CConstaterende datdruten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1: 1519706-0049 Businesscase Klosterhufke _v1.0_1

Raad openbaar Druten 15 december 2022, gemeente drutenBij agendapunt: Scenario's basisschool 't Klosterhufke Deest27.444 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Referentie: 1519706-0049.1.0.

Voor de gebouwelijke beoordeling van de drie scenario’s wordt ingegaan op een aantal onderwerpen: • Energie: kan voldaan worden aan de huidige wettelijke normen (bijna energieneutrale gebouwen - BENG) of is zelfs de realisatie van een energieneutraal gebouw - ENG - mogelijk? • Hoe hoog is de technische kwaliteit na de ingreep? • Welk niveau is haalbaar ten aanzien van binnenmilieu (Frisse Scholen)? • Hoe goed is de logistieke structuur na de ingreep? • Hoe goed is de bereikbaarheid (toegankelijkheid gebouw) na de ingreep? • Hoe hoog wordt de langetermijntoekomstwaarde ten aanzien van flexibiliteit ingeschat?

4.1.3 Toelichting ruimtelijk Voor de ruimtelijke beoordeling van de drie scenario’s wordt ingegaan op een aantal onderwerpen: • Is het scenario inpasbaar binnen het geldende bestemmingsplan en bouwvlak? • Hoe verhoudt het gebouw zich in relatie tot zijn omgeving? Hierbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar groen voor klimaat, onderwijs, omgeving. • Hoe goed is de verkeersveiligheid? • In hoeverre spelen er aandachtspunten in relatie tot planvorming, bijvoorbeeld op basis van parkeren, relatie tot dorpshuis?

Pagina 25 van 42

4.1.4 Toelichting financieel Voor het criterium financiën is gekeken naar de financiële consequenties op basis van stichtingskosten voor onderwijs, kinderopvang en totaal, ook in vergelijking met de geindexeerde bedragen van het IHP. Verder wordt ook gekeken naar de totale kapitaallasten en de Total Cost of Ownership (TCO)-verwachting op basis van kwalitatieve uitgangspunten zoals energiegebruik, onderhoud en schoonmaak. Binnen het IHP was uitgegaan van een eigen financiële bijdrage door het schoolbestuur die per casus te bepalen is. In vervolg op dit onderzoek zal in gezamenlijkheid door schoolbestuur en gemeente dat bedrag bepaald worden binnen de wettelijke kaders en mogelijkheden van beide partijen. Het schoolbestuur is in haar financiële bijdrage gebonden aan wet- en regelgeving, wat betekent dat deze alleen kan plaatsvinden indien deze bijdrage kan worden terug verdiend door een besparing in onderhoud, schoonmaak- of energiekosten, een lagere energie rekening of andere vermindering van exploitatiekosten als gevolg van keuzes in het bouwproces.

Referentie: 1519706-0049.1.0.

Pagina 26 van 42

Inpassing van gewenst onderwijsconcept (unitonderwijs) goed gefaciliteerd

Onderwijskundig

functionele flexibiliteit (geschikte plekken als werkplekken voor leerlingen, voor passend onderwijs en t.b.v. individuele leerlingenbegeleiding) Doorlopende lijn in de vorm van IKC-vorming waarborgen (alle kindvoorzieningen) Energie (voldoen aan huidige normen (B)ENG ) Technische kwaliteit

Gebouwlijk / Duurzaamheid

Binnenmilieu (Frisse Scholen) Logistieke structuur (logistiek naar en binnen gebouw) Bereikbaarheid (toegankelijkheid gebouw) Langetermijn toekomstwaarde (Flexibiliteit)

Scenario inpasbaar binnen bestemmingsplan en bouwvlak

Ruimtelijk

Gebouw in relatie tot omgeving (bijdrage van groen voor klimaat, onderwijs, omgeving) Verkeersveiligheid

Afstemming met planvorming (parkeren, relatie tot dorpshuis) Omvang school (m2bvo) en kinderdagverblijf (m²bvo) en totaal

Overschrijding van omvang t.a.v. IHP voor school (804 m²bvo) Stichtingskosten voor onderwijs o.b.v. uitgangspunten (incl. btw; prijspeil 2022) Overschrijding voor onderwijs t.a.v. geindexeerde bedragen IHP (kengetal: €2.971 per m² bvo / totaalbedrag: €2.388.684)

Financieel

Stichtingskosten voor kinderdagverblijf (incl. btw; prijspeil 2022) Stichtingskosten totaal (incl. btw; prijspeil 2022) Kapitaallasten totaal (incl. btw; prijspeil 2022) TCO - verwachting o.b.v. kwalitatieve uitgangspunten (energiegebruik, onderhoud en schoonmaak)

Referentie: 1519706-0049.1.0.

Scenario 1 Nieuwbouw

Scenario 2 Vernieuwbouw

Scenario 3 Renovatie

optimaal te realiseren binnen bestaand bouwvlak - gebouw wordt ontworpen voor het onderwijsconcept;

goed te realiseren door middel van grote bouwkundige aanpassingen

Optimaal te realiseren

Nagenoeg optimaal te realiseren vanwege aanpassingen van de schil en Technische kwaliteit is voldoende, onderhoudsintensiever vanwege andere grote bouwkundige en installatietechnische onderdelen leeftijd van gehandhaafde onderdelen; er is een verband met het MJOP vervanging van onderdelen zal in het MJOP blijven staan (bijvoorbeeld kozijnen, dak, buitengevel) Frisse Scholen B te realiseren Frisse Scholen mix van klassen B/C te realiseren Is te realiseren door logistieke ruimte (verkeersruimte) vrij te maken van Weinig invloed op, bestaande logistieke structuur blijft bestaan incl. alle kleine hoeken huidige beperkingen Optimaal te organiseren Bestaande beperkingen (bijv. geen miva-toilet) zijn op te heffen

realisatie beperkt mogelijk; grote aandachtspunten van het huidige gebouw blijven bestaan, zoals smalle en lage gangen; weinig flexibiliteit in het gebouw en gebrek aan geschikte verwerkingsruimten; Bestaande indeling biedt slecht overzicht wat bij ander onderwijsconcept een praktisch nadeel is. gebouw optimaal te ontwerpen voor verschillende behoeftes; totaal binnen de contouren van het huidige gebouw verschillende type redelijk starre gebouwvorm door dragende wanden; gangen met lage beschikbare m² beperkt op normatieve m² ruimtebehoefte; werkplekken te realiseren; flexibiliteit van 'lokalen' blijft enigszins beperkt plafonds waardoor deze niet geschikt zijn als verwerkingsplek voor vanuit onderwijskundige uitgangspunten zo veel als mogelijk functies op vanwege dragende tussenwanden; extra flexibiliteit realiseren door leerlingen; door hoog leerlingenaantal weinig speling binnen het gebouw één verdieping realiseren koppeling aula en speellokaal; miva-toilet wordt toegevoegd mogelijk om flexibel met beschikbare ruimte om te gaan. optimaal te realiseren binnen bestaand bouwvlak - gebouw wordt redelijk goed te realiseren binnen het verbouwde gebouw inpassing beperkt mogelijk.

Speellokaal wordt slechter bereikbaar voor ontworpen voor het onderwijsconcept + inhoudelijke samenwerking met aandachtspunten zijn inpassingsverlies en goede positionering ten verschillende groepen de kinderopvang opzichte van elkaar ENG haalbaar BENG haalbaar, ENG mogelijk haalbaar maar niet zeker BENG mogelijk haalbaar maar niet zeker

minimum Frisse Scholen B te realiseren Optimaal te organiseren in eenlaagse variant; bij meerlaags bouwen verlies van ruimte door verticaal verkeer Optimaal te organiseren Flexibele draagconstructie is mogelijk waardoor herindelen niet beperkt wordt door dragende wanden; mogelijkheden voor uitbreiding (Fase 2) kunnen voorbereid worden realiseerbaar Mocht ervoor gekozen worden het naastliggende perceel (huidige groenstrook) erbij te betrekken is een bestemmingsplanwijziging nodig incl. bijbehorende procedure. Dat kan een kans bieden om tijdelijke huisvesting te voorkomen. bij een tweelaags gebouw is een compacter gebouw te realiseren waardoor meer ruimte voor groenvoorziening en beplanting ontstaat en tevens voor het realiseren van een aantrekkelijk buitenterrein Verkeersveiligheid zal afhankelijk zijn van de positionering binnen de beschikbare kavel. In deze variant zou zelfs het realiseren van een kissen-ride-voorziening mogelijk zijn. situeren van gebouw op bouwvlak is vrij mogelijk; dus mogelijkheden tot aansluiting bij dorpshuis en aansluiting speelplein op groen mogelijk.

Plaatselijk doorbraken tbv onderwijsvisie zijn mogelijk. Bestaande dragende wanden zijn beperkend en blijven gehandhaafd. Meer flexibiliteit voor de lange termijn is nodig ivm verwachte onderwijsvernieuwing en groei van leerlingenaantallen, maar is niet haalbaar. realiseerbaar

realisatie van extra beplanting mogelijk b.v. ter verbetering van schaduwwerking voor de zuidgevel van het gebouw; vormgeven van bewegend leren buiten beter realiseerbaar Verkeersveiligheid kent met name bij het halen en brengen van kinderen met de auto beperkingen aangezien de parkeerplaats pas naast het dorpshuis is en ouders daardoor langs het perceel parkeren. behoud van doorgang tussen parkeerplaats en gebouw langs het dorpshuis belangrijk

897 300 1197 93 m² +300 m² = 393 m² (t.a.v. huidig schoolgebouw van 1.255 m²: 58 m² kleiner) € 3.047.600 - € 3.528.800 (ENG) (gemiddeld: € 3.207.977,-) -€819.293 (gebaseerd op gemiddeld bedrag)

1097 300 1397 293 m²+300 m² = 593 m² (t.a.v. huidig schoolgebouw van 1.255 m²: plus 142 m²) € 2.667.000 - € 3.088.100 (BENG) (gemiddeld: € 2.807.369,-) -€418.685 (gebaseerd op gemiddeld bedrag)

€ 1.019.300 - € 1.180.200 (ENG) (gemiddeld: € 1.072.902,-) € 4,07 - € 4,71 miljoen (ENG) (gemiddeld: € 4.280.879,-) € 138.326 (jaar 1) - € 107.022 (jaar 40) € 107.022 (afschrijving o.b.v. 40 jaar) € 31.304 (rente, jaar 1) - € 0 (rente jaar 40) Hoe kleiner het gebouw hoe lager de kosten voor energie, onderhoud en schoonmaak, ENERGIE: energetisch beste kwaliteit (ENG) dus laag energieverbruik; Nieuw te ontwerpen met aandacht voor ONDERHOUD en SCHOONMAAK, dus lage onderhoudskosten en lage kosten voor schoonmaak

€ 724.600 - € 839.000 (BENG) (gemiddeld: € 762.731,-) € 3,39 miljoen en € 3,93 miljoen (BENG) (gemiddeld: € 3.570.100,-) € 115.358 (jaar 1) - € 89.252 (jaar 40) € 89.252 (afschrijving o.b.v. 40 jaar) € 26.106 (rente, jaar 1) - € 0 (rente jaar 40) Grootste gebouw (m2bvo). ENERGIE: op-een-na-beste kwaliteit (tussen BENG en ENG), dus hogere energiekosten dan scenario 1. Veel is nieuw te ontwerpen met aandacht voor ONDERHOUD en SCHOONMAAK, dus lagere kosten dan scenario 3, maar door grotere omvang t.o.v. bekostiging en gehandhaafde delen hogere kosten dan scenario 1.

Bestaande dragende wanden zijn beperkend en blijven gehandhaafd, plaatselijk doorbraken tbv onderwijsvisie beperkt mogelijk. Daarmee blijft de flexibiliteit van het gebouw zeer beperkt. Overmaat aan ruimte die nu flexibel ingezet wordt verdwijnt door toenemende leerlingaantallen. realiseerbaar

realisatie van extra beplanting op gemeentelijke groenstrook mogelijk ter verbetering van schaduwwerking voor de zuidgevel van het gebouw Verkeersveiligheid kent met name bij het halen en brengen van kinderen met de auto beperkingen aangezien de parkeerplaats pas naast het dorpshuis is en ouders daardoor langs het perceel parkeren. behoud van doorgang tussen parkeerplaats en gebouw langs het dorpshuis belangrijk 1052 203 1255 248 m2+203 m² = 451 m² (t.a.v. huidig schoolgebouw van 1.255 m²: 0 m² extra of minder) € 2.209.100 - € 2.558.000 (bijna BENG) (gemiddeld: € 2.325.415,-) + €63.269 (gebaseerd op gemiddeld bedrag; LET OP: uitgangspunten verschillen (IHP gaat uit van nieuwbouw / lefensduur 40 jaar; scenario 3 van renovatie / levensduur van 25 jaar) € 436.300 - € 505.200 (bijna BENG) (gemiddeld: € 459.285,-) € 2,65 miljoen en € 3,06 miljoen (bijna BENG) (gemiddeld:€ 2.784.700,-) € 131.439 (jaar 1) - € 111.389 (jaar 25) € 111.389 (afschrijving o.b.v. 25 jaar) € 20.050 (rente, jaar 1) - € 0 (rente jaar 25) Omvang gebouw tussen scenario 1 en scenario 2 in. ENERGIE: slechtste kwaliteit dus hoogste energiekosten. Veel bestaande onderdelen blijven dus weinig invloed op huidige kosten voor ONDERHOUD en SCHOONMAAK.

Pagina 27 van 42

4.2. Scenario 1 - nieuwbouw In scenario 1 wordt uitgegaan van de realisatie van nieuwbouw op basis van de normatieve ruimtebehoefte voor ’t Klòsterhûfke en aanvullend de realisatie van voorzieningen voor kinderopvang met bso en peuterspelen van 300 m² bvo. Er wordt uitgegaan van sloop en vervangende nieuwbouw die optimaal op de kavel gepositioneerd kan worden. Overwegingen voor dit scenario zijn: Onderwijskundig • Inpasbaarheid onderwijsconcept: in het nieuwbouwscenario kan het gewenste onderwijsconcept optimaal gerealiseerd worden. Immers, het gebouw kan hiervoor ontworpen worden. • Functionele flexibiliteit: de functionele flexibiliteit wordt zeer goed ondersteund. Het gebouw wordt ontworpen voor verschillende behoeften. De totale omvang wordt wel beperkt op basis van de normatieve ruimtebehoefte. • IKC-vorming: de doorlopende lijn wordt optimaal gefaciliteerd binnen het bestaande bouwvlak. Gebouwelijk/duurzaamheid • Energie: het gebouw kan als bijna energieneutraal gebouw (BENG) gerealiseerd worden. Zelfs de realisatie van een ENG-gebouw is mogelijk. • Technische kwaliteit: kan bij nieuwbouw optimaal ingericht worden. De nieuwbouw zal compact en energie-efficiënt maar ook comfortabel voor de gebruikers gerealiseerd worden. In de bepaling van de stichtingskosten is rekening gehouden met het realiseren van een kwalitatief goed en exploitatiegericht gebouw.

• Binnenmilieu: Frisse Scholen klasse B minimaal realiseerbaar. • Logistieke structuur: deze is optimaal te organiseren in de eenlaagse variant. Bij meerlaags bouwen kan ruimte verloren gaan door verticaal verkeer. • Bereikbaarheid: de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het gebouw, ook voor mindervaliden, kan optimaal gerealiseerd worden. • Langetermijntoekomstwaarde (flexibiliteit): ook de realisatie van een flexibel en toekomstbestendig gebouw kan door middel van een flexibele draagconstructie gerealiseerd worden.

Referentie: 1519706-0049.1.0.

Ruimtelijk • Inpasbaar binnen bestemmingsplan: de inpasbaarheid binnen het bestemmingplan is mogelijk. Mocht ervoor gekozen worden het naastliggende perceel (huidige groenstrook) erbij te betrekken, dan is een bestemmingsplanwijziging nodig inclusief bijbehorende procedure. Dat kan een kans bieden om tijdelijke huisvesting te voorkomen. • Gebouw in relatie tot omgeving: bij een tweelaags gebouw kan een compacter gebouw gerealiseerd worden, waardoor meer ruimte voor groenvoorziening en beplanting ontstaat en tevens voor het realiseren van een aantrekkelijk buitenterrein. • Verkeersveiligheid: verkeersveiligheid zal afhankelijk zijn van de positionering binnen de beschikbare kavel. In deze variant zou zelfs het realiseren van een kiss-andride-voorziening mogelijk zijn. • Planvorming: de situering van het gebouw binnen het bouwvlak is vrij mogelijk; dus er zijn mogelijkheden tot aansluiting bij het dorpshuis en aansluiting van het speelplein op groen. Financieel • Er wordt uitgegaan van de normatieve ruimtebehoefte van 897 m² bvo voor de school en 300 m² bvo voor de kinderopvang. Daarmee vindt een overschrijding van het aantal vierkante meter van het IHP met 393 m² plaats. Ten opzichte van het huidige gebouw wordt de nieuwbouw 58 m² bvo kleiner. • De stichtingskosten voor de school bedragen tussen € 3.047.600,-- en € 3.528.800,-- (ENG) (inclusief btw); prijspeil 2022.

• De stichtingskosten voor de kinderopvang bedragen tussen € 1.019.300,-- € 1.180.200,-- (ENG) (inclusief btw); prijspeil 2022. • De kapitaallasten bedragen tussen € 138.326.-- (jaar 1) en € 107.022.-- (jaar 40), waarbij op basis van een minimale levensduur van 40 jaar een energieneutraal gebouw gerealiseerd kan worden. • TCO-verwachting: hoe kleiner het gebouw, hoe lager de kosten voor energie, onderhoud en schoonmaak. Op basis hiervan worden een laag energieverbruik, evenals lage onderhoudskosten en lage kosten voor schoonmaak verwacht. De financiele bijdrage door het schoolbestuur wordt later vastgesteld.

Pagina 28 van 42

4.3. Scenario 2 - vernieuwbouw In scenario 2 wordt uitgegaan van vernieuwbouw van het huidige gebouw waarbij het gebouw waar nodig bouwkundig en installatietechnisch veranderd en uitgebreid wordt om zoveel als mogelijk tegemoet te komen aan het gewenste onderwijsconcept. Overwegingen voor dit scenario zijn: Onderwijskundig • Inpasbaarheid onderwijsconcept: in het vernieuwbouwscenario kan het gewenste onderwijsconcept goed gerealiseerd worden door middel van grote bouwkundige aanpassingen. • Functionele flexibiliteit: binnen de contouren van het huidige gebouw kunnen verschillende typen werkplekken gerealiseerd worden. De flexibiliteit van 'lokalen' blijft enigszins beperkt vanwege dragende tussenwanden. Extra flexibiliteit is te realiseren door de koppeling van aula en speellokaal. Er wordt een mindervalidentoilet toegevoegd. • IKC-vorming: de doorlopende lijn wordt redelijk goed gerealiseerd binnen het verbouwde gebouw - aandachtspunten zijn inpassingsverlies en goede positionering ten opzichte van elkaar. Gebouwelijk • Energie: het gebouw kan als bijna energie neutraal gebouw (BENG) gerealiseerd worden. De realisatie van een ENG-gebouw is mogelijk haalbaar maar niet zeker. • Technische kwaliteit: nagenoeg optimaal te realiseren vanwege aanpassingen van de schil en andere grote bouwkundige en installatietechnische onderdelen.

• Binnenmilieu: Frisse Scholen klasse B is realiseerbaar. • Logistieke structuur: een betere logistieke structuur is te realiseren door logistieke ruimte (verkeersruimte) vrij te maken van kleine hoeken. • Bereikbaarheid: de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het gebouw, ook voor mindervaliden, kan optimaal gerealiseerd worden. • Langetermijntoekomstwaarde (flexibiliteit): plaatselijke doorbraken ten behoeve van onderwijsvisie zijn mogelijk. Bestaande dragende wanden zijn beperkend en blijven gehandhaafd. Meer flexibiliteit voor de lange termijn is nodig in verband met verwachte onderwijsvernieuwing en groei van leerlingenaantallen, maar is niet haalbaar.

Referentie: 1519706-0049.1.0.

Ruimtelijk • Inpasbaar binnen bestemmingsplan: dat is realiseerbaar aangezien uitgegaan wordt van de huidige gebouwcontouren en geringe uitbouw. • Gebouw in relatie tot omgeving: het aanbrengen van extra beplanting is mogelijk, bijvoorbeeld ter verbetering van schaduwwerking voor de zuidgevel van het gebouw. Ook bewegend leren op het buitenterrein is beter realiseerbaar. • Verkeersveiligheid: verkeersveiligheid kent met name bij het halen en brengen van kinderen met de auto beperkingen, aangezien de parkeerplaats pal naast het dorpshuis ligt en ouders daardoor langs het perceel parkeren. • Planvorming: behoud van doorgang tussen parkeerplaats en gebouw langs het dorpshuis is belangrijk. Financieel • Er wordt uitgegaan van de ingepaste ruimtebehoefte van 1.097 m² bvo voor de school en 300 m² bvo voor de kinderopvang. Daarmee is er een overschrijding van het aantal vierkante meter van het IHP met 593 m². Ten opzichte van het huidige gebouw wordt het gebouw 142 m² bvo groter. • De stichtingskosten voor de school bedragen tussen € 2.667.000,-- € 3.088.100,-- (BENG) (inclusief btw); prijspeil 2022. • De stichtingskosten voor de kinderopvang bedragen tussen € 724.600,-- € 839.000,-- (BENG) (inclusief btw); prijspeil 2022.

• De kapitaallasten bedragen tussen € 115.358,-- (jaar 1) - € 89.252,-- (jaar 40), waarbij op basis van een minimale levensduur van 40 jaar minimaal een bijna energieneutraal gebouw gerealiseerd kan worden. • TCO-verwachting: het betreft het grootste gebouw in vergelijking met de andere twee scenario’s. Op basis van de kwalitatieve uitgangspunten wordt verwacht dat de energiekosten hoger zijn dan bij scenario 1 en dat de kosten voor onderhoud en schoonmaak lager zijn dan bij scenario 3. Echter, door de grotere omvang ten opzichte van de bekostiging en gehandhaafde delen zullen de kosten voor schoonmaak en onderhoud hoger zijn dan bij scenario 1. De financiële bijdrage door het schoolbestuur wordt later in gezamenlijkheid met de gemeente vastgesteld.

Pagina 29 van 42

4.4. Scenario 3 - renovatie In scenario 3 wordt uitgegaan van renovatie van het huidige gebouw waarbij ingrepen tot een minimum beperkt worden. Overwegingen voor dit scenario zijn: Onderwijskundig • Inpasbaarheid onderwijsconcept: realisatie van het gewenste onderwijsconcept is beperkt mogelijk. Grote aandachtspunten van het huidige gebouw blijven bestaan, zoals smalle en lage gangen; weinig flexibiliteit in het gebouw en gebrek aan geschikte verwerkingsruimten. De bestaande indeling biedt slecht overzicht, wat bij een ander onderwijsconcept een praktisch nadeel is. • Functionele flexibiliteit: er is een redelijk starre gebouwvorm door dragende wanden. De gangen hebben lage plafonds waardoor deze niet geschikt zijn als verwerkingsruimte voor leerlingen. Door een hoger leerlingenaantal dan nu blijft er weinig speling binnen het gebouw over om flexibel met beschikbare ruimte om te gaan. • IKC-vorming: de realisatie van een goede doorlopende lijn is slechts beperkt mogelijk. Het speellokaal wordt slechter bereikbaar voor verschillende groepen. Gebouwelijk • Energie: het gebouw kan mogelijk als bijna energie neutraal gebouw (BENG) gerealiseerd worden, dat is echter niet zeker te voorspellen. • Technische kwaliteit: technische kwaliteit is voldoende. Het gebouw zal onderhoudsintensiever zijn vanwege de hoge leeftijd van gehandhaafde onderdelen.

Er is een verband met het MJOP - vervanging van onderdelen zal in het MJOP blijven staan (bijvoorbeeld kozijnen, dak, buitengevel), wat tot hogere kosten voor het schoolbestuur zal leiden ondanks de ingrepen. • Binnenmilieu: Frisse Scholen mix van klassen B/C te realiseren. • Logistieke structuur: er is weinig invloed op de logistieke structuur binnen dit scenario. Bestaande logistieke structuur blijft bestaan, inclusief alle huidige beperkingen. • Bereikbaarheid: bestaande beperkingen (bijvoorbeeld geen mindervalidentoilet) zijn op te heffen. • Langetermijntoekomstwaarde (flexibiliteit): bestaande dragende wanden zijn beperkend en blijven gehandhaafd. Plaatselijke doorbraken ten behoeve van onderwijsvisie zijn beperkt mogelijk. Daarmee blijft de flexibiliteit van het gebouw zeer

Referentie: 1519706-0049.1.0.

beperkt. Overmaat aan ruimte die nu flexibel ingezet wordt verdwijnt door toenemende leerlingenaantallen. Ruimtelijk • Inpasbaar binnen bestemmingsplan: dat is realiseerbaar aangezien uitgegaan wordt van de huidige gebouwcontouren. • Gebouw in relatie tot omgeving: aanbrengen van extra beplanting is mogelijk. Bijvoorbeeld ter verbetering van schaduwwerking voor de zuidgevel van het gebouw. Ook bewegend leren op het buitenterrein is beter realiseerbaar. • Verkeersveiligheid: verkeersveiligheid kent met name bij het halen en brengen van kinderen met de auto beperkingen, aangezien de parkeerplaats pal naast het dorpshuis ligt en ouders daardoor langs het perceel parkeren. • Planvorming: behoud van doorgang tussen parkeerplaats en gebouw langs het dorpshuis is belangrijk. Financieel • Er wordt uitgegaan van de ingepaste ruimtebehoefte van 1.052 m² bvo voor de school en 203 m² bvo voor de kinderopvang. Daarmee is er een overschrijding van het aantal vierkante meter van het IHP met 451 m². Ten opzichte van het huidige gebouw wordt het gebouw niet groter. • De stichtingskosten voor de school bedragen tussen € 2.209.100,-- € 2.558.000,-- (bijna BENG); prijspeil 2022. • De stichtingskosten voor de kinderopvang bedragen tussen € 436.300,-- € 505.200,-- (bijna BENG); prijspeil 2022. • De kapitaallasten bedragen tussen € 131.439,-- (jaar 1) - € 111.389,-- (jaar 25).

Let op: dit betreft een afschrijving over 25 jaar. • TCO-verwachting: de omvang van het gebouw ligt tussen die van scenario 1 en scenario 2 in. Het gebouw kent de slechtste kwaliteit dus worden de hoogste energiekosten verwacht. Veel bestaande onderdelen blijven gehandhaafd; hierdoor is er weinig invloed op de huidige kosten voor onderhoud en schoonmaak. De financiële bijdrage door het schoolbestuur wordt later in gezamenlijkheid met de gemeente vastgesteld.

Pagina 30 van 42

5. Samenvatting en conclusies Binnen deze businesscase voor ’t Klòsterhûfke te Deest zijn na de inventarisatie van de randvoorwaarden de volgende drie scenario’s onderzocht en door middel van de multicriteria-analyse tegen elkaar afgewogen: • Scenario 1: nieuwbouw (levensduurverlenging 40 jaar). • Scenario 2: vernieuwbouw (levensduurverlenging 40 jaar). • Scenario 3: renovatie (levensduurverlenging 25 jaar). Daarmee worden de drie scenario’s als volgt samengevat: Scenario 1 - nieuwbouw Binnen het eerste scenario wordt ervan uitgegaan dat het huidige gebouw gesloopt en binnen het bouwvlak nieuw gebouwd wordt met een normatieve omvang van 897 m² bvo voor het onderwijs en 300 m² voor kinderopvang. Daarbij zal erop gelet worden dat het nieuwe gebouw goed aansluit bij het gewenste onderwijsconcept en daarmee één leerlijn ontstaat als verbinding tussen onderwijs en kinderopvang. Een op een later moment nodige uitbreiding vanwege verdere leerlingengroei (‘fase 2’) kan van begin af aan in het plan betrokken worden om later logische verbindingen te creëren. Er zijn verschillende inpassingen binnen de kavel mogelijk. Ook de optie van het betrekken van de naastgelegen gemeentelijke groenstrook, bijvoorbeeld ten behoeve van buitenruimte, kan overwogen worden.

Afhankelijk van de positionering van de nieuwbouw zal volledige of deels tijdelijke huisvesting nodig zijn voor het opvangen van de leerlingen. Binnen dit scenario zijn de hoogste kwalitatieve uitgangspunten haalbaar. Zo kan een energieneutraal gebouw gerealiseerd worden waarbinnen op het gebied van binnenmilieu minimaal klasse B voor alle onderwerpen van Frisse Scholen haalbaar is. Ook de bereikbaarheid van het gebouw en de logistiek binnen het gebouw worden ten opzichte van de huidige situatie geoptimaliseerd, evenals de flexibiliteit van de opzet van het gebouw om toekomstige veranderingen te faciliteren. In dit scenario heeft het gebouw de kleinste omvang maar de hoogste totale stichtingskosten. De stichtingskosten voor de school zijn € 3.207.977,--. De stichtingskosten voor de kinderopvang zijn € 1.072.902,--.De stichtingskosten voor de school overschrijden het geïndexeerde budget o.b.v. het IHP met €819.293 (gebaseerd op gemiddeld bedrag). Op basis van een afschrijvingsperiode van 40 jaar ontstaan vergelijkbaar hoge

Referentie: 1519706-0049.1.0.

kapitaallasten als voor het renovatiescenario, terwijl een hoger kwaliteitsniveau gerealiseerd wordt. Scenario 2 - vernieuwbouw Binnen het tweede scenario wordt het huidige gebouw gestript tot de basisopzet van het gebouw en opnieuw opgebouwd. Kleine delen worden gesloopt en daarna weer bijgebouwd. Hierdoor kent dit scenario met 1.097 m² bvo voor onderwijs en 300 m² bvo voor kinderopvang de grootste omvang, die ook bij de volgens de prognose toekomstige groei in leerlingenaantallen voldoende zal zijn om alle leerlingen te huisvesten. Het scenario kan binnen het huidige bouwvlak gerealiseerd worden, echter zal de school op de huidige plek behouden blijven. Vanwege de ingrijpende verbouwing is tijdelijke huisvesting nodig. Na de verbouwing ontstaat een gebouw dat de doorlopende leerlijn en het gewenste onderwijsconcept veel beter faciliteert dan het huidige gebouw. Echter dient er bij de verdere uitwerking van het scenario op gelet te worden dat het inpassingsverlies en een goede positionering van de verschillende functies ten opzichte van elkaar zo goed mogelijk gerealiseerd worden. Er dient bijvoorbeeld een logische verbinding gecreëerd te worden tussen de ruimten voor onderwijs en voor kinderdagverblijf om samenwerking te stimuleren. Binnen dit scenario worden hoge kwaliteitsstandaarden behaald die wel iets lager liggen dan bij het nieuwbouwscenario (scenario 1).

Daarmee zijn de op een na hoogste stichtingskosten ter realisatie van het scenario nodig. De stichtingskosten voor de school zijn € 2.807.369,--. De stichtingskosten voor de kinderopvang zijn € 762.731,--. De overschrijding van het geïndexeerde IHP-budget bedraagt circa -€418.685 (gebaseerd op het gemiddeld bedrag). Worden de nodige stichtingskosten vertaald naar kapitaallasten, dan blijkt dat deze in verhouding tot de andere twee scenario’s gunstiger zijn. Op basis van de kwalitatieve uitgangspunten wordt verwacht dat de energiekosten te betalen door het schoolbestuur hoger zijn dan bij scenario 1 en dat de kosten voor onderhoud en schoonmaak lager zijn dan bij scenario 3. In de verhouding tot scenario 1 is dit scenario vanuit financieel oogpunt qua investering gunstiger. In verhouding tot scenario 1 zijn de te behalen onderwijskundige en bouwtechnische kwaliteit in dit scenario ongunstiger.

Pagina 31 van 42

Scenario 3 - renovatie Binnen het derde scenario wordt het gebouw het minst ingrijpend verbouwd en blijven daardoor de meeste tekortkomingen van het huidige gebouw bestaan. In tegenstelling tot de andere scenario’s, wordt in dit scenario uitgegaan van een levensduur van 25 jaar. Er wordt uitgegaan van het huidige gebouw. Daarmee worden 1.052 m² bvo voor het onderwijs en 203 m² bvo voor kinderopvang ingezet (in fase 1 en fase 2). Aangezien de huidige opzet van het gebouw zoveel als mogelijk gehandhaafd blijft, worden de mogelijkheden voor een doorlopende leerlijn en inhoudelijke samenwerking substantieel belemmerd. Ook de positionering binnen de kavel en daarmee de toegankelijkheid en bereikbaarheid blijven gelijk aan de huidige situatie. De kwaliteit van dit scenario is beduidend lager dan de kwaliteit van de overige twee scenario’s. In dit scenario wordt ervan uitgegaan dat een BENG-gebouw gerealiseerd kan worden. Echter is zelfs dat op basis van de locatieschouw niet met zekerheid te realiseren. Vanuit onderwijskundige kwaliteit en toekomstgerichtheid is het scenario niet aan te bevelen. Veel van de huidige tekortkomingen van het gebouw blijven bestaan. De hoogte van de te maken kosten in relatie tot het te behalen kwaliteitsniveau is buiten verhouding.

Daarnaast is dit scenario bedoeld voor een levensduur van 25 jaar, wat zich ook weerspiegelt in de kapitaallasten die vergelijkbaar zijn met de lasten voor nieuwbouw ondanks het lager kwaliteitsniveau. Conclusie Alle aspecten overwegend wordt de voorkeur uitgesproken voor scenario 1 – nieuwbouw, omdat binnen dit scenario het hoogste kwaliteitsniveau haalbaar is en alle kritieken aandachtspunten van het huidige gebouw opgelost worden. Scenario 2 - vernieuwbouw wordt gezien als het op een na beste scenario. Binnen dit scenario zijn niet alle tekortkomingen op te lossen en wordt een iets lager kwaliteitsniveau behaald dan bij scenario 1. Echter is de verhouding van kwaliteitsverbetering ten opzichte van de hiermee gemoeide kosten beter. Voor het schoolbestuur en de school is dit scenario onder voorwaarden acceptabel maar niet wenselijk, onder andere vanwege verwachte hogere exploitatiekosten .

oplossing biedt. Ook voor de gemeente wordt dit scenario niet aanbevolen gezien de hoge financiële kapitaallasten die nodig zijn om het scenario te kunnen realiseren. Aandachtspunten Voor alle drie de scenario’s dienen nog een aantal aandachtspunten benoemd te worden: • De sloopkosten zijn opgenomen in de begrotingen van de scenario’s. Verhuiskosten en kosten voor tijdelijke huisvesting zijn niet opgenomen in de begrotingen van de scenario’s aangezien de hoogte van deze kosten sterk afhankelijk is van de manier waarop in tijdelijke huisvesting wordt voorzien. In alle drie de scenario’s wordt ervan uitgegaan dat ruimten voor de kinderopvang gerealiseerd worden (voor peuterspelen, dagverblijf en bso). De gemeente heeft geen wettelijke verplichting om deze huisvesting te realiseren. Er dienen daarom langdurige financiele afspraken met een geschikte partij gemaakt te worden om deze kosten te dekken. • Binnen dit onderzoek zijn nog geen afspraken gemaakt over een mogelijke medefinanciering van kosten door het schoolbestuur. Er is afgesproken dat deze vraag na de keuze voor een van de scenario’s in gezamenlijkheid door gemeente en schoolbestuur besproken wordt en een bijdrage bepaald wordt. • Voor de ruimtelijke inpassing en mogelijkheden voor buitenruimte kan het interessant zijn de omliggende groenstrook erbij te trekken.

Als deze strook bebouwd wordt is een bestemmingsplanwijziging nodig. Afhankelijk van het gekozen scenario wordt aanbevolen de gehele omgeving nog eens grondig te bekijken en dan met name gerelateerd aan: Toegang tot de school voor voetgangers, fietsers en autoverkeer. Mogelijkheden voor parkeren en halen en brengen van leerlingen. Mogelijkheden voor aantrekkelijke buitenruimte (groen/blauw buitenterrein).

Scenario 3 - renovatie is voor de school onacceptabel aangezien belangrijke kwalitatieve tekortkomingen van het gebouw blijven bestaan en dit scenario geen toekomstgerichte

Referentie: 1519706-0049.1.0.

Pagina 32 van 42

Bijlage 1: duurzaamheidsscan ‘t Klòsterhûfke Bij het onderzoeken van de businesscase voor de locatie ‘t Klòsterhûfke in Deest van Groeisaam Primair Onderwijs is de huidige situatie in beeld gebracht met de duurzaamheidsscan van HEVO. Met de duurzaamheidsscan wordt de huidige situatie zo objectief mogelijk in kaart gebracht. De duurzaamheidsscan wordt ingevuld op basis van een opname ter plaatse die aangevuld wordt met een analyse vanachter het bureau van technische informatie zoals een meerjarenonderhoudsplanning en technische tekeningen. Deze duurzaamheidsscan is een verdiepingsslag ten opzichte van de quickscan10 die eerder in het kader van het IHP is uitgevoerd. Met een duurzaamheidsscan wordt geanalyseerd hoe een gebouw op de volgende vier thema’s presteert: energie, technische kwaliteit, functionaliteit en binnenmilieu. Het geanalyseerde gebouw krijgt voor elk van deze thema’s een score tussen 0 en 10, waarbij een 6 als een voldoende beschouwd wordt. De maatstaf voor een voldoende is gerelateerd aan de eisen die nu gehanteerd worden. Dit heeft tot gevolg dat een ‘oud’ gebouw altijd ‘slecht’ scoort op het thema energie omdat de eisen aan bijvoorbeeld isolatie en energieverbruik ten tijde van het bouwen (veel) lager waren dan ze nu zijn.

Door te vergelijken met de eisen van nu worden juist deze effecten zichtbaar gemaakt en kunnen weloverwogen keuzes en beslissingen gemaakt worden ten aanzien van een gebouw. In figuur 12 is het resultaat van de duurzaamheidsscan11 gepresenteerd. Daarin zijn van links naar rechts de eindscore van ’t Klòsterhûfke en de scores op de vier thema’s weergegeven. Hieronder worden de bevindingen per thema en het overallbeeld dat hieruit volgt beschreven. Zoals te lezen is, ligt de score van ’t Klòsterhûfke met een 5,1 / 10 op de grens tussen een onvoldoende en een zeer onvoldoende in de duurzaamheidsscan. Dit resultaat sluit aan bij het advies uit de quickscan, namelijk dat binnen 5 jaar na de quickscan nieuwbouw of levensduurverlengende aanpassingen nodig zijn.

10

De QuickScan is voor de volledigheid als bijlage aan deze memo toegevoegd.

Referentie: 1519706-0049.1.0.

Figuur 12: resultaat duurzaamheidsscan

Waardering score: 0–5 Zeer onvoldoende, grootschalige renovatie of nieuwbouw noodzakelijk 5–6 Onvoldoende, renovatie (wellicht op onderdelen) is noodzakelijk 6–7 Voldoende 7–8 Goed, gebouw is geschikt voor gebruik 8 - 10 Uitstekend, gebouw is geschikt voor de langere termijn Op het thema energie scoort ’t Klòsterhûfke een 2,9 / 10, wat ruim onder de huidige minimale standaarden ligt. Dit is een gevolg van de mate waarin het gebouw (niet) geïsoleerd is in combinatie met het energieverbruik van de installaties om het gebouw te verwarmen en verlichten. Gekeken naar het bouwjaar (1979) is dit resultaat geen verrassing. Op het thema technische kwaliteit scoort ‘t Klòsterhûfke met 5,8 / 10 net onvoldoende, of net geen voldoende. Hiervoor wordt gekeken naar wanneer gebouwonderdelen onderhoud nodig hebben of vervangen moeten worden. Deze score past bij een gebouw van deze leeftijd, waar regelmatig en structureel onderhoud aan gepleegd is inclusief het grote vervangingsonderhoud van bijvoorbeeld dakbedekking, beglazing en 11

De volledige duurzaamheidsscan is als bijlage aan deze memo toegevoegd. Pagina 33 van 42

gevelkozijnen. Dat deze score niet hoger is geeft wel een signaal dat op de middellange termijn behoorlijke onderhoudskosten verwacht kunnen worden om het gebouw op dit niveau te houden. Dit sluit aan bij het gevoel van de docenten dat het gebouw ‘moe’ en ‘op’ is.

Omdat deze duurzaamheidsscan onderdeel is van het onderzoek naar de businesscase voor ’t Klòsterhûfke worden in dit rapport geen conclusies aan deze bevindingen verbonden of aanbevelingen gedaan.

’t Klòsterhûfke scoort met een 5,8 / 10 net onvoldoende of net geen voldoende op het thema functionaliteit. Dit sluit aan bij de beleving van de functionaliteit van het gebouw door de school; het voldoet vooral omdat het groot is, maar niets meer dan dat. De analyse van de onderdelen die samen het thema functionaliteit vormen geeft een gemengd beeld. Op de onderdelen bereikbaarheid en sociale veiligheid scoort ’t Klòsterhûfke minder goed door bijvoorbeeld het ontbreken van verlichting bij de secundaire entree, de parkeer- en verkeerssituatie rond het gebouw en de overlast van hangjongeren. Op beide onderdelen wordt ook buiten de school om gewerkt aan verbetering, bijvoorbeeld samen met de wijkagent, of door de herinrichting van het plein bij het dorpshuis. Hoewel ’t Klòsterhûfke een gestructureerd gebouw is, ontbreekt overzicht mede als gevolg van een minimale transparantie binnen. Een voorbeeld hiervan is dat vanuit lokalen geen zicht is op de buitendeur. In de huidige door corona getekende tijd zijn er vaak weinig mensen aanwezig, waardoor bij een open deur bezoekers onopgemerkt binnen kunnen lopen. Daar staat tegenover dat ’t Klòsterhûfke met haar huidige omvang goed gebruik kan maken van de beschikbare ruimte om invulling te geven aan haar onderwijsvisie. Zo wordt de aula als leerplein ingezet. Dit wordt versterkt door de in elk lokaal aanwezige brede schuifdeur.

Ook is er nu genoeg ruimte voor de ondersteuning en individuele begeleiding van kwetsbare leerlingen. Ook op het thema binnenmilieu scoort ’t Klòsterhûfke met een 5,8 / 10 op de grens tussen een onvoldoende en een voldoende. ’t Klòsterhûfke scoort minder goed vanwege de natuurlijke wijze van ventileren met ventilatieroosters, het ontbreken van installaties om het gebouw mee te koelen en het handmatig moeten bedienen van de zonwering. Dit wordt versterkt door de gangen die als laag en donker worden ervaren. Een ander belangrijk signaal is dat docenten het negatieve effect van het binnenklimaat op het welzijn van de kinderen opmerken.

Referentie: 1519706-0049.1.0.

Pagina 34 van 42

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

Concept Memo ●●●●●●●●●●●●●●●

Aan Van Datum Project Referentie Betreft

mevrouw E. Hulsebosch - Gemeente Druten Raoul Frensen 13 januari 2022 Businesscase Klosterhufke 1519706-0025.0.1 Memo duurzaamheidsscan Klosterhufke

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

1.

Duurzaamheidsscan ‘t Klosterhufke

Bij het onderzoeken van de businesscase voor de locatie ‘t Klosterhufke in Deest van Groeisaam Primair Onderwijs is de huidige situatie in beeld gebracht met de duurzaamheidsscan van HEVO. Met de duurzaamheidsscan wordt de huidige situatie zo objectief mogelijk in kaart gebracht. De duurzaamheidsscan wordt ingevuld o.b.v. een opname ter plaatse die aangevuld wordt met een analyse vanachter het bureau van technische informatie zoals een meerjaren onderhoudsplanning en technische tekeningen. Deze duurzaamheidsscan is een verdiepingsslag ten opzichte van de quickscan1 die eerder in het kader van het IHP is uitgevoerd. Met een duurzaamheidsscan wordt geanalyseerd hoe een gebouw op de volgende 4 thema’s presteert: energie, technische kwaliteit, functionaliteit en binnenmilieu. Het geanalyseerde gebouw krijgt op elk van deze thema’s een score tussen 0 en 10, waarbij een 6 als een voldoende beschouwd wordt. De maatstaf voor een voldoende is gerelateerd aan de eisen die nu gehanteerd worden. Dit heeft tot gevolg dat een “oud” gebouw altijd “slecht” scoort op het thema energie omdat de eisen aan bijvoorbeeld isolatie en energieverbruik ten tijde van het bouwen (veel) lager waren dan ze nu zijn. Door te vergelijken met de eisen van nu worden juist deze effecten zichtbaar gemaakt en kunnen weloverwogen keuzes en beslissingen gemaakt worden ten aanzien van een gebouw.

In figuur 1 is het resultaat van de duurzaamheidsscan2 gepresenteerd. Daarin zijn van links naar rechts de eindscore van ’t Klosterhufke en de scores op de 4 thema’s weergegeven. Hieronder worden de bevindingen per thema en het overall beeld wat hieruit volgt beschreven. Zoals te lezen ligt de score van ’t Klosterhufke met een 5,1 / 10, op de grens tussen een onvoldoende en een zeer onvoldoende in de duurzaamheidsscan. Dit resultaat sluit aan bij het advies uit de quickscan, namelijk dat binnen 5 jaar na de quickscan nieuwbouw of levensduur verlengende aanpassingen nodig zijn.

1 De quickscan is voor de volledigheid als bijlage aan deze memo toegevoegd. 2 De volledige duurzaamheidsscan is als bijlage aan deze memo toegevoegd.

1519706-0025.0.1

Pagina 1 van 3

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Statenlaan 8

Postbus 70501

T +31 (0)73 6 409 409

info@hevo.nl

KvK Brabant 16029774

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

5223 LA 's-Hertogenbosch

5201 CB 's-Hertogenbosch

F +31 (0)73 6 410 118

ISO 9001-gecertificeerd

BTW 0011.60.461.B01

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

RESULTAAT DUURZAAMHEIDSSCAN 10,0 9,0 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 -

5,8

5,8

5,8

Technische kwaliteit

Functionaliteit

Binnenmilieu (obv Frisse Scholen)

5,1 2,9

Totaalscore

Energie

Figuur 1: Resultaat duurzaamheidsscan

Waardering score: 0–5 Zeer onvoldoende, grootschalige renovatie of nieuwbouw noodzakelijk 5–6 Onvoldoende, renovatie (wellicht op onderdelen) is noodzakelijk 6–7 Voldoende 7–8 Goed, gebouw is geschikt voor gebruik 8 - 10 Uitstekend, gebouw is geschikt voor de langere termijn Op het thema energie scoort ’t Klosterhufke een 2,9 / 10, wat ruim onder de huidige minimale standaarden ligt. Dit is een gevolg van de mate waarin het gebouw (niet) geïsoleerd is in combinatie met het energieverbruik van de installaties om het gebouw te verwarmen en verlichten. Gekeken naar het bouwjaar (1979) is dit resultaat verwacht. Op het thema technische kwaliteit scoort ‘t Klosterhufke met 5,8 / 10 net onvoldoende, of net geen voldoende. Hiervoor wordt gekeken naar wanneer gebouwonderdelen onderhoud nodig hebben of vervangen moeten worden. Deze score pas bij een gebouw van deze leeftijd, waar regelmatig en structureel onderhoud aan gepleegd is inclusief het grote vervangingsonderhoud van bijvoorbeeld dakbedekking, beglazing en gevelkozijnen. Dat deze score niet hoger is geeft wel een signaal dat op de middellange termijn behoorlijke onderhoudskosten verwacht kunnen worden om het gebouw op dit niveau te houden. Dit sluit aan bij het gevoel van de docenten dat het gebouw “moe” en “op” is. ’t Klosterhufke scoort met een 5,8 / 10 net onvoldoende of net geen voldoende op het thema functionaliteit.

Wat aansluit op de beleving van de functionaliteit van het gebouw door de school als het voldoet vooral omdat het groot is, maar niets meer dan dat. De analyse van de onderdelen die samen het thema functionaliteit vormen geven een gemengd beeld. Op de onderdelen bereikbaarheid en sociale veiligheid verliest ’t Klosterhufke punten door bijv. het ontbreken van verlichting bij de secundaire entree, de parkeer- en verkeerssituatie rond het gebouw en de

1519706-0025.0.1, d.d. 13 januari 2022

Pagina 2 van 3

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

overlast van hangjongeren. Aan beide zaken wordt ook buiten de school om gewerkt aan verbetering, bijv. samen met de wijkagent, of via de herinrichting van het plein bij het dorpshuis. Hoewel ’t Klosterhufke en gestructureerd gebouw is, ontbreekt overzicht mede als gevolg van een minimale transparantie binnen. Een voorbeeld hiervan is dat vanuit lokalen geen zicht is op de buitendeur. In de huidige door Corona getekende tijd zijn er vaak weinig mensen aanwezig, waardoor bij een open deur bezoekers onopgemerkt binnen kunnen lopen. Daar staat tegenover dat ’t Klosterhufke met haar huidige omvang goed gebruik kan maken van de beschikbare ruimte om invulling te geven aan haar onderwijsvisie. Zo wordt de aula als leerplein ingezet. Dit wordt versterkt door de in elk lokaal aanwezige brede schuifdeur. Ook is er nu genoeg ruimte voor de ondersteuning en individuele begeleiding van kwetsbare leerlingen. Ook op het thema binnenmilieu scoort ’t Klosterhufke met een 5,8 / 10 op de grens tussen een onvoldoende en een voldoende. ’t Klosterhufke verliest punten vanwege de natuurlijke wijze van ventileren met ventilatieroosters, het ontbreken van installaties om het gebouw mee te koelen en het handmatige moeten bedienen van de zonwering. Dit wordt versterkt door de gangen die als laag en donker worden ervaren.

Een ander belangrijk signaal is dat docenten het negatieve effect van het binnenklimaat op het welzijn van de kinderen opmerken. Omdat deze duurzaamheidsscan onderdeel is van het onderzoek naar de businesscase voor ’t Klosterhufke worden hier en nu geen conclusies aan deze bevindingen verbonden of aanbevelingen gedaan.

2.

Overzicht bijlagen • •

Quickscan Klosterhufke; ref. 1519703-0008 v0.1; d.d. 19/10/2017 Duurzaamheidsscan BENG Klosterhufke; ref. 1517906-0024 v0.1; d.d. 18/01/2022

1519706-0025.0.1, d.d. 13 januari 2022

Pagina 3 van 3

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

Quickscan 't Klòsterhûfke 1.

1.1.

Gebouw- en locatiegegevens

Algemene gegevens School: Bestuur: Adres: Postcode en plaats: Onderwijssoort: Brin nummer: Lokalen Speellokalen: Kavelgrootte: Boekwaarde:

Rooms Katholieke Basisschool 't Klòsterhûfke Stichting Samenwerkingsbestuur Primair Onderwijs Maas & Waal

Kloosterhof 30 6653 BS Deest Primair Onderwijs 03TH 9 1 m² € ,- d.d.

1519703-0008.0.1

Pagina 1 van 7

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

Statenlaan 8

Postbus 70501

T +31 (0)73 6 409 409

info@hevo.nl

KvK Brabant 16029774

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

5223 LA 's-Hertogenbosch

5201 CB 's-Hertogenbosch

F +31 (0)73 6 410 118

ISO 9001-gecertificeerd

BTW 0011.60.461.B01

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

1.2.

Capaciteitsgegevens m2 BVO 1.214 m2 1.214 m2

Bouwjaar 1981 Netto Capaciteit

1.3.

Bouwaard Permanent

Prognose en ontwikkeling ruimtebehoefte Jaar Aantal leerlingen Ruimtebehoefte Huidig BVO

2017 127 839 1.214

2018 125 829 1.214

2019 123 819 1.214

2020 121 809 1.214

2021 118 794 1.214

Tekort/Overschot

375

385

395

405

420

1519703-0008.0.1, d.d. 19 oktober 2017

Pagina 2 van 7

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

1.4.

Plattegrond

1519703-0008.0.1, d.d. 19 oktober 2017

Pagina 3 van 7

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

2.

Quickscan beoordeling Het schoolgebouw heeft op 02-11-2017 een quickscan ondergaan op zes onderdelen; uitstraling, bouwkundige staat, veiligheid, binnenmilieu, exploitatie en onderwijskundige staat. De constateringen worden hieronder op hoofdlijnen toegelicht en via de verkeerslicht methode gevisualiseerd.

2.1.

Uitstraling Onderdeel Uitstraling

Beoordeling 5

Toelichting Het is een onopvallend, eenvoudig en monotoon, weinig uitnodigend gebouw waarbij zichtbaar is dat renovatie of levensduurverlenging binnen afzienbare tijd noodzakelijk is. Het gebouw straalt één geheel uit.

2.2.

Bouwkundige staat Onderdeel Bouwkundige staat

Beoordeling 4

Toelichting Het gehanteerde uitgangspunt is dat een gebouw na veertig jaar levensduurverlengende renovatie dient te ondergaan om in gebruik te blijven. Daarbij dienen belangrijke onderdelen als riolering, elektrische installaties, (geballaste) bitumineuze daken et cetera in één keer vervangen te worden. Veruit het grootste gedeelte van het schoolgebouw stamt uit 1981. Daarmee is het gebouw 36 jaar oud. Dit houdt in dat dit gedeelte gebouw binnen 0-5 jaar in aanmerking zou moeten komen voor levensduurverlengende renovatie of nieuwbouw. Dit blijkt ook uit de bouwkundige gebreken. Zo is er een constante, ondefinieerbare stank in een van de lokalen aanwezig, functioneert de riolering niet naar behoren, is het sanitair en vloerbedekking verouderd, kunnen niet alle ramen meer open door kapotte kozijnen en is de Cv-ketel regelmatig kapot. Wel is de beglazing overal van dubbelglas.

1519703-0008.0.1, d.d. 19 oktober 2017

Pagina 4 van 7

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

2.3.

Veiligheid Onderdeel Veiligheid

Beoordeling 7

Toelichting Het gebouw is voldoende ruim opgezet. Het gebouw heeft een gebruiksvergunning van de brandweer. De jaarlijkse controle is geweest. Er zijn geen problemen op het gebied van veiligheid.

2.4.

Binnenmilieu Onderdeel Binnenmilieu

Beoordeling 4

Toelichting Het gebouw is niet/gedeeltelijk voorzien van mechanische ventilatie. Het is mogelijk niet om de lokalen te ventileren op >1,80m. Sommige ramen kunnen niet open door kapotte kozijnen.

2.5.

Exploitatie Onderdeel Exploitatie

Elektriciteitsverbruik Verwarming Totaal

Beoordeling 4 Vergoeding Werkelijke Kosten € 1.356 € 2.410 € 5.308 € 11.750 € 6.664

€ 14.160

Verschil -€ 1.054 -€ 6.442 -€ 7.496

* Werkelijke kosten zijn geschat op basis van jaarlijkse voorschotten

Het gebouw is zeer slecht geïsoleerd. Er is een overschrijding van de mi-vergoeding op elektra en gas van meer dan 50%.

1519703-0008.0.1, d.d. 19 oktober 2017

Pagina 5 van 7

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

2.6.

Onderwijskundige staat Onderdeel Onderwijskundige staat

Beoordeling 5

Toelichting De school biedt in groeiende mate unit onderwijs aan. Daarbij is behoefte aan flexibele ruimtes. De school geeft aan dat de huidige klaslokalen hier niet aan voldoen. Daarnaast is stilgestaan bij specifieke ruimten in het gebouw: Stafruimten: Er is voldoende stafruimten beschikbaar. De school geeft aan geen tekort te verwachten. Aula: De aula is voldoende groot om de gehele school te faciliteren. Bergruimte: Er is voldoende bergruimte beschikbaar. Passend Onderwijs: Er is geen miva toilet. Het gebouw is wel rolstoltoegankelijk. Het gebouw faciliteert het onderwijs onvoldoende. Daarnaast is er een tekort aan meerdere flexibele ruimten.

1519703-0008.0.1, d.d. 19 oktober 2017

Pagina 6 van 7

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

www.hevo.nl

3.

Conclusie Onderdeel Uitstraling Bouwkundige staat Veiligheid Binnenmilieu Exploitatie Onderwijskundige staat Totaal Advies normaliter Bij < 57 punten: Bij 57 - 63 punten: Bij > 63 punten: Advies specifiek restgebruik Nieuwbouw of levensduurverlenging < 5 jaar X

Beoordeling 5 4 7 4 4 5

Weging 1 3 1 2 2 3

Totaalscore 5 12 7 8 8 15 55

binnen 3 jaar optimalisering (renovatie) of vervangende huisvesting. binnen uiterlijk 5-10 jaar keuze structurele oplossing. voorlopig geen (integrale) voorzieningen.

restgebruik Nieuwbouw of levensduurverlening 5 - 10 jaar

1519703-0008.0.1, d.d. 19 oktober 2017

restgebruik Nieuwbouw of levensduurverlenging 10 - 20 jaar

restgebruik Nieuwbouw of levensduurverlenging > 20 jaar

Pagina 7 van 7

Duurzaamheidsscan Schoolgebouwen; technische nulmeting

Project: Bouwdeel:

BC Klosterhufke BC Klosterhufke

bouwjaar/-jaren: BVO: GO:

1979 1.255 m² 1.138 m²

91%

RESULTAAT DUURZAAMHEIDSSCAN 10,0 9,0 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 -

5,8

5,8

5,8

Technische kwaliteit

Functionaliteit

Binnenmilieu (obv Frisse Scholen)

5,1 2,9

Totaalscore

Energie

Totaalscore

5,1 100%

waardering score: 0-5 kwaliteit is zeer onvoldoende; grootschalige renovatie of nieuwbouw noodzakelijk. 5-6 kwaliteit is onvoldoende; renovatie is noodzakelijk (wellicht op onderdelen). 6-7 kwaliteit is voldoende. 7-8 kwaliteit is goed; gebouw is geschikt voor gebruik. 8-10 kwaliteit is uitstekend; gebouw is geschikt voor langere termijn.

1 Energie

2,9

25%

2 Technische kwaliteit

5,8

25%

3 Functionaliteit

5,8

25%

4 Binnenmilieu (obv Frisse Scholen)

5,8

25%

Duurzaamheidsscan Schoolgebouwen; technische nulmeting

Project: Bouwdeel:

BC Klosterhufke BC Klosterhufke

1 Energie

2,9

invoer o.b.v. NTA8800 Uniec3 berekening: BC Klosterhufke Resultaten uit externe berekening: Berekende BENG-eisen 215,8 kWh/m² 70 kWh/m² 40 % 1.1

BENG resultaten BENG-1 BENG-2 BENG-3

1.2

ENG is mogelijk door alleen toevoeging PV

Resultaten 289 kWh/m² 400 kWh/m² 7,7 %

j

2,2 2,6 3,8

90%

10,0

10%

Duurzaamheidsscan Schoolgebouwen; technische nulmeting

Project: Bouwdeel: 2 Technische kwaliteit input adhv NEN2767: conditie invoer o.b.v. NTA8800 Uniec3 berekening: 1 <naam berekening> 2 goed 3 redelijk 4 matig 5 slecht 6 zeer slecht 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

Dak Dichte geveldelen Kozijnen, ramen en deuren Verwarmingsinstallatie Koelingsinstallatie Warmtapwater installatie Ventilatie installatie Elektrische installatie Sanitaire voorzieningen

BC Klosterhufke BC Klosterhufke 5,8 toelichting Incidenteel geringe gebreken. Incidenteel beginnende veroudering. Plaatselijk zichtbare veroudering. Functievervulling van bouw- en installatiedelen niet in gevaar. Functievervulling van bouw- en installatiedelen incidenteel in gevaar. De veroudering is onomkeerbaar. Technisch rijp voor sloop. conditiescore: conditiescore: conditiescore: conditiescore: conditiescore: conditiescore: conditiescore: conditiescore: conditiescore:

2 2 4 5 4 3 3 2

8,0 8,0 4,0 2,0 4,0 6,0 6,0 8,0

Duurzaamheidsscan Schoolgebouwen; technische nulmeting

Project: Bouwdeel:

BC Klosterhufke BC Klosterhufke

3 Functionaliteit

3.1a 3.1b

3.2

3.3

3.4

3.5

3.6

3.7

3.8

5,8

Grootte lesruimten Gemiddelde grootte lesruimten: Werkplekken buiten lokaal Werkplekken [stoelen], per lokaal (bijv. gang/werkplein):

8,5 57 m² 8,0 3,0 st

Vrije overspanning Meest voorkomende vrije overspanning (gevel <> dragende wand/kolom): Er zijn geen dragende wanden (uitzondering bij sanitair/trappen/liften)

6,0 7,2 m n

Veiligheid Gebruiksvergunning aanwezig Periodieke controle door brandweer Afgeschermde kapstokhaken, radiatoren e.d. Vluchtroutes zijn vrij van obstakels/blokkades Veiligheidsglas aanwezig

j/n:

Nevenruimtes Er is een passende aula aanwezig Er zijn voldoende ruimtes aanwezig voor staf Er zijn voldoende werkplekken voor docenten Er zijn voldoende bergruimte aanwezig Het gebouw is geheel toegankelijk voor minder validen én er is een miva-toilet aanwezig

j/n:

Bereikbaarheid Er zijn meerdere aanrijroutes naar de school Er is voldoende parkeerruimte om de school voor veilig halen/brengen van leerlingen Verkeersstromen zijn gescheiden (auto's, fietsers, voetgangers) Openbaar vervoer is op loopafstand bereikbaar (< 400m)

j/n:

Ruimtelijke en functionele diversiteit Alle verblijfsruimten zijn direct vanuit verkeersruimte(s) bereikbaar Werkvertrekken zijn te koppelen door paneelwand (minimaal 1x) Kleedruimte met douche voor fietsers aanwezig Ruimte/opstelplaats aanwezig voor gescheiden opslag van recyclebaar afval

j/n:

Sociale veiligheid gebouw Hoofdentree ligt niet in een nis en is zichtbaar vanuit omgeving Entree's zijn voorzien van buitenverlichting Vanuit werkvertrekken is zicht op openbare ruimte / groen Gebouw is niet opklimbaar tot ten minste 3 m hoog vanaf maaiveld Nissen/onderdoorgangen zijn volledig vanuit openbare ruimte te overzien (of n.v.t.)

j/n:

Toekomstwaarde Ruimte beschikbaar voor uitbreiding in installatieruimte Er is uitbreidingsmogelijkheid op het perceel Gebouw ligt niet aan drukke weg (fijnstof, geluid) Zichtbare duurzame toepassingen, zoals elektra-opwekking, waterberging, nestkasten, e.d.

j/n:

7,0 j n j j j 8,8 j j j j j n n n n 6,0 j j n j 3,5 j n j n n 4,0 n j j n

Duurzaamheidsscan Schoolgebouwen; technische nulmeting

Project: Bouwdeel:

BC Klosterhufke BC Klosterhufke

4 Binnenmilieu (obv Frisse Scholen)

5,8 keuze

punten

weging

4.1

Energie --> niet van toepassing; zie 1. Energie

4.2

Lucht Luchtverversing Spuicapaciteit Ruimtevolume

Alleen ventilatieroosters Ramen 2-zijdig of verdeling hoog-laag Tussen 2,6-2,8m

4 7 7

50% 25% 25%

Temperatuur Verwarmingssysteem (zie Energie) Koelingssysteem Zonwering

Radiatoren Niet aanwezig Handbediend

6 4 6

20% 40% 40%

Licht Verlichting (kunstlicht) Aanvullend: bordverlichting/smartborden Aanvullend: daglichtregeling Aanvullend: aanwezigheidsschakeling Daglicht

TL Nee Nee Nee Glasvlakken 2-zijdig of verdeling hoog-laag

6 0 0 0 7

50%

Geluid Akoestiek lesruimtes Aanvullend: akoestische materialisering Geluidsoverlast van buiten de lesruimtes

Geen klachten Akoestische (systeem)plafonds Geen klachten

7 0 7

4.3

4.4

4.5

score

5,5

40%

5,2

30%

6,5

15%

7,0

15%

50%

50% 50%

Bijlage 2: Scenario 1 – Hevo kostenconfigurator

Referentie: 1519706-0049.1.0.

Pagina 36 van 42

NIEUWBOUW KOSTENCONFIGURATOR PRIMAIR ONDERWIJS Kosten in stichtingskosten incl. BTW / m² BVO Prijspeil 1-1-2022, regio 's-Hertogenbosch Projectnaam: BC Klosterhufke (scenario 1) UITGANGSPUNTEN Aantal leerlingen: Aantal leerlingen indien SBO: Uitgangspunt bouwlagen: Norm brutovloeroppervlak (BVO) [m²]:

100 62 1 703

$ 2100,0

$ 2300,0

400

$ 2248,0

$ 52,0

$ 307,50

$ 304,0

$ 73,0 $ 48,0

$ 336,50

$ 71,0 $ 48,0

$ 157,0

€ € € € € € € € €

2.592 51 325 69 48 177 3.262 29 3.291

$ 3300,0

€ 29

€ € € € €

100 2.605 28 122 2.755

2 1.709

€ € € € € € € € €

2.305 52 308 73 48 164 2.950 27 2.976

2 2.212

€ € € € € € € € €

2.248 52 304 71 48 157 2.880 26 2.906

$ 3500,0 $ 208,0

$ 177,0

400 267

300 199

1 1.206

$ 73,0 $ 48,0

$ 69,0 $ 48,0

$ 164,0

2.755 55 337 73 48 208 3.476 31 3.507

$ 3100,0

$ 324,750

$ 51,0

$ 52,0

$ 2900,0 $ 55,0

$ 2592,0

$ 2305,0

1%

$ 2700,0

$ 2755,0

200

300

$ 2500,0

€ € € € € € € € €

<-- invoervelden

RESUMÉ Kosten vaste kosten, basis Kosten vaste kosten, overig Kosten Frisse Scholen Kosten exploitatiegericht bouwen Kosten duurzaam bouwen Kosten verhogen kwaliteitsniveau Subtotaal: Prijsindicator, marktwerking en/of regiotoeslag (t.o.v. regio 's-Hertogenbosch)1 TOTAALKOSTEN:

100

200 130

$ 3700,0

€ 31

€ 27

€ 26

INVULVELDEN (in grijs) Vaste kosten, basis Kosten onderwijsgebouw conform wettelijk minimum (conform eisen 01-01-2021)2 Marsh eisen Aanvullende kosten ENG school (BENG-2 = 0)3 Kwaliteitskader Huisvesting4 van toepassing (excl. additionele zaken) Kosten vaste kosten, basis Vaste kosten, overig Toeslag ambitieniveau voor onderwijskundige visie (leerpleinen) en/of esthetische kwaliteit e.d.: 0 = sober, 1 = laag, 2 = midden, 3 = hoog …5 Kosten vaste kosten, overig

j j

€ € € € €

100 1

200 2.443 28 121 2.592

€ € € € €

200

€

55

€

55

p.m. €

91 24 107 75 27 13 337

€ € € € € € € €

14 22 37 73

€ € € €

-

€ € € €

p.m. €

300 2.175 28 102 2.305

€ € € € €

400

300 51

€

51

p.m. €

89 22 106 71 27 10 325

€ € € € € € € €

12 22 35 69

€ € € €

400 2.120 28 100 2.248

52

€

52

52

p.m. €

52

71 21 107 73 27 9 308

€ € € € € € € €

13 24 36 73

€ € € €

Ga verder met onderstaande invulvelden voor het toevoegen van aanvullende wensen/eisen Programma van Eisen Frisse Scholen6 Standaard Kwaliteitsadvies Frisse Scholen HEVO7 van toepassing (incl. ENG) Energie Lucht Temperatuur Licht Geluid Kwaliteitsborging Kosten Frisse Scholen

A/B/C

Exploitatiegericht bouwen Toepassing aluminium kozijnen (i.p.v. hout) Onderhoudsarme vloerafwerking (vinyl i.p.v. marmoleum) Onderhoudsarme wandafwerking (scanbehang met coating i.p.v. spuitwerk) Kosten exploitatiegericht bouwen

j/n j j j

Duurzaam bouwen Verhogen isolatiewaardes gebouw (vervalt bij ENG) Triple beglazing (i.p.v. HR++ glas) Groen gevel Groen dak Toeslag circulair bouwen: 0 = n.v.t., 1 = laag (o.a. groen beton), 2 = midden (o.a. deels hout), 3 = hoog (o.a. volledig hout) Kosten duurzaam bouwen

j/n j n n n

€ € € €

1

€

48

€

48

€

48

€

48

€

48

€

48

€

48

€

48

Verhogen kwaliteitsniveau Flexibel gebouw (geen dragende binnenwanden) Vergroten zichtlijnen binnen (meer transparantie binnenwanden/-openingen, van 12% naar 18%) Verplaatsbare paneelwanden (50 m² in totaal) Elektrisch (centraal) bedienbare zonwering (vervalt bij ENG) Kosten verhogen kwaliteitsniveau

j/n j j j j

108 25 75 208

€ € € € €

108 25 44 177

€ € € € €

108 25 31 164

€ € € € €

B B B B B B

100 € € € € € € € €

200 -

100 € € € €

200

100

-

€ € € €

200

71 21 106 71 27 8 304

12 24 35 71 400

300 -

-

400

300

200

100 € € € € €

400

300 -

-

€ € € €

-

400

300

1:

Voor prijsstijgingen zie http://bdb.nl/Indexcijfers/Kostenontwikkelingen/default.aspx. Betreft de kosten voor het wettelijk minimum bouwniveau, geldend op het peildatum (dus inclusief BENG). Berekeningen o.b.v. Uniec 3.0.3.0. ENG betekent EnergieNeutraal Gebouw. Gebaseerd op NTA 8800. 4 : Kwaliteitskader Huisvesting PO werkversie 2021, zoals uitgegeven door Stichting Ruimte voor Onderwijs en Kinderopvang (Ruimte-OK). 5: Overige locatiegebonden kosten zoals gevelafscherming tegen fijnstof/geluid, hemelwaterberging, verdiept parkeren e.d. zijn niet voorzien en zeer locatieafhankelijk. 6: Het Programma van Eisen Frisse Scholen versie mei 2021 is verwerkt. 7 : Standaard kwaliteitsadvies HEVO versie december 2021, te vinden op onze website https://www.hevo.nl/diensten/naar-markt/onderwijs/nieuwbouw-kwaliteitsadvies-voor-scholen. 2: 3:

De HEVO-kostenconfigurator is door ons met zorg samengesteld om een indicatie van stichtingskosten weer te geven, doch voor de juistheid en volledigheid (van het gebruik) daarvan kan niet worden ingestaan. HEVO aanvaardt op geen enkele wijze aansprakelijkheid voor gebruikmaking van de (via de website van HEVO opgevraagde) HEVO-kostenconfigurator. Voor nadere informatie over deze HEVO-kostenconfigurator, kunt u contact opnemen met Martijn van Gemert, martijn.gemert@hevo.nl of 06-10963715.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=wdw&id=e680788b-15d7-4f2e-8f8d-d43c95dc49f9