03072024, Gemeente Druten, accountantsverslag 2023
Tekst van het document
We hebben de informatiewaarde van uw jaarrekening gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit perspectief van de gemeenteraad. De inzichtelijkheid is toereikend en geeft de gebruiker voldoende inzicht in de ontwikkelingen, gerealiseerde prestaties en de oorzaken van de afwijkingen.
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
32 244198489/JS/2113
Jaarverslag - Kengetallen Relatie tussen kengetallen
De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden verkregen van de financiële positie van uw organisatie. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van uw financiële positie. De analyse van de weerstandsratio en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol is vastgesteld of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat.
Weerstandsvermogen
In de paragraaf weerstandsvermogen heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen bedraagt volgens deze paragraaf € 23,2 miljoen (2022: € 22,8 miljoen).
In de paragraaf weerstandsvermogen zijn de relevante risico’s benoemd. Uw organisatie heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan gewogen risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 2,4 miljoen (2022: € 2,6 miljoen). In de bijbehorende programmaverantwoording in de paragraaf weerstandsvermogen is een specificatie van deze risico’s opgenomen. Solvabiliteit
Het solvabiliteitsratio bedraagt ultimo 2023 30% (2022: 31%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter uw organisatie in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
De netto schuldquote bedraagt 57% (2022: 49%). De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van uw organisatie ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie.
Externe ontwikkelingen
Zowel de solvabiliteit als de netto schuldquote laten ten opzichte van voorgaand jaar een positieve ontwikkeling zien.
Structurele exploitatieruimte
Voor de beoordeling van de financiële positie van uw organisatie is het van belang te beoordelen of de structurele baten en lasten in verhouding tot elkaar zijn. Een positief kengetal betekent dat de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten en uw organisatie daardoor incidentele kosten kan permitteren.
33 244198489/JS/2113
Bijlagen
4. Significante risico’s
34 244198489/JS/2113
Jaarrekening – Significante risico’s In onze controleaanpak hebben wij een aantal significante risico’s onderkend voor de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Hieronder gaan wij nader in op deze significante risico’s en zetten wij in hoofdlijnen uiteen welke werkzaamheden wij hebben verricht om deze significante risico’s te mitigeren. Omschrijving risico Het significante risico voor de inkopen met een waarde < € 5.000 doordat hierbij 1 persoon akkoord kan geven voor bestelling, budget en prestatie. Hierdoor onderkennen wij een verhoogd risico op het verantwoorden van niet zakelijke kosten.
Aanpak management De verbijzonderde interne controle heeft een gegevensgerichte steekproef met een verhoogd risico uitgevoerd op de populatie inkopen met een waarde < € 5.000.
Eigen controlewerkzaamheden
Inleiding
Het significante risico is gerelateerd aan het risico dat 1 persoon verschillende functies/ taken uitoefent rondom de realisatie van kosten. Wij hebben het inkoopproces in kaart gebracht door opzet en bestaan van dit proces vast te stellen.
Samenvatting
Daarnaast hebben wij dit risico kunnen mitigeren door gegevensgerichte detailcontroles uit te voeren op de inkopen met een waarde < € 5.000.
Jaarrekening
Jaarverslag Omschrijving risico
Aanpak management
Eigen controlewerkzaamheden
Het management bevindt zich in een positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersing te doorbreken die anderszins effectief lijkt te werken. Het risico is verondersteld in alle entiteiten aanwezig.
Gegeven de aard van het risico, waarbij interne beheersing wordt doorbroken, kan dit risico niet worden gemitigeerd door middel van interne beheersing.
Het doorbreken van beheersingsmaatregelen door het management is op basis van de controlestandaarden altijd een significant risico. Interne beheersingsmaatregelen, ongeacht hoe goed in opzet en bestaan, kunnen risico’s van materiële onjuistheden in de jaarrekening slechts beperken, en niet volledig mitigeren, wegens de inherente beperkingen van interne beheersmaatregelen.
Wij hebben dit risico specifiek onderkend ten aanzien van de memoriaalboekingen die worden gemaakt in het afsluitingsproces.
Wij hebben de opzet en implementatie geëvalueerd van de maatregelen van interne beheersing in de processen voor het genereren en verwerken van journaalposten en het maken van schattingen. Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht. Deze werkzaamheden omvatten onder meer inspectie van informatie uit brondocumenten. Wij hebben geen significante transacties buiten het kader van de normale bedrijfsuitoefening geïdentificeerd. Tevens hebben wij specifieke controlewerkzaamheden verricht ten aanzien van belangrijke schattingen van het college. Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten aanzien van het doorbreken van de interne beheersing door het college.
35 244198489/JS/2113
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Jaarrekening – Significante risico’s
Omschrijving risico Het significante risico met betrekking tot het doorbreken van interne beheersing door het management voor de waardering van de grondexploitatie
Aanpak management Gegeven de aard van het risico, waarbij interne beheersing wordt doorbroken, kan dit risico niet worden gemitigeerd door middel van interne beheersing.
Eigen controlewerkzaamheden Het significante risico is gerelateerd aan de inschatting van de verliesvoorziening. Wij hebben dit risico kunnen mitigeren door gegevensgerichte detailcontroles uit te voeren, op de nog te maken kosten & opbrengsten, indexatie van schatting en fasering van de grondexploitatie.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
36 244198489/JS/2113
Jaarrekening – Verantwoordelijkheden m.b.t. fraude
Uw verantwoordelijkheid
•
•
• • •
Onze verantwoordelijkheid
•
• •
• • •
Geen aanwijzingen
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij de gemeenteraad en het college. Deze verantwoordelijkheid betreft ook het opzetten en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële rapportage, de werking van de bedrijfsvoering en naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Het uitvoeren, vastleggen en actualiseren van de frauderisicoanalyse als geïntegreerd onderdeel van de bij uw gemeente in gebruik zijnde interne beheersing, een evaluatie van de mogelijke impact en waarschijnlijkheid van frauderisico's en de ondernomen acties om frauderisico's te beperken, inclusief de risico's van omkoping, corruptie en frauderisico's met betrekking tot cybersecurity. Het waarborgen dat de cultuur en de omgeving van uw organisatie integer zijn en ethisch gedrag bevorderen. Het onderzoeken van iedere vermeende of vermoede misstand die onder de aandacht van de gemeenteraad en het college wordt gebracht; en Daarnaast is de gemeenteraad verantwoordelijk voor het monitoren van het risico op managementfraude, voor het bepalen of de interne beheersmaatregelen voldoende zijn om frauderisico's te identificeren, voor de beoordeling van de competentie en integriteit van zichzelf en van het college en voor het versterken van een cultuur van integriteit en ethisch gedrag.
Wij hebben een fraudediscussie gevoerd en bevestigingen verkregen van de gemeenteraad, het college en anderen binnen de entiteit ten aanzien van de interne beheersing, risico-inschattingen (inclusief de processen om de risico's op fraude in de entiteit te identificeren en erop in te spelen), en eventuele kennis met betrekking tot fraude of vermoede fraude. Verder hebben wij het college verzocht om informatie die het eventueel aan zijn werknemers heeft meegedeeld over haar visie op bedrijfspraktijken en ethisch gedrag. Daarnaast hebben wij inzicht verkregen in de wijze waarop de gemeenteraad toezicht uitoefenen op de door het college gevolgde processen om de risico's op fraude te identificeren en hierop in te spelen. Wij hebben de geplande controlewerkzaamheden besproken met de gemeenteraad. Wij moeten adequaat reageren op tijdens de controle geconstateerde (vermoede) fraude. Wij rapporteren over onze gevolgde controleaanpak met betrekking tot fraude(risico’s) in de controleverklaring.
Tijdens onze controlewerkzaamheden zijn geen aanwijzingen van fraude onder onze aandacht gekomen.
37
244198489/JS/2113
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
5. Interne beheersing
38 244198489/JS/2113
Algeheel beeld interne beheersing Procesmonitor Proces
Status 2023
Status 2022
Bevinding
Financial reporting (P&C Cyclus)
4
Inkopen
1, 2 en 3
Aanbestedingen
6
Inleiding
Betalingen Treasury
Samenvatting
3 en 8
Personeel en salarisadministratie Omgevingsvergunningen
5
Jaarrekening
Subsidieverstrekkingen Verhuur en pachten Jaarverslag
Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO)
7, 8 en 9
Jeugdhulp
7, 8 en 9
Significante risico’s
Uitkeringen Grondexploitatie
Toelichting Wij hebben in bovenstaand overzicht aangegeven wat de kwaliteit van het primaire proces is. Oranje wil zeggen dat niet alle risico’s zichtbaar in het proces worden afgedekt. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat een controle onvoldoende zichtbaar is of omdat het een bewuste keuze is om een bepaald risico te accepteren, omdat het bijvoorbeeld te veel inspanning kost om het risico in het proces zelf te mitigeren. Slot- en sluitstuk van de gemeente is de verbijzonderde interne controle (VIC). De VIC stelt achteraf gegevensgericht vast of transacties op een juiste manier tot stand zijn gekomen en zijn verwerkt in de administratie. Op basis van de huidige informatie hebben wij dan ook geen indicatie dat de bevindingen van invloed hoeven te zijn op het oordeel bij de jaarrekening.
Toelichting
Externe ontwikkelingen
Bijlagen De inrichting van het proces is zodanig dat een (deels)systeem gerichte controle mogelijk is. De systeem gerichte controle is alleen mogelijk wanneer proces opzet is beschreven waardoor er sprake is van een uniforme werkwijze, de IT passende maatregelen heeft, toereikende en zichtbare interne beheersing en de VIC de werking heeft vastgesteld. De inrichting van het proces voldoen gedeeltelijk, maar de risico’s die ermee samenhangen, vormen geen directe bedreiging voor de bedrijfsprocessen en de risico’s zijn met aanvullende gegevensgerichte werkzaamheden af te dekken. De inrichting van het proces voldoet niet en geeft aanvullende wezenlijk aanvullende risico’s voor de jaarrekening controle.
244198489/JS/2113
Interne beheersing
39 39
Interne beheersing Hieronder hebben wij de onderkende risico’s met een hoge impact opgenomen. Deze risico’s laten zich omschrijven als: Bevinding is van groot belang voor de kwaliteit van de administratieve organisatie en interne beheersing, waarbij een risico aanwezig is dat hierdoor de jaarrekening een afwijking van materieel belang kan bevatten of de organisatie kwetsbaar is voor fraude. #
Bevinding
Impact
2.
Inkopen
Constatering: Voor inkoopfacturen < € 5.000 geldt geen 4-ogen principe.
Facturen < € 5.000 geldt geen 4-ogen principe
Risico: Geen prestatie, het knippen van facturen waardoor lasten in de jaarrekening worden verantwoord waar geen prestatie tegenover staat of geen zakelijk prestatie.
Inleiding
Risico en aanbeveling
Samenvatting
Jaarrekening
Aanbeveling: Jaarlijks evalueren of de gehanteerde grens nog passend is.
De uitkomsten van bovenstaande bevinding zijn terug te lezen in het hoofdstuk jaarrekening nadere toelichting. Hetzelfde geldt voor onderstaande bevinding waarover wij eerder (2021) in een managementletter hebben gerapporteerd.
Jaarverslag
Significante risico’s 6.
2021 5.3 Controle op prestatielevering inkopen
Status 2023: Niet opgevolgd In dit kader verwijzen wij naar bevinding 1 van de managementletter.
Interne beheersing
Voor de uitkomsten ten aanzien van de beheersing van de IT wordt verwezen naar de volgende pagina’s. Aandachtspunt voor komend jaar is dat de benodigde informatie ten tijde van de interimcontrole voor ons beschikbaar is. 8.
2021 5.7 Dienstverleningsoveree nkomst met ICT Rijk van Nijmegen (IRvN)
Status 2023: Onderhanden Wij adviseren u met IRvN het gesprek aan te gaan in hoeverre zij al kunnen voldoen aan de eisen van ISAE 3402 standaarden en welke noodzakelijke stappen gezet moeten worden om te waarborgen dat de dienstverlening naar uw organisatie op niveau blijft.
40 661077847/JS/3797 244198489/JS/2113
CONCEPT
Bijlagen
IT-omgeving (1/4) Tijdens de uitvoering van de controle beoordelen we de IT-omgeving in relatie tot de jaarrekening. De inzichten die wij verworven hebben uit de IT-omgeving in het kader van de jaarrekeningcontrole willen we graag met u delen voor logische toegangsbeveiliging en autorisatiebeheer op applicatie niveau en voor de continuïteit op organisatieniveau. Logische toegangsbeveiliging Netwerk
Autorisatie -beheer
Inleiding
Toelichting
Samenvatting Voor de toegang tot het netwerk is een wachtwoord ingericht dat met een twee-factor authenticatie. We constateren dat het wachtwoord uit minimaal 8 tekens moest bestaan. Vanaf 1 november 2023 is dit 15 tekens geworden. Hiermee voldoet het wachtwoord vanaf 1 november aan de te stellen eisen. De instroom, doorstroom en uitstroom van gebruikersaccounts binnen het netwerk is uitbesteed aan ICT Rijk van Nijmegen. We constateren geen bijzonderheden omtrent de gebruikersaccounts binnen het netwerk. Wel hebben we bij ICT Rijk van Nijmegen geconstateerd dat er geen specifieke procedures/richtlijnen zijn voor het beheer van accounts met sterke rechten (superusers).
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s Financiële administratie
De toegang tot de applicatie is beperkt tot de gebruikers met toegang tot het netwerk. We constateren dat medewerkers ruime rechten hebben ten aanzien van het initiëren van memoriaalboekingen. We zien dat u vervangende maatregelen neemt om de risico’s te beperken. Tevens constateren we dat er geen formeel proces/procedure is geïmplementeerd rondom autorisatiebeheer (aanmaken/wijzigen/verwijderen), vindt er geen periodieke controle plaats op de gebruikerslijsten en autorisatiematrixen en zijn er geen specifieke procedures/richtlijnen zijn voor het beheer van accounts met sterke rechten (superusers). De risico’s bestaan dat ongeautoriseerde toegang wordt verkregen en dat het gebruik van sterke accounts niet op een beheerste manier plaatsvindt met potentiële gevolgen ten aanzien van de beschikbaarheid, integriteit en betrouwbaarheid van informatie. We hebben begrepen dat jullie een maandelijkse controle aan het invoeren zijn. Wij adviseren u een formeel proces/procedure te implementeren rondom autorisatiebeheer, periodieke controle uit te voeren op de gebruikerslijsten en autorisatiematrixen en procedures/richtlijnen op te stellen voor het beheer van accounts met sterke rechten (superusers).
41 244198489/JS/2113
Interne beheersing
Bijlagen
IT-omgeving (2/4) Logische toegangsbeveiliging Sociaal domein
Autorisatie -beheer
Toelichting De toegang tot de applicatie is beperkt tot de gebruikers met toegang tot het netwerk. We constateren dat sommige gebruikersgroepen zowel beschikkingen kunnen maken, leveringen factureerbaar kunnen maken als betaalbaar stellen. We zien dat u vervangende maatregelen neemt om de risico’s te beperken. Zo hebben we vastgesteld dat er controleslagen zijn opgenomen rondom het verwerken van de beschikkingen en betaalbaar stellen van de betaallijst, waarbij tevens meerdere functionarissen zijn betrokken. Wel willen we u, bij de inrichting van het gebruikersbeheer, ter overweging meegeven om functiescheiding aan te brengen tussen het maken van beschikkingen, leveringen factureerbaar maken en betaalbaar stellen. Bovendien constateren we dat relatief veel medewerkers beheersrechten hebben. We adviseren u dergelijke sterke rechten te beleggen bij maximaal twee medewerkers. Tot slot vragen wij uw aandacht voor het zichtbaar periodiek autoriseren van de rechten en rollen per gebruiker (of -groep) en het opstellen van procedures/richtlijnen voor het beheer van accounts met sterke rechten (superusers), zie hiervoor ook de vorige pagina onder Financiële administratie.
Uitkeringen
De toegang tot de applicatie is beperkt tot de gebruikers met toegang tot het netwerk. We constateren dat relatief veel medewerkers beheersrechten hebben. Bovendien is een generiek account actief met beheersrechten en heeft een consulent beheersrechten. We adviseren u dergelijke sterke rechten te beleggen bij maximaal twee medewerkers die niet betrokken zijn in het reguliere proces. Bovendien adviseren wij u generieke accounts af te schaffen. Tot slot vragen wij uw aandacht voor het zichtbaar periodiek autoriseren van de rechten en rollen per gebruiker (of -groep) en het opstellen van procedures/richtlijnen voor het beheer van accounts met sterke rechten (superusers), zie hiervoor ook de vorige pagina onder Financiële administratie.
42 244198489/JS/2113
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Bijlagen
IT-omgeving (3/4) Onderdeel continuïteit
Impact
Toelichting
Fysieke beveiliging
Bij de organisatie wordt gebruik gemaakt van een pasjes/badges-systeem omtrent de toegang van de niet-publieke ruimte.
Inleiding
Remote access
Voor zowel remote access als toegang vanaf locatie is two-factor authenticatie van toepassing.
Samenvatting
Preventie
U maakt gebruik van een firewall en virusscanner. Verder maakt u gebruik van een computerbeveiligingsservice via ICT Rijk van Nijmegen.
Jaarrekening
Monitoring
Informatiebeveiligingsbeleid
Ten aanzien van monitoring maakt u gebruik van een computerbeveiligingsservice die realtime dreigingen monitort.
Jaarverslag
U heeft in 2023 uw informatiebeveiligingsbeleid geactualiseerd.
Significante risico’s Back-up
Change management
De back-up procedures en uitvoering is uitbesteed aan ICT Rijk van Nijmegen. Uit de uitvoering blijken geen bijzonderheden. De mogelijkheid bestaat om (gedeeltelijke) restore van data uit te voeren waardoor we geen aanleiding tot verbetering onderkennen. U heeft de wijzigingen van applicaties uitbesteed aan ICT Rijk van Nijmegen. Dit is geborgd in standaard werkprocessen binnen Topdesk. De vereiste stappen binnen het proces waarborgen de interne beheersing van de aanpassingen.
43 244198489/JS/2113
Interne beheersing
Bijlagen
IT-omgeving (4/4) Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomge ving
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen daaromtrent raken dan ook slechts die onderdelen, die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij ter zake geen volledigheid pretenderen. Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de controle van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarnaast maken wij in onze controleaanpak de afweging voor welke processen en stromen wij een gegevensgerichte aanpak passend vinden en voor welke processen en stromen wij in belangrijke mate steunen op de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Inleiding
Samenvatting
Jaarrekening Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen.
Jaarverslag
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
44 244198489/JS/2113
6. Externe ontwikkeling
De externe ontwikkelingen die op de volgende pagina’s staan zijn ontwikkelingen in wet- en regelgeving die wij in generieke zin onderkennen. Deze ontwikkelingen zijn niet specifiek gemaakt voor gemeente Druten.
45 244198489/JS/2113
Externe ontwikkelingen (1/2) Inhuur van externen
Op 1 mei 2006 is de Verklaring Arbeidsrelatie vervallen en vanaf dat moment is de Wet DBA van kracht geworden. Hierbij heeft de Belastingdienst in overleg modelovereenkomsten bij de inhuur van externen, direct of via bijvoorbeeld een uitzendbureau, of bemiddelingsbureau opgesteld. Op het moment dat exact volgens deze regels wordt gewerkt, loopt de opdrachtgever geen risico, in de praktijk is dat echter over het algemeen niet zo. Een externe doet mee aan het personeelsfeest, ontvangt een kerstpakket, werkt op een laptop van de opdrachtgever, werkt er al jaren 4 dagen per week etc. De modelovereenkomsten voor vrije vervanging zijn bijvoorbeeld per 1 januari 2024 vervallen waar niet altijd op wordt gelet. Tot en met 2024 geldt er vanuit de Belastingdienst nog het handhavingsmoratorium, maar dat vervalt per 1 januari 2025. Dit houdt in dat de Belastingdienst dan kan gaan naheffen, niet terug naar het verleden, maar wel vanaf dat moment. Op dit moment wordt er ook gecontroleerd door de Belastingdienst, zij hebben hiervoor extra personeel aangenomen en bij deze controles wordt vaak geconstateerd dat er geen sprake is van een externe, maar gewoon van een werknemer. Dit bijvoorbeeld omdat iemand via zijn eigen B.V. wordt ingehuurd tijdens ziek en piekdiensten. Het is van belang om in 2024 ervoor te zorgen dat het proces bij de inhuur van externen op orde is.
NIS2
De NIS2-regelgeving introduceert strenge(re) eisen op het gebied van cyber- en informatiebeveiliging voor de ondernemingen die onder de nieuwe wet als essentiële of belangrijke entiteit worden aangewezen.
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarverslag
Significante risico’s
Volgens de NIS2-regelgeving kan de gemeente Druten als een NIS2 essentiële entiteit worden aangemerkt. Het moeten voldoen aan NIS2 is niet op basis van aanwijzing, maar automatisch. Belangrijke nieuwe verplichtingen zijn:
Interne beheersing
•
Externe ontwikkelingen
• •
Verplichting tot uitvoeren risicobeoordeling en nemen van passende maatregelen om risico’s te mitigeren. Verplichting tot het melden van incidenten binnen 24 uur; en Verplichting tot het registreren in een Europees register.
Inwerkingtreding van de NIS2-regelgeving is per 1 september met handhaving vanaf 1 oktober 2024. Het is van belang dat u tijdig voorbereidingen treft. Het niet voldoen aan de NIS2-regelgeving kan significante boetes tot gevolg hebben in de vorm van geldboetes als ook eventuele persoonlijke aansprakelijkheid van het college.
46 244198489/JS/2113
Inleiding
Bijlagen
Externe ontwikkelingen (2/2) Duurzaamheid - ESG
In een tijdperk waarin duurzaamheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid centraal staan, wordt de noodzaak voor duurzaamheidsverslaggeving in de publieke sector steeds urgenter. Organisaties in de publieke sector hebben een intrinsieke verantwoordelijkheid om transparantie te bieden over hun impact op mens en milieu. Het opstellen en delen van een duurzaamheidsverslag is niet langer een optionele praktijk, maar eerder een essentiële stap naar het opbouwen van vertrouwen, het voldoen aan verwachtingen van belanghebbenden en het stimuleren van positieve verandering. Duurzaamheidsverslaggeving is momenteel geen wettelijke vereiste voor organisaties in de publieke sector, maar het belang ervan wordt steeds groter. De samenleving hecht veel waarde aan duurzaamheid en verslaggeving hierover. Vanaf het boekjaar 2024 zullen beursgenoteerde bedrijven zich conformeren aan de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) en de European Sustainability Reporting Standards (ESRS) als leidende richtlijnen voor duurzaamheidsverslaggeving.
Samenvatting
Jaarrekening
Duurzaamheidsonderwerpen worden volgens de laatste standaarden gecategoriseerd in Environmental, Social en Governance, ofwel ESG. Dit gaat dus verder dan alleen klimaat gerelateerde aspecten. In de ESRS is een nuttig kader opgenomen van thema’s die relateren aan ESG. Het is echter geen allesomvattend model, aangezien er voor organisaties mogelijk relevante thema’s zijn die niet zijn opgenomen, en omgekeerd. Het kader en de thema’s zoals opgenomen in de ESRS kan ook de publieke sector ondersteunen bij verantwoordingsprocessen.
Jaarverslag
Voor publieke organisaties die geen onderneming voeren (zijnde een grote B.V. of N.V.) is de CSRD momenteel niet van toepassing. Het is nog niet duidelijk of andere Nederlandse rechtspersonen waaronder die in de publieke sector in de toekomst mogelijk verplicht zullen worden om een duurzaamheidsverslag op te stellen. Mogelijk kunt u wel worden benaderd door een CSRD plichtige onderneming die u vragen stelt over uw duurzaamheidsbeleid en doelstellingen.
Interne beheersing
Gezien de kerntaak van de publieke sector om duurzame meerwaarde voor de samenleving te creëren, ligt het voor de hand dat de sector bekend is met het rapporteren van toegevoegde waarde in het jaarverslag. Het toevoegen van duurzaamheidsinformatie zou dan ook een logische stap zijn. De publieke sector kan hierbij leren van (beursgenoteerde) bedrijven om op die manier meer maatschappelijke waarde te genereren. Indien u meer informatie wenst over dit onderwerp, verzoeken wij u dit aan te vragen bij uw bekende contactpersoon bij Flynth.
47 244198489/JS/2113
Inleiding
Significante risico’s
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Bijlagen
48 244198489/JS/2113
Bijlage A1 – Niet-gecorrigeerde bevindingen Omschrijving
Presentatie
Fouten
Aanbiedingsbrief
IMVA – verstrekte subsidie herbouw clubgebouw is direct als last verantwoord en niet als bijdrage aan activa in eigendom van derden verantwoord.
€ 80.000 +
IMVA – bijdragen aan activa in eigendom van derden is bij de derden inmiddels als nihil gewaardeerd derhalve kan er ook geen waarde meer bij de gemeente zijn
€ 90.000 -/-
MVA – Afschrijving verbouwing gemeentehuis was te hoog
€ 27.000 +
MVA – Afwaardering zwembad/ sporthal zit onder project Portier i.p.v. in de boekwaarde MVA
Onzekerheden
Samenvatting
Jaarverslag € 91.000
Voorraad – Afwaardering zwembad/ sporthal was ten laste van project Portier gebracht i.p.v. als last
€ 363.000 -/-
Voorzieningen – Voorziening gymmaterialen voldoet niet aan het BBV
€ 99.000 +
Voorzieningen – Voorziening Uivermeertje wordt rente aan toegevoegd. Dit is onder het BBV niet toegestaan
€ 7.000 +
Vlottende schulden – afrekening over 2023 in 2024 ontvangen was onvolledig verantwoord
€ 55.000 -/-
Overlopende passiva – Subsidie herbouw clubgebouw ten onrechte als verplichting en last verantwoord
€ 320.000 +
Vlottende schulden – 3 verplichtingen is presentatie in 2024 geleverd derhalve kosten 2024 i.p.v. 2023
€ 102.000 +
Overlopende passiva – Verplichting onderwijsachterstandenbeleid is geen verplichting jegens derden en ontstaat door de interne administratieve verwerkingswijze. Derhalve dient deze vrij te vallen
€ 157.000 +
Jaarrekening
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen SISA G10/ G13, regeling hebben in belangrijke mate dezelfde doelstelling. Op regeling G13 een overbesteding en G10 een onderbesteding. Dit is in de SISA bijlage gecorrigeerd. De bate die hierbij hoort is niet verantwoord in 2023
€ 43.000 +
Voorraad – GREX Woningbouw Deest-Zuid heeft € 1,7 miljoen aan onvoorziene kosten (nog te realiseren) in de GREX berekening. Dit is niet toegestaan. Doordat er nog geen sprake is van winstname o.b.v. POC heeft dit op dit moment geen financiële impact Totaal
€ 91.000
€ 193.000
49 244198489/JS/2113
Bijlage A1 – Niet-gecorrigeerde bevindingen (vervolg) Omschrijving
Presentatie
Fouten
€ 91.000
€ 193.000
Onzekerheden
Aanbiedingsbrief Transport Inkopen – Onzekerheid door ontbreken prestatieleveringen
€ 196.000
Samenvatting ZIN WMO/Jeugd – De gemeente heeft een onvoldoende onderbouwd oordeel gevormd over prestatielevering van geleverde zorg Totaal
€ 850.000 € 91.000
€ 193.000
€ 1.046.000
Jaarverslag
Jaarrekening
Significante risico’s
Interne beheersing
Het totaal van de fouten en onzekerheden blijft binnen de geldende toleranties en zijn derhalve niet van invloed op het oordeel. De fouten zorgen er per saldo als mede op individueel/ postniveau niet materieel. De impact voor het resultaat is dat deze € 193.000 te laag is verantwoord.
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
50 244198489/JS/2113
Bijlage A2 – Gecorrigeerde bevindingen Omschrijving
Presentatie
IMVA – Voorbereidingskosten Woningbouw Deest Zuid van IMVA naar voorraden
€ 1.265.082
MVA – Verloopoverzicht investeringen en bijdragen van derden ten onrechte gesaldeerd MVA – Desinvesteringen ten onrechte als afwaardering verwerkt
Fouten
€ 95.000
Aanbiedingsbrief
Samenvatting
€ 401.000
Jaarverslag
MVA – Investeringskredieten de volgende aanpassingen: • Gevoteerde kredieten inkomsten kredietnummer 710008: Van € 1.130.000 Naar € 780.000 • Gevoteerde kredieten inkomsten kredietnummer 712008: Van € 250.000 Naar € 50.000 • Uitgegeven t/m 2022' kredietnummer 712008: Van € 250.942 Naar € 36.629 • Gevoteerde kredieten inkomsten kredietnummer 712024: Van € 110.000 Naar € 910.000 • Gevoteerde kredieten uitgaven kredietnummer 712024: Van € -640.000 Naar € -800.000 • Gevoteerde kredieten inkomsten kredietnummer 712040: Van € - Naar € 350.000
Jaarrekening
Significante risico’s
Interne beheersing
Voorraad – Project portier was als grondexploitatie verantwoord betreft echter faciliterend
€ 305.000
Uitzettingen < 1 jaar – TOZO/ BBZ voorzien i.p.v. als schuld jegens het Rijk
€ 99.000
Externe ontwikkelingen
Schatkistbankieren – Volgende correcties om te voldoen aan de voorschriften schatkistbankieren volgende correcties: • Het begrotingstotaal is € 50.191.000 (exclusief dotatie reserves) en het drempelbedrag is € 1.003.823 • Het kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist is voor Q1 t/m Q4 respectievelijk € 282K, 244K, 312k, 318K • De ruimte onder het drempelbedrag is daarmee voor Q1 t/m Q4, respectievelijk € 722K, 760K, 692K en 686K
Bijlagen
51 244198489/JS/2113
Onzekerheden
Bijlage A2 – Gecorrigeerde bevindingen Omschrijving
Fouten
Uitzettingen < 1 jaar – Vorderingen openbare lichamen niet apart gepresenteerd
€ 81.000
Overlopende activa – nog te verhalen posten dient als "Overige Nederlandse overheidslichamen” gepresenteerd te worden
€ 100.000
Onzekerheden
Aanbiedingsbrief
Samenvatting
Eigen vermogen – Aard en doel reserve is onderdeel van de jaarstukken
Jaarverslag
Voorzieningen – Aard en doel voorziening is onderdeel van de jaarstukken
Jaarrekening
Voorzieningen – Voorziening onderhoud Uivermeertje voldoet niet aan de eisen van egalisatie van kosten. Wel is het verkregen bedrag van derden verkregen waarvan de bestemming gebonden is derhalve sprake van een presentatiecorrectie
€ 375.000
Voorzieningen – egalisatie riolering aanwending i.p.v. vrijval
€ 67.000
Significante risico’s
Vlottende schulden – tekstuele toelichting Eindafrekening WDW moet zijn € 117.154, Diverse overige posten moet zijn € 817.596. Vlottende schulden – factuur over 2023 in 2024 ontvangen betrekking op investering (MVA) was ten onrechte niet verwerkt in 2023.
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
€ 978.000
WNT – verschillende bevindingen: • Tabel 1a bezoldigingsmaximum niet juist berekend • Tabel 1a duur dienstverband einddatum niet juist • Tabel 1a omvang (FTE) dienstverband niet juist • Tabel 1b bezoldigingsmaximum niet juist berekend • Tabel einde dienstverband bezoldigingsmaximum niet juist berekend • Tabel einde dienstverband ontslagvergoeding niet juist weergegeven.
Bijlagen
52 244198489/JS/2113
Bijlage A2 – Gecorrigeerde bevindingen Omschrijving
Fouten
Onzekerheden
Aanbiedingsbrief
NIBOV - In de NIBOV zijn niet toekomstige verplichtingen van contracten opgenomen, alleen de huidige besteding in het boekjaar.
Samenvatting NIBOV - Panhuizen Outdoor Care onterecht opgenomen want geen lopende overeenkomst.
Jaarverslag
Jaarrekening
Significante risico’s
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Naast de hiervoor genoemde correcties zijn ook nog de volgende correcties doorgevoerd: 1. Rechtmatigheidsverantwoording: a) Aanpassen fout voorwaardencriterium b) Aanpassen begrotingsrechtmatigheid 2. Meerdere tekstuele aanpassingen in de jaarstukken ten einde te voldoen aan de voorwaarden van het BBV.
53 244198489/JS/2113
Bijlage B – SiSa - Fouten en onzekerheden 2023 In onze controle zijn specifieke werkzaamheden verricht om een oordeel te kunnen geven over de getrouwheid en rechtmatigheid van de financiële verantwoordingsinformatie in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening. Voor de werkzaamheden stelt het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (BADO) andere rapportage toleranties dan gehanteerd zijn bij de controle van uw jaarrekening. De rapporteringstolerantie per specifieke uitkering is: • € 12.500 wanneer de omvangsbasis niet hoger is dan €125.000; • 10% van de omvang wanneer de omvangsbasis tussen €125.000 en €1.000.000 ligt; • € 125.000 wanneer de omvangsbasis hoger is dan € 1.000.000.
Aanbiedingsbrief
Wanneer de regelingen geen toelichting bevatten hebben we geen bevindingen geconstateerd met een omvang groter dan de rapportage tolerantie.
Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring)
GOEDKEUREND
Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening
GOEDKEUREND
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in Euro’s
-
-
Samenvatting
Jaarverslag
Toelichting fout/onzekerheid
Nr.
Specifieke uitkering of overig
A16
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
-
-
-
C32
Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen
-
-
-
C55
Aanpak energiearmoede
-
-
-
-
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagen affaire
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
C94
Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma
C105
Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls
Significante risico’s
Interne beheersing
-
Externe ontwikkelingen
-
-
-
-
Bijlagen -
-
54 244198489/JS/2113
-
Jaarrekening
Bijlage B – SiSa - Fouten en onzekerheden 2023 Fout of onzekerheid
Financiële omvang in Euro’s
-
-
Nr.
Specifieke uitkering of overig
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
-
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
-
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
F28
Toelichting fout/onzekerheid
-
Aanbiedingsbrief -
-
-
-
-
Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid
-
-
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2023
-
-
G3
Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023
-
-
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) gemeentedeel 2023
-
-
G10
Wet Inburgering gemeentedeel 2023
-
-
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gemeentedeel 2023
-
-
G13
Onderwijsroute deel gemeente 2023
-
-
-
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
-
-
-
H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
-
-
-
-
H30
Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023–2026
H31
Regeling Specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen
-
-
H32
Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden
-
-
H35B
Specifieke uitkering SPUK IZA-doelen 2023-2026 (SiSa tussen medeoverheden)
-
-
244198489/JS/2113
Samenvatting
-
Jaarverslag
-
Jaarrekening -
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
-
Bijlagen -
55
Significante risico’s
-
Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd
Bevestiging van onafhankelijkheid
De voorschriften in het kader van onafhankelijkheid zijn opgenomen in de ‘Verordening inzake Onafhankelijkheid (ViO)’ van de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (de NBA) en vormen een belangrijk onderdeel van het ‘normenkader’ waaraan een accountant moet voldoen. Wij bevestigen dat onze onafhankelijke positie ten opzichte van de gemeente Druten, inclusief haar verbonden derden, in overeenstemming met de Nederlandse wettelijke en beroepsvoorschriften is gewaarborgd. Wij zijn van mening dat onze objectiviteit gedurende het afgelopen jaar niet is aangetast.
Aanbiedingsbrief
Samenvatting
Jaarverslag
Rotatie
Een te grote mate van vertrouwdheid of vertrouwen kan een bedreiging vormen voor de onafhankelijkheid van de accountant wanneer bepaalde leden van het controleteam geregeld en voor lange tijd aan de controle van een controlecliënt meewerken.
Jaarrekening
Wij beoordelen de bedreiging voor de onafhankelijkheid die kan voortvloeien uit de langdurige betrokkenheid van andere leden van het controleteam bij de controleopdracht. Significante risico’s
Er heeft voor de accountantscontrole 2023 geen rotatie plaatsgevonden. Het is eveneens niet noodzakelijk om voor de accountantscontrole 2024 te roteren. Persoonlijke, zakelijke of financiële relaties
Geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid
Wij hebben een evaluatie gemaakt van persoonlijke, zakelijke en financiële relaties tussen Flynth en haar medewerkers en de gemeente Druten inclusief haar verbonden derden, die van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Bij deze evaluatie zijn ons geen zaken gebleken die aan u gerapporteerd moeten worden. De onafhankelijkheidsregels vereisen dat de eindverantwoordelijke accountant de met governance belaste organen informeert over geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid die Flynth, een bestuurder of interne toezichthouder van Flynth of een lid van het controleteam heeft ontvangen van of verstrekt aan ondernemingen in de groep of een bij de rechtspersoon betrokken persoon. Hierbij is een drempel van € 100 opgenomen in de regels. Wij hebben geen geschenken en persoonlijke uitingen van gastvrijheid, die een (geschatte) waarde van meer dan € 100 hebben, ontvangen of verstrekt.
56 244198489/JS/2113
Interne beheersing
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
Onze communicatie met u Bevestiging van onafhankelijkheid
Door middel van dit accountantsverslag informeren wij de gemeenteraad over de belangrijkste aangelegenheden naar aanleiding van onze accountantscontrole 2023. Bevestigingen van het college Wij hebben van het college een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening van de gemeente Druten ontvangen.
Onze communicatie met de raad
Wij hebben in ons audit plan gecommuniceerd over onze verantwoordelijkheden en onafhankelijkheid. Door middel van ons audit plan hebben wij ook een beschrijving gegeven van de reikwijdte en timing van onze controle, waaronder significante risico’s en materialiteit.
Aanbiedingsbrief
Samenvatting
Eveneens door middel van dit accountantsverslag informeren wij de gemeenteraad over de belangrijkste aangelegenheden naar aanleiding van onze accountantscontrole 2023. Geen meningsverschillen met het college en/of beperkingen in reikwijdte van de controle
Er zijn geen meningsverschillen met het college geweest en er waren geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze opdracht door het college en de medewerkers van de gemeente Druten de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Jaarverslag
Jaarrekening
Significante risico’s
Urenoverzicht controle
Voor de controle hebben wij tot 19 juni 2024 de volgende tijd besteed: Interne beheersing
Functieniveau
Uren
Assistent
338
Controleleider
175
Manager
144
Extern Accountant
93
Totaal
750
Externe ontwikkelingen
Bijlagen
57 244198489/JS/2113
Introductie
Samenvatting
Belangrijkste bevindingen
Oordeel bij de jaarrekening
Overige onderwerpen Disclaimer en beperking in gebruik en verspreidingskring Dit accountantsverslag is alleen bestemd voor het college van de gemeente Druten en mag niet in zijn geheel of gedeeltelijk worden verstrekt of aangehaald zonder onze schriftelijke toestemming vooraf. Er wordt geen verantwoordelijkheid aan een derde partij geaccepteerd, omdat dit verslag daar niet voor opgesteld en bedoeld is. Dientengevolge nemen wij geen enkele verplichting of plicht van zorg aan ieder ander persoon aan wie dit verslag getoond of in zijn handen komt, op ons.
De in dit accountantsverslag aan de orde gestelde onderwerpen zijn door ons geconstateerd gedurende onze controleopdracht waarvan wij van mening zijn dat zij aandacht van het college een de raad behoeven. Het is geen allesomvattend verslag van alle geconstateerde zaken en in het bijzonder kunnen wij niet verantwoordelijk worden gesteld voor het rapporteren van alle bedrijfsrisico’s of tekortkomingen in het systeem van interne beheersing. Elke conclusie, opinie of opmerking in dit accountantsverslag is verstrekt in de context van onze controleverklaring over de jaarrekening als geheel. Evenzo geldt dat de opmerkingen, bevindingen en aanbevelingen met betrekking tot het systeem van interne beheersing niet gelezen moeten worden als een afzonderlijke opinie van het systeem van interne beheersing en haar werking.
58 244198489/JS/2113
Ontwikkelingen