, d.d. 28 november 2018) in het kader herontwikkeling /bestemmingsplanwijziging en beëindiging van het bedrijf op de onderzoekslocatie. De onderzoeken zijn uitgevoerd conform/afgeleid van de normen de NEN 5725:2023 [1], NEN 5740:2023 [2], de NEN 5707:2015/C2:2017 [3] en (in combinatie met) de NEN 5897:2015/C2:2017 [4]. Verhoeven Milieutechniek B.V. (certificaatnummer: EC-SIK-20250, geldig tot 20-6-2025, afgegeven door Normec Certification) is gecertificeerd conform BRL SIKB 2000. Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft op geen enkele wijze belangen bij de uitkomsten van het bodemonderzoek. Namens Verhoeven Milieutechniek B.V. zijn de werkzaamheden gecoördineerd door heren M. Schimmel MSc. en ing. H.M.W. van der Donk.
2.
DOELSTELLING VAN DE ONDERZOEKEN De diverse bodemonderzoeken hebben tot doel de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem (inclusief asbest) ter plaatse van de onderzoekslocatie te actualiseren, aanvullend in beeld te brengen, ten behoeve van de voorgenomen herontwikkeling. Het nader onderzoek naar asbest heeft als doel de eerder aangetroffen verontreiniging met het verifiëren en eventueel horizontaal en verticaal afperken van de verontreiniging met asbest en daarmee het bepalen van de omvang van de verontreinigingen ten behoeve van eventuele sanering en afvoer van verontreinigde grond en/of puinlagen.
3.
LOCATIEGEGEVENS 3.1.
Algemene gegevens
De onderzoekslocatie is gelegen aan de Neersteindsestraat 11 te Horssen en heeft een oppervlakte van circa 8.500 m2. De locatie staat kadastraal bekend als gemeente Horssen, sectie G, nummers 741 en 742 (beide gedeeltelijk). De locatie betreft een voormalig agrarisch kippenbedrijf met diverse opstallen en een bedrijfswoning. De bedrijfsactiviteiten zijn beëindigd en de bestemming zal worden gewijzigd. Voor de situering van het perceel in de regio wordt verwezen naar bijlage 1. 3.2.
Resultaten voorgaande onderzoeken, aanvullende gegevens en vervolgtraject
Conclusies en aanbevelingen voorgaande onderzoeken Middels de voorgaande onderzoeken (VMT, kenmerk B18.7069, d.d. 28 november 2018) is de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem ter plaatse van de Neersteindsestraat 11 te Horssen, met uitzondering op een verontreiniging met asbest, in voldoende mate vastgesteld. Vanuit milieuhygiënisch oogpunt werden, betreffende de algemene bodemkwaliteit (NEN 5740), geen bezwaren tegen de voorgenomen herontwikkeling en/of onroerend goed transactie verwacht. De (voormalige) bedrijfsactiviteiten hebben niet geleid tot een ernstige bodemverontreiniging.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
7 Rekening houdend met de herontwikkeling en bijbehorende bestemmingsplanwijziging is geadviseerd om een nader onderzoek naar asbest uit te voeren in verband met de aanwezigheid van een ernstige asbestverontreiniging in de grond bij proefgat AB33. Daarnaast is geadviseerd rekening te houden met de asbesthoudende materialen op maaiveld, die conform de richtlijnen door een gecertificeerde onderaannemer dienen te worden verwijderd. Beoordeling gemeente Druten De specialist is het niet helemaal eens met de conclusie van het rapport. Op de planlocatie is in het verkennende bodem- en asbestonderzoek een asbestverontreiniging aangetroffen met een gehalte van 648 mg/kg d.s., terwijl de interventiewaarde op 100 mg/kg d.s. ligt. Dit betekent een ruim zesvoudige overschrijding van de interventiewaarde. Er zal daarom een nader asbestonderzoek uitgevoerd moeten worden om de omvang en risico’s van de verontreiniging in kaart te brengen. Op dit moment is de locatie nog niet geschikt voor de nieuwe woonfunctie. Daarnaast dient het verkennende bodemonderzoek uit 2018 te worden geactualiseerd door middel van een historisch onderzoek conform NEN 5725. Alleen als hieruit blijkt dat er geen achteruitgang van de bodemkwaliteit is te verwachten, kan het bodemonderzoek uit 2018 worden gebruikt.
Aanvullend historisch onderzoek Aangezien voorgaande onderzoeken inmiddels ruim 5 jaar oud zijn, dient aanvullend historisch onderzoek te worden verricht conform de NEN 5725:2023. Hierbij dient nagegaan te worden of er aanvullende gegevens bekend zijn sinds voorgaande onderzoek, die mogelijk relevant zijn met betrekking tot de bodemkwaliteit. Door een medewerker van Verhoeven Milieutechniek B.V. (VMT) zijn de websites van de provincie Gelderland, de omgevingsdienst regio Nijmegen (ODRN), www.topotijdreis.nl en www.kadaster.nl bekeken. Daarnaast zijn omgevingsrapportages (Dynamische Rapporten) opgevraagd bij de provincie Gelderland en bij de werkorganisatie Druten Wijchen. Tevens is aanvullende informatie verstrekt door de opdrachtgever. Op basis van de omgevingsrapportages zijn van de locatie en directe omgeving geen aanvullende gegevens bekend bij de provincie, ODRN en/of gemeente Druten, sinds voorgaande onderzoeken uit 2018. Vervolgtraject Aangezien voorgaande onderzoeken inmiddels zijn verjaard waarbij een potentiële asbestverontreiniging niet nader is onderzocht, er enkele wetswijzingen hebben plaatsgevonden en nieuwe inzichten zijn ontstaan bij asbestverdachte opstallen met verdachte druppelszone, is geadviseerd aanvullend onderzoek te verrichten ter plaatse van de potentiële asbestverontreiniging en ter plaatse van de verdachte druppelzones.
Verder is geadviseerd ter plaatse van de voormalige dieselgenerator een aanvullend onderzoek te verrichten, aangezien deze nog in gebruik is geweest na voorgaande onderzoeken. Voor wat betreft de overige (algemene) bodemkwaliteit komt uit het aanvullend historisch onderzoek geen noodzaak naar voren voor actualisatie. 4.
BODEMOPBOUW EN GEOHYDROLOGIE Bij de bepaling van de regionale bodemopbouw en hydrogeologie zijn de gegevens van de websites www.dinoloket.nl en www.grondwatertools.nl gebruikt. 4.1.
Bodemopbouw
In de regio waarbinnen de onderzoekslocatie is gelegen is een circa 3 meter dikke slecht doorlatende deklaag aanwezig. Deze deklaag is samengesteld uit Holocene afzettingen, en betreft een complexe eenheid bestaat afwisselend uit zandige klei, midden en fijn zand, klei en veen. Het onderliggende goed doorlatende eerste watervoerende pakket is circa 20 meter dik en bestaat hoofdzakelijk uit midden en grof zand van de Formaties van Kreftenheye, Peize en Waalre. Hieronder is een scheidende laag aanwezig van circa 2 meter dik, is afkomstig van de Formatie van Waalre en bestaat hoofdzakelijk uit zandige klei, klei en midden zand. Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
8 4.2.
Geohydrologie
De grondwaterstroming in zowel het eerste watervoerend pakket als in het freatisch vlak stroomt volgens de isohypsenkaart globaal in noordelijke richting, hoofdzakelijk beïnvloed door de nabijgelegen Waal. De stromingsrichting van het ondiepe (freatisch) grondwater wordt verder beïnvloed door lokale factoren, zoals het drainagepatroon, overig oppervlaktewater, de ligging van rioleringen en de aanwezigheid van zandlichamen (voor kabels, leidingen en funderingen). De locatie is voor zover bekend niet gesitueerd binnen een grondwaterbeschermingsgebied. 5.
CONCLUSIES VOORONDERZOEK EN HYPOTHESE In onderstaande tabel worden de resultaten en conclusies van het uitgevoerde historisch vooronderzoek kort samengevat, waarbij de onderzoeksvragen conform de NEN 5725:2023 zoveel als mogelijk worden beantwoord en/of gemotiveerd. Hieruit volgt de hypothese, waaruit de in hoofdstuk 6 opgestelde onderzoeksopzet is gebaseerd. Tabel 5.1: Samenvatting en conclusies historisch vooronderzoek Aanleiding Potentiële bronnen van bodembelasting aanwezig? Verwachte bodemkwaliteitsklasse Verdacht op asbest Bodemopbouw en geohydrologie Invloed omgeving Verwachting sterke bodemverontreiniging Milieuhygiënische kwaliteit afdoende bekend?
Hypothese en/of vervolgtraject
A: Uitvoeren van bodemonderzoek, saneren van een milieubelastende activiteit en/of realiseren van een gebouw op een bodemgevoelige locatie. Ja. (Voormalige) dieselgenerator, opstallen met asbesthoudende dakbedekking zonder dakgoot en asbesthoudende puinbijmengingen. De verwachte bodemkwaliteitsklasse voor de bovengrond betreft op basis van voorgaand onderzoek maximaal de klasse Industrie. Voor de ondergrond betreft de verwachte bodemkwaliteitsklasse ‘Landbouw/natuur’. Ja, asbest aangetoond tijdens voorgaande onderzoeken. Tevens zijn stallen met asbesthoudende dakbedekking aanwezig zonder dakgoot. Deklaag tot 3 m-mv aanwezig, betreffende en complexte eenheid bestaande uit een afwisseling van zandige klei, midden en fijn zand, klei en veen. 1e WVP tot circa 23 m-mv en 2e WVP vanaf 25 m-mv aanwezig, voornamelijk bestaande uit fijne en grove zanden. Grondwaterstand variërend tussen circa 1,8 en 2,5 m-mv. Grondwaterstroming naar verwachting globaal noordelijk gericht. Nee Ja, sterke verontreiniging met asbest i.v.m. aanwezigheid plaatmateriaal puin-/puinhoudende grondlagen. Tevens is de asbestverdachte dakbedekking in slechte staat. Nee, op basis van voorgaand onderzoek dient nader onderzoek naar asbest uitgevoerd. Daarnaast is bij voorgaand onderzoek onvoldoende rekening gehouden met asbest(vezels) en PCB en de verdachte druppelzones.
Tevens is de eindsituatie bij de voormalige dieselgenerator nog niet vastgesteld. Voor de overige (algemene) bodemkwaliteit is de locatie ons inziens in voldoende mate onderzocht en is het voorgaande onderzoek nog in voldoende mate representatief. De locatie is verdacht op het voorkomen van een verontreiniging met asbest in de bodem en/of puinlagen. Tevens betreft het voorkomen van PCB in de druppelzones en minerale olie bij de voormalige dieselgenerator aandachtspunten. Geadviseerd is de bodemkwaliteit ter plaatse van de verdachte druppelzones en de voormalige dieselgenerator te actualiseren middels aanvullend bodemonderzoek op PCB (verdachte druppelzones) en minerale olie (voormalige dieselgenerator) afgeleid van de NEN 5740, volgens de strategie voor een verdachte locatie met duidelijke verontreinigingskern (VEP). Aanvullend is geadviseerd de verdachte druppelzones aanvullend te onderzoeken op asbest(vezels) conform de NEN 5707 voor een verdachte locatie met duidelijke verontreinigingskern (VEP). Aanvullend dient middels een nader onderzoek naar asbest conform de NEN 5707 en/of NEN 5897 te worden vastgesteld of het aangetroffen asbest in proefgat AB33 daadwerkelijk heeft geleid tot een sterke verontreiniging met asbest en (indien van toepassing) of wat de omvang van de sterke verontreiniging met asbest is.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
9 6.
OPZET VAN HET ONDERZOEK 6.1.
Onderzoeksstrategieën diverse onderzoeken
Actualiserend bodemonderzoek Verdachte druppelzones De druppelzones van de asbestverdachte dakbedekking, waar het onbedekte maaiveld in de afgelopen zes jaar door ‘asbestregen’ mogelijk sterker verontreinigd is geraakt met asbestvezels en PCB, wordt per druppelzone onderzocht gebaseerd op de NEN 5740, met een strategie voor een verdachte locatie met een plaatselijke bodembelasting (VEP, < 100 m2). Per druppelzone worden (gecombineerd met het onderzoek naar asbest) twee proefgaten gegraven in de contactlaag (bovenste 10 cm) met een omvang van 1,0m x 1,0m en vervolgens doorgegraven tot 0,5 m-mv (0,3m x 0,3m). Tevens worden in combinatie met de proefgaten boringen tot 0,5 m-mv geplaatst voor het onderzoek naar PCB in de grond. Daarbij wordt op basis van de huidige gegevens uitgegaan van drie druppelzones. (Voormalige) dieselgenerator Voor de onderzoeksopzet naar de (voormalige) dieselgenerator, welke tijdens voorgaande onderzoek (B18.7069) nog huidig was, wordt uitgegaan van een verdachte deellocatie met een plaatselijke bodembelasting (VEP) met een oppervlakte van maximaal 10 m2. De grond en het grondwater worden geanalyseerd op minerale olie.
Actualiserend en nader onderzoek naar asbest Nader onderzoek naar asbest Ter plaatse van voorgaand proefgat AB33, waarin bij een voorgaand onderzoek (B18.7069) een sterke verontreiniging met asbest is aangetroffen, wordt conform de NEN 5707 (1 RE max 1.000 m2) een nader onderzoek naar asbest uitgevoerd. Voor het nader onderzoek wordt middels vijf proefsleuven en analyses van de boven- en ondergrond de sterke verontreiniging met asbest geverifieerd en/of in beeld gebracht. Tevens dient de verdachte laag aanvullend op PFAS en zeefkromme te worden onderzocht ten behoeve van de verwerking van de grond bij sanering. Verdachte druppelzones De druppelzones van de asbestverdachte dakbedekking, waar het onbedekte maaiveld in de afgelopen zes jaar door ‘asbestregen’ mogelijk sterker verontreinigd is geraakt met asbestvezels en PCB, wordt per druppelzone onderzocht gebaseerd op de NEN 5707, met een strategie voor een verdachte locatie met een plaatselijke bodembelasting (VEP, < 100 m2). Per druppelzone worden (gecombineerd met het onderzoek naar PCB) twee proefgaten gegraven in de contactlaag (bovenste 10 cm) met een omvang van 1,0m x 1,0m en vervolgens doorgegraven tot 0,5 m-mv (0,3m x 0,3m). Tevens worden in combinatie met de proefgaten boringen tot 0,5 m-mv geplaatst voor het onderzoek naar PCB in de grond.
Daarbij wordt op basis van de huidige gegevens uitgegaan van drie druppelzones. Tijdens de veldwerkzaamheden wordt het vrijkomende materiaal zintuiglijk beoordeeld op het voorkomen van puin en/of asbest (fractie > 20 mm). Zintuiglijk kan tot 20 mm worden beoordeeld of asbestverdachte materialen aanwezig zijn. De asbestverdachte materialen kunnen in het lab worden geanalyseerd op de aanwezigheid van asbest conform de NEN5896:2003 (asbest in plaatmateriaal). Voor de fractie < 20 mm dient dit middels een analyse te worden geverifieerd conform NEN5898:2015: asbest in grond of puin (< 20 mm). Middels aanvullende SEM (Stereo Elektronen Microscopie) analyse kan het gehalte voor respirabele vezels (fractie < 0,5 mm) worden bepaald.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
10 Aanvullend onderzoek naar PFAS en zeefkromme Aanvullend wordt de meest verdachte / asbesthoudende grond ter plaatse RE01 op de PFAS parameters (advieslijst Bodemplus, 30 parameters), conform het Handelingskader voor hergebruik PFAS-houdende grond en baggerspecie, zoals in december 2023 is geactualiseerd. Dit handelingskader wordt juridisch verankerd via een wijziging in de Regeling bodemkwaliteit; tot die tijd wordt het handelingskader gevolgd. Aanvullend wordt deze verdachte bovengrond geanalyseerd op een SCG-zeefkromme (korrelgrootteverdeling), in verband met eventuele verwerking van de grond bij een sanering. De veldwerkzaamheden van de diverse onderzoeken zijn zoveel als mogelijk gecombineerd. Met het plaatsen van de boringen, peilbuis, proefgaten en proefsleuven wordt rekening gehouden met de bekende gegevens. 6.2.
Veldwerkzaamheden
Algemeen / certificering Verhoeven Milieutechniek B.V. (certificatienummer: EC-SIK-20250 geldig tot 20-06-2025, afgegeven door Normec Certification) is gecertificeerd conform BRL SIKB 2000. De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd onder certificaat conform de geldende NEN/NPR-normen, conform BRL SIKB 2000 (versie 7). De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd met behulp van een schop, Edelmanboor, kernboor en graafmachine. Tijdens de veldwerkzaamheden is het opgeboorde en opgegraven materiaal zintuiglijk beoordeeld op het voorkomen van puin en/of asbest (fractie > 20 mm). Daarnaast is gebruik gemaakt van een oliedetectiepan om de grond te beoordelen op het voorkomen van olie-waterreacties. In tabel 6.1 zijn de uitvoeringsdata, gehanteerde protocollen en gecertificeerde medewerkers weergegeven. Tabel 6.1: Uitvoeringsdata en gehanteerde onderzoeksprotocollen Data 27 januari 2025
Bedrijf Verhoeven Milieutechniek B.V.
7 februari 2025
Verhoeven Milieutechniek B.V.
Gecertificeerde medewerker De heer M.A.H. van Baal & de heer T.C.A. van den Wijngaart De heer M.A.H. van Baal
Protocol BRL SIKB 2001 (v. 7) 2018 (v. 7) 2002 (v. 7)
De volledige bodemvreemde lagen op de onderzoekslocatie betreffen geen bodem en zijn derhalve niet conform protocol 2001/2018 onderzocht. Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft op geen enkele wijze belang bij de uitkomsten van het bodemonderzoek. Actualiserend bodemonderzoek Ten behoeve van het actualiserend bodemonderzoek zijn in totaal 7 boringen (PB201 en B301 t/m B306) geplaatst. Boring PB201 is ter plaatse van de voormalige dieselgenerator gesitueerd, dieper doorgezet tot circa 3,2 m-mv en afgewerkt als peilbuis (filterstelling: 2,2-3,2 m-mv) ten behoeve van het grondwateronderzoek. De boringen B301 t/m B306 zijn in de verdachte druppelzones geplaatst tot circa 0,5 m-mv, gecombineerd met de proefgaten ten behoeve van het actualiserend onderzoek naar asbest in de verdachte druppelzones. Het grondwater uit de peilbuis PB201 is, na een standtijd van minimaal één week en twee keer afpompen, op 7 februari2025 bemonsterd. De bemonstering heeft plaatsgevonden volgens de techniek van lage troebelheidsbemonstering, waarbij de grondwaterstand (GWS), zuurgraad (pH), geleidbaarheid (EC) en troebelheid van het grondwater in het veld zijn bepaald. Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
11 Onderzoek naar asbest Ten behoeve van het actualiserend nader onderzoek naar asbest is op de locatie allereerst een locatieen maaiveldinspectie uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat het maaiveld ter plaatse van RE01 voor 70 % was verhard. Ondanks de aanwezige belemmeringen heeft er efficiënte maaiveldinspectie (> 25% zichtbaar) plaats kunnen vinden. Ter plaatse van de verdacht druppelzones was, afwijking van de NEN 5707/BRL2018 geen efficiënte maaiveldinspectie mogelijk, aangezien het maaiveld volledig begroeid was met vegetatie. Op het maaiveld zijn, rekening houdend hiermee, geen asbestverdachte (plaat)materialen (fractie > 20 mm) waargenomen. Nader onderzoek naar asbest Ten behoeve van het nader naar asbest en op basis van de waarnemingen in het veld zijn uiteindelijk in totaal 6 proefsleuven (SL101 t/m SL106) gegraven tot circa 1,0 m-mv met een minimale afmeting van circa 2,0 m x 0,3 m. Sleuf SL101 is geplaatst ter plaatse van voormalig proefgat AB33, ter verificatie en/of verticale afperking. De sleuven SL102 t/m SL105 zijn hieromheen gegraven ter verificatie/horizontale afperking. Aangezien in de afperkende sleuf SL102 zintuiglijk asbest is waargenomen, is een extra sleuf (SL106) gegraven richting de weg ter verdere afperking.
Verdachte druppelzones Ten behoeve van het actualiserend onderzoek naar asbest in de verdachte druppelzones en op basis van de waarnemingen in het veld zijn in totaal 6 proefgaten (B301 t/m B306) gegraven met een afmeting van minimaal 0,3 m x 0,3 m tot circa 0,5 m-mv, waarbij de proefgaten in de actuele contactlaag (bovenste 10 cm) een omvang van 1,0 m x 1,0 m hebben. Voor de inspectie van de ondergrond zijn diverse proefgaten middels een Edelman- of avegaarboor met een diameter van 12 cm doorgezet tot in de ongeroerde ondergrond. Monstersamenstelling Om een verontreiniging met asbest vast te stellen is, per proefsleuf en proefgat, de grove fractie (> 20 mm) van het vrijgekomen materiaal geïnspecteerd op asbestverdachte materialen (fractie > 20 mm). Hierbij zijn zintuiglijk (fractie > 20 mm) in de puinhoudende bovengrond / volledig puinhoudende toplaag (0,0-0,5 m-mv) uit sleuven SL102 en SL106 asbestverdachte (plaat)materialen aangetroffen. Tevens is in de (verder zintuiglijk schone) actuele contactlaag (0,0-0,1 m-mv) uit proefgat B305, in de meest zuidelijke verdachte druppelzone, asbestverdacht (plaat)materiaal aangetroffen. Het aangetroffen materiaal uit de proefgaten/boringen is in het veld direct dubbel verpakt, gecodeerd en aangeboden aan het laboratorium voor analyse op de aanwezigheid van asbest conform de NEN5896:2003 (asbest in plaatmateriaal).
Het aangetroffen materiaal, zoals analytisch bepaald in het lab, is per type en gewicht weergegeven in tabel 8.5 van hoofdstuk 8. In het veld zijn in totaal 14 grond- en/of puinmonsters samengesteld ten behoeve van het analytisch onderzoek naar asbest in de fijne fractie (< 20 mm). Een overzicht van de samengestelde grond- en/of puinmonsters en de zintuiglijke waarnemingen met bijbehorende analyses is in tabel 8.5 van hoofdstuk 8 weergegeven. Aanvullend onderzoek naar PFAS en zeefkromme Aanvullend is de verdachte bovengrond uit proefsleuven SL101 t/m SL103 bemonsterd voor analyse op PFAS en zeefkromme. De situatieschets met de geplaatste boringen, peilbuis, proefgaten en proefsleuven is opgenomen als bijlage 2. Enkele foto’s tijdens de veldwerkzaamheden zijn opgenomen als bijlage 9.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
12 7.
WIJZE VAN BEOORDELING EN INTERPRETATIE 7.1.
Grond
De verontreinigingssituatie van de grond kan sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet [5] op 1 januari 2024 worden beoordeeld door toetsing van de gemeten gehaltes aan de kwaliteitseisen voor landbodem en grond zoals opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit 2022 (Rbk2022) [6] en aan de interventiewaarde zoals opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) [7]. In onderstaande tabel is schematisch de indeling per kwaliteitseis weergegeven en het verschil in benaming tussen de voorgaande en huidige wetgeving. De benaming van de kwaliteitseis bevat direct de benaming van de functie waarvoor de landbodem geschikt is. Tabel 7.1: Kwaliteitsklassen en kwaliteitseisen voor landbodem en grond Kwaliteitseis Omgevingswet Landbouw/ natuur Wonen Industrie Matig verontreinigd
Ondergrens van kwaliteitsklasse Landbouw/ natuur Wonen Industrie
Bovengrens van kwaliteitsklasse Landbouw/ natuur Wonen Industrie Interventiewaarde
Sterk verontreinigd
Interventiewaarde
-
Benaming voor inwerkingtreding Omgevingswet Achtergrondwaarde (AW) Klasse wonen (WO) Klasse industrie (IND) Niet toepasbaar- niet sterk verontreinigd (>IND en <IW) Niet toepasbaar en sterk verontreinigd (>IW)
De Bodem Toets- en Validatieservice (BoToVa) van Rijkswaterstaat is momenteel nog niet geschikt om analyseresultaten te toetsen aan de Omgevingswet. Zodoende wordt momenteel enerzijds gebruikt gemaakt van een bèta toetsservice van onze software leverancier, deze kan toetsen aan de interventiewaarde uit het Bal en aan de kwaliteitseisen uit de Rbk2022. Parallel daaraan wordt tevens een toetsing uitgevoerd via BoToVa aan de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 [8], in combinatie met de achtergrondwaarden voor grond uit de voormalige Regeling bodemkwaliteit [9]. De kwaliteitseisen voor de vaste bodem zijn gerelateerd aan het lutum- en/of het organische stofgehalte van de bodem. Om de verkregen analyseresultaten te kunnen toetsen aan de achtergronden interventiewaarden worden de meetwaarden, met behulp van de analytisch vastgestelde gehalten aan lutum en/of organische stofgehalte, teruggerekend naar gestandaardiseerde meetwaarden (GSSD). Indien de lutum en/of organische stofgehalten niet analytisch zijn vastgesteld, zijn ze aan de hand van de zintuiglijke waarnemingen, in combinatie met de overige analyseresultaten, ingeschat. Aan de hand van bovenstaande waarden wordt in de BoToVa toetsing een index berekend. De index wordt voor grond berekend met de formule: (GSSD - achtergrondwaarde) / (interventiewaarde achtergrondwaarde).
Uit de toetsing van de GSSD aan de achtergrond-, en interventiewaarden kan het volgende worden afgeleid: Bij een overschrijding van de achtergrondwaarde is het vermoeden van bodemverontreiniging bevestigd; Bij een berekende index groter dan 0,5 bestaat het vermoeden van een sterke bodemverontreiniging. Middels de uitvoering van de aanvullende analyses, mogelijk gevolgd door een nader bodemonderzoek, kan de omvang van de verontreiniging(en) worden bepaald. Afhankelijk van de resultaten wordt het vermoeden van een sterke bodemverontreiniging bevestigd dan wel verworpen. In het eerste geval dient overgegaan te worden tot de uitvoering van een saneringsonderzoek, gevolgd door een sanering; Bij onderzoeken ten behoeve van bepaalde activiteiten onder de Omgevingswet, bijvoorbeeld realisatie van een woning met tuin, kan het bevoegd gezag ook aanvullend onderzoek verlangen als de kwaliteitseis voor wonen wordt overschreden. Dit betreft maatwerk per locatie, parameter en bevoegd gezag en wordt zodoende niet verder op ingegaan. Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
13 Als het te ontgraven bodemvolume kleiner of gelijk is dan 25 m3 (ook wel kleinschalig graven genoemd), gelden geen regels uit het Bal. Wel kunnen gemeenten in het omgevingsplan regels stellen aan kleinschalig graven. Bij het ontgraven van een bodemvolume groter dat 25 m3 is sprake van een ‘milieubelastende activiteit’ conform het Bal. Hierbij wordt, op basis van de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem, onderscheid gemaakte tussen 2 milieubelastende activiteiten: Graven in de bodem met een kwaliteit onder of gelijk aan de interventiewaarden bodemkwaliteit; Graven in de bodem met een kwaliteit boven de interventiewaarden bodemkwaliteit. Bij grondverzet groter dan 25 m3 dient altijd voorafgaand een bodemonderzoek uitgevoerd te worden, bestaat er een melding of informatieplicht aan het bevoegd gezag en zijn inhoudelijke voorschriften tijdens de activiteit, zoals uitvoering volgens BRL 7000 en/of BRL 6000 bij graven in bodem met een kwaliteit boven de interventiewaarden bodemkwaliteit. Tevens is bij graafwerkzaamheden in de verontreinigde grond altijd de CROW-publicatie 400 van toepassing. Momenteel wordt gewerkt aan het toevoegen van toetsingswaarden voor PFAS aan de Regeling bodemkwaliteit 2022 tot die tijd moet het handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie (geactualiseerd december 2023), worden gehanteerd.
In het handelingskader hergebruik is vastgesteld dat voor de functieklasse “landbouw/ natuur” voor PFOA een toepassingsnorm van 1,9 μg/kg d.s. wordt gehanteerd en voor alle overige PFAS stoffen een toepassingsnorm van 1,4 μg/kg d.s. Voor de functieklassen “wonen” en “industrie” geldt een toepassingsnorm van 7 μg/kg d.s. voor PFOA en 3 μg/kg d.s. voor de overige PFAS stoffen en GenX. Aanvullend wordt opgemerkt dat deze gehalten door gebiedsspecifiek beleid zowel strenger als minder streng kunnen zijn. Het is nu nog niet mogelijk om interventiewaarden voor PFAS te bepalen. Daarom heeft het RIVM (d.d. 5 maart 2020 met aanpassing d.d. 9 mei 2022) voorlopige waarden afgeleid: de Indicatieve Niveaus voor Ernstige Verontreiniging (INEV). Met de INEV kunnen gemeenten en provincies bepalen waar de bodem ernstig verontreinigd is en of meer onderzoek nodig is. Als de concentraties onder de INEV blijven, zijn er doorgaans geen onaanvaardbare risico’s voor mens of milieu. 7.2.
Grondwater
Bij het inwerking treden van de Omgevingswet in 2024 zijn de toetsingsnormen voor grondwater vervallen, maar zijn instructieregels opgenomen in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) [10]. Hierin wordt gesproken over ‘Rijksomgevingswaarden’, ‘standaardwaarden grondwater’ en ‘signaleringsparameter beoordeling grondwatersanering’. Aangezien de Bodem Toets- en Validatieservice (BoToVa) van Rijkswaterstaat nog niet beschikt over een toetsingsprogramma om de grondwaterresultaten te toetsen aan de Omgevingswet, worden de voormalige streef- en interventiewaarden voor grondwater, zoals vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013, voorlopig gebruikt voor de toetsing van de analyseresultaten. De streefwaarden (omgevingswaarden) geven voor het grondwater het niveau aan waarbij sprake is van een van een duurzame bodemkwaliteit (grondwaterlichaam met goede chemische toestand). In het bodembeschermingsbeleid geven zij het te bereiken en te behouden kwaliteitsniveau voor het grondwater aan. De interventiewaarden (‘signaleringsparameter beoordeling grondwatersanering’ voor grondwater) geven aan wanneer de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, dier en plant ernstig zijn of dreigen te worden verminderd.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
14 7.3.
Asbest
De maximale hergebruikswaarde voor asbest in grond en/ of asbest in puin (niet vormgegeven bouwstof) zijn opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit 2022 (Rbk2022). De maximale hergebruikswaarde voor grond voor de kwaliteitseis wonen tot en met sterk verontreinigd en voor puin bedraagt in alle gevallen 100 mg/kg d.s. gewogen asbestconcentratie (serpentijnconcentratie vermeerderd met tienmaal de amfiboolconcentratie). De aangetroffen concentraties voor asbestverdachte grond- en/of puinmonsters en aan asbestverdachte plaatmaterialen worden teruggerekend naar het in het veld geïnspecteerde volume en vervolgens getoetst aan de interventiewaarde bodemsanering (De maximale hergebruikswaarde voor grond). Verder is in de Rbk2022 opgenomen, dat als asbest opzettelijk is toegevoegd de maximaal gewogen concentratie 0 mg/kg d.s. mag zijn. Daarnaast wordt voor de kwaliteitsklasse landbouw/ natuur de stof asbest niet betrokken, tenzij het gewogen gehalte groter is dan 100 mg/kg d.s. Als tijdens de analyse van asbest in fijne fractie (< 20 mm) blijkt dat er in een monster niethechtgebonden asbest is aangetroffen en dat er losse vezels zijn aangetroffen in de fractie < 500 µm, wordt in de NEN 5898 geadviseerd een onderzoek naar het aantal respirabele vezels uit te voeren middels een Stereo Electro Microscoop (SEM) analyse.
Als tijdens het onderzoek naar asbest in de grond een gewogen asbestgehalte van meer dan 1.000 mg/kg d.s. (hechtgebonden) en/of meer dan 100 mg/kg d.s. (niet-hechtgebonden) wordt aangetoond, moet op basis van het Bal eveneens een onderzoek naar de respirabele vezels worden uitgevoerd, zoals was vastgelegd in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013. Daarnaast moet basis van het Bal eveneens een onderzoek naar de respirabele vezels worden uitgevoerd als er een specifieke verdenking voor respirabele vezels is vanuit het vooronderzoek. Indien de gewogen asbestconcentratie groter is dan de halve interventiewaarde/ maximale hergebruikswaarde, bestaat het vermoeden van een sterke (bodem)verontreiniging. Het uitvoeren van een nader onderzoek naar asbest wordt dan aanbevolen. De hoogst berekende waarde binnen een (deel)locatie is hiervoor bepalend. Er is sprake van een sterke verontreiniging met asbest indien de berekende concentratie binnen een ruimtelijke eenheid hoger is dan de interventiewaarde/ maximale samenstellingswaarde. Het vaststellen van de gemiddelde gewogen asbestconcentratie dient te worden uitgevoerd conform de NEN 5707/NEN5897. Als respirabele vezels in de toplaag (contactzone, of diepte graafwerkzaamheden) worden aangetoond en het gewogen gehalte van 10 mg/kg d.s. wordt overschreden is reeds sprake van “onaanvaardbare risico’s buiten”.
Het is in de praktijk mogelijk dat het asbestgehalte niet boven de interventiewaarde bodemkwaliteit (maximale hergebruikswaarde) komt, maar het gehalte aan respirabele vezels wel de risiconorm overschrijdt. In een dergelijke situatie kan graafwerk in principe plaatsvinden onder de milieubelastende activiteit Graven in bodem met een kwaliteit onder of gelijk aan de interventiewaarde bodemkwaliteit volgen het Bal. Gemeenten kunnen voor deze situatie in het omgevingsplan eventueel een regel opnemen die borgt dat bouwen op zo'n verontreiniging niet mogelijk is zonder sanerende maatregelen. Uiteraard blijven, vanwege de overschrijding van de SRC-arbo-waarde, veiligheidsmaatregelen conform CROW-publicatie 400 van toepassing.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
15 8.
LABORATORIUMWERKZAAMHEDEN EN RESULTATEN 8.1.
Zintuiglijke waarnemingen
De bodem bestaat vanaf maaiveld/onderzijde verharding tot circa 2,5 m-mv over het algemeen uit matig zandige tot matig siltige klei. Hieronder is zeer fijn, zwak siltig zand aangetroffen tot de maximaal geboorde diepte van 3,2 m-mv. Ter plaatse sleuf SL106 is onder een grindlaagje van 5 cm een volledige puinlaag aanwezig. Verder zijn zintuiglijk op de onderzoekslocatie nog diverse bodemvreemde bijmengingen aangetroffen in de opgeboorde grond en is plaatselijk een chemische geur waargenomen in de ondergrond, zoals weergegeven in tabel 8.1. Tabel 8.1: Zintuiglijke waarnemingen per boring/proefgat Boring/ Proefgat/-sleuf B305 SL101 SL102 SL103 SL106
Diepte (m -mv) 0,50 1,00 1,00 1,00 0,50
Traject (m -mv) 0,00 - 0,10 0,00 - 0,50 0,00 - 0,50 0,00 - 0,50 0,00 - 0,05 0,05 - 0,50
Grondso ort Zand Zand Zand Zand + +
Waargenomen bijzonderheden 6st golfplaat, 242gr. uiterst puinhoudend uiterst puinhoudend, 8st golfplaat, 143gr uiterst puinhoudend volledig grind volledig puin, 9st rode golfplaat, 126gr
Toelichting bij tabel 8.1: + Betreft geen bodem (> 50% bodemvreemd materiaal).
Verder zijn tijdens de visuele inspectie van het opgeboorde/opgegraven materiaal geen overige asbestverdachte materialen in de fractie > 20 mm aangetroffen of zijn er overige waarnemingen gedaan, zoals olie-water reacties, die kunnen duiden op de aanwezigheid van een bodemverontreiniging. De volledige boorprofiel beschrijvingen zijn opgenomen als bijlage 3. 8.2.
Laboratoriumwerkzaamheden en analyseresultaten
De analyses zijn uitgevoerd door het geaccrediteerde laboratorium van SGS Environmental Analytics B.V. te Rotterdam (grond, grondwater en asbest). De analysecertificaten zijn opgenomen als bijlage 4. De kwaliteitseisen voor grond en maximale hergebruikswaarde voor asbest in grond en puin en zijn opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit 2022. Binnen de Omgevingswet zijn de meest recente interventiewaarden voor de grond en signaleringsparameters beoordeling grondwatersanering opgenomen in het Bal. Aangezien de Bodem Toets- en Validatieservice (BoToVa) van Rijkswaterstaat nog niet beschikt over een werkend toetsingsprogramma om de grond- en grondwaterresultaten te toetsen aan de Omgevingswet, worden de voormalige streef- en interventiewaarden voor grondwater en interventiewaarden voor grond, zoals vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013, voorlopig gebruikt voor de toetsing van de analyseresultaten. Een volledig overzicht van de toetsings- en analyseresultaten voor de grond en het grondwater is opgenomen als bijlage 5. Tevens zijn de grondresultaten indicatief getoetst aan de RBK2022 welke is opgenomen in bijlage 6.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
16 Grond Op basis van de onderzoeksopzet, de zintuiglijke waarnemingen tijdens de veldwerkzaamheden en de bekende gegevens, zijn diverse (meng)monsters samengesteld, geselecteerd en geanalyseerd. De (meng)monsters met bijbehorende analyses en resultaten zijn in tabel 8.2 weergegeven. Tabel 8.2: Overzicht (meng)monsters met bijbehorende analyses en resultaten (Meng) Omschrijving Boringen AnalyseResultaten Monster (traject in m -mv) pakket > AW < I >I RBK20221 Voormalige dieselgenerator MM201 Bovengrond, klei PB201 (0,05 - 0,30) MO < LN Zintuiglijk: PB201 (0,30 - 0,80) Verdachte druppelzones MM301 Contactlaag, klei B301 (0,00 - 0,10) PCB < LN Zintuiglijk: B302 (0,00 - 0,10) MM302 Contactlaag, klei B303 (0,00 - 0,10) PCB < LN Zintuiglijk: B304 (0,00 - 0,10) MM303 Contactlaag, zand B305 (0,00 - 0,10) PCB < LN Zintuiglijk: sporen asbest B306 (0,00 - 0,10) Toelichting bij de tabel 8.2: MO Minerale olie, inclusief organische stof (humus); PCB Polychloorbifenylen, inclusief organische stof (humus); AW (Voormalige) achtergrondwaarde; I Interventiewaarde; RBK2022 Indicatieve toetsing aan de kwaliteitseisen Regeling bodemkwaliteit 2022 (LN= Landbouw/natuur; WO: Wonen; IND: Industrie; MV: Matig verontreinigd; SV: Sterk verontreinigd); 1 Indicatieve toetsing op basis van de geanalyseerde parameters; Niets aangetroffen / waargenomen.
Aanvullend onderzoek naar PFAS en zeefkromme Aanvullend is een mengmonster van de (asbesthoudende) grond (0,0-0,5 m-mv) ter plaatse van RE01 geanalyseerd op PFAS en zeefkromme. De grondmengmonsters met bijbehorende analyse en toetsingsresultaten voor het PFAS onderzoek zijn in tabel 8.3 weergegeven. Voor de resultaten van de analyse op zeefkromme wordt verwezen naar het betreffende analysecertificaat (certificaatnummer 14231355) in bijlage 4. Tabel 8.3: Overzicht grondmonster met bijbehorende analyse en resultaten (PFAS) Mengmonster RE01 MM101
Omschrijving
Sleuf/gat (traject in m -mv)
Analysepakket
Resultaten > Landbouw/natuur > Wonen/industrie
Asbest verontreinigde grond, zand
SL101 (0,00 - 0,50) SL102 (0,00 - 0,50) SL103 (0,00 - 0,50)
PFAS
-
-
Toelichting bij de tabel: PFAS Perfluorverbindingen (30 verbindingen met o.a. Perfluoroctaansulfonzuur en Perfluoroctaanzuur); Niets waargenomen / aangetoond.
Onderzoek naar asbest Zowel op het (verhard) maaiveld ter plaatse van RE01 als op het onverharde begroeide maaiveld ter plaatse van de verdachte druppelzones is zintuiglijk (fractie > 20 mm) geen asbest aangetroffen. Echter is in het vrijkomende materiaal uit de proefsleuven en/of proefgaten zintuiglijk (fractie > 20 mm) wel asbest aangetroffen. Gezien de omvang van het aangetroffen op maaiveld zijn hiervan geen monsters samengesteld. Het aangetroffen asbestverdachte (plaat)materiaal is in het veld direct dubbel verpakt, gecodeerd en aangeboden aan het laboratorium voor analyse op de aanwezigheid van asbest conform de NEN 5896:2003 (asbest in plaatmateriaal). In tabel 8.4, op de volgende pagina, zijn de analyseresultaten van het geanalyseerde asbestverdachte (plaat)materiaal weergegeven.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
17 Tabel 8.4: Asbestverdacht (plaat)materiaal en percentage asbest conform analysecertificaat Monstercode
Proefgat/ Massa -sleuf (gram) Nader onderzoek naar asbest (AB33) ASB-SL102 SL102 141,72 ASB-SL102 SL106 124,29 Actualisatie verdachte druppelzones ASB-B305 B305 238,02
Materiaal
Hechtgebonden
Type*
Schatting gewichtspercentage (%)
Gemiddeld gewichtspercentage (%)
Plaat
Ja
Chrysotiel
10-15
12,5
Rode plaat
Ja
Chrysotiel
10-15
12,5
Plaat
Ja
Chrysotiel
10-15
12,5
Toelichting bij tabel 8.4: * Chrysotiel (witte asbest) is een serpentijnasbest. Bij serpentijnasbest zijn de vezels gekruld.
Op basis van de onderzoeksopzet en de zintuiglijke waarnemingen in het veld zijn 14 grond- en puinmengmonsters samengesteld, waarvan aangeboden aan het lab voor analyse op asbest conform de NEN 5898:2015 (asbest in grond of puin in de fractie < 20 mm). De samenstelling van de asbestmengmonsters met zintuiglijke waarnemingen en de bijbehorende analyses zijn in tabel 8.5 weergegeven. Tabel 8.5: Samenstelling monsters asbest Monstercode Proefgaten/-sleuven Zintuiglijke waarnemingen Traject Nader onderzoek AB33 MMASB101 SL101, SL103 Uiterst puinhoudend 0,00 - 0,50 (verificatie AB33) MMASB102 SL102 Uiterst puinhoudend, ca. 143 gr. asbest 0,00 - 0,50 (verificatie, horizontale afperking) MMASB103 SL104, SL105 0,00 - 0,50 (horizontale afperking) MMASB104 SL106 Volledig puin, ca. 126 gr asbest 0,05 - 0,50 (horizontale afperking) MMASB105 SL101, SL102, 0,30 - 1,00 SL104, SL105 (verticale afperking) MMASB106 SL103 0,50 - 1,00 (verticale afperking) Actualisatie verdachte druppelzones MMASB301 B301, B302 0,00 - 0,10 (contactlaag) MMASB302 B301 0,10 - 0,50 (onder contactlaag) MMASB303 B302 0,10 - 0,50 (onder contactlaag) MMASB304 B303, B304 0,00 - 0,10 (contactlaag) MMASB305 B303, B304 0,10 - 0,50 (onder contactlaag) MMASB306 B305 Ca.
242 gr asbest 0,00 - 0,10 (contactlaag) MMASB307 B306 0,00 - 0,10 (contactlaag) MMASB308 B305, B306 0,10 - 0,50 (onder contactlaag) Toelichting bij tabel 8.5: 1 Asbestanalyse conform NEN5898:2015: asbest in grond of puin < 20 mm; SEM Stereo Elektro Microscoop: Niets aangetroffen/waargenomen.
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
Soort
Analysepakket
Zand
Asbest in grond (> 10 kg) 1
Zand
Asbest in grond (> 10 kg) 1
Zand
Asbest in grond (> 10 kg) 1
Puin
Asbest in puin (> 25 kg) 1
Klei
Asbest in grond (> 10 kg) 1
Klei
Asbest in grond (> 10 kg) 1
Klei Zand
Asbest in grond (> 10 kg) 1 + SEM Niet geanalyseerd
Klei
Niet geanalyseerd
Klei
Asbest in grond (> 10 kg) 1 + SEM Niet geanalyseerd
Klei
Zand
Asbest in grond (> 10 kg) 1 + SEM Niet geanalyseerd
Klei
Asbest in grond (> 10 kg) 1
Zand
18 De resultaten van de geanalyseerde asbestmonsters en de gewogen hoeveelheid asbest (< 20 mm, conform analysecertificaten) zijn weergegeven in tabel 8.6. Tabel 8.6: Overzicht onderzochte monsters en gewogen hoeveelheid asbest < 20 mm conform analysecertificaat Monstercode
Samenstelling Soort HechtType Gemeten < 20 mm Totaal gewogen < 20 (traject) gebonden (mg/kg d.s.) mm (mg/kg d.s.) Nader onderzoek AB33 MMASB101 SL101, SL103 <2 <2 (0,0-0,5) MMASB102 SL102 Plaat Ja Chrysotiel 27,2 27,2 (0,0-0,5) MMASB103 SL104, SL105 <2 <2 (0,0-0,5) MMASB104 SL106 Plaat Ja Chrysotiel 5,3 5,3 (0,05-0,5) MMASB105 SL101, SL102, <2 <2 SL104, SL105 MMASB106 SL103 <2 <2 Actualisatie verdachte druppelzones MMASB301 B301, B302 Bundels chrysotiel Nee Chrysotiel 2,1 3,01 (0,0-0,1) Isolatie Nee Chrysotiel 0,9 MMASB304 B303, B304 Vezels Chrysotiel Nee Chrysotiel 1,32 1,32 (0,0-0,1) MMASB306 B305 Pakking Nee Chrysotiel 233,9 235,53 (0,0-0,1) Vezels Chrysotiel Nee Chrysotiel 1,6 MMASB308 B305, B306 <2 <2 (0,1-0,5) Toelichting bij de tabel 8.6: * Chrysotiel (witte asbest) is een serpentijnasbest. Bij serpentijnasbest zijn de vezels gekruld. 1 Tevens zijn bundels chrysotiel waargenomen in de respirabele fractie (< 0,5 mm), maar geen respirabele vezels (< 0,5 mm); 2 Enkel in de respirabele fractie (< 0,5 mm); 3 Waarvan circa 1,6 mg/kg d.s. in de respirabele fractie (< 0,5 mm); Niets aangetoond.
Aan de hand van resultaten in de tabellen 8.4 en 8.6 en de waarnemingen in het veld (o.a. afmetingen proefgaten, hoeveelheid/percentage asbesthoudende materialen fractie > 20 mm) zijn de totale asbestconcentraties in proefsleuven SL102 en SL106 en proefgat B305 berekend, waarin asbesthoudend plaatmateriaal is aangetroffen (> 20 mm). De complete berekeningen zijn opgenomen in bijlage 9 en de resultaten zijn beknopt weergegeven in tabel 8.7. Voor de overige onderzochte proefgaten wordt verwezen naar de totaal gewogen gehalten in tabel 8.7. Tabel 8.7: Totale asbestconcentraties Proefgat/-sleuf Gewogen asbestconcentratie (traject in m-mv) fractie > 20 mm (mg/kg d.s.) Nader onderzoek AB33 SL102 (0,0-0,5) 29,1 SL106 (0,05-0,5) 24,8 Actualisatie verdachte druppelzones B305 (0,0-0,1) 220,8
Diverse aanvullende onderzoeken, Neersteindsestraat 11 te Horssen Rapportnr.: B24.9411 versie: 01 datum: 6 maart 2025
Gewogen asbestconcentratie fractie < 20 mm (mg/kg d.s.)
Totaal gewogen asbestconcentratie (mg/kg d.s.)
20,4 3,4
49,5 28,2
233,1
453,9
19 8.3.
Interpretatie analyseresultaten
Grond Voormalige dieselgenerator In het bovengrondmengmonster MM201 van de zintuiglijk schone bovengrond (klei, 0,05-0,8 m-mv) ter plaatse van de voormalige dieselgenerator, is geen verhoogd gehalte voor minerale olie aangetoond ten opzichte van de voormalige achtergrondwaarde (< Landbouw/natuur). Verdachte druppelzones In de mengmonsters MM301 t/m MM303 van de zintuiglijk schone en/of asbesthoudende contacltaag in de verdachte druppelzones, zijn geen verhoogde gehalten voor PCB aangetoond ten opzichte van de voormalige achtergrondwaarde (< Landbouw/natuur). Aanvullend onderzoek naar PFAS en zeefkromme In het grondmengmonster MM101 van de (asbesthoudende) grond ter plaatse van RE01 (0,0-0,5 mmv, zand) zijn voor PFAS geen gehalten boven de toepassingsnorm voor de functieklasse “landbouw/natuur” aangetoond, uit het handelingskader voor hergebruik van PFAS houdende grond. Voor de resultaten van de analyses op zeefkromme wordt verwezen naar het betreffende analysecertificaat (certificaatnummer 14231355) in bijlage 4. Grondwater In het grondwatermonster uit peilbuis PB201, ter plaatse van de voormalige dieselgenerator, is geen verhoogd gehalte voor minerale olie aangetoond ten opzichte van de voormalige streefwaarde. Asbest Tijdens het onderzoek naar asbest is op het (grotendeels verharde of begroeide) maaiveld zintuiglijk (fractie > 20 mm) geen asbest aangetroffen.