CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Beleidsplan geldzorgen, armoede en schulden Druten - opgemaakte versie

Rondetafelgesprek raad Druten 1 juni 2023, gemeente drutenBij agendapunt: Beleidsplan Geldzorgen, Armoede en Schulden14.969 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Ook via projecten waarin kennis wordt gemaakt met techniek, zoals het Tech-Lokaal of bedrijfsbezoeken, komen kinderen en jongeren al vroeg in aanraking met het concept ‘werk’ .

“Alle uitgangspunten in dit beleidsplan dragen bij aan het verminderen van kinderarmoede” Via het stimuleren van de werkcultuur krijgen kinderen en jongeren de kans hun talenten te ontplooien. Voor kinderen en jongeren die opgroeien in armoede kan dit de eerste stap zijn om uit de armoede te ontsnappen.

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

25

“Met ons minimabeleid willen we de financiële drempel om te participeren waar mogelijk weghalen. Het hebben van weinig geld heeft namelijk invloed op andere levensterreinen” Participatie onder volwassenen stimuleren In paragraaf 2.2 en paragraaf 5.1 hebben we toegelicht wat we doen om armoede bij kinderen en jongeren tegen te gaan. Een ander belangrijk speerpunt binnen het armoedebeleid is het stimuleren van participatie van volwassenen. We weten dat sport en cultuur vaak een van de eerste dingen zijn die financieel niet meer kunnen op het moment dat een inwoner een inkomen heeft of krijgt op bijstandsniveau. De gemeente is verantwoordelijk voor de participatie van haar inwoners en vindt dat het voor al haar inwoners mogelijk moet zijn om deel te nemen aan sport en cultuur. Onze doelen en wensen op het gebied van bijvoorbeeld sport en preventie hangen sterk samen met het beschikken over voldoende geld. Zo wordt in het lokaal sportakkoord en het lokaal preventieakkoord een gebrek aan financiële middelen als grote risicofactor benoemd waarom mensen niet (kunnen) meedoen. Het lokaal sportakkoord gaf een voorzet voor een financiële regeling voor participatie van volwassenen: Zo mogelijk realiseren van een financiële regeling voor volwassenen waardoor kwetsbare doelgroepen zonder financiële drempel kunnen (gaan) sporten.

Daarom sluiten we met een tweejarige pilot aan bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. Hierdoor wordt sport- en cultuurparticipatie ook financieel mogelijk voor volwassenen, die veel baat hebben bij (meer) participatie. Maatwerk in het kader van energiecrisis voortzetten Ondanks generiek landelijk beleid, zoals beschreven in paragraaf 2.3, wordt het risico dat bepaalde huishoudens (tijdelijk) financieel in de knel komen steeds groter. Vanuit de rol van de lokale overheid -voorkomen dat inwoners onder het bestaansminimum zakken- vraagt dit steeds vaker om intensief maatwerk richting inwoners. Vanuit een tijdelijke inkomensterugval kunnen inwoners, door groeiende betalingsachterstanden, ook sneller in situaties komen van problematische schulden en daardoor onder het bestaansminimum terecht komen. Dit geldt ook voor inwoners die tot dusver, qua inkomen en vermogen, een aanzienlijke afstand hadden tot het bestaansminimum en niet of nauwelijks een beroep hoefden te doen op financiële ondersteuning vanuit de (lokale) overheid.

Met ons minimabeleid willen we de financiële drempel om te participeren waar mogelijk weghalen. Het hebben van weinig geld heeft namelijk invloed op andere levensterreinen. Sport en cultuur dragen bij aan gezondheid en sociale contacten en hebben een preventieve werking op sociale problemen zoals eenzaamheid, overgewicht en overlast.

Maatwerk bestaat onder andere uit het bieden van budgetadvies zodat inwoners meer inzicht krijgen in hun inkomsten en uitgaven. Budgetadvies en hulp met schulden kan onafhankelijk van het inkomen van de inwoner geboden worden. Een andere vorm van maatwerk is de mogelijkheid van consulenten om zich te beroepen op een ‘hardheidsclausule’: In bijzondere situaties, waarbij allerlei individuele omstandigheden worden meegewogen,

26

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

kunnen consulenten afwijken van de beleidsregels. Een voorbeeld hiervan zijn huurders die geen eigen energiecontract hebben maar bij wie in de huur een component voor energiekosten is opgenomen. Tot slot continueren we in het kader van maatwerk de mogelijkheid van een gedeeltelijke toekenning van de energietoeslag voor huishoudens die net iets boven de grens van 120% van de bijstandsgrens zitten (max €100 per maand hoger). Extra inzet op verlichting van langdurige armoede Huishoudens die langdurig (langer dan 3 jaar) op een laag inkomensniveau leven ervaren de meeste nadelige gevolgen van armoede. Ook hebben zij minder perspectief op verbetering van het inkomen. Deze groep inwoners ondersteunen we door middel van de individuele inkomenstoeslag, die beschikbaar is voor huishoudens die langdurig van een laag inkomen moeten rondkomen. Bij huishoudens met een langdurig laag inkomen is vaak geen geld voorhanden om noodzakelijke of onverwachte kosten op te vangen, bijvoorbeeld wanneer een apparaat in huis stuk gaat. Vanuit de Participatiewet worden inwoners geacht hiervoor te reserveren en geld achter de hand te houden voor het vervangen van huishoudelijke apparaten. Het is echter de vraag of deze verwachting nog realistisch is gezien de huidige kostenstijgingen.

Om deze huishoudens een financieel steuntje in de rug te geven, realiseren we een regeling huishoudelijke apparaten (‘witgoedregeling’) om huishoudelijke apparaten zoals een koelkast, fornuis of wasmachine, te vervangen. Hierbij nemen we een voorbeeld aan de regeling huishoudelijke apparaten van gemeente Wijchen. Kwijtschelding lokale lasten verruimen De mogelijkheden tot kwijtschelding van gemeentelijke belastingen liggen vast in een strikte landelijke richtlijn. Onlangs is hierin de 17

mogelijkheid gecreëerd dat ook huishoudens met een beperkt spaartegoed (tot € 2.000,-, nog ruim onder het vermogen dat huis­ houdens binnen de Participatiewet mogen hebben) in aanmerking komen voor kwijtschelding. De mogelijkheid om deze vermogensgrens op te hogen gaan we (met terug­ werkende kracht) vanaf 2023 benutten. Verruimen toegang tot inkomensondersteuning Niet iedereen met betalingsproblemen of schulden komt in aanmerking voor directe financiële ondersteuning vanuit de gemeente. Je hoeft immers niet per se een laag inkomen te hebben om in betalingsproblemen terecht te komen of schulden te hebben. Voor mensen in een schuldregelingstraject geldt in een aantal gevallen ook dat zij formeel (net) boven de inkomensnorm uitkomen, terwijl zij de facto over hetzelfde inkomen beschikken als mensen in de bijstand. Dit wordt veroorzaakt doordat in de berekening van het ‘Vrij Te Laten Bedrag’ van het inkomen (alles daarboven is voor de aflossing van de schulden) een correctie wordt uitgevoerd voor o.a. huur- en zorgtoeslag. Deze toeslagen worden bij mensen in de bijstand, formeel, niet tot hun inkomen gerekend. Aangezien deze mensen de facto wel van een gelijksoortig bedrag dienen rond te komen zodra hun schuldregelingstraject start, willen we voortaan ook deze groep generiek17 aanspraak laten maken op de regelingen die wij kennen voor huishoudens met een laag inkomen.

5.3 Schulden oplossen Pauzeknop Landelijk is de pauzeknop in ontwikkeling. Dit is een instrument waardoor inwoners die in de schuldhulpverlening belanden voor een bepaalde tijd geen nieuwe incasso’s of aanmaningen van schuldeisers ontvangen. Hun schulden worden bevroren. Pas als met een hulpverlener een betalingstraject is

I n de praktijk wordt nu in bepaalde gevallen de hardheidsclausule toegepast. Een generieke regel maakt de dienstverlening en communicatie hierover aanmerkelijk eenvoudiger.

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

27

gevonden om van de problemen af te komen, moeten zij hun achterstallige rekeningen betalen. Het doel is tweeledig: zorgen dat achterstanden niet verergeren en rust creëren. Het aantal en de diversiteit van organisaties in de schulden- en incassoketen is groot. Daarmee is ook de behoefte ontstaan om waar mogelijk met één druk op de knop de incasso tijdelijk te stoppen en daarmee schuldeisers en incassobureaus tijdelijk op afstand te houden. Dit om schuldenrust te creëren bij onze inwoners, ondernemers en ZZP-ers. Zolang de pauzeknop er nog niet is maken onze schuldhulpverleners gebruik van bestaande instrumenten om uitstel van betaling te krijgen. Enkele voorbeelden daarvan zijn: • Afspraken in het overheidsconvenant met de Belastingdienst, Centraal Administratie Kantoor (CAK), Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO), Sociale Verzekeringsbank (SVB) en Uitvoeringsinstituut. Werknemers­ verzekeringen (UWV) • De noodstopprocedure van het CJIB wat uitstel van betaling voor verkeersboetes en strafrechtvorderingen mogelijk maakt. • Het UWV dat een coulanceregeling hanteert waarbij uitstel van betaling wordt verleend. Aansluiting op Verwijsindex Schuldhulp­ verlening We zijn binnenkort als gemeente aangesloten op de Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH).

Met VISH kan een gemeente op een veilige manier aan deurwaarders doorgeven dat iemand schuldhulp krijgt. Deurwaarders checken het systeem voor ze op pad gaan om beslag te leggen. De verwachting is dat deurwaarders afzien van beslag als iemand schuldhulp krijgt. VISH zorgt voor snelle schuldrust bij mensen met schulden. Ook voorkomt het onnodig oplopende deurwaarderskosten. 18

Halvering aflossingstermijn De ontwikkelingen rond schuldhulpverlening volgen elkaar snel op. De Tweede Kamer heeft op 24 januari 2023 het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) aangenomen, met daarin de verkorting van de aflossingstermijn van 36 maanden naar 18 maanden in de wettelijke schuldsanering. In navolging hiervan zullen ook de minnelijke schuldregelingen verkort gaan worden in lijn met de duur van de wettelijke trajecten. Als de Eerste Kamer instemt met het wetsvoorstel zal de wijziging waarschijnlijk op 1 januari 2024 ingaan. De voorgenomen halvering van de doorlooptijd van schuldregelingen moet sneller leiden tot perspectief voor inwoners met schulden. De wijziging heeft gevolgen voor onze lokale uitvoering van de schuldhulpverlening. Zeker

“De verwachting is dat deurwaarders afzien van beslag als iemand schuldhulp krijgt” als er overgangsrecht komt voor lopende of nog af te sluiten schuldregelingen tot januari 2024. Ook vraagt het extra aandacht voor begeleiding en nazorg tijdens en na de schuldregeling om uitval tijdens een schuldhulpverleningstraject te voorkomen en terugval tegen te gaan. Onze schuldhulpverleners zorgen zelf voor de stabilisatiefase en kunnen gedurende de (verkorte) schuldregeling inwoners blijven begeleiden en nazorg bieden. Ook gaan we onderzoeken in hoeverre budgetcoaches, budgetcursussen en budgetbeheer kunnen bijdragen aan het vergroten van de financiële zelfredzaamheid. Zoals de minister aangeeft in haar kamerbrief18, levert een verkorting van een schuldregeling alleen wat op als het lukt om terugkeer in de

 ttps://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/kamerstukken/2023/02/03/stand-van-zaken-implementatieplan-aanpakh geldzorgen-armoede-en-schulden/stand-van-zaken-implementatieplan-aanpak-geldzorgen-armoede-en-schulden.pdf

28

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

problematische schulden in de toekomst te voorkomen. De verwachte toename van aanvragen voor een schuldregeling zal formatieve gevolgen hebben. Het Rijk stelt structureel vanaf 2023 extra middelen beschikbaar (40 miljoen) om de extra toestroom op te vangen. Nazorg Schuldhulpverleningstrajecten zijn over het algemeen effectief om toekomstige financiële problemen te voorkomen. Landelijke cijfers tonen aan dat bij 87% van de schuldenaren er na vijf jaar geen financiële problemen ontstaan zijn. Toch komt recidive, oftewel het opnieuw in financiële problemen komen nadat een eerder financieel probleem is opgelost, wel voor. Volgens de Schulden Monitor 2021 van het Bureau Krediet­ registratie (BKR)19 komt 6,7% van de schuldenaars binnen zes maanden na het oplossen van een financieel probleem opnieuw in de financiële problemen. Dat percentage loopt in de jaren erna verder op. Na één jaar heeft 9,1% een nieuw financieel probleem en na vijf jaar is dat opgelopen tot 12,9%. Via nazorg, een essentieel onderdeel van de schuldhulpverlening, willen wij recidive voorkomen. 19

Versterking van het financiële zelfvertrouwen van de inwoner is een belangrijke basis voor een gezonde financiële toekomst. Dit begint feitelijk al bij de start van een schuldhulpverleningtraject en heeft gedurende het hele traject aandacht. Het is belangrijk om een schuldenaar pas over te dragen voor een feitelijke schuldregeling als de situatie van de schuldenaar stabiel is. Hiermee bedoelen we dat de vaste lasten worden betaald en dat de schuldenaar kan rondkomen van het beschikbare inkomen. Een stabiele situatie biedt de meeste kans op een succesvolle schuldregeling en een schuldenvrije toekomst. Daar zetten we primair op in. Ook na de schuldregeling blijven onze schuldhulpverleners nazorg bieden om terugval te voorkomen. In deze fase wordt de inwoner geleerd om te gaan met schuldenvrij zijn en om financieel zelfredzaam te zijn. De inwoner heeft in deze fase nog geregeld een afspraak met de schuldhulpverlener, een Schuldhulpmaatje of andere vrijwilliger. De duur van de nazorg wordt individueel bepaald en afgestemd op de behoeften.

Schulden Monitor 2021: dalende trend op bijna alle fronten | BKR

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

29

6

Harmonisatie in beide gemeenten Vanaf de ambtelijke fusie in 2018 is er de bestuurlijke wens om beleid en dienstverlening te harmoniseren. Deze wens speelt ook op het terrein van armoede en schuldhulpverlening, waarbij een belangrijk doel is om de ambtelijke organisatie zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten. Harmoniseren heeft consequenties voor; 1. Beleid en regelgeving: zoveel mogelijk dezelfde verstrekkingen aan dezelfde doelgroep onder gelijke voorwaarden in beide gemeenten. 2. Onderhoud, ondersteuning en ontwikkeling van deze regelgeving door middel van beleidscapaciteit. 3. Organisatorische inbedden van dienstverlening: zoveel mogelijk gelijke inzet van formatie (omvang, schalen, concrete functie-inhoud), wijze van aansturen en verbinding met betrokken consulenten. Ons uitgangspunt is om bestaand beleid te harmoniseren naar de voorwaarden van de gemeente met de ruimste regeling. Een ruimere regeling houdt in dat meer inwoners ervoor in aanmerking kunnen komen. Daardoor heeft harmonisatie op de hierboven genoemde onderdelen voor beide gemeenten meerjarige financiële en formatieve consequenties.

30

Als gemeente Wijchen en Druten streven we dezelfde doelen na en bedienen we dezelfde doelgroepen. Schuldhulpverlening is in de afgelopen jaren reeds verregaand geharmoniseerd in beide gemeenten. In de afgelopen jaren zijn bijvoorbeeld stappen gezet waarmee het beleid voor schuldhulpverlening en Vroegsignalering praktisch geheel is geharmoniseerd. De focus daar ligt nu op de organisatorische inbedding. Qua armoedebeleid zijn de regelingen voor de zorgverzekering, chronisch zieken en de studietoeslag geharmoniseerd op beleidsniveau; de organisatorische inbedding van deze regelingen verschilt per gemeente. Dit geldt eveneens voor de meer recente initiatieven in het kader van energie-armoede (energietoeslag en ‘energiefixers’). Bij nieuw beleid streven we naar beleidsharmonisatie. We zien beleidsharmonisatie niet als doel op zich, maar het signaal hiertoe vanuit onze consulenten en maatschappelijke partners wordt steeds luider. Daarnaast draagt harmonisatie bij aan een effectievere en efficiëntere inzet van het ambtelijk apparaat. Met voorstellen in dit beleidsplan brengen we de harmonisatie dichterbij. Het harmoniseren van beleid heeft wel tijd nodig. We werken hier gefaseerd naartoe.

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

“Als gemeente Wijchen en Druten streven we dezelfde doelen na en bedienen we dezelfde doelgroepen”

Daarbij geven we prioriteit aan de harmonisatie van regelingen (‘wat bieden we’), zodat de beschikbare ondersteuning voor inwoners van Druten en Wijchen zoveel mogelijk gelijk wordt. Individuele Inkomenstoeslag De gemeenteraad van Wijchen heeft recentelijk20 ingestemd met het beleidsplan Geldzorgen, Armoede en Schulden, met daarin als belangrijkste wijzigingen in het kader van beleidsharmonisatie het verkorten van het duurcriterium van de individuele inkomenstoeslag van vijf naar drie jaar. Hierdoor zijn de voorwaarden voor de individuele inkomenstoeslag, op enkele uitvoeringsverschillen na, gelijk in beide gemeenten. Regeling huishoudelijke apparaten In het beleidsplan van Druten wordt voorgesteld een ‘witgoedregeling’ in te stellen om huishoudens met een langdurig laag inkomen te ondersteunen (zie paragraaf 5.2). Hierbij wordt de regeling huishoudelijke apparaten in Wijchen als voorbeeld gebruikt.

spelen verschillende lokale wensen. Hierdoor is er op dit moment geen harmonisatie mogelijk op de uitvoering en de beschikbare ondersteuning voor de maatschappelijke participatie van kinderen en volwassenen. Wel zetten beide gemeenten hier extra op in. In Wijchen heeft de gemeenteraad ingestemd met de verhoging van de geldterugregeling en het verkorten van het duurcriterium van drie jaar naar één jaar. In Druten start een tweejarige pilot met het Volwassenenfonds Sport en Cultuur. De resultaten van deze pilot worden met elkaar gedeeld en afhankelijk daarvan wordt de maatschappelijke participatie van volwassen, indien haalbaar en wenselijk, in de toekomst op geharmoniseerde wijze vormgegeven. De voor- en nadelen van de uitvoering van het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid in beide gemeenten brengen we begin 2025 in kaart. Daar nemen we ook de organisatie en inrichting van de dienstverlening naar onze inwoners in mee. De conclusies daarvan leggen we in het derde kwartaal 2025 aan de gemeenteraad voor.

Maatschappelijke participatie Op de regelingen voor maatschappelijke participatie van kinderen en volwassenen 20

Gemeenteraadsvergadering van 20 april 2023

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

31

7

Financiële paragraaf 7.1 Schuldhulpverlening en preventie De financiële consequenties voor de beschreven initiatieven binnen schuldhulpverlening en preventie kunnen worden gedekt uit de lopende begroting. Hieronder staat het meerjarige bestedingsplan en een overzicht

van de beschikbare budgetten op basis van de begroting. De verwachting is dat het meerjarige tekort gedekt kan worden uit de extra middelen die nog beschikbaar komen vanuit het Rijk in de komende meicurculaire 2023.

Tabel 2: Bestedingsplan Schuldhulp­verlening en preventie

2023

2024

2025

2026

Basisbudget ( inzet Plangroep)

€50.435

€ 52.191

€53.991

€55.614

Subsidie Sterker

€19.802

€19.802

€19.802

€19.802

Zakgeldproject

€ 1.000

€ 1.000

€ 1.000

€ 1.000

Schuldhulpmaatje

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

Stichting vrienden van Fibon

€ 1.000

€ 1.000

€ 1.000

€ 1.000

Voorlichting kalender

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

Preventiemedewerker Schuldhulpverlening

€ 18.777

€ 19.171

€19.632

€20.103

Uitvoerend team Vroegsignalering (MeerVoormekaar)

€ 10.519

€ 10.000

€10.000

€10.000

RIS Inforing (software)

€ 4.380

€ 4.380

€ 4.380

€ 4.380

Totaal

€115.913

€117.544

€119.805

€121.899

Beschikbaar budget 2023 t/m 2026

€107.524

€110.137

€112.871

€115.393

**Extra budget Schuldhulpverlening dec middelen 2022 (meicurculaire 2023)

€12.500

PM

PM

PM

32

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

7.2 Armoedebeleid Bestaand beleid De gemeenteraad heeft een structureel budget beschikbaar gesteld voor armoedebestrijding. In 2022 was voor armoede­ bestrijding € 309.440 begroot. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd. Voor 2023 is naast het structurele bedrag incidenteel € 112.500 beschikbaar voor armoedebeleid. Dit incidentele bedrag bestaat deels uit de €100.000 die via amendement beschikbaar is gesteld voor het armoedebeleid en deels uit een overheveling vanuit de December­ circulaire 202221. De financiële middelen voor armoedebeleid worden ingezet voor de verschillende inkomensondersteunende regelingen van de gemeente in het kader van haar ondersteuning aan inwoners met een laag inkomen. De kosten voor de (directe) financiële ondersteuning die wij bieden aan huishoudens met een laag inkomen worden jaarlijks bij de begroting geschat op basis van landelijke cijfers over groei of afname van de doelgroep. De uitgaven voor de collectieve zorgverzekering, de energietoeslag en de kwijtschelding gemeentelijke belastingen worden apart begroot (zie ook bijlage c). Via subsidie ondersteunt de gemeente daarnaast Stichting Leergeld, die het kindpakket uitvoert22 en de Voedselbank23.

We zien een stijgende lijn in de uitgaven aan inkomensondersteunende regelingen. Ook zien we dat we in verhouding steeds meer inwoners zonder bijstandsuitkering, maar met een laag inkomen, bereiken. In 2022 zijn de uitgaven voor het armoedebeleid bijna € 45.000 hoger dan begroot. Gezien de stijgende lijn in bereik en uitgaven is het aannemelijk dat deze vraag structureel is en dat het huidige begrote meerjaren­ budget opgehoogd moet worden. We schatten de extra uitgaven aan inkomensonder­ steunende regelingen op € 50.000 per jaar. In hoofdstuk 2.2. ‘ondersteuning aan chronisch zieken’ is toegelicht dat de uitgaven voor de compensatieregeling vanwege een beleidswijziging sterk gedaald zijn. De onderbenutting van het budget op deze compensatieregeling zetten we daarom structureel in om de extra uitgaven aan inkomensondersteunende regelingen op te vangen. De specifieke kosten die extra voortvloeien uit de beschreven initiatieven en doelen uit de beleidsplan worden in onderstaande tabel geschat.

Tabel 3: Begrote uitgaven armoedebeleid (bestaand beleid)

2023

2024

2025

2026

Inkomensondersteuning/Regelingen

€426,613

€321,966

€330,015

€337,275

Collectieve ziektekostenverzekering

€137,425

€119,190

€122,170

€124,858

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

€60,979

€62,503

€64,066

€65,475

Totaal

€ 625.017 € 503.659 € 516.251 € 527.608

V oor het eerste onderdeel bestaat geen verplichting om het hele bedrag uit te geven in 2023 en eventueel kan hier in 2024 ook nog een beroep op gedaan worden. 22 Tussen 2023 en 2026 bedraagt deze subsidie €60.000-€65.000, afhankelijk van de afspraken en activiteiten in dat jaar. 23 Voor subsidie aan de Voedselbank is €5.000 per jaar begroot. 21

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

33

Tabel 4: Overzicht structurele budgetvraag

2023

2024

2025

2026

Verstrekkingen Leveren maatwerk energiearmoede

P.M.

-

-

-

Regeling huishoudelijke apparaten

€ 10.350

€ 10.350

€ 10.350

€ 10.350

(Pilot) Volwassenenfonds (2 jaar)*

€ 15.000

€ 15.000

P.M.

P.M

Platform armoede realiseren

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

-

Ophogen budget bestaand beleid

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

Verhogen bereik verstrekkingen

-

€ 44.383

€ 44.383

€ 44.383

Subtotaal Verstrekkingen

€ 80.350 € 124.733 € 109.733 € 104.733

Beschikbare dekking Amendement armoedebeleid

€ 100.000

Middelen dec. circ. 2022

€ 12.500

Onderbenutting budget compensatieregeling

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 170.000

€ 50.000

€ 50.000

€ 50.000

Leveren maatwerk energiearmoede

P.M.

-

-

-

Aanvragen huishoudelijke apparaten

€ 2.000

€ 3.000

€ 3.000

€ 3.000

Aanvragen volwassenenfonds

€ 1.000

€ 1.000

P.M.

P.M.

Verwerken extra aanvragen verhoogd bereik

€ 2.000

€ 4.000

€ 4.000

€ 4.000

Ondersteuning beleidsteam Werk en Inkomen

€ 3.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

Beleidscapaciteit armoedebeleid

€ 18.000

€ 35.000

€ 35.000

€ 35.000

Subtotaal formatie

€ 26.000*

€ 48.000

€ 47.000

€ 47.000

Saldo beschikbaar (+ /tekort -) Te verwerken in Perspectiefnota

+€ 63.650 -€ 122.733 -€ 106.733 -€ 101.733

Dekking pilot Volwassenenfonds vanuit lokaal sportakkoord Totaal beschikbaar

€ 7.500

Formatie

* Gezien de startdatum van 1 juli 2023 worden deze kosten voor 2023 geschat op € 8.000,-

34

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

De beschikbare middelen voor 2023 zijn vooralsnog voldoende. De extra benodigde structurele meerjarige middelen voor 2024 ad €122.733,-, 2025 ad €106.733,- en 2026 ad €101.733.- verwerken we in de komende Perspectiefnota 2023. Leveren maatwerk energiearmoede De mogelijke kosten in 2023 voor ‘Leveren maatwerk energie-armoede’ (in de tabel aangemerkt als PM*) willen wij dekken uit de gemaakte reservering van €100.000,- in de lopende begroting voor 2023. De overige kosten zullen indien noodzakelijk worden opgevoerd in de Perspectiefnota 2023. Regeling huishoudelijke apparaten We schatten de kosten van de regeling huishoudelijke apparaten op € 10.350 per jaar. Voor deze schatting maken we onder andere gebruik van het bereik van deze regeling in gemeente Wijchen. Pilot Volwassenenfonds Sport en Cultuur De kosten voor de tweejarige pilot met het Volwassenenfonds Sport en Cultuur schatten we op € 30.000 (€15.000 per jaar). Voor deze schatting maken we onder andere gebruik van het bereik van deze regeling in gemeenten van dezelfde grootte. Een gedeelte van de kosten van de pilot wordt in 2023 gedekt uit het Lokaal Sportakkoord (€7.500). De afhandeling van de aanvragen Volwassenfonds ligt bij het Volwassenenfonds zelf, waardoor de gevolgen voor formatie van deze pilot beperkt zijn.

Platform armoede realiseren We schatten de kosten om een platform armoede in te richten, waarin we samenwerken met maatschappelijke partners met als doel het bereik naar inwoners te vergroten, op €5.000 per jaar voor de jaren 2023, 2024 en 2025.

het platform armoede gaat het om nieuw beleid waarvan de kosten vooraf niet precies in te schatten zijn. Verhogen bereik verstrekkingen De wens vanuit het armoedebeleid is om het bereik van de regelingen te vergroten, waardoor we meer huishoudens met een laag inkomen kunnen ondersteunen. We schatten de extra uitgaven aan het verhogen van het bereik van inkomensondersteunende regelingen op € 44.383 per jaar. Formatie In Druten is het aantal aanvragen voor inkomensondersteuning sterk gestegen in de afgelopen jaren (2020: 666 aanvragen, 2021: 852 aanvragen, 2022: 1052 aanvragen, exclusief energietoeslag). In de formatiebehoefte moet ook worden meegewogen dat het afwijzen van aanvragen ook formatie kost, maar niet terug te zien is in de uitgaven voor regelingen. De acties in dit beleidsplan zijn ook bedoeld om het bereik van onze regelingen te vergroten. Beide ontwikkelingen (stijging van het aantal aanvragen en wens om bereik van regelingen te vergroten) vragen om meer structurele formatie op zowel beleids- als uitvoeringsniveau. Daarnaast stellen we nieuw beleid voor met bijbehorende formatieve consequenties. De invulling van het armoede- en schuldhulpverleningsbeleid voor Druten maakt het tekort aan beleidscapaciteit binnen het team Werk en Inkomen zichtbaar.

Naast de inzet die het team afgelopen drie jaar heeft moeten doen voor de verschillende crises, ontbrak al langer de basiscapaciteit voor armoedebeleid. Voor het vormgeven en onderhouden van deze beleidstaken dient deze capaciteit ingevuld te worden. Dit betekent een uitbreiding van de totale WDW-beleidscapaciteit op Werk en Inkomen. Benodigd voor structureel staand beleid is 0,4 fte S10 à € 35.000.

Voor het leveren van maatwerk energie­ armoede, de regeling huishoudelijke apparaten, de pilot Volwassenenfonds en

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

35

Bijlagen A. Huishoudens met laag inkomen in Druten B. Gebruik per regeling (2018 – 2022) C. Vroegsignalering – evaluatie Druten 2022

36

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

Bijlage A

Huishoudens met een laag inkomen in Druten Bron: CBS Statline Minimaal 1 jaar op dit inkomen (101%, 110%, 120% of 130% bijstandsnorm) Jaar

Absolute aantallen*

Percentage van totaal

tot 101% tot 110% tot 120% tot 130% tot 101% tot 110% tot 120% tot 130% 2011

300

500

800

1000

4,3

7,4

11,0

14,1

2012

300

500

800

1000

4,8

7,5

11,1

14,4

2013

300

500

800

1000

4,3

7,6

11,0

14,6

2014

400

600

900

1100

5,0

8,4

12,0

15,1

2015

400

600

900

1100

4,9

8,3

11,9

15,0

2016

400

600

900

1100

5,2

8,5

11,7

14,2

2017

400

600

900

1100

4,8

8,3

11,7

14,6

2018

300

600

900

1100

4,5

7,9

11,3

14,0

2019

300

600

800

1000

4,3

7,3

10,7

13,4

2020

300

600

800

1000

4,2

7,2

10,3

12,9

2021**

300

500

800

1000

4,1

6,9

9,9

13,0

Vier jaar of langer op dit inkomen (101%, 110%, 120% of 130% bijstandsnorm) Jaar

Absolute aantallen*

Percentage van totaal

tot 101% tot 110% tot 120% tot 130% tot 101% tot 110% tot 120% tot 130% 2011

.

.

.

.

.

.

.

.

2012

.

.

.

.

.

.

.

.

2013

.

.

.

.

.

.

.

.

2014

100

200

400

1,2

3,5

6,0

8,4

2015

100

200

400

600

1,2

3,5

5,9

8,3

2016

100

300

400

600

1,2

3,8

6,2

8,6

2017

100

300

500

600

1,6

4,1

6,6

8,7

2018

100

300

500

700

1,8

4,2

6,9

9,1

2019

100

300

500

700

1,8

4,1

6,8

8,8

2020

100

300

500

700

1,7

3,9

6,5

8,6

2021**

100

300

500

600

1,7

3,8

6,3

8,5

* Aantallen door CBS afgerond op 100-tallen ** Voorlopige cijfers

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

37

Bijlage B

Uitgaven en gebruik per regeling (2018 – 2022) Kwijtscheldingsbeleid Tot maximaal 100% van de bijstandsnorm kan men een kwijtschelding krijgen voor (een deel van de) gemeentelijke belastingen.

Kosten kwijtschelding

2018

2019

2020

2021

€ 55.486

€ 54.728

€ 61.127

€ 55.213

€ 49.56524

347

343

350

339

293

Aantal

2022

Individuele inkomenstoeslag Als men 3 jaar van maximaal 100% van de bijstandsnorm leeft kan men één maal per jaar een toeslag aanvragen; de hoogte van de toeslag hangt af van het huishoudtype en betreft 40% van de geldende bijstandsnorm.

Uitgegeven Totaal

2018

2019

2020

2021

2022

€ 60.036

€ 59.376

€ 68.806

€ 56.993

€ 60.720

125

126

131

118

127

Regeling chronisch zieken en gehandicapten & Compensatieregeling Regeling chronisch zieken: Chronisch zieken en gehandicapten die een inkomen hebben van maximaal 120% van de bijstandsnorm, een laag vermogen en geen gebruik maken van de Collectieve zorgverzekering waarbij ook het eigen risico is afgedekt kunnen een bijdrage voor hun eigen risico aanvragen. Compensatieregeling voor gepensioneerden, chronisch zieken en gehandicapten. Tot en met 2021 zijn de regeling chronisch zieken en de compensatieregeling financieel samen geboekt en is een splitsing per regeling niet mogelijk. Regeling chronisch zieken Uitgegeven Aantal verstrekkingen

2022 € 20.625 64

Compensatieregeling Uitgegeven € 3.905 Aantal verstrekkingen 19

Bijzondere bijstand voor kosten bewindvoering Voor noodzakelijke en bijzondere kosten kan men tot een inkomen van maximaal 110% van de bijstandsnorm ondersteuning aanvragen. Kosten voor beschermingsbewind zijn binnen de bijzondere bijstand een grote kostenpost.

Uitgegeven Aantal verstrekkingen 24

2018

2019

2020

2021

2022

€ 128.993

€ 129.225

€ 138.588

€ 134.061

€ 118.971

97

91

99

92

84

Nog niet alle aanvragen kwijtschelding gemeentelijke belastingen zijn verwerkt op moment van schrijven

38

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

Bijzondere bijstand inrichtingskosten Een andere grote kostenpost binnen de bijzondere bijstand zijn kosten voor de inrichting van een woning in geval men daarvoor niet heeft kunnen reserveren (o.a. bij scheidingen en statushouders).

Uitgegeven

2018

2019

2020

2021

2022

€ 34.481

€ 14.570

€ 26.673

€ 59.222

€ 83.738

12

5

7

16

21

Aantal verstrekkingen

Eenmalige energietoeslag De eenmalige energietoeslag is bedoeld als tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen en kan aangevraagd worden door huishoudens met een inkomen tot 120% van de geldende bijstandsgrens. In 2022 is deze voor het eerst uitgekeerd. 2022 Uitgegeven € 1.025.002 Aantal verstrekkingen 685

Collectieve Aanvullende Zorgverzekering Mensen met een inkomen tot 120% kunnen zorgverzekering afsluiten waarbij de gemeente, afhankelijk van de polis, € 15,- of € 37,50 per maand bijdraagt.

Uitgegeven Aantal verstrekkingen

2018

2019

2020

2021

2022

€ 54.782

€ 73.902

€ 84.600

€ 93.249

€ 84.585

130

173

189

206

355

Individuele studietoeslag Een leeftijdsafhankelijke bijdrage voor mensen die vanwege een beperking naast hun studie niet kunnen bijverdienen.

Uitgegeven Aantal

2018

2019

2020

€ 1.800

€ 2.380

4

5

2021

2022

€ 450

€ 2.250

€ 3.600

1

2

2

Kindpakket Het aantal kinderen dat gebruik maakt van het Kindpakket is de afgelopen drie jaar gestegen van 227 kinderen naar 278 kinderen, ondanks dat we te maken hadden met de corona­ pandemie en lockdowns die onder andere sport en cultuur beperkten. Deze 278 kinderen komen uit 193 gezinnen.

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

39

Bijlage C

Vroegsignalering – evaluatie 2022 Druten Monitor Vroegsignalering Druten 2020

%

2021

%

579

2022

%

Signalen aangeleverd

470

744

Signalen opgepakt (2020 was pilotjaar)

40

8,5%

499

86%

549

78,8%

Meldingen opgepakt

40

8,5%

308

61,7%

536

72%

Inwoner bereikt

36

7,6%

49

8,5%

63

8,5%

Hulpaanbod aanvaard

12

2,5%

20

3,5%

39

5,2%

Werkwijze Niet alle aangeleverde signalen worden opgepakt. Soms gaat het om een hele kleine achterstand (< 100 euro of is iemand al bekend bij schuldhulpverlening). Alle signalen van eenzelfde huishouden die we in een maand ontvangen worden gebundeld tot één melding; dit verklaart het verschil in aantal tussen signalen en meldingen. Vervolgens ontvangt de inwoner een hulpaanbod in de vorm van een telefoontje, huisbezoek, brief of sms (= melding opgepakt). Als er naar aanleiding van dit aanbod een succesvol contact tot stand komt, dat wil zeggen dat we de boodschap van Vroegsignalering over hebben kunnen brengen (fysiek, telefonisch of per mail), dan hebben wij de ‘inwoner bereikt’. Van de contacten die we met de inwoners hebben accepteert uiteindelijk 5,2% ons hulpaanbod. Als mensen aangeven dat ze geen hulp willen omdat ze het ‘al opgelost’ hebben of het ‘deze week gaan betalen’, dan kunnen wij daar verder niets mee doen.

Resultaten 2022 Druten 11,5% van opgepakte signalen bereikt 63 personen:29 contact n.a.v. de email, brief of sms en 33 via een telefonisch contact en 1x aangesproken door jongerenwerker. 7,1% van opgepakte signalen heeft hulp aanvaard 39 personen: 16 inwoners middels een Quick Fix en 23 inwoners hebben gebruik gemaakt van schuldhulpverlening Landelijke trend De resultaten uit Vroegsignalering van schulden over 2022 laten een beeld zien dat in lijn is met de landelijke trend. Hieronder staan de landelijke cijfers over 2022 (bron: Dashboard Monitoring Vroegsignalering, Divosa). De cijfers zijn gebaseerd op gemeenten met een omvang van 25.000 – 50.000 inwoners. Het gemiddeld aantal signalen per gemeente met een inwonertal tussen de 25.000 – 50.000 inwoners (d.i. 83 van de 218 deelnemende gemeenten) is 70 signalen per maand. Ter vergelijking: Druten 62 signalen

40

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

Deze meldingen leiden landelijk in 15,8% tot een succesvol contact, dat wil zeggen dat de boodschap van Vroegsignalering over is gebracht in een persoonlijk (fysiek, telefonisch of per mail) contact. Bij gemeenten met een kleinere omvang ligt dit percentage nagenoeg gelijk (15,6%). Ter vergelijking: In Druten ligt dit percentage iets lager: 11,8% Van de contacten die er met inwoners zijn accepteert (landelijk) uiteindelijk 33% het hulp­ aanbod. Bij de kleinere gemeenten (0 – 25.000) ligt dit percentage iets lager op 29,5%. Ter vergelijking: In Druten ligt dit percentage aanmerkelijk hoger: 62%.

Conclusie Het contact dat we in Druten met de inwoners realiseren ligt lager dan het landelijk gemiddelde. Hier kan dus ook meer op ingezet worden. Als er een contact gerealiseerd wordt, dan bereiken we wel meer hulpacceptaties dan landelijk. Kennelijk doen we het in het gesprek met de inwoner goed. Algemene opmerkingen Het laatste kwartaal 2022 laat zowel landelijk als lokaal een lager aantal signalen zien.

Mogelijk dat de steunmaatregelen (rondom energie) hier een rol in spelen. Het aantal signalen blijft al lange tijd ver achter bij de verwachtingen. Hier wordt nog onderzoek naar gedaan. Vermoed wordt dat mensen deels gesteund werden door diverse overheidsmaatregelen zoals de energietoeslag, hun spaartegoeden opmaken en lenen bij familie of vrienden. Grotere gemeenten met meer schuldenproblematiek laten verhoudingsgewijs een hoger percentage signalen en meldingen zien.

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

41

Rendement De cijfers lijken nog weinig spectaculair. We zijn echter ‘pas’ een paar jaar op weg. Toch is het zinvol om door te gaan met vroeg­ signalering, vindt ook Nadja Jungmann, lector schulden en incasso. In Binnenlands Bestuur van 30 mei 2022 zegt zij hierover: ‘Op dit moment hebben we vijf op de zes mensen met problematische schulden niet in beeld. Vroegsignalering kan eraan bijdragen dat het bereik van de schuldhulpverlening toeneemt. Bovendien werpt vroegsignalering ook vruchten af die niet direct zichtbaar zijn in de statistieken. De monitor biedt alleen zicht op het aantal mensen dat direct hulp aanneemt. Er zijn ook mensen waarbij vroegsignalering werkt als een wake up call. Ze slaan de hulp van de gemeente af, maar zoeken als gevolg van de aandacht van de gemeente alsnog de schuldeiser op. Ook dan is vroeg­ signalering van toegevoegde waarde. Daar­ naast geldt nog steeds dat elke euro die aan preventie van schulden wordt uitgegeven een maatschappelijk rendement heeft van 2,69 euro.” Doorontwikkeling Vroegsignalering wordt in 99% van de gevallen door de inwoners positief ontvangen mits onze bedoeling goed wordt uitgelegd. De meeste acceptatie gebeurt als we tele­ fonisch of persoonlijk contact hebben. Landelijke monitorcijfers laten zien dat huisbezoeken en bellen het vaakst leiden tot contact.

Het Rijk gaat vanaf 2023 structurele financiering beschikbaar maken voor het intensiveren van deze werkwijzen.

en recidivisten met meerdere signalen) zijn ingegeven door onder andere personele capaciteit. We gaan onderzoeken hoe we de Vroeg­ signalering in 2023 kunnen intensiveren. Denkrichtingen hierbij zijn: a. G  roter aantal inwoners per telefoon benaderen. b. I ntensivering inzet jongerenwerkers. De aandacht voor jongeren en preventie neemt toe. De resultaten van de jongerenwerkers die contact met de jongeren zoeken blijft achter bij de verwachting. Zij geven als reden aan dat ze beperkte tijd hebben én dat een contact soms een langdurig, intensief vervolg heeft. De begeleiding loopt anders dan bij een reguliere inwoner. Dit is mede ingegeven door het feit dat deze jongeren vaak meerdere problemen hebben. c. H  uisbezoeken uitbreiden naar meer inwoners die maanden achter elkaar met achterstanden, bij verschillende vaste lasten partners, worden aangemeld. De uitbreiding van deze capaciteit is al opgenomen in de afspraken met MeerVoormekaar. d. Inzet van Schuldhulpmaatje voor een huisbezoek. Schuldhulpmaatje is een fijne partner die voor de inwoners gezien wordt als ‘niet van de overheid’. Bovendien heeft Schuldhulpmaatje een langere adem en biedt deze meerdere contacten die vaak nodig zijn. De ervaringen zijn positief. Schuldhulpmaatje werkt op vrijwillige basis.

Net als landelijk, zit er een groot verschil tussen het aantal meldingen en de contacten die we succesvol kunnen leggen. Deels ligt dit in de beschikbaarheid van telefoonnummers, deels in de criteria die we hanteren om mensen te selecteren. Deze selectiecriteria (huis­ bezoek of telefoongesprek bij: 2 of meer signalen per huishouden met een totale achterstand > 750,-, jongeren (< 27 jaar)

42

Beleidsplan 2023 | Geldzorgen, armoede en schulden

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=fa3c5089-bdcc-45e7-b662-cd85f905afe2