Beslisnota Ambtshalve toekenning individuele inkomenstoeslag
Tekst van het document
Openbaar | Zaaknummer: Z/26/377208 Beslisnota voor de Gemeenteraad Onderwerp: Ambtshalve toekenning individuele inkomenstoeslag Collegedatum: 8 september 2026 Voorgesteld besluit de Gemeenteraad besluit: 1. De Wijzigingsverordening individuele inkomenstoeslag gemeente Druten 2015 vast te stellen. Aanleiding Op dit moment moeten inwoners met een laag inkomen ieder jaar opnieuw een aanvraag indienen voor de individuele inkomenstoeslag. Dit is een toeslag voor inwoners die drie jaar of langer een laag inkomen (tot 110% van het sociaal minimum) en een laag vermogen hebben en geen uitzicht hebben op verbetering van hun inkomen. Bij de behandeling van de Participatiewet in Balans is het mogelijk gemaakt om de individuele inkomenstoeslag ambtshalve toe te kennen. Dat betekent dat de inkomenstoeslag automatisch kan worden uitgekeerd aan mensen die daarvoor in aanraking komen. Een beweging die past in een ontwikkeling naar dienstverlening waarin we op tijd maatregelen nemen en willen voorkomen dat mensen geen gebruik maken van de regeling (bijvoorbeeld omdat ze zich schamen of de regeling niet kennen). Ook sluit deze werkwijze aan bij onze ambities voor een meer mensgerichte dienstverlening: eenvoudig waar mogelijk, met minder administratieve lasten en meer vertrouwen in de inwoner. De mogelijkheid om ambtshalve toe te kennen gaat in per 1 januari 2027.
Gemeenten moeten voor zichzelf besluiten of zij dit willen toestaan en op welke wijze. De VNG adviseert de wijziging in de eigen verordening op te nemen. Met deze beslisnota wordt de raad in staat gesteld te kiezen voor een aanpassing van de verordening. Eerdere besluiten Datum | Korte omschrijving eerder genomen besluit (vermeld zo mogelijk het zaaknummer/documentnummer) 02-12-2014 | Verordening individuele inkomenstoeslag 2015 gemeente Druten 01-03-2018 | Wijziging van artikel 4 van de verordening individuele inkomenstoeslag 2015 gemeente Druten Gewenst resultaat Mensen die een laag inkomen hebben, worden niet meer belast met allerlei administratieve handelen en krijgen een toeslag waar ze recht op hebben. Zo zijn ze beter in staat om mee te doen in de maatschappij. Argumenten 1.1 | De wijziging van de verordening sluit aan bij ons beleid. We hebben in het beleidsplan Armoede, geldzorgen en schulden (2023) opgenomen om extra in te zetten op langdurige armoede. Met deze wijziging 1 van 3 Pagina Openbaar Zaaknummer: Z/26/377208 Pagina 2 van 3 dragen we bij aan de financiële ondersteuning van een grotere groep rechthebbenden. 1.2 Deze wijziging maakt de individuele inkomenstoeslag toegankelijker voor inwoners. Veel inwoners ervaren het aanvragen van voorzieningen als tijdrovend en ingewikkeld.
De ambtshalve toekenning geldt voor: - a) inwoners die 36 maanden of langer een Participatiewetuitkering (PW uitkering) ontvangen en voldoen aan de vereisten en: - b) die personen die sinds de laatste toekenning van de individuele inkomenstoeslag van minimaal 12 maanden geleden vanaf deze toekenning aaneengesloten een uitkering op grond van de Participatiewet hebben ontvangen. Zij krijgen de individuele inkomenstoeslag eenmaal per 12 maanden automatisch uitgekeerd. Voor deze groep mensen vervalt met de ambtshalve toekenning een jaarlijks terugkerende administratieve last. Het aanvraagformulier blijft bestaan voor overige rechthebbenden. 1.3 Deze wijziging vermindert de druk op de uitvoering. Wanneer de individuele inkomenstoeslag aan een groot deel van de rechthebbenden automatisch toegekend kan worden, is er minder tijd nodig voor het behandelen van aanvraagformulieren. Deze tijd is beschikbaar voor ondersteuning en begeleiding van inwoners bij andere minimavoorzieningen. Tegenargumenten en risico’s 1.1 Bij ambtshalve toekennen bestaat er een risico op fouten. Voor deze manier van toekennen gebruiken we gegevens uit onze systemen. Deze kunnen (op termijn) verouderd zijn. Dit is onderdeel van snel en pragmatisch handelen op basis van data. Hierdoor bestaat het risico van onterechte toekenningen. Normaliter volgt dan terugvordering.
Dit risico beperken we door de groep te beperken tot alleen de bijstandsgerechtigden, te starten met actuele gegevens, te werken met een vast peilmoment en periodiek controles uit te voeren. We vermelden in de interne werkinstructies enerzijds expliciet dat een ambtshalve toekenning van de inkomenstoeslag ten nadele van de bijstandsgerechtigde kan worden herzien. Anderzijds geldt ook dat een onterechte ambtshalve toekenning door een fout van de gemeente, niet ten nadele van de bijstandsgerechtigde wordt herzien. 1.2 Verouderde gegevens Dit probleem doet zich voor bij inwoners zonder PW uitkering. Daarom kiezen we voor de groep uitkeringsgerechtigden. 1.3 Ongelijke behandeling Inwoners met een bijstandsuitkering krijgen een ambtshalve toekenning, andere gerechtigden niet. Deze keuze hebben we bewust gemaakt omdat risico’s bij toekenning aan andere inwoners groter zijn. Financiële gevolgen In 2025 is aan 311 unieke inwoners van de gemeente Druten een PW (of IOAW) uitkering verstrekt. Hiervan hebben 165 mensen langer dan 3 jaar deze uitkering. Er zijn in 2025 190 uitkeringen individuele inkomenstoeslag verstrekt. In dit aantal zitten dus ook inwoners met een ander laag inkomen dan uit de PW. Het is dan ook niet te verwachten dat de ambtshalve toekenning leidt tot een uitzetting van het budget voor de inkomenstoeslag.
Openbaar Zaaknummer: Z/26/377208 Pagina 3 van 3 Communicatie De wijzigingsverordening wordt op de verplichte wijze bekendgemaakt in het gemeenteblad van Druten op overheid.nl. Tevens wordt de doelgroep door ons actief geïnformeerd over de wijziging per 1 januari 2027. Inwonersparticipatie Wij hebben de adviesraad niet om advies gevraagd, omdat het hier om begunstigend beleid gaat. Uitvoering of Vervolgstappen De conceptwijziging in de Verordening individuele inkomenstoeslag betreft het uitbreiden van artikel 2. Na vaststelling en bekendmaking van de wijziging wordt de gewijzigde verordening toegepast in de praktijk. Daarnaast wordt deze bekend gemaakt in de Maas en Waler. De wijziging treedt op 1 januari 2027 in werking. Geheimhouding: Niet van toepassing. Voorstel Advies Team W&I Team Algemeen Juridische Zaken Team Financiën